Google
This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct
to make the world's books discoverablc onlinc.
It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct
to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr.
Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc
publishcr to a library and fmally to you.
Usage guidelines
Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we liave taken stcps to
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing tcchnical rcstrictions on automatcd qucrying.
Wc also ask that you:
+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc
translation, optical character recognition or other areas where access to a laigc amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout this projcct andhclping thcm lind
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you arc doing is lcgal. Do not assumc that just
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offcr guidancc on whclhcr any speciflc usc of
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite seveie.
About Google Book Search
Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb
at |http : //books . qooqle . com/|
r
K (
:T--^'f'
m
f-
THEATRUM
ETHNIC
IDOLOLATRICUM
P OL IT I CO
HISTORIGUM
•: Ki- •
Mi
^
:•& >•'■■
<;:■■•' -••-J'/--;-;, '
•MiwiaiJiiyaMi^iMiil
I
THEATRUM
ETHNICO
IDOLOLATRICIIM
P O L I T I C O -
HISTORICUM
Ediiiicorum Idololatrias, fimulacra, Tcmpla, (acrificia&DEOS,
illorum Origincs, Ritus&Czremonias.quzinpcrficiendis (acrif^ ,
fueiunc obrervata ,- quidqne ilJis Indicate voluerinr»
Reprercntans. . ■*
Ad CHJus majorem lntelle£iumj£ntdfigur£ LXXXVIU^
adjetiayad yettrum numumamm c^nitionem neeeffkrm,
Opus
Cuivis Hominum Statui, fedpracfertim
Politico- Hiftoricis & anciquitads Amacoribus vaide
utile & lcd^u-jucundum. ^
Olim a Fincentio Chartario Rjegietifiy
publicatum»
Poftca a ?mU Hdcbcmierg^ quondam Ele6h>ris Paladni
Coniiliario Intimo audum, & mulcorum
dcfiderio edkum.
MOGVNTIjE,
Sumpci1>us LU D O V 1 C I BOUR.GEAT, Actdemk
Bibliopolac.
XwM Dmini M. «PC JCC IX»
MP
I
t
. i
'mSEilSiSblSSs S&SB)l'3&SSiSSi.SS^SS> aHBaS355B3S3S3B3B8B
PR^FATIO
A D L E C T O R E M.
^Atiusforei, cogitabis fbrtaflc, L.
[ B. fiomnis Gentilium idolorij,a,c
iidololatris foediffims: memo
^riainorbc Chriffciano defeatur,i
ac xtemo involvatur filentio jquidenim ad
nosjnquies, qui vera veri et unici Dei notitia
imbuti fiimus, erroreshominum profano-
rum , quidnoftrarefert^ridicuIaNumina
& monftrofas Deorum coetus fcrutari i qui-
bus potius incumbit, quicquid efl acumL
nisingenii, quicquidvirium, quicquidera-
ditionis, quicquid otii,facricodicisinvefli- '
gationi ac perfcrutationi impendcre; un-
f
Plt /EFATIO
dc fru£):us longe ubcrrimus fpcrandus :
Vcrum cftj fateor, fic optandum fane^ nec
nos, ncc ullos unquam mortalium quic-
quam dcfalfbidplorum cultu fi<5ti(que illis
Numinibus novilTe, fedomiies verum orbis
crcatorem $c rcftorem ita agnovifle , ut fa-
ccripiumcbdexrcvelatjha^c enim falvifica
cognitio aeternam hominum promovet (a-
lutcm , a qua profanus & impius idolo-
rum cultusabftrahit. Eft fane codex ille, qui
(acra Numinis de hominuna falute oracula
Complc£titur ? omhibus totius orbis libris
Idngc pracfcrendus, &ab omnibus homini-
bus diligentiflime evol vcndus Epift ola eft
crcatorisoptimiadcrcatura,quafuamillivo-
luntatcm aperit 5 fons cft omnis (apicntiac,
flumcn cui aquse aunquam deficiunt 9 quis
hic
„ P R M i A T I O
hic non fcrutarctur,^ ubi tantr tliefauri lap
tent^uishic l^bori parceret^ubi fru6tusu*
berrimus promittitur ^ Non tamcn omnc
icmpus (bli fibi vindicat facrum hoG ftudi-
umj^led et aliis bonis literis aliquid relinquitj
cum enim ipfahaec (acra, quam laudamus,
(criptura,frequentem idolorurn gentiliuni)
profanique il orum cultus nientionemin ji-
ciat, quis inHcias ibit ^ adloca illa accuratius
intelligendajidololatrias & fi6lorum Numi-
numfi nonexaiStam.qualemcunque falteni
peritia requiri? Undenec laborispoenituit
viros doftilTimosV osfiumjSeldenum alios-
que, quem impenderunt cultui idolifque
Gentilium indagandis, & ex abftrufis delu-
bris in lucem proferendis, idque non finc
laudc, cumnccfacraHcbra^orumjnccpro.
' fana
f *
> i
PR iEF AT I O
Bna Gnecomtn, Romanorum, alioramquepopulorum a vero.
veriNuminis cultu, alienorum hiAoriaabfquc idololarriat pericia
ilt^ percipiac inteliigi poflit, undc ncc me peccaflfe aut opcrata
lufiucy &a gratum pocius orbi literato opus przftitiile perfuaTiis
hitn, dum praelens opus, <juod jam dudum Vinccntius Char-
ta^us RegicnOs edidit ^ in eoque abfconditos andquicatfs
theiauros, canquam ex cineribus paganorum eruit, prac*
j^ reddidi, ac Ethnicorum idololatrias, fimulacra, Tcmpla, (a-
crificia&Deos^horumque origines, ritus, cxrcmonias , in perfi*
ciendis facris obfervatas, in Tncatrum hoc Ethnico-idololatri-
cum, adeoque e cenebris in conipe€tum omnium prodire juf-
fi> ut ez £Jus pcrledtione cujuscunque conditionis ac ordinis li-
terati) hiftorix cumprimis & antiquitatis amatores, fruftum
pariter atque obIe£bmentum capercnt, quem fiacm fi aflecutus
(ut fpcro) fuero , oranes labores omnefijuc rumtus, huic opcri
impenfbs) qui exigui nonfunt, optime collocatos arbitrabor,
oui bono ac commodo rei licerariae me devovi.
Ludovicus Bourseac
Acadcmix Mogunc;
Bibliopoli»
J (
• ^
-■.■,•-.,.. ^i-v ■
" I
4>
f •
i.
•-..'•»
\
^
■■*l.1 >
«ifc^MMhwMm^.^^,
. .•
I <
' l
I
k
.r.
- ■ ;
/..-, . '. \
. 'r ■
:.~j
-% ■•r
^l I
i
I
?i
ft '
b-
• t
i
fc. ■« ■•M« lO/TibM»* ••••••■►
c
•)9
.- « ^
' t
, _. .1
V
• ..y. -
\
^ .
. l
y
.-■ • '
l"
:i
^ j^
, — ■<
V
I :
\J
l
r
%
^i i fc I» ^i - - -
■ i
\
*.
/ •
T
K"
\
• «
r
S'
^
*-• .#
-. J ■■'
(,
>W^
„ . »
/
I
««*«•
• ii
«'
V '
I
• t
n\
I
1
I
I
\
I
m *
/^.
\
T.
- /■
V
'•.
-r*.
c
• I
• 1
• 4\
» >■
^ ■ ••
• -1
.• ■''.
M
*-
IV-
•^i
r. :.i .. '
V.
\
'^.i'
\'.
1
*-:
I
M ^ ■
y.
f
I
>^:: .^
V .J--4>
: A . ^ « .
\
"* *
. %
■•*--? V-*-.
'\
^ ■»
f - - ■ r'
t
* . «. .- ' ■ , k . . «^ '1— ■ - ■ — — #
f
t
t i
« • .
-■■ ir
• ->.
\
I,-: . ••*
i-
T
*
; . ^
».
>'."
'.^
v^. *
-:■ •; .;;:.rt> ,i.'^-...
. »
*
j
^
■;.... v^
1-
. t
\. !■
.1
/ ■*"
u
^^ . ^-
:i
i
* i
• • "
• *»•
«»
*^
^p ■ ' . ■ *
» • ■^ ^
*.
??
. •»'••■.
■•■*v
' \ i
•v^.
-- ^t
•
. - I ^" ..!•
* ;
•^^
• K'
^»V> V
'.'■'iii-^.^K^
«M "^ ■• ■•«t -.p
{
■•*
^- . -^
*>
:•.'
> O
s
1 -* »— , ■
> ■ . '■»
f .
X .
I f
<T?y'
■ f
• -r
.-pp.
- I
«-.
. -X
. V.
/« •
> -
- t
'.
>•!
. f
\
>* •
•*
■ f
■>
* f.
»1
• . A
./
- I
i:;
► /•
.!'.■
f ■ -■
i -. *•
* -
f .
'I *
■ •'■'•■-;r..
;•-. -i
t:
>-■■'■
. ^
■ y-.'
.!* ■"
*♦ ■■
.*" -
■.1
^i.-y-
■ • i— -.v
■'/ <
•*t^
•>■■
. f '»
^H*,:r '•' "-■■•.. : * ■■ -i» ■••'■••■
r-A^-^
>
-.4
'.f
« l
t
kl
K^
y
. -i
.4 ^
•\
1 •» • - ^
i VJ,
- \.>-- '
»^'-
['i
yy '■
*■■»■
k ■
. A
"'
m
•
-'•■■ .-
•X,- "^^.
■ •
• 'i
«1 *
♦
**.-■
» .
il
.• > ■ •- "'
^"
^
% ■ ■
J ■
• W
^•1 \4^%-
if ■• «
S^- .•*.v' klF-"'
i* ■ ^\r
vk^'.
l
i--;^'- ■ ■ -■
1 't' J-'i'< * • ..J ■■* - ■
; V- '■ ' ' -^ '■
,-('.^:
• *'J
* »
.'*
I
Jt
\
f
*.«*?
r.- ■'
A^-
' y-i-i i - ,- - ■
'^i ■•■' ■^*-'"^-i ■
■ '■ ".■
•<:
*'.«»
<;■
-. -i* .,■
f »
• 1!
■•:;••■ -.j
r ■
I»*
t
7
• ,•'.
-- V , •
••■
T!«.
-•• t
t»
«^i^ ^r* >
•^ ■ V
: ■• ■ - 1 T
»•• •««^••r -■♦•■ •» • ■ . • ■ - . T
» '. • J ■ J . . ■
«■. .
• -
. .. >
¥
. *
. r
■• : ^ ,
■ «^-
. . ■* '
• r
■.\
■ I •!
■^ ^ ■ •
..>
• /
*• •
■■ I
- >4
. 1
.t- ..
• ■
* »
.» '.
•^' ;.^ ■*
■ .K
L«»
*v
*
"i*
»fW
•■ *;■:
V
^»
^
-- ■ ,-1]
■A. #•- " • -.>iA\:'- 1 ;:(.»)(f;..., ■ - ■,T^
I
— ■-<'
■- t
•^ ».-.' \
r^
■*?
f.
* •■■:
- ■
/■ '. -^ -raKP
.
v;,'^ ■
■ •'^ ^^.
)•:-' V?*,>^-.
■*.
'■-••
\-:' "
#
rt^.'--r
• 7
- ■>•■■■■■ *
1 '
•
• •
jw
. • *. ■ •■ ^
i 'l
J -
r ^■'
■^
't.\
i
-^V
'.^ »
•s ...-•■
. r
-. »
•*k
♦J*
.*■■•■'
-«f
»»
> ■
i
«•
'^-
«U:^*
.^■-
>■'•
-. *■
•>:•
■^■^.
» **JtA* !• . • ^
.: ■" •
■ . «■
. *.- •
•»
t
■
•■t
.*•
»
♦ .* .SJ» •
#•
'" ■
*•
.:v
•
■ *
.~:^'
■
•
m
1 •
•
■ ■ ■ ■.'
'
' •
c
» ■
m
■\'ff :
^ -v-
• -^
« VI
%.-.=•'
• *■' >.■••
,1
- •• • ■ - " • • ' ■^ • . .
■> ^
h :^'- 1 •' .
/•y
' ->,. ••*• 'v'.
>.
V
. \
».4
s
V.
i
• • •» •• •
' -■■■ ■■ . ' L
V ! •• : * J.
= '. ,J,^ ■•■ • '■ • '
: ^tv-
•• ■ '-?
. ** *
.•tt-
» • • .**' . ««^
.• * ■s/ ■• t • •
f ■
- .■*•.»"
t
• 1
• ^
%
pil4 .1 «k
■' ■• ".■"
« . .
' V
. ?■. ' : ■ ^"
■• •>* ' \;-
-•^*^ ••*;'
• >e >;»J ■
• ^ ■
<
. <
> . .f
■ ' : . . • • .
'. ' . ■• . . .•■*'■
I . ; • ' ■ L . ' •■s' ■ •■T
*. ■ •■ K '■ ■».' .■ . .
. ■ • ■; . ■ ' V •■.'(' .: : ■••
• 1 . .* ••
^■. 1 .■■ ■* >
V •'■ V s .
■ •{•' ''\;j^\-^'.- ■■;. ' V.
■• ^V* ' .t • . ♦ ■ •■
■• ■■ ■- ■•' '."'.. *. •
■ «
>.;:
)
• ■*' ■ *
■• -t
•' i
r
• I
» .
/ ■
»*
- •■• • ■ {
•• • ..-.■.■■ •■
> •
■ • - , *■* < • '
I '
■ w • •
•■■^'. i-'
.- f
•>
4
• •-*• • ^•••.
... -v
.If ..
V . • . •
w ^
%?• •
: '»K
■ 1 •j. . •»
U^"
l
i-- : ^
•
■■l'.\y.
;• ^^^£
i
\
i
I. ■ ■
•^i
t#*
/'n ''••' ..■ '
r
*-•
«• *- - ^ »*.
.- •'
* > ■ ■*
.1
t . ■
• ;'
» ••'
s;
'■•s
•
J
. f
L:
'* m
'. * >
." ■ .» ■. •
1
I.
■t
K ■
y>
0-^'
i.
■*:-.
* .!
'.f -. - ^
i ■ ■
>« ^ • '
-.. •
. ■ r
' I
■: "^.
> •
' ' -.^ -'
*>-
*.
I A -
*■ V-
«
.1"
••, . ■*
r *
« ■•
. j
.'. -••'
■ » - ..
.•* .
■ v.
v:. •Jw'"
- V
• • »
' »
\ ■
.* '
^ .
^'^•^.
■^'
■T,,"
■; •*
-!*•
-|.',«
-■*
V.
,» »-•» J *■"•
i!
^.
^-
• . \
-» - ■ ■■f '
C^ ^- t^ -/ ■ •
_ ^ _
I
f
J
•:/
i
■ i *
-• •
■ ■' :
•*ii-
«i*».
j;
ii c
>•
-*
J. ;«
I
«
' 1
j
f
- •
^\
'-'\
"■■ V
V '
\f
«
^
• I
V-
i:
1
• •
1
»'
«■
%'
.l*
-^ '
ii0^*^
:\ m.
•». 1
. - w ^*»
-^ i^ ^
^\
. • I
V
« ^
«
I
->■'■*
I
r
»
l •.
s
■ » ■■. '■ h '■'
I ■'■ •. ■' ' '.it- .' ■■ , j
•■ <'■••
t
i>-
t^:
' ^»
•♦-
%
•i
i
I
1
l
: \
>
\
«
•^
<
' **.i
t ^
-1
! i
wv
*:
\^r- -.
•' » w
*»• .■ -^4
<■ ; ^ •
N^
"-"-»1
.j.
/.
■ 1 '
r
f
»• • •■ vl
.,^
*
' ■*■
S •:
i.
. * ■
'•/
fc^ •
.-f»
f 1
f
rt
l'-\
'k
**•
.
*
1
. "^ . i.'-"
.-^•.•';
4
■'"'-- rt*
.t
./>•
.-V •. "
■ ■ . ^ ■ .
■
< . -^
/
\
i ■
A,
"t
5*J •
' y)
f
• ■ ■*
w
' '.1 '
f *«
a. .«
■ ■^- t^^s ■
■ ■ - . . ••r
'i'- ... . -
■ U ■■ '■
■ ■
»•*«
-TTT^
.•<■:.-'
tv-
o.
':V«i.
•«
• «
•■-£->■
±v- *
1 .■. . ■■.' ^ ■ *• Wn*"-'
•^" W-
i»^tt..-
■ v
.\
>.■*
' '.■-•^
r« -:
r
I
I
r
k
.. >
^^
*
1
/
1
. ■ N i
•
»■ •
\ • ■
■ '^*s
/i
•
•■W «
.■»'■
•« >:
, -"
■V.
k
l^ ■ ■ .-. ■-
;•*. ■.-» ■.»-
r V- it •■-. .* . ^. ,M-*^ " .- -
.>
c
« * «i
I
k.^t
■ ■ » ' *-
■ .•/"•■■•■
j. ... »1 1 ■
.w. ■ - ■■•'..■
••f^J'
J'-'
';-'\>r.;
■''' j
I ■
f^
• •
t
jl^H^ai^:
ggi^agi^^^^^^_^^"^ Ima
^"•T^-
^^
^^
s^^^^r 1.
K^^
^^^^b
^^^
^^
S^^
-^^1
fc^^^fe
im'
rvs&^i
|r™^^^^^g^^^^
^^^ - ^
^MN
l^p^^^g
m
liSdi^^Bff:. i.i '^ '^
.'f.
f- ■ .. l
I * •
% ••
- « 4 ■
■ . - I
' «
.'•>.,..
4
>i: '■ • .
\
• y
'■i
I
k
..■ »
V
.> ^ ■■»
;■«
^ .,-.-. - — ^
«^
I
I
i
^■" ■-
1» "■ ^
A )
«
^*
;^-.
\ *
■-■ i
■ %
T 1
-*• :
,->*
■- t
A-r
tV
^ ■
■'•;*- V
*■-
<•
-^i
. T > '
»^ I
.^^.
I
l
I
■
I
I
i^
... ^^
■<fc
/
4 .<
• . . *•,■■
;-»
^
<
/■,
■<•
r
'•^*"'
V» 1
••^•^^■v*"-;
•^ ■«
\ .
■ A
II
"/
* .'
.«'
... •-'■■. •I^-^-*-
V
* ......
. *■ 'V
'♦ « » . ■ • ■
» V Ir •*♦ .:f '.m^;» .V
5 i, * '^-^--fTff • .'
.f.i".;?
>
»."•
\.v|i;>
' ■* •
iV^
■ Jt
■ S '
-4
-.V
• » •
■-• t
»
1
tf • ■'■
e
• ^
. " ^ .:
f
/. ■
<
/
V
>
T
i«
It-.
k
t
«
t.
»
I
■v' t
•-*r-
.X
•- ■
S '
■*'... .**
^
/. 1 *
..f:--
tr'*^-/-i
4 -
§
.»■
^
Al • . *
.f
.*-.t»
t »
■ •
■ .■» I s
'Ir l.
4
I
I
>«
<k •m»' * " * •
-.1
^ * •' ^ » • '
• f 'mM.
V ■>
I
«
.*
■: I
■■-■■ '
• \
«
I
■ I
I \
^;
*,
4 vv
■ f
■•,
t
^
i.^.
'-/■■•-.
I
>
• /
/
k'.i ■ ■■■ ^- "i'
•« •
s -
■*
1 •
\
.- fj»
•A
rotifico His!r6kiaiM. ■ $
laat, liiriuA llli ic immoralift imbeciHitRU' hisarqae huinaiiii ■compipn*
Apuil Perfu ic Lybes piim» tempotiUu niiUa ftitvainequeieuipluinfne-
fjueaharcexftabar. OeScjthis refcrt Heroifonis, Lcer muhos Oeonim
loca hahuetinr, ut Vcftami JoTem, Apof liiudi, Miriem,Blioj|]Dc, quoi no-
ininibusfiirlJngux congnientibui, appellahant ; nulli lamen prxterqtum.
Mjni,( ut infcnusfuoloco diccrur)tcmphini,ffaituaFnautaram dctiieallc,
ied CDnAii ut>o,eodemque r;cu laciificafle. Eiledon» .Scythaium quo-
^dcpopuluf, nuilufDaliudfiiiuilacium, nili homiiiis calvariani vencra- .^^^^^
b->iuur: (;u(>d innjiral Hcradotus} ade»ramilomuin,i]uibus patet obi-^y^^ j^^
itf:t,ptupinqiiionuies, arqne amtci coiifluebant» eves lecnm defetentcs, h,
•0»* jugubtas in fniftra ciuicidebani, idem de cadavere illo racieotet:
lutcaincsuiiapciRiiftjs, ar^uc celcbri inconvivio appolitac, omnestbs-
^r ulle diicrimiiic comcdcbant : caputautem, inhunc iifum refcrvatniD,
carne fteiiaAhinrus &forisBpcimepurg3tum , ita ut cianium nitiduqi
czAarcf, m^bc auio icftum, Pio ^muhcro habcbant : ftatJsqu^, ac Caitmai'
bui facrificiisprofequcbantur. Addunc Pomponius Mela, 0eSoliniit>iltD
proPocnloeoicfleufos, quodm2ximum,quereinmortuum ronfcnc fof-
lenr, honuremexiftimabanr. Hutcperquam limile cft, qood Suidai de
quibindam Judxr,i[icoh's narrai,qui alinino capitiaurco «iviRiM honorea
jcfcTcb3nc,eiqueadvenam aliqiarm rert;6 qnoque anno,inminniupatti-
culas concifuni factificalnnt; M.]lIIlicnfes, qoi GalliamNirbonenfemha-
biianr, in lucis, in qi bus nalla crat Deorum effigtes, iacra£iciebant,intcr-
dumqne arborura tt uncos venerabantur, tanquam tbi aliquid divinitatii in-
cfle Ctedid'flenti uide cistucaans teftirar. Primis i diluvio temposibo^
fictTtapQtiPliniilnilejrtiirijuAi ac caiuHdiilli homincs fub quercubiu de-
gcbant, casquepionuminibHs,acfacraitsrempI]s(ibiduccbant: namcxeis AfwviN/
lib.' glandes, quibtis vidicaceni, fuppcditibani, atquecanim tcgniiiie a plu- /r« nitmi
viis, cxterisque tcmpoiam tnjuiiisprotcgebantur. Paufauias in Achaix >''«' im
de(cri£nonereferr,ir) quadam ejusregioniiparte triginta quadratos tapides ^'*'
cxn'iil1c,inquotum(ingulisfingu)orum Deorumnomcn, abtquetamcnul-
la conimcffigic, eflet infcriptum , qui maxima cam religione ab iitco-
lis cuftpdiremur : antiquum cnimGiatcorum crarinftitutum, htijusmo-
di lapidibm paiero caltum, atque Deomm limulacns imperriEc. Cor-
nclius Tjcttus eft aador, obi de Germanoram moribus fctTbit, eos fta-
tO)«, ac tnitpl'! carnifTe : arbitrari namque imgnam hiAtun iii numi-
ni iniuriam ab eo , q'ii potarct , intra cxjgimm fani ambitum parietfbut
divinttarcm pofTe coerreri , m-tgnopercqoe augafta Dcomm ma jeftaccm
dcrlecctc , fi ad angulkara corpocia bumaiii IbrtDaro conpelletetur. tf
mdemqne in Deorain ntlmermi noo rciuIiK^Difl eos,qui eAcat in profrc-
fti»fuora»^psftjWtiii«iilJUKmcipniicDtat; cvjmnwdi funt Sol,
THEATRUM
ETHNICO IDO
LOLATRICUM POUTICO
HISTORICOm
J CRUM cjuz humanam nacuram ck-
yornan^, nihil equidcm prxftanmis, ncqiie
ijniagts homini propriumef^religionc: qoarc nul-
JlaURiquainnatiohiit, tjucdiqiu racione ejas non
l|elIccparciccps,Quanivitquefcranir,ratjone potilTi-
ijniumhoinoa rxiensanimantibmdifTerre: nonob-
IjfiraciscainenargQmenciSjCdaniaitcrationisufumiin Rr/rj««
jeoKligionemdeprchendamus licec, utpore qu«'nj-f '"^ff*
*tiitiipfahuni2no'in8Bimoabip/iUsottufitinfita:ca- *^^'
]usqufdemrmteiitHeJamblKhu5Platooi(^seft,qiii arbitrccnc.quodckmTe-^''
lari Iriiticn, iDcoenianans, noftro) animos (vnre,qao ■nicabilesin nobis, f^que
naturale^excitantuc ardMcs ipliiis beni .ffequo pofte^afabiratioiiis fun^'o*
iierrtexercerec«|iimU£,ratioc(naniur,atquejud>cannis. Id Pronlitliei £iball
nobis imia!» AoniiuUi voluenint, itt ignis^icilicet tile carleftii, quo vTtam prr*
loi hothinic^eAorkindidiile^-JingitDr^viinmMnidaib fignificec, quc occStil*
tis rationiboi «flidue homintthi Knimot ad it Ktrahat; qui luuleprQfluxe-
iint> Sc i quo primim- originBqi duxerfnc , fcntieiucs , niturali impetn ei
fefe converiunr. Hincquc criamproiicircidicunt, ut, cnmlenoEnirpeciet
iocev» aUnljBs^ev oaimthjmtifimoiSp^iBy totegiun JeeviHod
a THEATRIIM ETHNlCO IDOLOLATRICUM. ..^ . .
cogitciniu, oettlos ad caelam fuftoIUmusv intetdum^ue niAiitti (juoqne*
toajun&ia m alcara.lerniiaK {Mcinde atque naruraniagifttaedodli |MRer '
mus, ctrlituiomnc tdnos bonuin detivare, illique colIaiunibeifc%iuBt'
accepTunireferendiimiqiii ttibuiT,8£ abeodcrnfrcrenicm cimArs in ^dr^
wtfis opem ex(pciaaDdam ; ex guo fiat,ui fupplicieafn geftu ab illo iniploj '
temw. - Hiec<]tirdemomnizmaximafuciin(relicioni5are(imeiiia,quxnosr
adDeum amaRdumpatiter.arrcTerendumimpellant: idTciib, ii nulla^..
iMibitefusnotio .prccc0ent,-fieritfequaqu3mpoteft. QiHreviJwue ratio-*
aiJufiim iion'ibi>lftinqaod4nitnodonovi[,cul[u(]iic pr^oreqtaitur; ^ro^*
Cttin cbelluis.^pacaCi inquibus nonnuHiaiiqu^iin yyiidenPtaciuitis' p n«» wK
culatn inelTe voluerupt : leil, <mi religionis eas aiiquo^i^ piarticip^ f^car,
atljitrpi' nemineni. Quap^ieralizc tota h^inis onjiw' cA vropA;
qiu(dii<e hom^s^dcffUmi (ftulosfunulanjtit jSse^naiietBtuis lnijus.«t
mirabilpm ftmi^iain conii40rante5,aJIciueruiiT,aii||Dcip-ell«-,cjimfi£nitoi'
ampre. ^oientii' atdueprovideuWcunSaipgereKj idntii»%aiet|omffl'-'''
buiquejugirerptoviaerct. Hunc vet6Detunv<^iiint;^uitoranwn bo-
iiorumcftaudor,attei'nus, infiaitu(,& fiib alpedunr nequaquam cadiiu;
Sed tamen noa oipnes vet itatein hanc, natora naufttm mjtic prd&quunmr.
Namque cum homincf fu%nejquitix ii^dulgcrc, Bi. de ea Jibi nimrs placere
capiiIcnt,non iiltra cogitdiionefiiRt^ogifeiQ, quam quo oculii penia*
"mmum gerent: hincqucfa(^umeft,ut ctedcrent,ftellas, Solem,-Luoam,e^w»—
aMMtihb rumqueipfbm,Dcos.efle; qur,uiPi:irotcftatur,pritnumciim^Grxci^nB'
*"^> niHltoanteaaplcrifque-barbaiisDii ranthabici: idemque vult,d pdiciUii 1
quodammotu,qDi io eisccrnebacur,Grxca voce-^Hj.ideitDilDfi-idk^ '
quod eft curre'rc,rui£[cappcllatos. HicpoftcaerfoiintaiitiAB Ctwri,'iK |
iBultimertaliumftulca vulgi opiaioncGntinDeosrekt^ SCtqtoillagii |
nirnmTideaiur, quxdam Eeftixapudaliquosut numinaluntnabitc^rqui-',
■bus omnibus vatia limulacra dedtcari iolebaui ; idqMcfiibQ/diuiB Tirnfljbat 1
. ■ ie^viliisquoquecontigit ; cum AnguUPeicbgnojneniaiplQrtittJiuMa?!
llls qujdem , utprxfcntes pcodcOeai : \s*c vcip y iiiaMftii^i lii&tieSbaf
'Ninc fBAumcftjUC innumera feraDvorunimultitudo^pud^Bfi^lias iC^le>o:
biaretur: nQp cnimfohimquxlibetiibi natio pioprtosac pecnlfaxcsPfpi ■
ad/ciiccb»; Icd& unaqiixque«ivitas, lo,cus, ;domus,demHfl;itin]icqHifqH
£bi. DeuniiBcoJDimilikiidine&igebai: neqae ulla pr^ieniodum h^ciiaiia .
«2tiofcat,.aquanoo3ljquodnumepiuumAo;Q(WtEaaerct.: Hifiam«nni»>t .
xiii;utfI^9tumnD^ervs.noi^o]^apu<l«l|iiqili>3'^vu|gocoJelMUUi.Itdab'.
iisquoque,quiiUj>ienn'a,cxtp(itantecclJece:put«baiuur:; hj eoimVpofii«- -
^uqdaaipcimo,raramoqtiebpno,quodomniMm'Caufaraeflc diccbvtiit^
litiifienmqfiiiictiun a|(orumferiemfi|bjt|Dgcbuii, quamletiam DaaiiauiB
%)|CDhj^lbcI^t : i.fwf4^4H!B.UcisDco^ijtoSf}cmoncstmuiiiUo9 flccpes
-,.^ . .. ' «ppet
I^LIllC» HISTOW j
ajppelltbaDt s onmibtxs^ue (iia pcppria tnunerafac locadiftinda aflignabatir,
£curi eriaro alius aliis /acriificanfli rlrus erar. ' Hercklorus (criptis teftacum frMptd
, ieliquit, inirioduodccitntantutnajpn(L(EgyptipsDcosexftitifl^^ DHdti^
, gond videnthr efle rmiraci : hamdicunr, Graeeos&;<LvinicuItus rationcni » ^^-
&alias.rcientiasab iEgyi>tiisc{ie rnutnatos^ apud quos duodccim illir ccle-
* lerrimac Mcrcuni columnac vifcbantury tccondita quadam doftiina » rcruni
maedpuecslcftium refertiflimat, quc variorumanimaliiim tplantarnm, 5c
aliisidgcnus fi^uris,quibusliccrarumvrcei£gyprii utcbantur, eafculpte
legfbanciir : haslitcras,.ab eis hicroglyplij^is nupcupatas , facerdores, qui
' apud cos non potcran t lioh efle 'do^iuimi , explicobant : idque non omni-»
' Dus paflims (eddigmflimis quibusque ,qualiscrar Pychagoras, Platp.Demo-
*€citus, Eudozus^quihancobcauUm peregri^tioncm in i€gyptum (uice«
perunr. ^ It^quf ad rcm rever tamur^Py chagoriVi afGrmabant^ ficut in primo
CcelpriimQtbecfubdccim animaIium^i:ur«runtcoiIocats, qux duodccim
{ignifcn iigha dicuoiur,roridemq||2oqueaa]raes, ungulis ungulos indicoSf
vitam eis, mptum, cfficacfiutesnque rufJSjpere : qui quidem funt illi ma jorqm
;genriumDii,Jupiter fcilic^er JunpjNcptunus^yefta^Phoebiis, Vcnus^Mari, ^"f^»-
Fallas, .Mercurjus, DianayVuIcanus &Ccres : ab bisqueres quoque inferi-^'^'*
ores adminiftrari vdlebanr. lidcm Dii apud Romanos in. fenos i^arcutps ,
totidemque fbminas dt^nl>uti ifuere,^ qtt6!^'^Con^nros^^4^cruni; «pbqixqtl
CGcIeftis lcnatus confiliarios eflc3&njlhiIfineTOrum.a[i:I]|irri^^
nam& apudHomcrum eft legere, Jo vem, cum aljqui^dimaghimprbcntf ih*
'cidif&t/gdvocatoDcoriunc6nIio>aeeorumfcnrcmia,.qui4 fHcicniliim of*
^fet> dctibcrafTc; qiiamyis%luspe<:rciofcrdumfUtuerer,ut fl^^l^perae fabi|«
taotur»& Scncf;as cuindc fulminc^diflcritjaflii:maf>efrcrcilicct qnoadam fia*
imm Uco
quos .antiqiii-
ncque univerfl cqt-
lum,ihcolcbanr,fed tcrra,fluvii,mare quoque maximum eorum numerum
^pnri^cb^r^ Itct)i nec omnes immortalirate fruebantur : Seniidci enim taii^
,^Cf9 j^hg^uanflofatis ^oncedcbaiir; cu|usrci,ut inquirPaufafifas,SiIeno^uin
Tcpiilcra^ qua; Pcrj^miin Afia exftant, ampliflimam fidem iaciunt* Nyn}«
Tplik|i:edamm6ricbantur. Itaoiic omnium generum Diiapud antiquos co«
icbantur,iit cxD^ Auguftinl liorode dvitate Dcidifcerciacile poflumuSiU-
bi hoc.cx YarrQnis autiuiritatc comprobar, Scdtamcn apud illos. vcriraris ^^'fi^
buman«PJi^yf^Ii[>rofccuodo slrjkjtratu^. Qu^mot^fcp Aatift^nciiCf- n^dtjtriH
mrtmu
4 THEATilUM ETHNiqO IDOLOLATRICUM.
liftice,DeiimiiequaqiiamocB)i$ cerni pofle. NuIIi enimA(pcAabjIi eflefimi-
fem»ac proinde lon^e errare eos» qui pucen t f e in numi nis cognif ionem per ef-
igiem aliqunm pervcoirepoflc.Sedlc XeBophon,Saccacisdi(cipuluSyU;ripta
reliouit^licecDci magnirudo,arqiie poccntja vel ihde deprehendi maxtme
podir^quod immobilispcrmanensimocunicunAiscribuar; ramenrups fic a-
jpe<3 us, i monalibus per veft igari non po/Ie. In hanc fenrencia m Xcnophanes
hominum ilulcirTamdendenS|quiftacajs,a Phfdia,Polycleco,tIiisqueftaCtt?
afiisfabrefacbsvenerarenc«r|iuquiebac,cquv)s,boves,elephanles,nmanibiis
pr«dici,eis uci ((fivi(Ienr,Deos &bticRruros tuide, qui equorumi boum, arque
elcphancu formamreferrenc,/icuti&homines ruifimilianumiaacfteciftenr.
Idemq^Cicero libro dc nacuraDeorum fiibperibnaCoccr pracclaris quibosda
AfudXU' racion.biuconcraEpicuieosdemonftrar. Jod«i»qttJoIim foli verjc religioiiis
ddojpmM' |>j|t^)pcit^n(^l>jpt^unumcancumDcumcoioerunC,enmq;noainfigni9,auccali-
bus oculisarpedabanCyfedmcDciscoocemplacione in divinitace ipTafquaceniis
camen homini fas eft) inr uebancur,&,uc CorneliUsTacicus de eis re&n,maif-
maeimpjcc^iCiscosarguebanc^qui Deum ad humani eorporis fimLlicudinem
irahis tnnnaceriise[fix>gcbanc:quarc infuum illud ccmpluni nullum unquam
admifeittur fimulacrum. Icaquc cttmHerodes,eorum rez^aqoilam aureaa ftf«
'.prafaoiporcamftacuifleCyquidam adolefixntes, ubicftaudicum^eumanimam
igere^bnfpitajuone £i^,& comulcuinpopulo excicaco , illam confradam
dejecerunc, illudeonrrareIigionem»ac majorum infticuca eilcclamames , tc
earo occiafionem ^d nmninis offenfi iniurias vindicandas cfle accfpiendam»
Sed idperquammale miicriscecidic: NamHerodesrancuroadhocmpervizic»
Juoad eos A>mprehen(bs ftammis rives ekurondos rradidic. Suidas eft ta«
l;or,cumpilactts in Judaeam vexillaquaniam, in qoibtts Tiberii imperaroris
effigies euecdepidb,inculil&c,uiuver(bm populum miroquodam mo^oede
'concicacum,eoquodavicamrelfgionemviolaricemercnc , perqttamnailam
jpfis licebarincra fuiregnifinesimaginem habcre.Huius (encenciar noaooUi
quoquealiifuere^inquibuseftHcrmes^diftusTrisroegiftuSy qui afterebatf
eosvideri non crcdere,Deos in coelo e(Ie,quicorum (latttks fibiance oculbs
fiftiVolunCyaurccrte fuavoca ac prccesillucusQue perveoiredifl&]ere,atqq^
ez hac perverfa ahimi indn£^ione Deor um fimuf acra prodiii&,eaque nttmint
ccrpiflevocicari. LycurgusLacedarmoniorumJegistaror, legf mr (iiis lcgtbos
prohibiiifte, ne Dii homini,2ucu)libcftiarum nmilcs lierenc : qttareeorodi
• ftituasc fua Ricpub e(iminavitXa<^anc)OsFh:mianttifcnpcis ceftatttmreliquic,
- ^gypcidsdrvino hdiiorie elemcnu pro(e^uizros , noua caraen eotum fibi
id:t|pipohdum imaginepropofita, £c,^ PlttCarciio habendaeA fides» Nttmi
' ¥prnpilhis, ftcbfidai Romanorom rez« aliquaro Deo effigiero credere accri-
* 1iuendacn,haadf^^fleducebac: 'quamobcem Romani ceoioai frptuagima
ajoais oioiirDtoii&iBiagiac carttcnint} taai^Ham mnBnitt» «wr ptac»-
■l
m
' fbirhco ms^kiaiiM. ■ $
iuin* JiTiaa tlk tc iminorcalia imbeciUrbDi hisacque humaiix» -coinpapra.
Afud Perfas & Lybesprimis tempobiiius noUa .flit«a^nequeteinpium»se-
que akarc exftabar. De Scythis reftrt Hcrodotiis , Ueet' inuhos Deoram
loca habuerinr, ut Veftam,JoYem, ApO!iiincm,Martem>8Uos)[)ue,quos nu-
fninibusfu«l/nguar congnientJbns, appellaliinr ynuWi tamen praeterqaam.
M«iri^( urfnf'criU5(uoloco dicerur^temphiroyAiiuamautaram tiedicafley
£rd cnndlis uiiO ,eodemque riru faaificafle. Eiledones .Scjtharum quo»
^at popnlus, nullum aliud fimnlacrum , niii hominis calvariam venera^ fimMistri
b.i»tur: quod itanmat Hcrodotus; adeornmdomum^quibuspaterobi-^^^ j^l^
itf:t,piopinqiiiomne5>arqiie amici coiifluebanr» oves iecum deferehtes,^
£us jugttbus in ihiffra concidebant, idem de cadavere iilo facientes :^
s carnes iifia pcimiflisis» an^ue celcbriinconvivioappo(iras»omnesibs«^
||ue ullo cbftriminc comedcbAnt : caputaucenH inhunciifum refervarnai»
cariie dccfaft^intas flcferisoptime purgarum , ita ut craniam nitiduqa
exAarcC) ai^ueaarorcdum^ Pro fimulacrohabebant: ftacisqud, acfolemai»
bus facrificfisprofcquebantur. Addunr Pomponius Mela, £rSoIiniis,iiio
proPocuIoeoscfleufos, quodm2ximuni,queminmortnum conferre poA
fcnt, honoremcxiftimabanr. Huicperquam flmile eft, quod Suidas de
^uibusdam Judcr,indolis narrat ,qui afinino capiti anrieo divinos honorcs
dcferebant,ciqueadvenam aliqaemrertidquoque 'anno,inminotaspani->
dUlas concifui^ Acrificat»nti Mnfliiienfes» qni Giltiim Narbonenfcm hft*
bitanr, inlncis, in qi bus nnllacratDcoram efligtes, (acra£icicl>ant»inter*
dumqtie arbornm truncosvenerabantur,ranquam ibialiquid divinitatisiih*
cfle Credidraent$ utde;ieisLucannsteftarar. Primisi diiuvio temposibas^
fic.otapuclPliniilmicgfhirijuAiac candkiiilhhomines fub quercubos dc*
gebant, easquepronuminibas^acfacratistcmplisfibiducebam: namexeis jjjgy^^
fSbi giandes, qulBus vidicarent,fuppedfcabant, atqueearnmcegmine a plu- frommmi'
viis, catcerisque remporom injuriisprotegebantur. Pautaliias in Acha)« »<iifi b0m
defcn^prionercferr^in quadam ejusregionisparte rrigima quadratos lapides ^^^
exrftific,inquorum(jngulisfinguIorum Oeoramnomen, ab^quetamcnuU
fa eorumefligie, cflcr infcrtptura , qui maxima cam relfgione ab jnci>-
lis cuftodiremur : anriquum enimGrarcorum cratfnilitutura, hnjusmo^
di lapid.biis parem caltom, atque Deorum fimulacrts impertire. Cor-
neiius Tjcrtus eft andk>r, obidcGcnnanorara moribus (crtbic, eos fta«
fui^, ac rcififlfs carniflc ; arbitrari namqac inagnam fadam iri numi-
ni injuriam ab rcx, q«ii fOtarer,infraexiga[omfaniambic«mpariet{bus
divflniratem pofte coerreri ; mHgnopereqoe aagafta Deoram nia)efbccm
dcdecert , fi ad angiifbfii corporis haaufii fbrmam compellcrecar &-
Mdemqae iri Deoroin msrnerMi noa reciilif&,iiifi coi^qui effeat inpro^c»
Ao^ fuoram^ pcaiftiiiem «liliusem eipcritenrdr ; cvjasoMdi fonr Soib
6 THEATRUM ^THNlCp; IDqijOI^JTRiaiM
Vulcanus, LuQa:decarce«s AuUafs noutia^i^abuerunc, uc decis narratCc-
far, immu iic de npoiinjqqutcl^m cprum cft aliqujdad illos perlarum. Eft
..apudHerod9;um,Gwcof.v3i|W^ jWW.Dcqs ^iffsrciflc , cfsq|ic 'ficri^crfe.
£uis^o$ QO.minibns nfU)4.4ap aRpell^ tar^em zbJEgy^ffn d>
Dtertim diccruncUndc aucVm; hujpsffpdipii cxcuerinc, &: utiuin omacs (imuUn
^'f** . ycro figUIatiuj fipguli pfprfief ^it^ /tcnviuc num fenipcr, ibsque ullb. orju
IHsiyeriiFuerinc^ idcm a^Srmar^flia t;.cmpcftacc npn fuiu^conipcrcuni.prxc^^
quim Homfrura, arqyLc.gicfjfl^iun j^qui ca CCippora ^ijuadpngcixi^ Xjirjirct
adni^pracceiriflcurypr^i^ci^ iAC{j»:|;iam'D^orivn f:apip{aiij,nrA^.Iem» cQru$-
^ quc inJfiniti pt9|)cmodupi (^ogq^mina.iticrpdiuiUcVcP;<^^ ^"g^^
iuummunus, ac ibrm^ip accribuiflc. . Quarcnon injud|^/btliq;a(Icycr\^^
.pofl^c,Grascos»abbiscdQ(f(os,Deos.yarijrjKgurts c^^rjm^re^^jppiflel ' J&ki
Cdmcn facius facric» uc, cuin cod^m lilerodoci^ (enpqices, 'jd^fos ab i£gf-
^>ciis m,u(Ma^ps c(fi ^fcamu^s^ Hi t^lnque primj feruauir , Qxii CempU I/^s
^oodldeFync,eisq^,$>ai:4jS,*(latua^que'dicarunc. Siqjaa autcmC^f^ciaLrJCgy-
({itiiSiicaR^n^amiajQraecis facrprum fimuUcrorum i^iumfuice^ccuricJQuod
tunc priiiium accidic, cuia MarccIIus, ca pri s Sy racuHs , RQni.*ttn criumphans
jticrftyic,fecu«i»quidquidibipr«claruminveniflcc, a(porcauS;,cum, uc cjuf-
niQdirpe4t4C^Ia.popuIuin.deitnirec; tiim uc cortuna^cdjiucivicatemQbftu-
pcf9<{Cf:p(,^4Ut tiondum erac cxpcciia» auid cabular^m , aiif, fignoi um pt^-
4lriciidb volupcacis prsbercc. Qucirc id cum vicio qifl i nmlzis MarccIIo da-
nun i j>ri.t9Utp>quod fiipetbe nimis vel ip(os Deos in cciumpho capcivos^
voluiflc dttpcre vidcrccur, corum fimulacra in poippa rtiuropbali oftctic&ns:
jiilcinde,qaQdmacerian!i PopuIo.^oni.ifi^ppedica((bc, qui. ancpa. laboribus
twcambclIiciscficca(nierus,ocio.(c,acincrC{x rr^ndi ^ uc q^i poAca tcoi-
. . '^ put frtt(lracon(crcrcCjQepcric,vcliiioqi|iispidurai^^^ paiccn^is» .vcl.iji
(lacuisclaboratis fpcdtandis, arcificummanus maxima cumanimiadmirado-
UMmMMi ncfufpicicns» Hoc dcMarccllo Plutarchus refcrr, fubjungitque, eum folitum
fititH9sk gIoriari,coqttodprimusinurbem eainvexi(Icc,qua? maximamin civibus
GfAiiiMd luisGrxcarum rerum admiracibncm concicarent :anceque IHucarchum ideiQ
^omMnct i^jyj^s (cripcum reliqucrar, cu(n fcilicec RomJ(t)os adniirarione Grsrcarum
frlMfifflif. -^t^i^^ capic»pifle; acproindc jpoftcamaximacum licenii.i facrarum^ro^
* fanacumqaererumfpolia.diripuj(Ie« TercuIIianus,comjdicercc,Rono8ercli-
CionisrituoiaNumanonfplendidiscfreti}ioniis,& absquc fimulrxris in(U-
cutura. (nonduraenim iUucGraeci, aucHecrij(ci confluxerancJtyifus eft in^
amifTc, Tarquinium Pri(ciim;|;*'»c qui Gra:cus,^^,^ Hecrufca(TeIigionis
apprirocpcric^^,'piLitniifBrRotDjiiis ftatiian^ . cpjiic Aionein , oftcnd|(Ie«
CkruRicrgotifHsab|,£gypc4is» prjmj^in^f^^of^u^tjpci^quc Gr^cos fulRo-
naAosdinunavic^ Uc^ vct^'iC;gypi9ca:pc(k,if\to9iyar]arxlc.u
(Mvutlonge iu4i|Scili4r>>9uiQPiiu^^
etiriafniitmiM in eandiicedei^ &!lRtentMW^utatlMtMMar,ini(lo Hatuai
ReStbiis iis, vti idrhtibl/yifi) efle- diftretM,^» p«^nlOi4ii>i AibjtrdDs fapi^ <
eofer;'juftei^ rexiflenr, iirfoifontniRegiiij^etnbriiiiM^MguUt«Aii)aeD(^
. ->
L' 'l
qui i japhetoNt>cmimitf VHitfbtrfittitiys^ote fiqbu^rarnni tM^*
ti^ in drb^m cemtiliA iii!^'Hl^'q&af 'fibi Tirorom AiMWMfiaMii
£c»*niMortales tihiverl^^eflbrtcoUkn^brcponeb^^^^ Nondefiieribnreriam *
alr^ui R^eges,onf/!lcim^dhac viV^r^ht; iibf fbtUas tf&iendasVl^^^
adoranHascm^irMt^utdeSejniraiifidil^t^^^^ primki-imet fti^-
moscerUidftciflVJ^eftfam». • DWlAfcTiaTrttuV^rrfameffig^ i»la)pMe,W **^f^-
iuslongitudoXyn. ftiidioromefler, eiimplimitt^irim
te^ ft:iruffle,qtti^renniritttatonepohit»^arh'venerafeni^ Vsirii^qni'^- ^iii
lenitliqndd divftfttt^ 'e(Rt. Eiirebhisanaoreft^
fisef lirarent^ ac fi numen itliqndd
olim in iEgyptor i^omfnctA ftiiflifdirilSmuiti^ j^oi;^' cfbloMn ^*quein ex mici '
filnmorre furcepe~rat,aliquaflttflBihKffiret,«|^ doihi' t><iffUti ;
qnameadetn pietatcfih't!tteb^tun btia fihttih, duniVfveittV ^tiarefervf/tetil '*
dbmini ai>f miim aliquid' dftendiflent, ex qud filff mJignope£elifllJ«^i^h%
tuam accy rrebant^ illi lA gehtu ^jicidebant» iIli'fujipucab^'t;iA^' ea dtfli^' fc^ -
aiam implorabdnt, quirth^ pijt^ db filii diaritatem in^fta&antf,Hihc faAum
cft» ttt eam ffotibas c6rbniiti;nt,^unurculisque alhs^ltifeqjiei^ibrv eiK'fSi> > ^
pe falutem fiiamreferreiiracceptam; AdMjtbfh;iitatr<^eiii-aKiecU|^ttelb^a
tus fuerimt collocata^; quibus^ut fbrf^ majbrem hmefl4tir 'weaeitPrfes ^"^^^^
prarfe ferrec,diver foram lunt Deonim pbfita non^fti Ji. Ita^riinjns^oratfi^f-'^^^^
figies adhuinana utpjurimumcorporafimtefredarj^noneado cauia^qUod^^^lJ^
uni r erfa ant i<^i tas ita ftu pore tflet bpptttthy tit*llirbftrir(*ta^ ^^Deo)t ; homi-
honfifimini kiettipllt eQffOSbs effiiflcs^ te d!i!crremiif , quemadrhodniu hut
merieft^fpfi hleiffi^^Vtihl%II^tM;lti <hbsqu6qb^^)tlf ^fle participef/!
LdRftaWuraflSk-fttt/t^btnath^tini omhiuUiprihiuM hbmihrs fimUacrume-
reita ibxiXfe, e«MV}u^fbtifaHx ^r^^^ e>ffGdf&; iadeq^c iaftdm '
efTc 3 nt fahda sTOeblkliim ferebaHfr^hbiAini qui* opus divinBih.imita-
tus tret;4tf))ttita4fifib£' QifiW^niMeu; tei^^^ itti^m me^
- ''^ ruit.
f THEATRDTM EHfNlCO IDO10LATRICUM
rrM»tiie- ^^^^f Ac».<jttema(laMKhim Patt(aBfas f«ribRydara Athcn^
i»r Mwif i^ clicaca^a^^uam ftarU tcRiponbiis honMiies CQiifIadbaat9,.ibiqtte fiices
iif^UU^ acceiutebanr^quasgcftantesiVf^rusciYi^remcorfe^^ fertf ouffJam ff
^'* (MtteBtc»: hidruiYiqqia^BCCfni^ lui)^ jiigreirumcoruf^iu/Icnt,
pauB^ferebanc,'iis qui praBcedebant, fi fortc(^riim faGes^iflent inter
mrreiidttm .cxcin Anr» iocum cedentjbtts i lli^ qui prozjme fequebancur. H
li9C ^iltRlAPodfiiicnfblebac: erat ona tanculu ^ commomf umnibosv
qa.amc^ieiHtsnbiniucoo t/cadebanc;; ijs qui pone» m.eorom locom,
2tficrwtance^fPer fucceffionem qua^dfUQ A^ui^^l^^^ rirus»
ye l^los-j^ppcflareplaceaCyOoaicJttm ^^ e^ac (qi^mquam
ab. e<) Inftictttus legicur ^fedinyuicani quoquc ac Minervx cuJtum ce-
lebrabacur ;iiequefempcr pcdibus, icHilincerdum^ cquis currehanc.
QnareAdimanciisapudPiaconem) ci|m .Socrocem. hor^ccur, nc:(bcicca-
tem q uan^d^m dciiecfrcc; dicic, ▼cfpen iC%m ludis cquc%ihus jnccreflc, mn*
.'\ ^y\-yk^q libifac^m inti»^ l?of;^^ Alineryjp> bonoiem c radei^tbus. Hcro-
'' ' ^doc^s^,ai]m.,Perficum.moren^ narr;i|p qdpcelerrimc niiocios miciebanc
''(iicun eciam apud nos eftihufUtCumaliquid per difpoiicoSyCJtacosque
cquos mitcimus: femporcnimpoft aliquod dccurium fparium in ftachmis»
alfi Cmft inprocin^hi, quf alios^rfenccs&ipfiF^i^.^^^^V^^^^^^^^H^ Aicx^ipia^
didt.|M^pr«cprumcon(||^tudiiiem-inni^^ currcnccs, taccn^ quam
Viilfiiuioao^ii(amgcftant,pfi: fcufmfi^^ Dc his ludis
quidknamcmorijBprodidauiUicos Promcchd ignem
ccalo fuUacumin cerrasdetuiic^ acqueificoica abcoinfticutos» Aliiid
ad httmansrvic^curfumrc^^irunr» inquoqui aeucc antiecunty yit^ lumino
liscedimtsr-qiiipqncfcquunnir^uc cftPiaconis fcnceiicia, qui iibro de le-
fibtts bt^m^nesjij^cjncc^ urvits^, .quam
parenCibi|s(uncrDtiicuaci,ycIuci3rdcoccmiaccm,ipn quoqua.apud tilios
ponanff iMVCtlas criamdcmoftaiiumimci(craccet^^
Kh. K M$( ftkifipBr/ir£SVsi^ JdmpMtU irMslmtt. ■.
Apud F^occnfps. ^djcula qo«dam) Pronaechco iiic9U. ex^abar » iti qwi
ftao^ ctitti crat, qami nonnulii i£lculapii cflc ToIchaf)t. Sed q\ioniaia
^cegione aiiquotmagni lapides vircbaniur, qsi colorc (abttliim, odorc
hi)m;inacprppra referebanc, vulgovcrc crcdcbacuri efle.Promcihci, cosque
lapidcsillius cfTe marcrix^fxqua ab co primu^.liomo ^flct ciEdUis , undc
poftea univprfiim geo^ hinanttmproHuxerit*; /ir#i^
no.mincrn cxi^ididmc^cflr^ciomapprime.^^ fiprOMCo divuiani
FrsvidtM' Pcovidentim intcliigamus , auemadiiK^nm Ptaro ioicllcxff y.ez qua noa
<^jMf4|«f. iiomo cancum^fcdrcsttniverucinicfopromanariinf. Qmmt Mim m nmmmii
i$g§ MijMurpfM i^jkKT 9fiim4 wifmiip m tlm Um nm m , . ft mmfifiMii m
Mmmim
HISTORICUM. y
'iAmmifirmn : %ini imiig^^ grgmmmdtr^mMm > nMmgtmiMmm rBfinknK
i^aRturaaucemvoluptatis.veterescxftaruisperciperent, ex maximt, cjuoe
apud eos exftab^t, copi«i, conjicfamus licer \ (cribir enim Plinius , apud
K hodios amplios tVik 'millia fuifle, neque pauciores apud Aihenienfes , Del-
phfos, aljafqfie Grarcne civiiates efle invenras j in quoRomani aGrareis (e
iiiperarinonfuhtpaflii cumtotfimulacrisabundarenr, uf vulgo jaAarcrur^
Romx lapjdcu alrcrum e(Te populum. Harum etiarh ranta olim ernc in multis
nviditaSy utccrtatim quirqueitndiquc pulcherrima qua?quengna& tabulas
pracftantii}imorirlnartiHcumconqiiircrcr,quibu5non/blum urbanas, red&
hifttcasidomosaddrhareht : quodquidem adluxuriam fpcfflareeft exiftimt-
tum» a veteriq; Romanqruni frugaiirare,ac feverirate quamplurimum abhor-
rere. Quamobrem M.Agrippaeicgnnriflimam habuic orationc,qua fuadcbat,
nrprivntarum ardipm rabular nc figna iiicommuneconrcrrentui':quod longe
latius cx Plinii fenttntfa fuiflet»^quam ea iu$ rclegare. Eft aiidor Varro»
nuiIrosadLucullipraediafeeonrulifle^ hactamuu) dccaufa, urpulchenima
figna,actabulas, quaribierant,viderenr. Hisolimloculiquidam perquam
aprr cxftfuebanrnr; quosVirruviusvulteffemagnos^aclatos: folebant quin
etiam ita ftatnas fabricari, uccum libitumedet, caputadimcre, aliudque
f\ipp:.)ncre poflcnr. Qujiie Suctomus> cum de intolerabili Caligula; faftulo*
qticrerur, inquir, euntcumlqnge cxrerfsprincipibus^ arqueregibiis ante*
ccllcn^ fibi vidrrctur , divinos quoque honbfesu(lirparec<rpiffe, imperafle-
que urDcoium/imula^ri'$,qu'je8creligione,&arte eflent veMranda, cujuf-'
modi crantJov!sOiympii,ali6rumqixenohnUlla, capitibusadempris^iiuiin
Imponercnt. Laifipridius,<Pommodirm imperatorcm Neron is coloftb ca- StMtuAnm
put abftulifle, fuumqueaprafle refcrt. Starox prasnetea publice piopofirar, ^V^fi •*•
cujufaimqucrandcmcirent.facraf omnibus cranr, ncculli fis crat.casIocO'^"^*'**
fnovere, nec aliqno psiSto labefaAarcj ur Ocerocontra Vcrrcm haber,in
quam fenrentir.m Khodiorum adducitexemplum , qui quamvis bcllum con-i
traMirhridareni fufcepiftent, eumqueacetboodio profequercntur ; non iz^
men cjus ftaruam , nobiliflimo in civitatis loeo (irnm » ioco ttiovcte , aut
tel rangere funr au(i. Principium aurem ftarux hoc am{)lius habcbant,
tit fi quis ad eas confiigiflet , tutus efftrt ab injuriis , nec vi inde nbftra*
hrpoftcr : hoc tamen M. Anrohii filio minimc profuit; Auguflus eninf,
utapud Suetonium exftat , eum» ciknr ad Carfaris ftatuam fe coiirulif^
(cty inde ad nccem' abripi juflir. Hz ib artificibus intcrdum hudx., &•
prus veftibiis indutae exiculpebanrur ; nonnumqaam ea'$ tbtas aufo illihe*
banr. Qui vero pHmus in Iraiia auratum ffmubcrum facienduni cura*
fir , Plihins refint » AciltnmGlabrioDemeztftifle', q«7od patri Glabrioni ^*^^ ^
pofuir. Aleit^der Aphrodyfeus arbitratur, Delbrum . arque regum ohm '"^
cffisiei aodai eflc prc^ofitis, iktiAffitargQiAtbt6/edMm^lm'bmAibiis
B cOc
w THEATRUM ETHNICO IDOLQLATRICUM
eirena(Ii,.&apcrcani,principerq; finceio animo, viuisiniQime inqainaro^ipr
fraude fiicato cSc defaete.Plinias narrar,id apud Crarcos in more fiiiflc pofirfi,
ur ftatuas nudas archicc<!Urentur:aamRomani choraces eisialrcm induere (b-
lebanr;fiquidcm ioicionemini ftacuamponebantyqaipejrinfigncaliquod faci-
nas nonmeruincc^iiC fui memoria ad pofteros magna cum laude transmirrere-
tar:qtiod poftea non pcrpetuo eft obtervatum ; mulciscnim alia de caufa» qu2
StMftid k ob propriam animi virtutem fuerunt ftacu£ decrerae. Qaare Caco (emper eas
fuittant neBlexit,cnidamqucinterroganti,curinter cotejusfimilium fimulacra, ipfius
|/«^A. vjteretur,dixiflre fcrcur (quemadmodum Maicetlinus recicat) k malle^bonos
virosde (e dubi tare,cuc^ftarua carerct , quam non attdcrecauiam afterre , cur
habcrer. Agcfilaus etiam, ita Xcnopkonte rcfercncc, ftacaarnm honorem rc-
pudiavir,aa dicens,illasquidem (taruanis laudem conciliarc» fibivero pras*
StMiMd im clara facinora gloric eflrc. Erar mos apud Romaiios , ur publicis in pompis»
fmpHit' Dcorum fimulacra , principum , tiluftriumque e foc« fublara » ubi omnia c«
^gtd. ranr colloca^a, fercoIircucimpoficaperarDemgeftasent: Scipionis ramca
ftuaamexCapiroIioaufcrebant, ucAppianusreferr : nam vivus mani&ftis
arguroencis oftendcrat , omnc fuumcoR(iIium i divina mcnrc proficifci \ Sc^
ramqiiam Jupirer , qiiidfaciendbmfoi/rcr , ei prarfcribercr, foiosinrerduai
(e in e jus templum , quod crat in Capirolio, abdcbat : quarc ci quoque ftarua
ibidcm eftpofira, ucque umquamindidemcftamoca. £x (Ucuis arquc ima-
gtnibus nobilcs domus cognoucbanrur : ideo C. Marius,quia ex ignobili (hr«
pe erar, defeapud$aIloftium dicir ,,fenon po^TefiiibicauBaimagmes , neoae
tttumph(v,aorcon(uIarus majorumfaorum oftemare; ar fis res poftulcr,ha«
ftas^vcxillara,phaleras,alia miUraria dona,pratrerea cicarriccs ad vcrfo corpo-
iimuUtrM ^^* ^^ ^^ P^^' ^^ fimulaaa reyertamur, quae ahrer aIii,prour fuus crar cui-
t$trvMrii qae mos, archire^bantur , in eo ficpe oftcRdenrcs td quid pori/Emum pro*
ttft^tkMM- clivcs e(Icnr« Quamobrem SnidMi fcribit , Phmmcttfuts Dm , cr$mtnMg§*
^'^* ftdntis iffttxiffi Jlicfignifiidntit , ft ixiflimMn . ditijpmum qttim^tte cffi aimti
^f cmttittm frd/iMmtiffimttm. Gtxci armacos cfteccrunt , credcnccs , ar mis pr»*
rmti^ /crrim imperia & parari,& recineri. Sjcpe pra^tcrea in Dcurum (Utuis indica-
bjinr, quod ab eisimpcrrarc voIai(Ient,aut jam impetraftcnr : Damex voto ia«
terdum ponebant(quod&in cognoraioibuscii inditisfere'(cmpcr obfcrva-
torolcgimus) (ed tamca pr^cipuac, &maximepropria eranr, quaeexrernafi-
guraeoromnaturam, arqueenedaSf quiab ipfis proficifci purabanrur, ma«
xtmc exprimercnt. Ncque vero peoruj||^(Egies i talemper proponcbanturt
ut paifim ab omnibuji carum fignifiifario.incelligcrccur 3 cum cx eorum rcoH
porum religione, quamvis vana, arqae faUa, fancirumc4ec, uc (acrarum re-
iumcogniciopenes &cerdore»(bIosc^c ; carccri fcrc, cacom fib^pcrfcruc:-
tione ncga ta,contenti eflcnt crcdcre,ica (c habere,quemadmodbm ctfent pra>
fpfitji, Q^rc a£a^JLiTiom9& aIk>tj|ao(damlcgitar » ^oonJaiii cumab-
qiuot
4}ood Numx Itbri repeni ellenty^i /i ki vulguni exiifleot^iMgQopere eoruni
feinporum religioni potuiflent fncommoclare^&rteenimejus vanitatemo-»
ftendi(rent)cxSenatusconfultopubliceiuiflecombuftos; nepopulus inreli*
gione perfcrutanda eflet curiofior , quam ut iis, qux fibi i Pontilice Maximo»
cxterifque factificulis , iacraruRi rerum interpretarioin praepoHtis, eflent cx-
{dicata , acquiefceret. Tarquinius autem Rex , ut Valerius M^ximus re-
ert, M.Tullum Duumuirum, quod librum» fccreta civilium facrotum
continentem , cunodic fur commiflum , corruptus Petronio Sabino de-
fcribendum dediflct^ culeo infutum in mareabiici juflit^ Hinc aliquand6
fict, urim^ginisalfcujus, quam ftiis lineamentisexpreflero, rario imc non
poflltatfecri; cum Herodottis , Paufanias, Pluurchus, multiquc alii,i
qaibus exemplar fum mutuatus, afleranr, aut nonexftare, aut fe religione
kmpediri , qno minus eamevulgent. Sed idpcrqunm raroufu venict : nam
quodunusdxtotodicerenoluit, idfarpe perpartes^muUiscolIigftur; quod
fiosproviribus facereftudui<nifs. UtigituradexpIicafTdum revertamur,cur
Dii variit/intmodiseffi6ti» Enfcbius, Porphyrii (enrentiam referens, vete*
tesinquit, nt Deorum diverfltatem manifeftarent, aliosmafculos »alios foe-
minas effeeifle» aliquos etiam virgines , non nullos inmatrimonio colioca*
tos i eorumque ftatuas diverfisTcftimentistexifle. Scribit Arifteteles, anti«
quosexiftiff»aiIe,Deorum virameflehumansrfimilem, ac proinde noftram
eis eiigiem ceaptafle : 8c ficut homines (ub regibus viverent , ita qubque
jncerDeosimufuregnareputafle. Lu€btius,poftquamlongaoratione,mul-
tifqoe argamentis pri(corum Deos homines fuifle, qui poft mortem eflenc
jn divos relatiprobaverat, fubjungit, eos ideo divetfa; fuifle «tatis , alios
ncmpepuerosj aliosadolefcentes>aliofquefenes, aliisdemumaliameispro-
priam ftatuam pofitam , utjttas, habitu(que referretur in quibus morien-
ces funt reperti : Eodem contendunt multa quoque alia, ^ux dc Diis fin«
guntur , ac dcci$ narrantur , perinde atque hominesextitiflent ; 8c nos ali-
quidde hoc dicemus , cum peropportune ceciderit , in alicujus forma ex*
primenda: quamtraftationemmoxaj^grediar, poftquamde fbtuarumma-*
teriadiflcrucLo. Acprimum, utPorphyrius,rcflante Eufcbio, di'xir,ex ma-
reria lucente, qualis eft cryftallus, candensvemamior, Deusapud vereres &4/jm-
efteffeiSus, utid nobis eflct argumento, Dcum, ut quipnriiijmaluxefler, ^'^r^tnsft^
(enfum omnem oculorum fiigere: eundemqueauroolinifibricabantur, ut
eum arrernum effe, ac ignem quemdam non afpeftabileminhabirarcinnue-;
rent:nonnulliqueexarrolapiIIoDeumeflingenres,e(imabocuiorumaciepe-'
nitus amotum ngnificarevolebann Sed Porphyriusadfuatem'ppravidetur
refpexifle: NamaniiquioreslfgneosDebshabebanr, flcurienimTheophra*
fhis in libfis de plantis fcripflt , ex cedro, cupreflb , buxo , interdumque
ex oleagina radict Deos fibl conftruebant. Atque sdeo ex cedro
flatoas coofedas cile , Hinius aSrmar , quod higufmodi lignum diu-
B t vfiSc^
II THEATflUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
tiffimc incolumc pcr&verat , idcmqae jcribit ; Apollinem SofiaQam <ff«
driiium efle Romat in lielobro , ex :ielcucia adied^m. Plurarcbus itt hanc
/entenciaminquit» astiquiflimum quidem morem fimulacrorum efikiciH
dorum exifatiHe, arque apud veterc3 iUosca fuiRclignca ; hpis namque cic
durior vidcbatur, quam utOiise/Iinj^cndisellctidoneus : aurnmatqucai-
gentum flerilis 8c infoccundar tcrrxncem arbitrabantur, locuscnim, ubi
lunt auri vel argenti fodinx , vi.v aliis rebus fcrendis eft aptns ^ camque
lerram infirmam atque inrdiccm illiappellabaot, quashcrbas» florcs , fro-
,&iirqtie non profcrret : Nam nulla cupidicatis (iti ardebant, co coiucnti»
quo ic alere po/Tent. Plato quin ctiam ejus vidctur eflcopioionis » ut lignca
clTcnt iimulacra Dcomm i ita cnim (cnbit, cum terra lir quxdam veluti
domus numinibus confecrata , cx ca nefas cft , corum efiingi. imagincs ,
atque multo magis cx auro , aut argento » qux fui poiledbriDiis maximam
conflant invidiam. Idem prope Lucbtius (enit, ci^micribiti prctiofas
Deoriira ftatuas efle eorum avaiitix argumencumi qui fub religionis pr«-
textu,auro, ebore, gemmiir, aliifquc rcbus pretiofis dclcAaiKair, cum
exillis (acrasfibi imaginesarchitedi^enturi quuspKT.imiqtiidcmfaciunt, ea
magis ratione, quod tali mareiia conftenc , .quam quod magna Deorum
numina referant. ScdaJPIakOnemrevertamur, qui poft praecedcntia it^
jnquit^ Ebur antea vitaprxditumernt , quapA^fteacaiTum, oohcft.digniini
cx quo Deorum ftatux efficiancur , aquo ctiam ftrrum, aliaqac duii mc*
talla funt removenda: his cnim inftrumcntisinbelloadhominuiii pttnkir.
cmutimur. Quare folum lignum fecundiim Platonem crat reliquuia». o
uo HicratdeorDnuffigics cxculpercncur. Cui Paufanias conicncir , cum
cribit, primis illis tcmporibus apud Grjrcosipliusquidcmicn^ntia lignea
fuine /imulacra , illa prxfcrcim « qux i£gyptii confcciflent : nam aahuc
Argis ftatiia quxdam Apollinis exftabat , ci i Danao dicata , qui tempu-
ribus antiquinimis fuerat ; ncc nllum reperiri pofle nmulacrum vidcbarur»
quodquidemanriqaicatemprx fc£:rrer , niflexhcbcno, cupreflu , cedro»
qucrcu, hedeia, aut loto confeftum : fed non nuIU quoqne oracuh }ufla
oleagina erant, ex quo conctndmiusJiccbic, Deoscunc maluiflc^ligno,
quamexalioquoviscxculpi: namapttdHcrodotumcxftat,£pidaurios,cum
Dclphium ApoIIinemconluluiflent, quomodogravifllmarfterilitati, exqaa
mnxima rerum omnium penuria laborabanc, mcdcripoflenr, hujufmodi
tulillc rcfponfum, ttrduasfcilicetftatnaSjunaiKDamia?, alceram AuxcAz
^erant auiem hi tutclares corum Dii) non ex niecailo, aut lapide , led
ex olca non (ilveftri) ponercnr. In pnmp Junonistcmpii), quod erar Ar*
fjf}s , fimttlacrum cx trunco pyri crat dctiicacum ^ Romaeque , ubi
Rcgina vocitabarnr , duas cx ciipicllb ciKgics h^ibcbat , qoar, &•
hxtini peitipa gcAabamur in illis CimSy^ qux tunc prfmum funt infti*
- . : tttu
i
POtmeO HISTORJCUM. I)
. emi^fcnti Liviusrercrc, cuxn Aiuiibal Iraliam dcvaftabat.} Apud PlxHium
legitur, Populoma; fuifle Jovis ftatium , admodumantiquam, exvirc con-
fe6tun : nbque id micum videri debet » fi veium quod idcm (cribit , Juno-
nis Merapontiaecemplum columnis viteis ftilcitum, adeomagnjt atquccraf-
fatilbeviteserant ; &» quodmagisfit roirandum, ex vitice» nt PauUnias fc-
fert, inquadamLaconia^parte, ftatna iEfcuIapij fuir effidb » undeisAgni*
tes cognomcorum rcportavir > quod cft^ ez virfce confc^tus. Lignci quo-
que apud Romanos Diicranr, dum parilmonix ftuderenr. QuarcTibuUas
Deospcnarcs alloquens , /ic Uh^ i.^lcgia X. -inquir»
JNfefudidt , frifio V9S ejfi efttfinfi^Bes :
Sie veierisfedes iuc^iftie dvi. <
Tunc melim ttnuiffidim , tmm fdi^ere enttm
Stdidt in ixigua Hgnem ddt Dtm :
EtfldedimeruifftfuiiiiiMVerdiunMm^ ^
Semdederdi/duOdJficed/iridcemd.
^ifuedlifuieviicemfei Ukdiffeferebdi^
Peft^ue cemesfiirum plidfdarvdfdVitm.
Propecrius de fua ftarua ira loqucnrcm Vecrumnum inrroducir )
Siifii dcervm crdm , freferduti fdlcc deldim ,
jlue^NumdmgrMtdfdUfer id urh Dem^
.Referr Plinius; quamvis ftaruarum ufus apud leilotantiquiflimisrempotLf
busfuiftet rccepru5(qtiod ex Hcrcalis/imulacro, famindeabEvanarolfll
foro Boario cipolito probaripofllr; ouod rriumphalibus in/igm^is, cum ab
aliquorriumpharerur,cxornare folcoanr) icd camen Diisnuilasncquea&
/cmpJis, neque privaris in xdibus cffigies prarrerqaam ligneas , aArcquam
Romani Allam fubegiftcnr, eilc cftl^dlas : nam ex earegione preciofae fta^
tmr in Iraliam emigrarunr. Grxcia enim non conrenra ligneis Diis , au-
leos quoquc Chi , ex aliifque metallis comparavic : ucque iampruofius ac
iBagnificcnriasquidpiamoftcntarec, qoemadmodumPau(anias reftatur» ab
cxrrema ufque India atque i£rhiopia cburad ftatuas archircftandas afpor^
cavir: ied cx fcrro rarx iilae quidem rcpcriebanrur*, arcamen aliquaeexfta*'
banr, qujlis erar apud Pkoccniea Herculis cum Hydra pugnantiscffigies,
atque Pcrgami duo capira» unuraLconis, aherum Aprii Baccbo dicaca^
jad qux maxrmi concurfiis undiqae» tamqnam adquidpiamadmirabilefpc*
AaskJum 9 ffcbant. Corydbn apud Virgilium Dianar poliicerur, fe cfici^-
■rom ut. cora icvi de maimore Act ; UhiServius, apud vetercs caputiolooa
una cum pcAore ftaruis cx mapnocv fieri hmai r. £rai id pnrtcrcxiiicnllr
furtudinepoiiram» ut vilcs , .plcbeiolque Deos» cujufmodi erat Pci^pusi
aliique id genus, quiffus colckint i labdioque habttabanc , ex ligno»
ant argilia» aucaliaquffpiamvilt maccariaitr^ubricatcnciir^nobilioDisiTr^
5>
•v
^•j . •
UM ETHNICO IDOLOLATRICUM
9^^
no
^^ •-vra-c v^src licuri Seneca lcrjbit, itaD. Auguftino rcferen-
*"'^ *^ Tiiirc*- rjrn-a prarditi, quam corum iimuiacra prxfeferebant»
'^' ,. . ^ -*u!iniam , hujnfmodi ira deformia acmonftruofa/imulacra
^ vlk^*-^^ y utinplurimis imaginibus, a me defcribendis , cerncre
• yc cc ccm nuncaggrcdiar, initio abi£(ernitacefumpto.
DE iETERNITATIS
IMAGINIBUS.
IIaMQUAM non cmncs apudvcteresDiiarrcrni, immorralefque
^.r^cbintur ; digniores cerre fcmpiterno arvo frui putabanruf.'
^:ire ea fuit jllotum tempoium opmio , ut cos (emper ^tern:-
T^**::4ietur : Licet Joannes Boccatius in iibio de genealogia Dco-
.,,•• , ciin Demogo goiji lolicomitem traditam aflcrar , quem fi vult ilic,
^tf^ ,:.v.Deoiumprin)uni, inmcdiaterradegentcm, pallidum , crafliflima
•<<u«avircumdatum,fltu obdudum. Sedtamcn apudvctcrcsmiiumdeiuo
j^num , fonc cumDcmiurgum appelitmus. Quarebberepronuntianni,
,f ;ccnitacem femper verfari credi tam cum iis numinibus,quar immorcalia pu-
«4Mnrur. Hanc qualisqualis eflcr, vcl nomen ipfum optimc declarar,quodo-
aincs xrates,arque fscula in i'c continens fignificarc vidctur,ita ut fub niillius
ifinporis mcnfuram cadat, iicet quodam poflit modo dici,icd non ita pt oprie,
cam ctmpus cflc, quodonnifinecarcat. Qu.imobrem HermesTrifmegiilus»
P)-thagorici,atquePlato,tempuSi£terniratisimaginem cffe voIueruBt : hoc
cuim infeipfum in orbcm torquerur,ejufquc nuilusumquamfinisexftat. At
hsecPcrpetuiraspocius eftdicendamam quamvisea nulio fine tcrmineturnoB
cotamtamenflmulinflnitamiIInmvir:;mpeifcftepofIidet,qualem/£ternitas:
fioetiuscniminquir, nonreAcquofdamfacerc , quicumsudiuntPIaronivi-
iiim, mundumhuncncc habuifleinitiumremporis, neehabiturumcfredefe-
4Qum,ho€ modo conditori conditum mundum flencoxtcrnumjpucant : nam*
<juc ll propr iis uti velinr vocabulis hac Plaronis fcnrcHria admiflasDeum foliii
^ «/«iiii- srcrnum,mui!dumvciopcrpetuumappeI]arepofrunt. i£rernirarcm autem
w •• ^'•i' sdcmBoctius defcribit, eflc vitsimmobilis pracienraneum ftatum ; qui qui-
»** deroDciunius cftproprius,cuinequcfuturiqu:dquam sbcft^nequeprarteri&i
^uft,qucmadmodum cun£lisrebus conditisufuvemt; licetearum qucrdim
iMimquam flot fiQcro habiturar« Sed nos finamus nunc ita minutc rcm Tcru*
i^quemadmodum 9c vctcres fcir cafle feccr untycunv fuos Deos « rernos olfe
Cyquoimn^orcaicsillosintcrniinasofque, i£tciRitatcmquc idemcfTe
atque
• POLITICO )SIISTORiaiM. ty
^ffqae.ranporis illam infinitateiii , intelligi voIaerBot. Qnare Clandianns ,
^ui eam inPanegyri , in laitdes Stiliconis defcribit i (erpentcminducit^ qni
antnun » ubi iila degit i coraplcdatut^ caudamque mordicus tencat : quod
quidein temporis cft fjmbolum , ab iEgjrptiis mutuatum^ cum annum vo->
Jonr ianuere qui ^emper in feipfum recurtit , ita ut pnttcriti finis fit fiituri ini-
tinm. i£cernitatis autem imago ica in quodam Fanftinx nummoadumbra- Awmim^*
tur. Ma trona quaedam ftat , pilam dextcra mahu tcnc^s , amiculo pcrquam x^ '
laco capice , humerorum tenus amiAa» Sed lacius fiierit , ad Cjus^imagtnis
defcf iptioneni Claudiani carmina adfcribcre , quc fic habeatr
EftigmtMpr§€$U^ mfjhrdfug imfirviM m^ntiy
^iv adnmJa Diu ^ Mn^rmm ffmiUidd matir^
Immtnfi ^ilmtKM Avi , f sht tmfirsvdfo
SttffttHtatyriVHdtfttifinm: eamfkBitmrMmtntm
OmmiM^miflMeiddCimfitttiiitimmimifirfiHS^
Tirfitmmmfmiviritfyttmmu^cmtdmmqmindtMi^-.
Onvirmi , iMiitiriUgimsiXirdiMUfJi^
t^ifttMi cmfta vttitm ImtgMVM dmir9
AmtiftrisNMitirMftdity cmmOifymiVifMmtii
Vifindimt mimhrii Mmimm : tmMnfmrMVinndm
ScriUtjmrMfiniXyninminsfmidividitMflrii^
Escmrfm^ftMHliffitimtirm^ ptHmimniMvivitmi,
Aifirimms , fixii cmm t^ihm ili rainjii ,
htcirttimqmidMMrtisiSirtCinmmfiifittMmtii
TnficiMt mmndi \ qmidvihx fimitM Lmnn » ^
PigrM^mi SMtmmi , ^mMmtmm CfthiriMfinnM
Cttnicmli , Phmhi^mi amtis Cytimim mnf.
IBtm mt Phmtm Mdlimin anftitit nntri^
Occmrrit NMtmrMfitinty fsntirqnifmfsrhii
CMniciim inclinMt rMdiit : tnncfffinti nclnfis
LMxavit fcflts Mdamm , fimtrnli fnfnmdmm
pMnditmf^fffedit^MviqmsMrcMnMfMtifcttmt^ •['^
HichMhitantVMriifMciisdiftinSMmsSMti ' ^
SMcmlM ortM licii , iiicghmirMmtmTMhinM •
WicfsrrMtM rigcnt , iiic MrgintiM CMndmti
EximiMngiini dimm 9 anfingiritirrii
Diffici/is, flahat rmtiligriXMssnm Mmmi^
Hanc cruditam iEtcrnitacis defcriptionem itiBuccatlusexpVcat^tttPocca
oftcndat, iEttrnstatcm infinito intcnrallo tfniverfa tem^ra exccderef
dicit ejus ^hncam (quod idcm cft» ac fcBctuidiflimum ipfins fibum , o^^^
mnia fiio ambitn in (c coercentem) omnibos incognicam, iroperVfam , atque 1
moctalium confpedtu remociflimam» immofc vixDiis adeunda^m^i^^^^
j6 THEATRUM ETHNIGO ipOLOLATR.IO(IM
ii li ccle ftes animi , ab omni materi^ comagio fe junAi ; eandem cUcit, ten*
po ta fuppedicancero, atque ruifus in (c revocant em; cum ilh inde profedi ac
perenni ciuodam otbe circumduda, eodem reYOlTantur,ut iterii indidcns fln-
anc: idque tadteaclatcmer fir,ed^uod nobisnecogii^antibusquideni (cnfini
arrus l.ibituf .Nnturam afliduc plurjmc circtimvolant animar;qt2oniam ea din-
-* • <£tis dnimantibusvitamiubmmiftrat,h(ccorporei5poftea-yinculis/blut«;ia
' iEternitsnstegrcniiumabcIunt: quodnnrurieopera/it, quar vitam univerfis
e]argicur,candemquccertis fpatiiscircum/criptam aufert ; ideoque anteforcs
i£tci-nicacis ftaruixur. Scncx , qui in antro numcros dfVidit aftris, noh ab-
fuidc pro Deo ponitur , non quod Ht rcvera (enex (milla eniin fri fcs itternas
accacis difTcrcmia cadic) vcrumqnianos longzvos renes, noflra loquendi
AHth$ris conruccudinediccre fblcamus. Sed,mea quidcm fenreiKia, (enex ille facum
fcntentU nobis rcprzfcncac, quod Fafcffs Phabo fubmicrir , cum f'c ad m,u\ oftium
&fH4i(i' iiftic,qucm proDco intclligirausliccc. Dciaeeulis,quidiigni£cenr,cbmco'
^^* lum cxplicano omnil^us fit peripe^ta, nihil Buccatius dicit^ 8c nosdicerc
omircemus» adSacuini inngnum cranlituri, quemprotempore vcreitspo-
ruciunc,dc quoruperius, cuni de i£ccrnirate loqueremur, dicere c«:f>imus.
Ha^lcnus vcro fic dc i£ternitafe diAum, quani mcis hiselucufaradonibus
in mentcm nun quoju vcnitopc;Mt; cupioquidcmcertc^utquiclaiigiri pn«
tcft, is vitam aliquaiu uliquiuiiuiu bcnignc fufticiac, .- . . / . * - '.- .
^ DE SATURNO.
Ihiago 1. a. T^*'»*^ ^* dihirio venit Sdtnrnus Oljmf^
'^ Isgivtu indocili , ae dslpitfim mnMistmM/tts
Comfojuss , legefjHi dcdit , Ldsstsm^ni vocmtj
JHa/uit , bis fnonsdm Usutjfet tusus tn orss:
jtunnsjUi {ut perhshnt) ilto fub ngi fuin
Sdcula: ftc pUeida popnlos iu paa ngcbat.
ItaVirgiliusdcSacurnoloquitur/abulamhiftorixpermifce^:; flam,fireive-
ritatcmindagarcvclinius,compericmus, Sarurnumajovciilium, cGrfcia,
ubi regnabat, pulfum, in Italiam appulifte,fed Poetx pio niQtt fiio£dfao-
nibus rcm ipfam adumbrarunt. Sugc cnim fabulnci, Sacurnum c ccelo in
cerras i filio decurbacum^ Grscia enim cum ad oricntem vergat , Italii
cft alcior , quae ad occidentem eft fita. .. Illuc ergo SatUrnus cafii delatus,
ad Janum fe contulit, qui id temppris ibi rcgnabat \ ubi poftea Roma cft
cendita , yitamqiie morc prifco rudem,una wm fuo populo degcbat , eum
& benigniflimd no^itio excepit, &in rcgniouoque partem adfcivit , cura
J9f ^Stoiiim Golcndorum rationem » & moaum cereas jpccuniar cudcnds
j»ftccidiflct, oam antea ia codo excudchant ; Quir e in afrera nuixuni partc
i: s*
;^ppLrnc» histohicukc it
ntm , qui Suuraiis m Irtluun applicjrric » iii tltera Jaai bicipicif imag»
cft expreiTa : Hujutmodi cn im Jaoo figura or flc iiUenuf ▼idebimus accri-
bufcur» itaque ob £icinora egrcgia sta Sacnmns eorum popalornm
animos iibi conciliavic , ut divinoi ubi bonores , nna cum Jano ab els
mererecur : lUa enim tempeftace ii in dfVosrefirrebanciir, qei aliquam arcem
humanis uiibus accommodacam i (e invenum» homines docuiuenc* Imer
quas nihil (ane utilius excogitari poteA cerrx ezcolend« ac foecundandc
rarione , quam Sarurnns rudibus illis hominibus monftravic , ex hocque
Siercurii cognomentuni i ftercorandis agris reporcavic, . ideoque ex non
nullbrum fentencia falcem geftac , propcer agriculrurz (cilicet lactonem,
cuius ipie repercor apud I talbs fuic ; Falce aurem ad fruges demerendas uti
(oictni%f'y Saturno etiam cempnsinnui, vereresvoluerunr; ad quam rem Uiurnm
mulrasrarionesilliartulerUnc, quas^cnm (u&epto argumenco non mulrum/''^ t9mp§z
infervianr,omfrtimus^. -Eundem Gr«ci k^m vocaverunr, qui eft idem ac ^'^^t^^r^
fparium remporis : id cffi^e repraefencabanc , quam veluti hominis fenis, s^fmrwi
panno/i, capice aperco , aicera manu&lcem, alrcra vero neicio quid^^S^
p^anno involutum geftancis quod in &uces conjicere videremr , quatuor^
que infantes prope habentis eifingebant ; qux ita ier^ exponuntur: Sa»
curnus ienex, pannofusque defcribicur ^ Tempnsenimauciemperexfticir,&v/^/#
antcum mundocoepit, quod eft ftarim arque ex chao quaruor elemenro- s^^^mi
rlira diftindioprodiir, exindeque rerum omnium procreario principium '^^^"^*
fumpfir, cumruncprimumcoplnminorbem fupra cecram torqueriinccspe- lAiagou^
tiC} ad cujus motum homines cempus meriri quoque coeperunr : ex iioc»
2ue loctts eft fabulai dacus » quae Sacurnus Urani filium , quod eft co;lf,
ictc. Romani autem cum huic Deo cemplum conftruxiflfenc» cjus in faiti^
io rrironem cum bucciha fculpfercy volenres per hoc inrelligi (ur M^crOh
iD videtur^ ab e)us commemoracione in noftrum u(que xvum hiftoriaiA Rift^s
claram eile , atqae vocalem, q«« anreeummura bbfcura arqueincognirjif^MnMl9iii«
ttTcu Erac autem idem vcftibus fta vilibus amidhis, ot intelligeremus,initio ^t^*
ftarim ab orbe condito homines in cnltu corporis (implicitatem adamai^
fe , nec ullas mundicias qudcfivifle quod (e tedos e(fe contenti eftenr. Ac^
quenonfolumlevidenfz c/us eranc veftes , verum fic conrricar arqnclace*
car>cum hujarmodi magis ad fenedareminauendamfacerent. Capitequih
etiamerataperto; eacnim tempeftace, cum is rerum poticbarur , quaft
feculumaureum vigereeftdiAum, verirasomnibuserar nudaarqaeaperca^
nullisfucorum, aur mend<icionim invoiucns^quod po(ba conr^ic contck
fta. Hac qaoque rarione eidem decorto capire oLm res facra (icDar , cttra
aIiisDiisfacri(icancescapacobce«renc«- Fatx in manibus eft argumenco»
cempus omnia meterc , atque incidere. Id vero q uod ori tanquam - voratus»
admovet» %ktificacoiiuiiacealporebrca» tempocc quoqiiccandcia-ab(umi»
C cttjus
I
E
to THEATRUM ETUNICO IDOLOLATRIdlM
ima , m per reriein qaamdara gliud ex tli o trahanir ; aiit qoia tenipora fic
iniituo fibi cohaBrenr, atdejnceps fc f equantiir. Cinn vero e»wlociiEaio cnr-
fa effluant , ideo fenafle Poiftzenniinconcicatiflimanie^uum convctlam
finzerum, cum ab uxore , unacum Philyra N/mpha concDmheu(cx qoa
Chironem Centaurumfufcepit}eftdcprehenrus: /edtamenin equiimmu*
tatus ftarim feabuxoris con/peAu abfhilir. Quare Virgilius» lib. Georgic,
II I. cum nobis pulcherrimum equum iafbrmarer. Saiamum ioducit , iia io-
quiens ?
TjAv ^ipfii$$tdmeervic$ ifmdii efMutm ,
CenjugisddvemtmftrmxSstmnm^ (fmitmm
Pfliem hmnitmfmiiimsimflevit mcmf.
Sed harum rcnim rramtio magis fpetSbret adeum>qniantiqnonimdc Diis
fiibuUsexplicandasfumpfifIer,quam ad nos, quieorumtantum imagineseft
fingendas ptopofuimus; Inquo cumTideamur fatis de SatnmodixUZe » d
co ad Janum in regno focium , gradum facieodum duximus.
DEJANO.
X faiftorifs pater, Saturnum arquejnnum eodem remporein Itaba re*
gnajQfe : Macrobfusaddir , Janam omniumprimum Deisibi tempia cod*
ftruiifle , rirumque (Acrornm iriftiruifle. Quare i pfe quoqae pro Deo eft ha^
bitus^ & veteri inftitnto in facrificiis Janum Lattoiperpetuo prxfiirifole-
banr : quodhacetiamdecaDfafaftumm'cunt,quodeumprbca(ii;anuisafta-'
recrederent , qnare noftrs illuc prcces liaudpotuiflent penrenire , nifiis adi«
tnm parefeciflcr; immoerat(credo)necefrariom ntabeomanofiilcirenrar,
Wma ^o iiuimbularepoftent : prcces enim,ii Homero credimus,claiidx exfiftunr :
tn^ cujiij teieavidetur penerarioreddi, quod, cumaliquemoramus ^eigenua
r^* infleAimns / vcl quia , cum aliquid pctirum accedimus » in ancipiri
verlamur» poftulara imperrarurifimus,necne. Sunresdemvultumccflo,
ac ftrabis oculis, quod graviter» Bc ore parum bilari inrueri queant quos
€miifef oflenderunr , & iquibus veniam deprecanrur. Ccxli porrx fonr doas , alrera
$s. ai^oricnrem, per quam Sol, orbem rerrarum illufttarHrus emcfgit ; ad
occidcntemaIrera»exquaexiens,diem cumnodlecommutar. MacroDius,&
nonnulli quoque alijprojanofolem intelligivolunt; quamobrem ei porra-
rum coeli cuftodiam demandant : ingredienim, atqueegredieftei (einper
isntimm' integr um. Ideo eriam eum bifronrem eflecerunr , ut fcilicet oftenderent, So»
f ^ Ji^fi pofteriora fpeftare velit , nihilefle opus tetro refpicere. Sceptrum akeia
snana^^teradavemgeftat , atintelligamus, Solem orbi univerfb modt-
rarif randemquclaperirceammane ingreditor, vefperiauteiiicum iiidemi-
^|^t.occladere. Hinc cft credit nm Janum atque Pertunum idem nnmeik efle»
dim kicoftiiipricfle pattretar^ ciihrcniqacnianatenesf t> ^Kmadmodiim
&ja-
POLITICO HISTORICUM. 21
tc ]^nt% Ez quoaliudquoqoe miaieiidcnvavit» quodeft droi januarum
cardiuet» Ovidius enim 6. FaAornm narrtt» Janum» cum l4ympham Cra-
aem nomine comprcQitfec» eam propofittB vicginicatis prctip» jurecafdi^^
1115 donafle » ut pencs eam iilarum •laudendarum, aut aperiendarum pote-
ftaseflct: fpinamquoquealbam, Janalemvirgamnuncupaiam, ei eft eiar-
gicus , qua ftriges,c«tetafque nozas» quc infantibusibient obefle» i fbribus
arceret. Hxc Aj^mpbd CamM poftea, atque Ccrdinea eftvocjtaca:,cujus
tn rutela cor» jecur , aliaque iiominis vifcera erant* Solebant Rqip^niKal.
Juniisin hujus DearhonoremfiiilIolardo,faba,atquc^eve(ci; vel.quod
cjns ope flbi vi(cera haud lacftim irifperarent ; veiquod prifirorum tempo*
(um , quibus Dea illa fuerat , parlimoniam , atqne omnis iuxuria? adicita-
lum aliunde dapum fugam imitari volcbant. Huic Romae in Monte Gclio
templum dBruto, qui feinlanumfinxcratp politum comperiOyCa^ccaa-
ia., quod e jus pacrociniQ bene faufteque quod tamdiucaelaverar» claufupqiie
ft&Qxt gefta verat , fucceffiflet , iropotenti Tarquinii Superbi dominatii ab*
olito. Sednondummeqtticquamdee;us fimulacro legiiiememini. Siqois
vero aliquodefiin^re voluerit , ex iis qnar difta fiint, lum difficile admo*
diamy alfquod ipHus Dec nacurfle maxime accommodatum , poterit «Xjco*
gitare. Erac etiamapudaoti)|uo6 ForuIuSt vet, a(-aiiidicunt Forculus» qui If^itdm^
foribus praterar , qux fiipericardinesverfatc daodiuitar, aperiunrnnre^ Ur ^^*^*
mentinum quoqud DeumGolebant» qaiiimihis erat prapics. Qaare metito '^!^^
D. Auguftinas eoruflfhf ca>cdiam irridet , tria haet munera ab uno tancuni
oftiario perqaam.commodcQbiEi poflfe ailerens, quibus ilii t^ia numioa
prarfici, bporceredcceffnunt ,, 4fMt funr^ Cacdinca^Ifc^tjulus» atque Lin^eii^
tinus. Sednunctandemadrem, de^iaagebaniusr6V[ertamnr. Diccbi*
mus enim Janum eumdem atque Solem diem aperirc , itemque claudcre: '. ' ^
idemquoquedeannofiicit; namineuncevereannumaperit, cumteuacnacl
herbarumflorumqueproduftionemmovet, ejufquefacundiflimumfihum .
parefacir, quem hicmeclaudit, cumeaomnibus fuisornamentisprivata/
conftipatur , ni vis ac glaciei rigore conftri £b. Binc quoquas Jani facies tcQi* ^T^^^'
poris funt flgna, quarum alrera qusadoIefcentemrefiBrt, rcmpusmoxaA"* r^^j|^^*
ventarum rcpraefenrat ; altera, quaseumgrandemjamnatuoftendit»prae-
teritorum tempornm eft argumentum. Piinius librotrigefimoqaarto, Ja-
num a Numa regedicatumait » digitis ita figuratis, ut CCCLXV* notaper£-
gnifieacionem anni,temporis,&arvi(eDeumindicaret ; torjemmdiebusMi-
nas conflat ; nam apud autiqaosdigitorumvaiiainflcxione , qiios qajlqtfc
vellct numeror, faciJe oftendebat : dequa numerandiracionecxiUtadnuC
fanequamehiditasBedstliber. Sufdas fcribit, alios Janiuneflingereindex*
ttra manu Knenreraclawm , ut temporis prtncipium . , * ac aiini, reclufi|«
rtm / janjtoremqiie : alios vcro in dexcera CGG. finiftra LXY; comiAenceQB^
C ) ot aoh
vicam
cnri-
XI THEATRUM ETHNIGO IDOLOLATRICUM
utaunamfignjficet. Phanicet,.M.Tullio, ttqtte Macrobio ita refereore«
Janum mundi fytnbblum (tint arbitrati ': cjuare lerpente caudam (ujni vo-
f rance,eumreprjefentabant,mundu5enzm leiprumaiir, &affidue inorbem
rorquctur ; quod rerum omniiim ortus , inrerit^s , viciffirudo , arque inftau*
lMn944 cur rario aperre nobis oftendunt* Sed & Plutarchus , cuti>iceps effingerctur , in
btcefS' c2iuns'Rbmandrum capttum edifierir \ vel quodcum ipfe JannsPerrhjrbui
eniCfpoftjCiim iin Italiam vcniiTet, iinguam ,& vivendi rat ionem immnrafler :
vel;qu6dItalos, cuinagreftcs, flcbarbarieflent, ad inanfucriorem v
8erem)mbUadminiftrartdampellexi(Icr. Aliiadrnpjenrumregum prud
am id referunt, qui ut resquas pr« manjbus habesit < rapieiitiffimo confili«
tdffljniftreht , una facie furura multo ante cogno(cunt , anteqnam evenianti
alterapracteritorum mcraoriam retinent ; ex utrorumque aurem coilarioaet
qui^ Ht in urioquoque ftatuendum , vident« Hoc .lutem in principes oprimc
AnfvftA quAdlrat , c!um jum Plutarcbi fentennain ij fint yiv2i Deorum imaginefc
i^ f^ft- Apnd vctercs Anccvorta , ac Poftvorra , Divinitatis comiccs colebaotur ;
^imu ^ dno innucbant, nihit diviiMmrapientiam, firiliudlicet prsrerirum» ant
^mMpnts. ^nirum, latere: itaHeges, quosinterrisDeorumlocohabemus, omiija
novifle opor tere, qux ad 6ptimam regn i adminiftrationem fecere vidcantv.
Npiintilli qiioqfoe voi odriinr, Janom efle illud chaos; mdcm renim ommum ,
iiidigeftamque moiim , ^Oam poetae ante mundt condicionem ciftitiile fin*
S' "it ; ac preprerea alceram ejus faciem horridam, hirfucim ; obfcnram-
videri: alteram verohilarem, pulchram, juveailcmqueeflingi, urpuU
tndo cx rcrum di AJnAfonc , acpcrcnniordincpraftda, fignificaremr.
At^oc ira tamqtiam pnBcipiomm Deum eflc cultnai , coi omnimn rcrum
# ■\
\Qm
oon nttUaattfngcmuf . Humanus animus ( ut Platonici fcntiunr ) cunr ^
imimeft j Dco condiras, ad eumutpatris amanriffima prolesnamraliqu-
dtfti inftinftu fefe coovertit i quippc qui dulciffimi parentis facicm rcvifc-
re vchementer cxopfct : quaBquidem cupiditas ita eft mcnti innata, ut
flammJBcftproptinmfuriiimafccndere» naruraaffiduc illam ad-id, ondc
csotdfaim fumpfit, inftigancc : Nam ignis hic cx fupcriorum corporum
virratc acccn^wr : oon fecus ac divioas particnla aorae » quam pcdoce
liiclanfim ^eftamus , cum lciat (e i Deo infpiraram » ad Dcum miro
^lodam atdoie anhclat* Athocdefideriam» ieulumcndiceremaltminsj
non idcm ientpeT pericvcrat ; ouo cnim mi^is cum animo cobflrrcr > co roi-
auf clarum cfficitfir , quoad in co pcnitus ohnmm iia obrcBcbre-
cflr » «nuUBm &re amplius cx fc lumen cmirtai » qiio fiat ut k » Deo»
^fnoH^c cebuc i cofitaiionc abolitis v & tamum « iiiletionqif
" iBiuea-
'SOirnCO HISTORICtlM. . . H
intuearur« Scd tai^en nonkA divinam iilud lumon in nobis hcbe/ch, nc
cxleftjanonfinat nosampiiusconceaoplari ; ac femina qua:€lam,& (cjmillc
inicrdum di vinirus emicant , quibus , /i modo velimus , ad Deum poftlimi*
nio reverri concedirur. Quareduobus eft meos noftra luminibus prxdita,
quorum alcerum ab orru rraxic, !^9V^ (eip(am , inferioraque conrempla-
rur , alrero divinirus illapfb , caniquam duce adcxleftia perfcruranda uri-
cur. H ^ec ambo iumina ez Jani efngie animadverramus licet : Divinnm iU
lud , ac poftea advcniens juvenili facie fignificatar^ n.icurale, qnbdeftno-
bis ingenirum , (enilis noi{is afpedusacqucbarbahudefignac^ omniaenim,
quasbicoiiumur, fubinderiiutancur» jnvecerafcuntigue ; eorim>eciam co-
gnirio , lumine naturali comparata » pfurimum in te obfiniriracis , ambi*
guicacifque continet: Quare res hujusmodi obtufii ocolorum acie cerni-
mus : Divina vero , qualis eft Deus opr. max. lucntes illc corporibus
cxucc, cstleftes ocbes, quciliuftria quidemfiint » nequo inceritui • auc
snucacioni ulli faiu obnozia, animus nofter acuro obtucu, lcmiine fibi di-
vinicusindico, intuccor/ Alia ^ooque nonnnlla » quarnoffans in animji
czfiftunc , ad bicipicem Jamim accommodad poflenr ; fed, quia obfcoriorv
fiuir» neque mu|cum ad rem noftram facere videncor , prccermittamus. Se4
& quadncipicem Jannm veteres effinzerunt : Nam hujufmodi flanui fli
quodam Herruriap loco eft reperu : hac Janus pro taaaor pltocQldubio po*
nebacur, cujus (imc quaciior iemp6ra , quacoor ejus {adebos adumbn^
ca; ea fimc Ver,i£ftas,Aunimiiiis» Hiems, mue apud priicos vairioafpe-
du, arquehabirudepingebancur, pcoutab Ovidio (ecundo Mecamorph*
fuis qujfi lineamenris defignancQr, cum Phcrbi folium defcribic, Scd eie-
ganctflima e;us carmina opponamus ; quar f unc ejufmodi,
f^irifmi nnmm fiMhii mwBmmfimnti ۤr$nM \
Sis/fMi nmdd tj£fisi^ ^fiitimfiftnnrikMi*^
Sinkdi tfJlmimmmiUf isleMiufirMmi mvii»
Et gUcidhi Njimi^ isnpi birfiud Cdpilbi»
Alicerincerdum hxcanni remporaoftenduncur: Venus enim pro yere,pro
^ftaceCeres, pro Aucumno B.icchusfumicur: HftmemparcimVulcanus
ad fbrnpcem ardencem adftans, parrim Venci una cnm ^olo eorum Regej^
(hoc enim rempore prascipue, u umquam alias , rempeftaces ezcitancur)'
nobis reprapfcnranr. Dubdecim eciam aras anciqui Jano pofiicront, qu«
duodecimarinimenfium, vel rocidemfigm'leri(egmencorum,perqu«fin-
gulis annis Sol decurric , /ignificariohem liabenc. Romae erac cemplum
Janofaariim,cujiisreftudoquanior colnmnis pilacis fiiftenrabacur, quaruor
pervifsjanuis: in flngulisyeroloculamencadiiodecim, ranquam feneftells
tnquibus ftatoar reponerentur : Hasqnidame&ftimancdnoclecim menfion^
qoacinquacuoranntcemporadividiuicurtiaitfgMiemprxieftrrc.
14 THEATRUM ETHNICO IDbLOUTRICaM
Ejat templumaNumaexrniduni^duashabuiflepoitas lcgfmus; jn qi«
jus veftibulo Janus infigni in folio fedebar: PalrulciusaroueClufiusabape-
rjendis, claudendirve portis vocabatuc: har beJli porae dicefaancur : Qoas
Virgilius in VII. i£neid. ica defcribir»
SMtu j^imhis tiSi fwu {fit nimim 'ikm$t )
Rtltgi^t fursM & fdvifirmHdiki Mdrtis :
CiittMm srii ilattJttiii vtSiS stirnd^tti fitri
Jtoiird; na ^ssfiisi fkfifiit limim fdntss.
Hsts^ mki Cirtst fidis fsisrihHs fintiuttss fnffsst^
Iffi qstirittstls trstbif ^ cissBss^ssi Gatiim
tttfigftis nfirdt firidigtttist limittst Cittfssl:
IffifSHSUpttgttstt'^ Sifssitttrtttmcdtirsfstiis.
Dum. vaco bellum durarer, porcx affidae parebanr : quo abfoloro ftarim
claadebancuJ:. HocaNumainfliccirum, i pofteris (anfie ac religiofe fem-
E' £crvacuai fuir > quema wipdum.PIura.rcnus referr j Quare Janus pacem
lumqqc in manibus Kabexc eft/diAus',bcde fe apWdbvidium/rMif/bjf.
|ttdi^ac,eiUD/uorum F^ftorum rarionem V^ddic. Hujus rei licer muicipicz
foflic cfle OLul^} illa tamen mihi pociflima vf^^rur, quod Jano cotlum la-
niiji,cum:4ii^l^iiU|;.* ri;niMarcusTulIiusexinjmavir, quod,cum peren-
ni nlocii it^ .prbem f or/ijuc^rur » fidei um jconjundioiies, varios inre r ca afpe-
Qas aecompararJQoes cificic^^uibus fic, tic incer Aftiblo^os conftac ; alii ad
aliafinc propenfi: ^Quahiohrem vulgb di^icacur,plurimashumanarum re-
nmi» praefi^cim bcllum acque pacem e cmlo pprcendi. Icaqiie eo forralTe val-
varum aperiendarum aur alaudendaium rirus rpeftabar, qui in JaniTem-
plo obfervabacur. Eranr pra:terea in foro Romano duo Jani, uoi celebris
erar mercacorum locus^ nam argencarii ac numularii » caecerique hujuf-
snodi in Janis nnncupacis fuamarcem exercere (blebant: is enire( primor-
diormn Deus pucabatur, atque ideo Kalendis pr2erat,& Junonius diceba-
tar 9 -quod omoium menfium ingrefliim renerer, nt etiam Juno Kalendis-
quc; fcenerarores pecunias fornori collocare fulebanr. Jani quoqac arcos
IiMgc5i^ qiiadrifi^rnies ac pervii dicebantur qui inj)ompi$ tri uihphalibus pcr urbem
ad Jmi cempli fimilicudinem excicabancur. QuareSueconiusde fupcrbia fa-
ftuqueDomitiani loquenst itainquit; Janos arcufquccumquadrigis&ia-
lignibus triumphonun pcr regiones urbis exftruxic.
DE APOLLINE, PHOEBO QUI ET
SOL DICITUR.
vaMfitd ^r ^ ARIiE ac dive'rfs de rerum primordiis fencentias apud antiquos
0nsifM$i ^ / exfticcrunt : nam alii aliod de univerficacis hujus cdmUrorc acde
f^J^' %/ maceriacxqisacoagmenratacflecopinabanmr: idccHinePoccr»
quiomBiumpcimidcDiisrcriprerunrymaiumamcorummulricidi-
neoi
?OLmCX) HlSTOaiCUM. V 25
nem fubvflriii £ibularura involucrit iiiveierunr. His divertas (apiennim
opiniones de reruin opifice, primarinque eirum materia adumbranrur;
-Quare Elementa^uatuor, Solem , Lunam , aliaque aftra Deos diver(is
.fidtionibus innuerunt. Iraque eis rempla^ al»aria , ftacuat Genrium con^
feerabanrur prxterquam apud jquoidam AflTjrios , qui ut Lueiamis Icribir,
lickt eorum Deorum effigies fufciperent, qui Tub a(ped(um non caderent :
56li ramen ac Lunc nusquam non occnrrenribus , nuUam ftaruampbnen- Tmago^.a.
dam afTeverabanr. Si enim i p(a per Te feriunr ocuios , ftatim atqne ad ca»*
Jumiiifpicimus, quid ojpuseftebrumnmuFacris, cum rem ip(am reneamus.
SedtamenMacrobiusreratin quadam Atfyrix parrc, nbiSol atque Jupiter
proeodemicolebanrur, cummundiairimusenTecrederenrur, quoddamfu-
ifleaurarum fimulacrum, idemque imberbe , quodprprenfadexrera auri*
gxmoreflagellttm, iiniftbfblmen,ipic8squegeftaret: quse Solis arquejo^
vis viro efle jonAam fi^nificabanr. ' Quia vero caereris orhnibtis fideriptlf
Siil virtucte anrecellpre videcnit y quam longe illuftrius in haec inferiora ex« <.
/erar; nonnuUi ejus fiiere.iearefitiar ut dicerent» reliquos bebs prb ApdU
bne poni» prout is diverfe iiMsj^iresdemonftraverit. Propterea diverfis eum
iimulacrisef&nxerunr, eumdcmque plurimis nominibus , inrerfemaxjme
diflerentibus appeil^runt , non folum ii qui lingua difcreparenr » fed 8c
quibuseHercommunisfermo; dcinftriuS) dataoccafionedicemus, Gxxr
d enim Apoliincm five Phc£bui» vocaVemnt',< in quo eos latini fnnt imi tari ;
Nam ouUum apud nos proprium e jns nomen exfbt prarrerquam Sol , quo
aomine plerumque noS ntemur. Hunc prifci juvenem imberbemque effinxe-
runr. Quare Alciarns fuis Emblemaribos^cum juventam vellet exprimere*
Apollincm & Bachnmy induxir : m enjm inter Deos adolefcenres ef&
prccipue conrigir , de qttibus Tibuklus inquir.
S$Iu dHTM eft Fbxh Baii$f$tg fumnM^
Nnm ditit imtik/m €rmu iUfmm^Hi Dmm.
ExqnoDionyfiusSyracufarumTjrrannuSslepidodiAerio facrilegii excufaa^
dianfamfumpfir. CumexiCfcuiapiifhruaaiireambarbamadfeaverrftfi*
biabfhrduinvideredicensy patreexfiftente imberbi fihum tam promiflain'
barbam habere :' iEfcutapium enim Apoiltnis filfum fcrunt. Hava cxfirie'
ApoUinemotoant, quse fulgentes Solis radiosdefignat. Ejus adolefcentia j^^fm»
aamonemur» ipfiusvirpitem» caloremquequo vitamrebusinfluit. fcm^^f^mvi*
per eundem pcrfeyerare nunquamque invecerafcete , ant aiiquo padb re^ ^*
tundi. SeddealiisquoqueDiisdJoimr^ nunqnamfenefeere. ftiiqiieiipud
Ilomerum Icgimus, Hdbem (qme voMtaif tsflorem fbnar priMaihqne hx ge-
ais lanuginem fignificat ) poculaxsteris Diis miniftrare, Jovi ver6 ^ani* '^'^^'^
niedem. Hcc aurem juventns ab aoriqnts colebatuf : ctit Ron» in citro ^^
maxrmo anlem LicinittsXuaiUasvhnnivirdedJcavit f ^putti vbvcm KVL
D amui
t6 THEATRUM ETHNIGO IDOLOUTRICUM
annis anre M LiviusConrul, quo die Aftrubalem , ezercituniquc ejuscar*
'cidit, ut refcrt Livius. Hanc pulcheFrimcm adolc/cenculom Vf^ftibus varios
coiorcs refercmibus ornatam , florcis fcriis redimitam quemadmodum &
lBag97.a« Pomonam Romani effingcbant. Graeci uc cam exprimerent, me latec;
namPaufaniasei inquodamtemplo» quod in Corinthio agro in cupreC
forum luco ip(i erac dicatum, nullam pofitam efTe ftacuam ait, idque qoaidam
arcana de caufa , quam il!e profcrre non eft aufus » ncc nos apud alios
/criptores comp^rimus. Sed mazimis eam vetcres proiequebancuc hono-
libus \ liam qui ad ejus templum, tamquam ad afy lum confugiflenc, paiia^
quibus ob/na flagftiaefIentobnozii> efltigiebant: qui autem ex carccribus
tvafiflenty compedesiUucapportabant) quas arboribus ihi conficis fufpen*
debant. .
Tenebac Apollo manibus lyram , ut fuaviflimiim conccocmn oftcn-
Jp§S§lf ^rec» quem coeli tfficiunc , maximnminmotu ordinera fervamesi cujus
wMn un$- oi^dinis Sol eft caufa, cum enim erronum fic medius , ez PlaronicorDffl
JTcntentia, uc Macrobini refert , cun<Stis mociis legem praefcribir. luque
nnusquifque celeiiter » rardcve movetur, pro ea quam Abi Col virtutcm
ingenerarit.
Quia vero flngulos corlos flngulas habere mn(as» Placooici volunti
quas&Sirenesinterdumappeilahc» quae cum fuaviflime cananc , calorua
^M^^J^ conccncumimicari videncurj ideo Apollo Mularum duz » cum eifqDcafli-
j^fmm »• j^^ vcriari dicicur. Quarc quoddam cemplum y quemadmodum Paul^ias
teftacur , ucrifque eft dcdicacum. Initio tres tancum Mufap eziftimabAmur \
Juarum nomina apud Grarcos crant mi AiTfl>MriS/uir^ A'01/ib quc apud nos Mc-
icacio, Mempria, ac Cantus dici poflunt. Sed Pierius Macedo , uade mons
Picriuscft didius, novcnicfleMulas(ficttlPaufaniasfcribit) decrevfc,quibus
ea nomina i m pofui t, q ua: poftea fun t vulgo recepta» Abco monre omnes Pic-
rides,ficutiab aliislocis aliter funt nuncupacar. Jovis ac Memoria:filiae,item-
quePoefl&Muflcc praecfleflinccreditasi quienimingenio, ac roemoria eft
Mmfmm praeditus, facileineocZcelljc, adquodanimumappulerir. Sed&quipr«'*
^H^' clara pocmata facile peragit^propitias h^ bere Mufas dicitur. Mu£e pnellari,
lc Njmpharnm habicn indu cae iinguncttr» cum variis & di vtfrfls inftt nmcntis,
prb artinmracione, quibuspraefunt: de quo inter Virgilii poewata non in:
Tcnuftum hal^cur Epigramma , quod eft hujufmodi i
C4mmiM$(^i^tlthrisber9ksm4nd^.
CU^^^A€4miM^n4nfikQiii€mf§mr€dJi$. .
• i>Mk $l f g (f^€dl4m0S Emurf9jUiitm wrg9$.
J^efytmimrtrMgii^ fr^elMUiBtmsmfim btmtm*
Ttr^hm^m^km €i%him ms»^H^imf9T4ii^mtgH.
%ipa
' tOLITlCO HISTOI^iaiXt Vf
ttgfnmiUmS^i mimm » b^uii$ir^ ?$ffkpifm^pfim^
Z^M9iii€mUm§$mftrmtdtmr;^fS^4U
C6mieMlMfdwg4mditfirm9W§ThMiUt*.
- Mintii jlpiUm§4 vii bm ttfvit tmtHftti Mufu ^
Itt midiirifidgnitmmfkQitmr ^mmitt^hmhm.
Coroiinbanrur vero Tirie 9c florum, & frondium coronts : fed fc inrer- liii^fitm^
dnm palma , proprer nominis (imilicudinem ; quia fcilicer Pbcsnices lireras ^tm^
jnveniflTe feru/icur. SediSf coronas inrerdnm geftareMu&finguncur» expen-
nis ver/icolonbus , non rtf odo proprer Pieri hlias , d fe fuperatas , & in Picas
converfas, fed etiam dbSirenas dcvidas. Cerre hanimfignahodiequo-
que pervcrufta Roma^ vifiimar , qu« pennam habent in verrice aflSxams
harcqu^Sirenumeflecredirur. Urque fiberalesarres ( quas frxt^K>07rci^«if
vocanr) inrerfeaprasoftenderenr, ira ur«lfa eXaliaper feriem quamdam fe^
quarur; earuminvemrices Mufas^muruofnreriemaiiibus junftas,in orbeoi
choreas ducere effinxerunt; chorag6'exnftenre Apoiline, quiilludlumen
adumbrar, quodhominis menremcolhiftr.ir, ut (apienrias (acrisimriari va-
lear» Mcdius autemlocus Apollini cumalibi , ruminotleftibusglobiseft
triburus : quaquaenim is fua virrure, ac radiis perrinec ; quare oprimo Af6tt§euf
jure codIi cor eft nuncuparus : nrque iciremus , ejus vim arque efficacira- inmnUm
tem nonlblumadcoclosomnesi accerraspermanare, fed &adpeniri(nmft
inferorum luca perVcnire : lyram ei addidehinr , qutecoeleftis harmonir»
quoquoverfus pcrmeanr is fpeciemprasfefert : dypeum quoquegeftar , quo
noftrum hoc hemifphrrium, quod inclypei figuraro eft orbicuiarum, re-
Srarfcnrarur. Idem fagftras fert , quxradiorum vicem fubeunr, ficurenim
laecxarcu emif&»maximo cum imptru illidunrur^ ira &SoIisradiiadab»
ftrufiflfiroos rerrar receflus perveniunr, quos infei*os locos vocamus. Hxco-
snnia exServioretuIimus, quifeiPorphyrio muruarumfarerur, ex ejus (ci-
hcerlibro, quiSol infcribirur. NonnuIIi, ApoIIinem inferorum Deum appeU
latum ) fagitrafque in manibus habere di cunr ; quod nimius Solis xftus
magnoperemortales infeftar ; fere eniih peftcs, aliaque morborumgenera
amrt. Sed qufa Solis remperatus calor pluri mum nobis aflfert commodiraris,
dexreraGrariasgeftafle,(iniftraarcum &fag]rras ApoUofingirur; namhu*
mbrem exfiecando, quem affidue terra exhalat » falubre ccrlum ac purum
reddit. Hoc Poerar innuentes , commenri funr , ApoIIinem (adtris Pyrho- Py(Jj§ Mh
Rem ferpenrem confeciflfe, qut ex terra^diliiyii aquis nudata, exmtifle fenur. ^^«s
PyrhoenimGrrceputredinemfenat; naiiirerraeadhuchum<da?exhaIarioin '*'^/^
fupernavolubiiiimjperumejitido, arqueindefefe, poftquamcalefa^aeftjn- ^^*
ftar (erpentis mortiferi in infer/ora revolvcndo , omnii vi purredinti comim*
pebar , qwBDon nifi excalore & hnqsore generatur , ipfultiqHe Solem denfi-
utc caliginif obtcgendo > nebah videbatur quodatamodo lumen ejus
D & cxincie»
at THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
cximere fcd divino radiorum fervor&taDdein , vduc lagiRis iiicid^tibuf,
^l^^^f excenuaca, & exficcaca, incerempci Pychonit abAjioliine fabulam fecic :
\4'lThtU. ^^^ eciam ez eo ngmficarur , quod Lupi fiib ApoUiois rntela func ; ficuc
9«/*r«##- . enimlupipecorarapiuiic, icaipfequoquehumorcmradiis abfumit* Idco-
rAqmfid' que Soi , Luna , casterarque ftellze cx huraore , queoi (iirfiim terra atque
Uoi^if mare emihunc, ali icruDtur \ uc Marcus Tullius inlibro de Nacora Dco»
0lMniMt. jufD ex Ctcanchis fcncencia ceftacur. Huc proculduhio Homcrus ^Aa-
TiCi cum Jovem , caeierofque Deos apud Oceaaum ccKnatom prc^cAof
ingic. Lupus quoque ita oculorum acie poUec , utfcnodkc cun^ ccrnac;
ica 6c Solcum cxfiftic, ftacim nodlis ccneoraj di(pcllit« Quare Delphis ia
cjus cempIo«neu5 lupus vifebacur » nam bbiilancur jpoctir » Latonam , i
Jovegravidam, ineambeIIuameiIeconver(amt neCorceTono, ubiidrc-
<civi(iec, ahquideiinfidiarumparareci idcoque lopamexuftenc-cm, Apol-
linem pepcriile. Auc ficuci apud Pau(aniam in Phocjcis lcrgitur , quiabo*
minem qucmdamajucc, facram pecuniam , quam averciflcc » «bdraiflcin
ca Pernafli parte, quae maximecflcc arbohbus condcnfa : Lupumvero,
in dormienrem impciu fafto , illum occidifte ; ac deindc quocidic cum n-
lulrscu fblitumincraurbenipenecrarc : idcum nonnifidivinicusfiericxifti*
marc homiues capiHenc, fcrarn fcquuci , aurum facrilegroercpnim rcpcrc-
>>«i/f ty runr, » & ad rei m emoriam lupum exasrc dcdicai unt. Hucufque Panianfas»
^^« qui cauiam cempli , quod AigisApolliJii, .Lycio nuncupato» dicatumefty
in Coriucbiacis affcrens, cum Danaus, inquic, Argos vcniftet , dcregno
cum Gcrlanore, Sdieneldr fiiio concendic; acque cum eotum ucerquc ad
populum mulca , &e.'.maximeprobjbilia, & iurfconfenc.!neadix}flcc, ne*
qucomnmo, quat Gelauor aftcicbac, minus ^equa vidercocur, caufaam-
pliaca eft in craftinum. Poftero die prima luccJn bouni ^rcgcm i in po-
meriopa(cenriumlupusimpccumfccici acqueistaHrumipium, gregisdu*
•cmaJortuscft : vifnmeftArgiv/s, Gelanoris com cauro, cumlupoeflc
Danai apciflSmam convcniencia: racionem : quod fciJicec uci lupus animal
cft homini minime familiare , fic piopemodum ad id cemporis nulla fuif*
lccDanausArgivorumuIufconfueCBdinc : quare, £nm taurum li^nscon»
leciflet , c re naca Argi vi Danao impcrium adjudicarunc. Tunc Danaus lu-
Bum ab Apolline immifluni incerpretaciis , Lycii ApoHinis sdcm dicavic
(Xi;«fi enim Latine lupus vercicur) Pio arde bafiseft, inquaincufii cftcau-
f i & lupi pugna : inci(aeciam&virgo,qu«hpidemincaurummiccit ^ Di2«
jiam cam virgincm nominant^ Corvus quineciam Apollini eft dicacus s natH
.. ftcMarcianus refcrt, Apollo divinaodi peticiaprarditusefte crcdicuf ; cur-
vBsaortera inftinAu quodam naciuali pluviam , fercniucemqBc pr:rdiciCy
^ocCqdandoqucclara» quandoque rauca urcns» quenudmodum cx Virgi-
fio in Gc€rgicosiAB libris» ubi dc tcoipcftaciua fignis agit , difccrc peuu-
luis»
pOLinco msTORiaiM; ij»
'tnn9, Potatnr etijmcorviumalra aK« prardicere (bfere; qiiare eoantiqat
plurimum in augurandi arte ufi funt: jureergo Apollim miniflereftatcrt-
Ducus, quodOvidftisde eonarrat: idcRHjuedicit, Apollinemcamcaeceris
Diiscum in i£g^ptum,.ut manas Typhonis evadcret» profugifTet, incor-
Tum fc verciflTe. Eidem j^cycnum addidernnt, ut hocdiem hgnificnrcnt , ^^V!'.
quemnobis folis prx(entia efficit ; ficatiabfenrianodem, corvofimilem .^^ **
paric. Seiuiunc alfqui , nullam avem magis Apollinis naturae refpondere^
Cygno : is enimfuocandoreSoIis lucemrefert, canca fuaviflimamtfficic
concentum^ quem & Apollo lyra efficcrecreditnr : idem & mortem fibi
prarfagit, cuni enim eftmortipropinquus, dulciffim^^ fi amquam » canir,
vel quod naturar quodam impulfq geftit, cum fciat, (e brevi moricurum;
velquodcuncmaximadinguiniscopiaadcoreonffnaty qua concalefxidtun^
duicedine quapiam ticillacum, irafuaves vocesemittit. Non dcfunt , qui
dicanc, eo cempore cycnum flere pocius qaani canere, namcapitispenns
alrius infixc ccrcbram contingunt , qua ex re mor« fequatur oporcet. ^ ^
Paufanias fcribit, Grzcos Gallam vcaeratos efle , ut Apollini facrum; is ^Jf..
cmm canru mane Solis advenrum nnnnnciat. Fortalfe etiam quod (arpe . ' '
antiqui ex ejus camu tempeftivo £iuftarutti rerum auguria capiebsntt ex^
Erarmacuro aucem, auc tardo conrrarifl prxfagiebant ; IcacnimBa?ocrino«
ilem illam Lcudlrieam viAoriam de Lacardemoniis reportatam prxfcnft*
runt , prxcedenti node cora gallis concinentibus, nam gallus i rivali vi-
ftus, 0onticefcit , dc aliquo (e abdit , in aliorum fe confpeftum dare noti
audens : cuni vii^oriam repdrtarir, prar )«ritia geftar, cancucfue ubiqae
fuam vidoriam prardicat. Homeruseidem Apollini Accipicrem dicatum Accipit§r
vult, qucm volocein Apullinis nuncium appellat, cum narrat , Telema'^ jifMm
chum Qum Ithacam reverrerer Accipicrem vidifle, quiCoIumbam dilaniaret; '^**^*^'
ex quo fautlnm omen fufcepit , fe domum i procis brevi liberaturum. iE-
gyptij fub accipitris fymbolo Ofirim, quiapudeoseftSol, intellfgebant)
cum qiiod haecavisncuciffimaeftoculoramacie, tum quodcirifnni^ volat^
cum ^gypciidivinis honoribusprofeqaebancur(qoemadmodumDiodorus
Siculusrefert, cumbelluasqnasiCgyptii numinum locohaberenc recen&t)
cum aliasobcaufas, tumprcipue quodprifoistemporibusaccipiterexigno»
tis regionibus, Tbarbas (qnaeeraCiEgypriprimartaurfas)adSacerdotesli« ;
brum rubris lireris confcripcum atculity in qtio &croram ricus contioe* ''''^*^
bacur. Hinc fa^um eft uc farranim rernm fcriptores apud eos pilenm ru» . ^
brum, ona cum accipitrisalageftarentt PorpbyriBsinlibro de abftinen»^ ^^.
t ia ab animan tibns, A pollini inquic^ apud ^yprios Acdpi rrcm, Scarabcum» ^^^^
Arierem, atqacCrocodilampnecaeterisDiisanribucum. Sed^itgyptii^^rM^
Solempingebam joveniliacrotDndafacJeyenmqifanavicollocabanr, quam
Crocodilos fercbac; pcrnayiginm jnotura.cjasjnhnmido fignificames}^^^'''^
) pcr
|o THEATRUM ETH»HGO IDOLpLATRICU&r
per Crocodillnm veto aqiiam pluviam , cujus caoia foli tribuinir^ ei: qui
nozia quarque faliuaribus Tuis radiis Sol fcceroir. Harc Eufebius fcnbjc»
Jamblicus attccm cum dc i£gyptioi;um myfteriis loquitur » ifigyptios in-
2urr, cumDeuminnavcm jmponant, tamquamejusgubernacalisprarpo-
tum, primam ommum caulam intelligere , qas orbi univcrfo moderc-
cur, quxque immota nanens , fuperne fccundas cau(as ^ (erie quadam
' inter ic aptas » per eafque mundum univerfum movet $ perinde atque
davicularius temone levitercadio, navim totamquo vultmovet; Martia-
nus eumfiiamPhiloIogiamadfolis orbem introducit , eam dicentcra facit»
fe ibi navtm cetnerc quae divcr^orum fementiis gubernara , huc iUucve,
Srout aacurae inipetus fert, impellicur ^ eandem ilammis univerlam con-
agrare, pretiouflimis mercibus efTe onuAam , /eptem ei fratres przeA
fc} leoneminmaloy &crocodiIume)Ltrinrecus efle depi&osj intrinfecas
lucis fontemcoerccre, quam cccultis quibufdam viis per univerfum or-
§iMrMhm bcm di£(undat. De Scarabco apnd £u(ebium legitur , i£gyptios pluri-
flmrim Ak tjfii eum feciilc , £c ramquam expiefliim Solis imaginem coiuide : Nam
Mfpiik (carabei omnes funt mafciili, ut i£lianusteftatur : quare milites iCgypcii
'^ ^ anullos, in quibus cjus eftigies e(Iec iniculpta , induebant , ut eam ipe-
Aantes, foBmineamoilite deponta> ad maiculnm virtutem excitarencur.
Scarabei ita iibi Ibbolem Gomparant : fuum femen in ilercus. cfiundunt;
2'usiegmenta rotundant, qux viginti & oQto dierum ipatio pedibus ver-
nt, donec abunde concalcfidba » vita informentur : hincque rcccnces
fcarabci exfiftunc. Sol quoque fbam vircutem in terras emindic , eas
affidue verlac ; in orbemque fe corquens , efficit ut Luna fingulis
menlibus innovctur, quo tcmppre fcarabeus quoque fibi prolem fur-
rogat^
Nonfolumapudantiquos (uacuiqucDeoanimaliaerantfacra , fed&
arbores dicabantur. QuarumZ^aurum Apolli ni attribuerun t , ex qua f erta ac
coronas ei conficiebanr; vei utadfabulamDaphnes, quamisadamabat, in
laurum converfae alluderent ; aut quod laurus divini ne/cio quidin fe con*
pneret,cuminprtuiascon;e&aftfutura prxfagire videatur, faufia quidem,
fi magnuna ex fe ftrepitum cdat : infdicia , C\ nuiium, aut parvuni. Muiti
ipud veccres iibi periiiadcbant ^ fore ot, fi quifpiam cubiturus, lauro fibi
tcmporavinciretyin fbmnif videatejusrei, quam fcirecupiat» vcritatcn*.
Videnturpracccrca in lauro ignis feminalacitare; nameahederae ad&icaca,
petinde atque filici Chalybs , ignem emittit; in quo quidem Solero adum-
l0umfM* >rat. Quia vero laurus Apoliini erat fncra , ea poetav y qui fub iltius tutela
^M ^fM" cfsnt , coronabancur. Impera tores etiam eadem ft exornabanr ^ ea fbrtaflt
^' dccaufa» quod hxc ^bor d calo minime taagerctur. Quamobrem Tiberius
Imptrator^cumcoiliani fiilgiirarcceracretjlatimlanto caput dnxifle legicur,
POtlTlCO HISTORICUW. ii
irare i Mmint fartiiRi tedlum credens. Kalendis Januarii ih qni mirgiftra-
ruminijflenr, Romanilaiuifbliaoflerebanr, ut illis muniri toco anno vale-
cudinem tuercntur -, nam plurimum hzc arbor ad (anitatem conferre vulgo
exiftimabatur , cui Apolloprxerat : idemque medicinc invencor habebatur
(ut infeifitisini€{cul«piovidebimus) nam ccsli remperatioiquaenoftriscor- jip08$
poribus magnopere ptodeft^ fole efficitur. Apoliinem iEgyptii hicroglyphi- *«*•
cisliteris derciibere voIentes,fceptrumcfIingcbant, ejusinvertice oculum ^'^'
imponentcs,quemintcrdumJovisoculum Appellabanr: hocinnuentes, eum lovisctt^
cunAacernere, cumdemque uniw^rfum fumma cum jufticia adminiftrare ; '•'•
fceprrum namquc regni eft fymDolum : Homerus quoqae fxpe fcribit , scleunBm
Splem omnia cernere,arque audire. Quareapud Spartanos Apollini ftatuam» tirniu
quj! quatuor aures, totidemque manus baberer, po/iram legimus : quod
aliquando ea forma pro ipfis pugnantem»fepraebueritcernendum: fedforti jtfoHifUM'
taflequatuor aures prudenciam, quae ex Apolline manareputatur» fignifi- tMorMMrij'
cant; prudens enim in loqnendo eft tardus, fed ad audiendumauresrem* ^^'fj^^^r
per apcrtas habcc: quai-c apud Grarcos proverbio quodam admonemur » ^^^
iic eum , qui quacuor auribns eft praeditus , vimm fcilicet prudentcfii ,
audiamus. Apuleius,Solemcun6tavidereafIerir» cumtnquir^ inThefla»
Ua fuiffe ftriges , quar, utfuisprxftigiis aliquid ad fe avertercnt» eo fein-
finuabanr , ubi cadaverfuifler, ita latcnter » ut nedSolis quidem oculiscer* ,
nerentur j perindearqueminimefieri^aut vix pofCt,ut aliquid Solem latcat. ^^'^ '"^^'^
Pher nices lapidem nigrum ad bafim orbicularum atque latum, paulacimque ^ *
in aaimen vergentem , quem cxlitusadfedemifnxm jadtabant, verum fo«
lis finmlacrum habebant » quod divina , non humana arte eflec cffi<£him«
Ab hac forma non difcrepabat (nam de colore non aufim afleverare, cuni
Pauianiasquiremnarrat) nihildeeomeminerit)lapis quidam, Pyramidif
fpeciem refcrens y quem Megarenfes fub Apollinis nomtne colebant, £r a«
pud Pxones ^ficuti Aiexander Neapolitanus lib.IV. cap. XII. refert} ^i-
fcus brevis, longo ligno oppofitus pro fole habebatur. LadlaRtius Scatii
inrerpresferibit^maximumapudPerfasDeorum fblemextitifle,quem inquo- ?«|j|gQ- -
dam antro \*cnerabanrur. EumfigurabantLeonisriAu,cnm thiara, utraquc ^
n^anu lauri cornuapremente.Leoniscapur; Solem maximam tum vim habere
innuir , cum ad Leonis fignum pervenerit, aur eum inter cxtera fidera eodem
loco atque leonem in rer belluas numerari . In anrro degir,cum ob Lunx oppo*
lltntv,,i nobis minime confpicirur»Lana vero quc Vaccai fimilirudioem gerit,
obe.i$,quasinferiusfuolocorationesaf{eremus» cornibusabeo tenetur» ut
eam farpius ifole lumine privari» cnm fcilicet Ltuix defedhis accidir, cogi-
^ue quodammodo , fotis veftigia perfequi intelligamus. Nonnulli arbi-
aranrur iAad Perficorum facronim ritus referendum ; apud quos ncino
ApoUinis facris initiabatur, qqtprios fuz vinuris> ac patiemiaB quodam
in
}z THEATRUM ETHNICO IDOLOLATftlCUM
in antro fpecimen non dediflet. Pacri^quc fonc in Acha/a» uc Paalaniat Lib.
VII. rcfect^ Apollinisnuduaieftezserefignum» pcdibustantumcalccacis;
B»ves A" ^uoruni altero boviscalva: innftir. Dclcd^acum vero bobus Apolimcm in
t^tlimgrM^ hymno, quem in Mcrcurium fccit^ ducer Alcxus, bovc» erepras Apoliini
fi* " i Mcrcurio memorans , redante Alcxum verfibus fuis prodidit Homcnu,
certa mercede Laomedonitis armenta Apollincm pavifle: idemque italo-
qucutcm Nepcunum facit :
iff^ €gQ Tr^jMmsm VMUatam mmnibiu urbtm
Tsm liUis fmkhrit^mt , mt imexfmgnshhs cjfit :
At t» Pbah^ hwt CMtmmtu tmnt fofior ti^eims.
NuIIaautemgratioriApollini vj(S^imaIirabatur,ciuambove. Quare Chary*
ftii ex Eubaca bovem aencum Apollini ftatucrunt dc Petfica vidtoria. Quod
illuc refcrt Paufanias in Phocicis , ouod > Baibaris e Grscia puIHs , &: a3ias
f^rtuoas incolumes habuerunt, &c lioero folo tcrram arare potucrunt. lu»
3ue Plotarchus caufasaftcrcns, cur Thcicus in nummp bovem exprimen-
um curarit, hoc iiiquic, cum voluifle populos fuxfidei crcditos agricul-
jcuras admonere, ad eamque clam excitaie ^gyptii boyem pro Onride co-
kbant > eum (blis loco hnbcntes , talique fpecie credcntes poft mortem
yifum: HuncenimTyphonfrarer inccircccrat, quodci invidcret ob eximi-
05 honorcs decretos, quos Hbi egrcgiis artibus a (e invcntis, ac i£gyptio
popnlo rradicis commctuerat ; £um ergo i£gyptii Apin » quem bovera
angua noftra dixeris, appcllarunt. Sed (unr qui axbitrentur » bovem ab
^gypriis maximo in honorc hibicum , quod OCitis ejusque uxor Ifis ica
£uutflenj: , idque ob maxima commoda , quae in mortales i bove ratio-
Qc agrjcuIturiB dimananr. Nequc cjus effigie conreati belluam quoque
vivam vcncrabantur ; quam nec diu vivere pariebancur; poftpaucos enim
tni|os e^ pr^iecipicem in fluAus agebanr, de cujus morcc puolicus UiStus
Cfflcbrabacur , paffim ommbus iibi veftes acque capiilos lacerancibus; in-
ftirium tantifper ediceb tur , donec alius bos eftct inventus: non enia
omnes bovcs aut vituli ( ita eum Herodotus vocat^ Deo Api fubrogando
craot idoncii Sed ex vacca primo partu editum« fejigcbanr, (eam iplc{i-
dorequodam, c^htusemilTo gravidame0edamja(5kabant) tocumnigram«
niCi quod macula alba , eaque quadraca eflet in ^onte afperfus ; in dork»
tquils/igi)o eilet in/ignitus -, iingua ant palato iignum nigrum baberet ex*
pceiTum , quod fcarabeum ^rtafle repra?(enrarer> cauda publici pilo eflec
liQOtc&a» Hanc i£gyprii belluam nadi» pnblica omnes l^tiria geftiebant^
camquc fa^erdocibus maxima pim vencracione, di vinifque honoribus» qua-
lcsmiminadeccnr» cuftodiendam rradebanc $ iqua&oraculahoc modo
pctebant : fanum^ auc fruges porr i sebam ; qmu fi bos ille Aacim aifipttifler^
£iufta pmoia cveotWa fibi pei^ilii^Ktebajac; &i nmiffkty alia oiBoia potiuf. -
Apim
POLITICO HISTORICUM, ^
Apim intf rduni Mcnphi (c videndum prxbcre didtitabim : fanare feftoc
drcs , ejiis vidoni dicaros mczirot cuni rcligiooc colcbant. Sca Cambjfcs
PcifarumRez, qui i£gyptum (ibi (ubegerat , cum cxbelio Ammonico»
infclicitcr (anc i (e gcfto, Memphimrevcrteretur, populiun puUica
Jortitia prardiAa fefta cclebrantem fbrtc oftendit; quo (pcdaculo pcr*
cuUus ( nihil enim de (blcmoitatis morc didicerat ) con&ftun ez primariis
aliquot interficiendes juflir, eoruni excurationcm non accipicns» ucrorwt
(iiorumhcum itafcrredicencium,iu(picanspotius,pubIicumgaudiumIuIce-
ptum ex clade , quam abhollibus rcporraJIcr; cum (cirerfepopuloeflecxo-
iiim : nam quod ad Apidis fpci|Mn pci nnebar , negabatpoHeneri, utitluc
Deorum aliquis 9 fe infciopervrnirer. CumveroSacerdores inco infifte-
rcnt , Apim maximum Deum efle virum,a(Icvcrantes,ju/Iit, utftatimhunc
ciDeumvidendumexhibercnt; qui mnzimacumpompapraediduiYibovem^
adRcgemaddacunr^ quemcum Cimby/eseflerintuituSy iUorum lijpcr- ^^^Ar
fiitionc irrifa, ac, gladioftii&o, jugulavir^ & adSacerdotes, rchquosqucr'^'^!!* ^*
iEgyprios, ibiprsfcQrcs conver(us, Sunr, ohuminum nequi/nmi, inquir» ^ ' «
ira carne ac (anguincDii co<igmentari , ut piagis, ac vulneribus fint obnozii ?
hiceft vobisprofeftoDeusmazimedignus. 5edefticiam,nemihi vcrbadc*
di(Te , vobis opcra: prctiuni fucrir. Scarimquc Saccrdores virgis cxdcodpt
curavir,acpubIicocdiiflocavic , ncquis feftum.diemcclcbrarer; quod qui
fccus fccerir, is capire pledtcrctur. hlxc narrac Herodotus. Scd Auguftinus
lib. XXXII. dc civitatc Dci ica de Api (cribic; Apis rez Argivorum».
navibas transvedus in i£gyprum , cum ibi morruus fuifler , laAus cft ,
Serapis» omnium mazimus ifgypriorum Deus. Hominis aurem hujus»
cur non Apis erianvpoft mortem , fcd Serapis appcllatus Ri « facillimatn
rationem Varro reddidit : quiaenim arca, inquamortuusponitur, quod
omnes jam s^^Hof-dyov vocant, ^o^ dicitur Gra:cc , & i bi venerari cnm
fepultum cocperunt, priurquamtcmplumejusefletczftrudlum, velut C0j«7ric
primo-y deinde, una litera ( ut fieri (blet) cummutata , Serapis didus eft.
Conftitutum eft eriam de illo, ur quisquis eum hoininem fuilledixifler, ca^
pitalero penderer poenam. Etquoniamfercinomnibus teniplis, ubi cole*
rcrur liis & Serapis , erar eriam (imulacrum, quod, digitolabiis imprcA
16 , adm«ncie viderctur , ut fllentium fieret {is erai Harpocrarcs) hdc
fignificarefdem Varro exi(limat, uc taccrecur, honunes eos fui^Tc. lUc au-
tembos, quem mirabiU vanicate dccepca i£gypcus , in honorem cjus de-
liciisaftluenribusalebar » quoniameiunnncfarcophago vivumvencrabu*
tur, Apis, non Serapis vocabatur. Pjraeter bovcm i£gyptii ut numiha ,
habuerunLbcUuas quoquenonpaucas, otHircum, quemadmodum Jofe»
phus in libris contraAppionem re(ert,CynocephaIum,dequodicctar.cuni
dc Mcrcurip agcinus,&CtO€odiIom,quemnonaIitcr QeemcncmAlezandri
34 THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
inctm tra£bre voluifle dicunc , arque Cambyfes Apicn craAaric ; is eniia
cum iHac cran(ircr, ubi Crocodilus pro numine colebacur , cum audifler,
qnenidam ex 'ais famulis ab hnjus generis bellua vehemencer Ixrum,omni*
bus ad fe accerficis lacrificulis , vchemeiiter de eorum Deo eft co.nqucftus,
qui ultro (e injuriis appccidlt, nullo prius damno accepto ; pnenafquc de
eo k f iimpturum , eft comminirus. Qu.ire poft crocodilorum venacio-
nem inftituit. Scdtamen minx nulium habuerunc cvencum ; Cleomenes
cnim maxima pecunia? fiimma facerdonbus emundis , qua ii Dei fui con--
cumeliam, acque adeo necem redcmcrunc, ab incepco deftitic. Hoc Ari-
floceles in libris de Repub. rcfert , eoni||ftempla adducens» qui varios
'^p$IUfM' pccunix conficicndae modos »cog«tarunr. Sed jam ad Apollinem rever-
J^^''' camur , quiNomiicoghomenhabuic> ex prxdi^is ejus muneribns, qux
maxime cum pafloricia arccconfentiunt (quamvis eciam in fabulis fit, eum
Admeci tvgis pecora pavifle) Sol enim omnia pafcic^quar cerra progenerar*
Ex hoc fotafle ftulca i£rhiopum opfnio , qui Africam ad mare aufcrale in-
colunr, originem traxic , apud eoseoim fumprataquard.im, inquibuso*
mniumfereanimaliumcarnesaflatxuifplurimumreperiebanturjquoomncs
pafnmconfluebanCyUtopiparefaneepuIarenturex iis, quacetiamaflaca fponte
MUmm- a cerrafine hominum labore fblis virture producerentur: Iraque is locos
/if. menfa Solis vulgo dicebarur» Hinc locus proverbio darus , uc menfs
Solis & divicum zdes nuncupenrur» quo omnibus pacec aditus ad cden-
dum acqne bibcndum. Sed tamcn Herodorus arbicrarur^ eas carnesno-
AuaMagiftracibusinferri folere.
Aflyrii ur Solis virrsquas in rebus inferioribus exferic, exprimerenr,
'jip$!li»u ApoUtnem promiffa in acurum barba,eminenrefupercaput calarho effi ixe*
fmuUr tuni^ Lucianusnarrar, quofdam Aflyriorum Apollinem barbacum effc-
^^* cifle, caccerofqne qui eum imbcrbem reprxfcntarcnr, viruperanres; per-
jnde atque Juvenilis formaaliquod fit imperfcAionisargumenrum, qa£
£rocuI a Deis cft amovenda. Idem thoracc a;neo crac indutus : dextera
aftam tenebar, in cujus vcrtfce Imaguncula quardam vidloriar erac ; fini-
ftra flolrcm porrigebat ; ex humcrrs pannus deiiendebac , in quo Medufx
capuc, ferpenribus circumdatum erac exprcffum: aquilnr proprcr exprf-
Mtunt inftare volacus: anre pedes Imago fcEminea cft, cujus dcxrera, lera-
quefunt /ignafocn)inarum; eacingic flcxuofo volumine draco. IraMacro-
hinsltt.it. SMtMTmMlicrtm Solis fimulacrum, quod erat HierapoH , dcfc&
1xp$llsi9. bic,cadios in cerram fbperne jaci , barba demitla fignar : Calathus aureus
/iixjpns in altum^ monftrac ctheris fummum , unde fblis creditur t&
/ubftancia,haftxarqnelorica argumenro imago adjuhgicur Marci$, is enrfli
Solis Virtutcm atque efficadracem nobis ponir ob oculos: Vi&oria teffah
turcundb rubniicrihujQS fidcriippccfUci^ tioiis fpecics fiorcm ttvnm pro*
fciUtur,
: POilTlCO HISTORICUM- )5
teftatur» quis hic Pctis ioreininar» progcnerat» nqcric, fo}ftt'i tnacorat-
que; Spccics fGeminca ccrrx iniAgoeft^ qvam Sol.de(i]pcr JUuftrac : quod
xidem qnoqne Aifyrii ^qu^madmoduni Macrobins infehus codem in libro
iccenict) maximi apualcDcifimulacro, oftendunc, qucm ip(i Adad ap-
pcllant. Huic liibjungiint Qeam nominc Atargatim» omucmquc potefta-
tcm cun&arum rerum.his duobus atcrtbuunc , Solcm % terramque intcTli- ^^^
gences. Simulacrum Adad iniigne cernitur radiis incIViatis ; quibus AtMrgMm
monftracur, vim cccli in rjidiiscneSoIis,quidemiccuncur in cerram. Acar*-
gatis/imuUcrum fui/um verfura roclinacis radiis inngneeft,monfttandora^
diorum vi, fuperne dcmiflbiuni cnafci qux(:unque cerra progenerac ^ {ub
codcm fiipulacro fpeci^sLconumlunt, cadem ratione tcrram efte moa-
ftrances, qua Phryges£nxcrunc macrcm Dcum » id eft ccrram , leonibas
vehi ', uc in ejusimagiocinferiusdoccbimus* Signa dubarque fanunea,qui-
bus ambicur, hylcm, naturamque fignificant confamulances: Sc draconis
cfiigies flcxuofum icccltderismonftrac: aquiiai; propccr alrifllmara veloci-
ratem volatus^» alcicudincrn folis oftcndunt:^ addica cft Gorgonca vcftis. »
quodMiaerva, quam.hu;uspr.^(idem accipxmus, folis virtus eft, [icuc 5c
Porphyrius tcftacur , Mincrvam cfte vircuccm /olis » qu^ human» menci-
biis prudenciam fubminiftr.u: nam ideo ha*c Dea Jovis capicc prognaca
mcmoratur , id rft , dc iumma acthcris parce edica , unde origo Solis eft»
Quod autem apud vccercsSoIisaliquxYirtuccs pcrMarccm fignificarcntiu'^
praeccr ca qua: paulo ance cx Macrobiorccuti mus>& aiiaqux intcrius in Mar-
te demonftrabimus; fidem quoquefacic ingcnsquoddam/imuIacrum,cujas
alticudo ad criginta cubitos pcrvenit: quod Pau(anias in quadam Laconias
paitcrcfert, ApoUinipofitum : harcftatuapcrquamantiquavidebatur» co-
que cempore cxfculpca , quo nondum homines arrcm earum fabrefacicn-
darum callcrcnc; nam ancc Dxdalum , qui omniumprimus ftacuarura mcm-
bra ccepic diftinguerc» uc Suidas cft audlor, ftacuariirudcs ac infbrmes fta-
tuas cfiingebanc. Harc igitur, nifi quod capur, maniis , atque pedes diftin-
<3;oshaberec, caecera orania columnx iHftarcr^t: galcdcapuchabebatcon--
ccdum ; altcramanuarcaiu, altcra haftam gcfbbac , quar Martis procui*
dubio func infignia : quamvisque ciUlcm Minerva fit infignita ; camenlon*
ge diverfam cflc racJoneni,cumadejusimaginempervcniemus,oftcndccur»
i£gypcii variis niOiljiSolcra ndunibrarunt \ iotcr qiioshic rcfcrcur a Macro-
bio: £rac fimulacrum cujus caput crac feinirafum, dtxtera cnim pars ca-
pillis contfgcbatur ; boc eo fpcdabat , qu. .! Sol a natura nunquam icare^
cedicuc nihilfuisihc.imradiis vituuisinfluat: tapiili mcifi dcfignanc, Solem
eo cciam tcmporc, quolatitac, vim ad nosremeandi habcre, pcrindeac-
quccapilli» ubi femcl abr^fi ftrcrint , iterum pullulant, cumcorum radi^
ccsadnuc fupcrfinCp Eodcm argumcntio nguificatur& ccmpas « quo angv-
£ 2 fta
1« THEATRtlM-ETHNlCO IDOLOtAtRICUM
iblaxeft ; cura velutabnfis incremenris, angoftaque mancmecxfhnri?»
ad minimumdieiSolpervenitfpaciura , cjuodveteres anpelJavcre brum^,
karcibrefitaiedierumcognominantes, ideft» fpu^t^ffAitf^» exquibusla-
tebriSy velanguftiisrurfttsemergens, adxftivumheniiijphaerittmtaiDiittini
cn^ircens, in augraenraporrigitut; &cnncadregnuawimiperveniAe jam
• cred tur. Ldcm i£gypriiSolis nmalacia pennau iingnnt » quibns color
apudiilosnonunuscft : alcerumeiiim casrulea fpccic^ alterum dar^ fin-
guiic : exh sclarumfuperum, & cxrulcuminfcrwnvocanr : infcii autcm
noroen foli datur , camininferiorihcmifpbaerio, ideft, hsennalibus ilgnii
coirumruumperagit ; faperi, cumparteinzodiaciarabitatftivam. PennK»
maxima: Solis vclocitacis funt argumentum , ur Macrobios eodera iibro
^^/^* cxponic. Apud eofdem fub Scrapidis nomine Sol intelligebatHr » etfi euin
jnterdomprojoveponebanc. Scacuaefthujufmodi : ejus capiii modium
infigunt , omnibus in rebus menfurara ciTe adbibendam innoemes» Snidas-
querefcrt, juxtaaiiquorumrentenciam, iJIaeoseffigicNiIamadunibraile,
2uimodioiIIo , ac biculo, quoad meiHurandum utimur, docere veUevif-
cbacur, fuasaquascertaquadammenfura iCgyptum cegereoportere, uc
eam fcrcundam redderenc. Huic iimulacro, uc Macrobius eriam libro
primoSaturnaliorumnarrat, Signumcrrcipicis animnncisadjungunt} quod
exprimic roedio eodemqnc maximo capice Leonis effigiera s dcxtera par-
te caput eimis exoritur , manfueca fpecie blandiencis : pars vero 1«*
va cervtcis rapacis lupi capice finicur : eafqne formas animantium dtaco
conneAic voiuroine fuo , capice redeunce ad Dei dexccram, quaconfpici*
tur monftrum. Eigo Leonis capice monftracur prarfens ccinpus; quia
condicio cpis incer pnrtericum » ^ fucurumque a<fhi pracfenci validat
ftrvenfque eft : Sed praceritum cempus Lupi capice iignatur , quo4
memoria reruni transaftarum rapitur , Sc autertur. Icieni canis biaa-
dicntis effigies fncuri cemporis deiignat eventum , dc quo nobis fpes
iicecinceiM, blandicur. Idem quoqiie Dcus Alexandriap in templo libi
dicaco, ftacuam habebac , qua; ex omniura metallorum generc acque
lignorum cratcoagmencaca; cademque ica erar ingens, ot oianibu^u-
traquefani lacera concingerec ; i regione quacdam icnefiella eracitaciTe-
Aa , tttSoI exoriens, per iliam fuisradiis /imulacri caput ferirer. Hincque
popuii opinio naca t& , Solem mane Serapim invifere , acque ofcoiari»
I«ig«> Thebis qnoqueiniCgypcoindeiubro, qucmadmodumPliniusIib.XXXV.
'^^* firribit, eracSerapis utputabant, Memnoius ftacoa; dicatus , exbafaice,
ierrci coloris acqoe duricia? , quem quocidiano Sotis orcu contaAum
radiis crepare dicebant. Sed qui Solem meiius nobis ob oculos ib-
tuac , ica ut omnium temporum vicifficadinem ab eo proflaere ceraa»
auis, c^uidcro Maniano CapeUa cflc acbitror ncnuncni^ nam is iib
Friak#
POLltlCd HIStORlCUMV Yi
Primo Pkilologfs Mercurium atque vurcrem ad Phocbmn profich^
fccntcs facif , cum de Matrimomo intcr fc contnihendo confulturosj
^ucm cdito Couiidcnccm , arduoquc fuggcftu oficjidunt , atque in con»
ipcftu quatttor urnulas adopertas , vici/Iimquc altcrnis infpcdlio-'
nibns inundantcm qu« divcrfa fpecie , mecailifqiie funt foimatac : /^']^f^
Ncim una ex fcrro quantum conjici poruit, duriore, tlia cx argenti
fulgcnttore matcria , tcrtia livcntis plnmbi fufilt foborc vidcbatur :
At vcro propriot Dco pellacentis vitri falo renidcbat , fingulac autem
rcrum quardam feniina , clcmentaque gcftabant : Nam flamma flagran-* v§rt9K
tior, & ab ipfius cacuminis cxantlata (bmitibus cx ferti pnedida an- *'«^^»»«
hclabat Urna \ quar ramen Vettcx Mulciberi diccbatur* Alia etiaro »
-qu« fucrat ex argcnti matcria , pta:fcrcbat (crcna (iilgcntia , & vcr- |»*8^
iianriscoeli rcmperie renidcbar : Hanc dicebant rifum Jovis» Ula ^^ ^t^i^
ro roctalli, gravioris plcna uhdofar. Hicmis atque algidi rigoris, ^^^'yu^txitl^
non etiam pruinarum : haec Saturni vocabatur cxiijam. Ac fCiO i^umUt^
refplcndcntis, atque ad iplius Dci dcxtcram Hta aeris totlus feminibui »«• ^^^
erat rcfcrta , hanc Junonis ubcra mcmorabant , ex his igitur urnis Dcus ^*»»^*»
altcrnatim , quanrum difpofltis fat cratj hauricbat ; nani quotics orbt
compUcito vita, is Spiritus falubres miniftrabat auras , ex illa argenti
demcnthi acris hanfti pcrmifccns femina remperahat« Cum vero
pcftcm diram commcritis mortalibus minabatur , acris iimiliter anhclos
igncs aur torpcntis frieoris vcncna milccbat , <r in affligcndum mcarc
cogebar orbem. £x nis Martiani verbis manifcftc patet, tcmporum
anni diver/itatcm cx Sole , ut alias dixtmus , proficifci , aeicm vcto fub-
jnde ejitfdcai virtute varias, inducre qualitates cx quibus alias alii apud
nos cfFedas, quandoque falutares , fkpe pernfcioii cxiiftant oportet.
Quare oprimo jurc Pocrat , Cyclopas ab Apolline intcrfcftos tradunt, ^^j^f^
qui pronebulis; aliifque acrts male afFedli qualiratibus capisntur, ^ tnficitT
ondemqiic iElcnhpii Paticm voluntex quo Hygara, qu« fanitatem fo- AfolWX\
nat, eftorca: Nam ut Paufanias rcfert , fe i quodam Pbcsnice didi* fimiMfii^
ciflfc, AEfcuIapius acrcm nobis repr.T{cnratP qui i Sole ita noxis pur- ^*''^^
gatur , ur nobis fit falutaiis j qncmadmodum 6c medici faccre crc- -^^^-
duntur , qui fua artc vcl argrotis corporibus (anititem aflferunt^ vcl''*^ *'v'
in fanis confcrvaar. Itaque vctcrcs iCfcubpium ttt medicinae Deum
colncrunr, qui Epidturi Gratcix civitatis tutolaris Dcus credcbatur,
qu« ob ejus infigne rcmpium apud omnes erat celcbris , qucmadmo-
dum Solioiis fcribit .* Nam qui afflidas fuac valctudini medicinam qux*
rcbatji ad illud f^num proficifcebator , hoduqoe ibi cubans, inibm-
ni$ , qoid fibi faAo efet opu , liifcebar. Ptuiii&ias hujus Dei
E $ fimu-*
Imago»
jS THEATRUM CTHNICX3 IDOLOLATRICUM
fimalacro , quod Epidaati crac, in Corinthiacis hoc modo defcrjiNr , /cdec
inSolio» (cipionem tenens , altera manu dracqnis c;ipur pnrmir, cane ad
pedes decumbente; Imaginis hujus Feftus Pompcjus Iianc af&rtrarionem ;
, iniEfcuIapii ttttelaeft Dsaco » quod vigilantiflimum £t anittial , quc res ad
tuendam valetudinem a^groti niaxima eft. Canes adhibebantnr cjus tem-
plo, quodiisuberibuscanisiicnutntus*. liacillum habet nodofum » qnod
dif&cultatemfignificatartis. Laureacoronatur^quodiPaoianiaomiUum,
Fcftusaddtt , quia eaarborplurimorum llt remediorum. Sed hic Dcus pro*
mifni fere barba fuit eftiif^us, ut iupcrius a nobis , cum de DyoniHi Tyran-
niracrilegiodiceremus,efte|cpoiicum, rcdinterdum&imberbisofteuditur,
qualem Petrus Appianus libroantiquationum eum defcribir , nam Auximii
quod eft Agri Piceni oppidum, i£fculnpii iignummarmoreum eft hncfor-
ma exfculptum; indutuscflcvidetur fuDuculagra;canica , & amiculo fuc-
cin<5lus; nniftra quidcm in amiculi lacinia fruttus nefcioquostcnere vidc-
cnr; dtf rera vero duos gallos contincr ; galJum enim ei ob vi^^Iantiam ,
qua medicusdebetcflcpra^dirus, antiqoi& confccrarutiT &: facrificarcfo-
ful lebant, Quarc Socratos , ut apud Platoiiem cxftar, jam nioriturus , te-
(mu ftamentogajlum iCfcuIapioIcgat, ita (apicntiflimus vir innuens, lc lucisufu-
ram^cujuscftg.^iliusnuncmSfhoccft vitaiiidivinxbonitati, oniniummor-
borum caratrici, quam Afculapiusdelignat, quxquedivinorprovidcntix;
ab ApoIlineadumbrata*> eftproles, rcftitucre, a qua& mutuato acceperat.
i£(culapium Phliafli quoquc ( hi Peloponcfum incolunt) imberbcm ha-
buerunt; hujufmodi ctiam.ut Pauianiasrcfert, crntapudSicyonios: nan
in eorum Afclepici vcftibulo fuifle ait imbcrbcmilfculapium , cz aurb, e-
boreque confc(ftum , fceptrum dextcra , iiniftra vero manu domeft^x pinut
comum tencntcm. Diccbant ipfumin dr^conis (pccicm ad fc ex Epidau-
ro mulorum btgis vcdum ; idquc fa(5tum fiiiile d Nicanora , foemina Sicyo-
Sifftni ^j^ . j^Jqq iiQt) Romanis tantum fcrpens Epidaurius eft impcrtitus ; qui
jEJcuUfi» / g Yalerio M:aimo, id libro p rimo referenticrcdiinus)tricnnio continuo
•^* vcxati pcftilcntia, cuni fincmtanti, ac ram diuturni mali nullum iraponi
• ' -vidcrcnt, curafaccrdotuminfpcdisSibyllinis]ibus,an:mr.dvcrrcrunr,non
' '' alitcr nriftinam rccuperari falubritatcmi'oilc>quaRiiiabEpidauro^€(cula«
JEjciit^ pjus efTet accerfitus. Itaquc, co lcgatis miflis, unicam fatalis rcmcdao-
fimufKif p^abcofe impctraturos credidcront. Ncc fpefuntlaJfi : namubilega-
fHMmMd^ ^. .^ templum cjus venerunr , isanguis , qucm Epid.uirii in modum itfcu-
^ * lapiivcncrabantnr, pernrbiscclebcrrimaspartcsraitibusoculfs, &Ienifra-
Au Itbi coepit, triduoquc maxin^a cum onanium admiracioncjconfpc6ujs
tandcmadtriremcm Ron anam pcrrexir ; pavcntibufquc inufltaco fpcda*
culo nautis , eo coaiccndit , nbi QjQgulini icgatvtabcrnaculumerat , ia-
qoe mukipliccm orbetn pcr fi|inmam quictem convolutus cft , ac fe Ro-
^ mam
POtmCO HBTORICOM- if ^
mam pcrddci fivir , argiie in Infulam Tybecis , ubi crat ei templmn dica-
tum , transnavit •, &: advenru iuo tempeftacem » ciii remedinm quxfitus e*
rat, diTpuIir. QUuxc non injuriaSerpens in i£(culapii fimuiacro vifebatur^
qui nonnumquam icipionera , qnem gerebat fuis voluminibus compleSeba-
tur. Hnjus rei plurimac cffe pofiuntcaufa?, ouap ex Philoftraro, Hygino,
EufeBio, Plinio, Macrobio, aliifquenonnulliscolligipofiunt -> erquibus
unam delegi, nonquodea fitvifaomnium verifiima^cumfirpUnefabulof^,
fcdquodeam lepidifiimam efie cxiftimaverim» Obinfigtuaquasdanvopera,
quxin morbis vcl defpcrariflimis curahdis, edidcrat, ram celebre apud o- R*^«/^A
mncs crat iCicuIapii nomen, utvulgovelmorruosabinferisrcvocarepoflc ^ ' .
credercriir. Quarc Minos Crct« Rcx cum ad fe accerfirum jubet Glauco fi- '***
lio jam morruoyvitam reftitucre: ad quod cum ncc precibus nec promiffis
tenrandum poflet addiici y erar enim opus.Ionge majus , quam uc homtnt
prarftarc liceret ; Minos ad minasatque vim converfus, eura in carccren»
conjecir , non ccniflurus, quoad reduccm filium ex i^fcris ftiriflcr. HtC
ergo Toco fecreto inclufus , bacillum tenens manu, cum quid agerer , co«
gitarer, dicituranguis ad bacilluniejusarrepfiflet quemi£(culapiusgien«
tc commorus intcritecir , baGiIIo fugienrcm facpius feriens. Poftea fertiir
arremnguiscodcm veniflt, orefcrcns herbam, 5£incaput ejus irapofuifle:
quo fadic^, loco fugifle% Iraque i£fculapius uCus herba eadem , Glaucum
ab inferis exciravit. Ideoquc Anguis fempcr i£fculapii fi:ipiom implicatu^
inomntbusfereejusfimulacris,qux exftantviderur. £t ob hanc rationem»
veIobpIurimasaIias,quai affcrri poflunr, anguesfcmperiniEfculapif lutc-^»fi«i/»
la cflc funt crcdiri. Nam Epidauri , ubi proprix ejus eranr quafi fi:des, -^Jfj^^fi^
fcrpenres religfofc colcbantur , prscipue domeftici qui hominibus funt ^*'**^
xninimenoxii : (cd &Corintht in ejus fano angues alebantur y ad quos ne«
mo auderct acccdere, verum, ciboadtempIiforesreliAo, recedebanr. In
agro ctiam Corinthio alicubi intcr multa^i£(culapii imagines, quasinf ro«
prio reroplo crantei pofir.T , erar eriam qux cum fuper anguem fedenrem
rcfcrcbat , qncm Arati matrcfn adunnbrare dicebmr , quacum i£fcula-
pinsconcumbensjcumgemicrar. HocPaufanias/criptumrcIiquir; qui&
inBGtoricisndrrnr,inquadan)fpelancaB(rociar , ubifunrErcynxfluviifon*
tes, qiuedam fuiflbfilnulacraftaiitia, quorumtceprrisangucscircumvolutt
cranr : ca aiit diccbant eflc i£fculapii a^Hygear, alii vero Trophonii , &
Ercynarj lucusenim^qui circacft,ao eo nomcn fiimpfir, &fluviusabErcy-
naPtoicrpinae focia iti notiiinatus; cum non magis i£fculapi6, quam
Trophonio angocs confecraros antiqui axi>icrarenrur , eos fortafle putantes
tamquam oraculi nuncios, quod ex ^avema edebatur, quam AntrumTro- Tlrfifhmii
phoniidizerunt; ibieiiimTrbphomusdiadelituit, fururaprsedicens, atqut ^»^**»^
lamc miortxius^ ibidem cft fepultus;' Sed jpoft moitem majori ^amviviis
. 4# TUEATRUM ETHNiGO IDQEOLATRICUM
eft honore afie^fhxs} praecipuc vero, quiatnorcousadhucnan ceflaTir ort-
cula profundere, vel quod cjusgenius ibi permaneret, velquodinejusio-
eiundaemon aliquis rucceflifler* Quod ad oraculuni pcrtiiier, oblervaba-
Tirtfk$mi ^^^ ^^^^ hujusmodi. Ubi ftatuiilccquis in Trophonii antcum defccndcre»
^MciUum* pj-jji^mj,^ dicrum certo nunicro crant ci Tropfaonii manesplacandi ; pofi qui-
busdam piaculiscxpiatus, 'n\ Ercyna» ad auinis fonccs duccbatur : mnt vcro
duo mccr (e prozimi^ Bibcnda ilhc crat Lcthcs» qu:: dicitur aqua, quo
cunciorumei , quz mcmoiia complcdcbatur, obhvioconiingcret : Mnc-
mofincsdcinde, idcft, Mcmoriacaquaspotabat, quominusea, quxintra
ea penetralia vidiflet , c mcmoria cfflucrenc : his pcrfcdtis ad oraculum
prog^cdicbatur, tunicam indutus hncam , acccniis incindlus^ (oliis popu-
laribus in pcdes indudtis : is , humi procumbcns, melle (ubactas cftas renens,
pedcs prius in cavernulam illnm immicccbac ; uiox gcnua propcrab::c ad pe-
dcs adjungcrc: ftuitim rciiquum ccr} us ad gcnua conrradum , codcm pior
pe modo, quo fi maximf, & conciratillimi amnis «quarum vorticc corrcpcum
^uftct, introabripicbatur. Quiintrapcnctralc dcfccndilTcnr, fururanon
uno, & codcni cognofccbanc modo, cx y\C\s alius cxauditis alius id con-
fequcbatur. Pcr cafdcm fauccs patcbat omnibus icditus,in pcdcs vero rc-
trogredicbainur , Confulrorcm a Trophonio rcvcrruni iacrificuli in Solio
coUocabant , Mncmofyncs vocnto ; abco pcrcontabaciur quxcunquc vel
^iia , vcl audita rcportaftct, qui ca inicripta rcfcrcbant. Facilc credidc-
rimeos, qui huc dcfccndiftenc , in maximas anguftias fuifte redadosi
pauci cmm indc levcrfi poftca funt vi(i rififtc. Muita alia przterea de
hoc antro ibidcm Pau(anias rcfert, ut quiillud invifcritj quae ego, bre-
^icati coufulcns, omicro \ 5c hoc quidquid actigi , fcci , uc ofcendcrca
quis Trbphonius cftec , eiauc non minus quam iffculapio Serpcnccs
confecracos fuifle. Ciccio de Natura Dcorum , multos cile Mercurros
aflcrit , quorum unum dicic rubccrraneum , cumdcmque tc Tropho-
nium cflc. Angucs apud vcccrcs (anitacis figna cranc , nam » ficuc aa«
Saniiittii gucs^, vccuftis pofiris cxu viis , innovanrur ^ ica Sc homincs, fanicate re-
hmMmm. cuperata, rcftaurari quod^mmodo vidcnrur. Idcoquc Salus effingcbator
$sUutii^ abantiquismulicrisfoima, in iolio icdcncis ; pacernam ccnencis, penes
>"^ quam ara erac, arae anguis involurus , capuc actollcns. Porro & Antio-
chus, qui cognominatuscftSorcr, cum adverrusGalathaspugnarer, ncc
iadsprovotoresruccedcrct, cfretqueindifaimine, vcl vidic,velvidiflefi-
mulavic per quieccm,ut milituni animos (peerigerct, Alezandrum Magnum,
Utntfff' quimonerct, ucSanicacis iignum proponeret, idque pro tcflcra tribunis
£ret, eocumqucvcftibusinlucrct; earefbre,utvidoriaPocircrur; Unde
ctfihujusrcifienuminvetcribus Anciochinomtfmatjbusadhucccrnitun £ft
aitfcm triaoguuas trjfiSx^lAvicem ioicrrus, liacisqvinqneconfUos s ift qut«
bus
POLmCO HISTORICUM. ' 41
btis grarce YTIEI A'» latiat S^ns infSiribiaur. Id ccac
JE&nhpii fili« nomeiiyiit fupra dixi^ cui ooa cum pa«
tre diviiii ab antiquis honoret defecebantttr ; ftaru»-
que ambobus conjunAx ponebancor , «r PauGoiat
in Corinchiacis refert » de i£fculapii fimoiacro > oua-
V dam in parre Corinchii agri exiftenre 9 cujusfola6
facfes, manus, & imi pedes oftendebant^rtes ae«
terac lanea tumca , 8c pallio velabantur» Eodem
icffe habitu crat prope Hygeiise fignum, neque enim
illudfacilecon/piceres; vetatum enim undccumqueeratpartimcomis, quaa jtf^iii.
Deas mulierts detotonderanr » partim vero Babylonic« vcStu lactniis. Sed
jam ad Solem revercamur,x:ujusradii cum eaa^ vim habeant, ut aerem pth-
r uro reddant, eflEciont ^uoque, ut uberes rerra £t u&us Droferat , quo &rtaflie
Troadisquidam incolaealludentes ApoUiniSminthioftatuam poiDerunt^qoc
(ic a murious quos pede premic , eft cognominatus , mures enim apud eos jif^
Sminthesdfcebantor. Cau& varte proditur: Crinis fuic Apollmis fac^rdos» Smi^kim
is cum^Dei Gicra liegieKiflet , i terreftribus muribus agrorum fruftu ek
pri vams : quo damno i lie commonitus , cum ad bonam frugem rediit
fet, Apollo murts fagittisconfccit^ nam mures aiiaquehujufmocnanimalco-
la^ex terra piitrefafta,tereque m^lt ^ficdlo exfiftuot:ninc fit,ut (egetes i muri*
bus CQrroue,fru^um eder^nequ^ti nifi Sol fuis radiis noxis humoribusdif-
puUis,baspeftesfuftulerit,cerrxqsvim ad fruAus proferendos tribuerir. Sunt
qui putentde ApollineSmiothio illud Plinii intelfigi: Fctit Praxiccles Apolli*
oem puberem^ (iibrepenti lacerca: cominus (agitta i9)fidianrem , quem Sauro-
€tonon, hoceft la^rticidamvocant. Aliaquoque aftertur ratio, ciurApollo ^i^fi^
Smintbius vocaretur,muri(que ipeciescumeoailingererutiqua; eft hiijufma- ^'^*^'
di ; Tcucris i Cre ta profedis, datuiu erar oraculum, ibi eos (edem pofituros^
uhi terrigena; eosadorirentur:idcircaAmaximum«quodeflXroadisoppidum^
dicuntcontigtfle, maximamq;agreftiummultitudinemnuu:ium noiftu exor*
tam, quicquid armoium, & utenfilium ex cori o invem'flet« coriofiire, & Teu-
crosibimanfiile, ubi&tempbim ApQUiniSminthfojpofuenint; mure(que,
quoslminthas dicebant,maxf mocnl tu (bnt poftea protecuti;fed&nuires cicu«
rosalebant,ei(que viduspubljceprsebebatiir,atqueinfi:a alrarCtUbidegebaAC»
latebras habebanc. Apollinis au tem fimulacrnm, ica apud eos erac emdhun^
ut murem pedibus premerfcc. Hinc ounifefte cernamus Jicec , ftatuat
Diis poficas, or fiiperius , acngi , ficpe ea pra^ k ferre, quac homiott ab ii$
tmpctradenc ; itemque ica eftedbs, uc i^ in meiooriam revocarem « qus
fub eorom aufpiciis ptoCfkti f<rlictterout ttiqui gtlCdenc , ouod abunde
tx Paufama ducinuis > com infioitt imolacra ApoUiai Deiphioo cofl^
crata xeceBfet ; ex quibus doo^iffunom ad id dedarandbm miiit fele-
^ THEATRUM ETHNICOIDOLOLATRICUM
C^ferdffi' gi: akerum eft Caper sneus» Apoll/ni a Clecnzjs dcatos; ciun eniro &•
mjtfcBM villime in flos pcftisgr^flatenir, re/ponfuni a Dclpbico or^icolo rcpon^
dfiMtm. jjyjj ^ jjj caprum ftatim orto iblc, facrificarcnr, quo h&o, pcftc fnnt _Ii-
jiJiffUiA' heracf : quarc Deiphos crprum arncum mi/erunt. Alreium tft /imclacmm
fUiffidi' Afiniscnei , quod Ambraciotx-; qucmadmodum Paufamas in Phocicisrc-
^^^* ftrt, AfoUiniDelphicoconfccr.irurit, vi(fbisno£lurna pngnaMoloflisiJiani,
curninillosnoCluinndia5difporufncntMolofn,a(]nus, quiibrtc czagroin
oppidum ngcbatur, afclbmin{cd:ariS , cum multalafciviavchcmentcmra«
dirum fuftulit : ipfectiamagafbpcr rencbrasincondiravoceinclamabat. In«
jccit ca rcs tanmm Moloftis ti cpidationem , ut ftarim infidiarum locum dc(e-
rucrinr. EosAn braciot£e,'dctc<^2ftaudc,noduinvudcntcs,pr2cl2orQpcra-
runt.Al.xander Neapolitanuslibio it. gcnialium dierum rcfert,ftatuam Nca-
€9^ffmhff poli A| oliini dicat2m,quae pfa ter alia hujus Dei propria infignia columbam
in /i;oUi' inhun.erohabtbatinfix-^m,quamParthenopem(picere, acvencrari vidcbi»
mi0 hkfgfe^ nj|. . j^^jc enim columbac augurium fcquura, cGrxda profeda , in agioNca-
^^'.pf ^ polirano confedit: qufppc cum nuil..m Coloniam iinc conHbo Deorum
f*^ Grarcittansmitterent. BoctaPhabo, qui eft &: ApoIIo, quadrigam, qoa
vehcretur, attribuerunr , equorum nomma ab Ovidio (ecundo Metamof-^
phofcon recenfenrur , ita dicente;
intnm vlncret Pyrcit , Eom , ff t/£tbcffj
Splis ctjfti^ ifttarttffjtte Phle^ott btftftittbttt ttttrtu
F Ufn fffiferts tmplettt*
Marrialis ramen duos tantum comracmorat, his verfibus;
Qtttd cHpidHtrt Tttaitd tertes ? jam Xattthttt ^ (^ t/Etbcte
Frerta volutit.
^lorum equoiumnomina nobis Solisvimoboculosponunt, cnm ejusrar-
rumtraheredicunrurj qui qurdem auieus totus ab Ovidio ibidcm defcri-
bitur , nifi quod rotarum radii etant argcntei j per currus juga Chryfoli-
, thi eranr infixi, ex ordinequc erant genim« di/pofirarj qux , cum fol.s
. ^ Inmine fcrirenrur , mirabilcm ex fe fulgorcm cmirrebant; Quod Ovidius
Jm '*^ currui Pbocbi adfcripfir, id MarrianusCapellalib. primoPhiloIogiar, mul*
roqueplura ipfi PhaDO arrribuit, ita enim de eodicit , Erat illi ih circuIiJm
duAafulgens coj ona, qux duodecim ilammis ignitorum lapidum fulgura-
ThHhitC' Ixit: qnippetrcsfuemnc ifrontegemma:, Lychnis, Aftcrires, &Cerau-
^**^ nos: aliatexexutroque Iarerertirilabanr,'quaruniSmaragdusunay Scythis
altera, Jafpistcrria vocabatur: intcr quarum virorem fata mari per lumi-
na corrufc.tbat, franti quxdam interioris fuavitas lefplendebat , Hjacin*
thos, Dendrites, etiam Heliotropios; utrimaue compadli: qui iapidesco-
loribus fuis terra ratis teroporutn vicibus berbid^banr : quos ei ad obfequi*
«mnmninis rccarrcAtis Ycrdiccbiitur'» & Auiumnus mua^ c contuhfte.
• • V * Pofte»
POLITICO. «ISTORIGUMc 4J
. Pofterior aaccm pari coronx H/datide» Adamante, 9c chryftallo' lapidi-
biisalligabacur ; nos enim hicmsundpr^.genuerat. IpHus vero diri auro
tindUm ca:(ariem , comdfque credere^ Inai^ra tas». Fade aucem mox ut in«
grcflus eft, pueri renidencis » m inceflu medio juvenis anheli. In6(ie(enis
afpircbac occidui » corpus autem ejus Hammineum totum , pennata veftigia
pailium coccineum, iedauroplurimorutilacum» SiniftraautemmanucTy*
pcumcorufcantemi idextcraaidentem£icem prsierebat, CalceiveroHmi-
lcs cx Pyropo, non arbicrpr uUa hic opus efte expl/catione ; Imago enim Inisg^
darior per ie , quam uc noftram dcfider et explicationem» Quare ad aliam ^^« ^*
accedamus, quam Eulcbius iciibit, Elephantopoli', qux efturbs i£gypci
fuifte^ Hxc humana forma erac effi^la , caput arieris cum dotnibus habe«
bat, casruleieratCQloris,; quicummaris (icproprius, quod humidum eft,
.innuic, quemadmodum Ecifebio vidccur Lunam Soh conjunAara in Aric-
tis Signo, maximam in regionc inferiori humidiracem efficere/ Verum
hu julmodi .ad aftrologos rejicio i oam ad rem , quam mihi tra^andtoi pro-
poiiii, Aftrologiar imaginesfacere nonvidenciir^
Sed jam Solisimaginibusfincmimpofuero^ /ipriusejusaliameftigiem
huc adicripfero , quam Ciaudiaaus iibro, II. ixi Profcrpina: Veflc adumbrac p
ejiiscarfiiina ica h.ibencs
Hhffjif^io9tioS§/emJgfiminiMd/ii
Fecirst , (g pdriter Lunmm , fed dt^i fyrmd :
jiurerAyUoQtfBiuedHus^cundknldThetid
Prdtet(^inf4Mf€SgremioJclaiMrdnhii0S^
CdTHleMqnefinmrofeurddidtttrdlstmnig»
InudlidstmdextrofortdtTitdndldeertd
Nondum litee grdvom y nee puhe/cesftihat d/ti
Cnfidtum rddits , primo eUmentior dvo
Fingitur^ (ft^nerum vdgitudefpuie ignem^
Ldvdpdrtefororvitreiltbdmindpor4dt
Vberii^ (^pdrvo ftgudtstreempordcornH.
QuodThetis Solem dcxtera geftet, Lunam autem finiftrd, Severianuf^'
quemadmodum Janus Parrhafius in cdrtunencariis in Ciaudianum refert»
tntelligi vuic, Deum, univerfi opificem Solem prius condidifle, poftet
Lunam, quaminexcremooccidentecollacavit, inadverGiverocoeli regio-
ne Solcm. At fccundum Hyginum coeli dexterapars oriens , occidcns f uiiftra
suncupatur. Sed camen Hechrufci arufpices (ut idem Hyginusrefcrc) orbcm
terrarumduas inpartes fecundumSoliscarfumdivifcronc, dexreram apeU
laverant, qua? Septentri6ni fubjaceat , finiftram qu^ admeridiem, non
abfurdediciquoquepofIer,Solem dexteram efle » &Lunamfiniftram, qucd
ilIeIongeisia)oresviresquamha?chabeat.. Atqueilc&plehadlenus, nuiicad
Aurof am^qaae eft Solis ¥«;Iuci anteambulo,veniamus»
F ft Au«
44 THEATROM ETHNICO IDOLOLATRICUM
Aurora licecSolem praccedar , ejofque nanda habieatiir ; tamen nos
in juria Solieft i nobis {xoftpo/ita » qoandoquidcm illa abboc orcomrrahac ;
Aurora enim a Soiis radiisefficiror , cum primum ii noftrum huncorbem
mane illuftranc^ unde£c uc ab igne Sohs aurco aer aiirefcac. Exqoo, oc-
cafionefumpca ^ Pofe'ccalii alias deea fiibnlas confinxeranry variiseam mo-
dis dercribentes , qoi quidem ad rem noftram &cere non Tideottir ; qua-
ffc eos cancom accingam , qui ad ejus imaginesreferripoffint. Sedcaroea
nunquam me legifte memini , Aurorx , quamvis in Deorum album ab anti-
quis eflec relaca , uHam apud eosftacuampoficam; niHSont qood apud
FaufanJamexftary AthenisexargillafuifteAororx Jimolacrom, Cephaiiafi
rapientis. Sed quomodo id tffct eftedum , minmi filentium. QoMte
cjus (peciem abombrare ftudebo ex iis » quar de ea PoecsB dixerunr. Homt*
rus eam comaflava ac auraca, x^i^^oif ideft, in aureo (edeotemlbliOf
vefteque aoraca inducam facic. Virgilius in c^fculis eandem rii (eis mam*
hm dicic fidera di(pellere. Ovidiusfln^ii illam» com Pbabuseft exoricii-
teprodicurus,c«lifulgentesporcaspatencere/qaerccencibos roiis Airre-
IfCM Am^ fcrriffimar. Nonnulli facem ei rradunr , curruque vchi volonr , qui Peg^
alaco equo crahacur , qoemdicunc , eam d Jove Impecrafte , poft excoifiim ex
co Bellerophon tero. Hoc eo fortafte rerertor » quod remptis illad matoci-
nnm fic ad carmina pangenda commodiffimom : nam Pega&s equos pecb
humuro feriens , fontem Hippocrenem diftumeffecir, qiu poftea i Mauscft
icafTequentatus. Homerus tamen illi in XXIII. OdyftTeqoosadfcribitfLam*
poro, dc Phaethonta. Aliqui fingunt Auroramphmomane fulgenccm, icalo
cxHftere , aerero puBiceisro(]S, & vanorum tfeneramfloribuscon^CTgert.
Alii alitec ejus fpeciem defcribunr, uceomcoloremexprtmanc^ qoem Solis
radii fummo mane efficiunt^qui quidcm medius cft mter flavu acqucrobronu
DEDIANA,
DI A N A M vereres venacionis Deam dixeroAC , in ejufque cmela filval
aclucospofueronc, quodeaabhoroinumconfuetudineabhorreBS, :bi
vitam in venacione tranfirgerit , quo melios virginitatem (ervaret; Qoafccj
Kyrophar habituroinduerunt, i^ca^terishujufmodieameffinxemoty qoa-
lem Chodiinos nobislib. II «^ de Raptu Pro(erpinaedefcribit , hiscarminibosi
jfi Trtvis UniifpHU , fg mulims in rr§
ftmmr9rMVhmhnjmiygtn4$^ filmminaThmhi
Efft fmtit 's filmfijmi dmhmi difcrtmtnmfexm$ .
MrmcbiMnmdmmiifmi i livihmifrcjecirdi dmrm
imdHilii€frmr$€9mm^mrcm^mirimiffij
OcimmirvmisiiiifiniUmififliirgafMgiiim: ^
Cri^irgimimiViJHiCiirijmmiMm^
POLITICO HlSTQWailil 41
BuicconutesdalMintTirgineiy qac i ClaadiMolik IU Paneg. 5dL irt,ie- l>f«M
pjrcftfttanrary •'^*'*
-^imwmt kmmir§i , (ikrmtkU muU
jirwuUdfitfgHmmJdnUit ^ CfiirgMfigtifif^
lm€9mfiM , fuUrMfiH immim ^fu^Urimm m
Pmhirmlimimrmkimi ifixmm mnimds fiaaur
Vtrgim$tm : fimi ligi $m4 1 duiiimgmUviJiim
Qrmri timm fimdin Vitmmi.
Idcm ClaadianasDxanararcamvalreflccorncam** altterarq^OvjdioSyqvi
aorcanifacir , itade Synnge diccns \
' riiu fuiiiui iiuBm Dimtu
Futintj ffiridifijfii Lmimtu tfttam
drmim hmkmnm ^mmfirit mnnmiUU,
Ira de Diana Tcrercf fabalabancur : tc ficar fob ApoDiiiiS nomine SolcM^
ita fiib.Diaira Lonam colueronr ; quam quidem Dianam vocaveronr , qoti*
fi Devianam ; Lona enim ab Eclipdca fic diAa iDrerdnm dcviar / queroad-
nodom venaroresy perdevia,ac filvas dcviare iblcnt^capranres ferasi quarom
Dianae cervosgiari/fiainsfiiir; cn/os rei illod foirargnmenro, qood, cuai
Agamemnon ipfiuscervum occidifler, ignaros, iraraDea ingemibas.malif
Grarcorum ezercirnm Aulide affixit , ncqoeleos tariis calamirarum gcntei»
bosinfeftari deftirir , qaoad Agnmemnonis faogoine placarernr ^ Iphigema
ejosfiiia adipiiusaramadduAa; qoc, com in coeller, urimmolarecur, no»
minis mi/erarione fublara eft, cerva fuppe/ira , cajus faneoine Dear ira eft
nirjgara, eaqucadTaurieam regioncm rrans)ara,Sacefdosefteft€daDia-
aai$ ubiexmorcadvenasincolar immolabant , prsferrimGrarcoSy illuc dc^
laros; hocmodo: poftqoam precesperegerinr, hominiscapurdavafcri*
onr ; rruncum corpus proturbant i mpe: eftenim inpcropra rupe reio-
plum po/irom \ capar palo affixum ibi reiervanr« Dum ram impia facra Ipbi*
genia ibi procnrarer , ecce eius frater Oreftes, parricidium Colchisexpiaro*
xos , illucappulir; quem ur foror agnovir , noluit more caererorom hofpirulii
immolare : (ed quia incoht id pafluri vidcbanrur iniquiore animo , una cam
co fugam anipuit, /ecum Dear fimulacrum , fafce lignorum abfcondirum
afporranres , unde & Diana Faftellina eft di Aa , idque Ariciam \ qnod op*
pidom nonlonge Romadiftar,deraIerunt^ ubi diumosho/pirum immolan-
dorum fervaruscft. Sedcumpoftea Romanis facrorum crudchras difpiice*
ret (quamquam fcrvi ranrum ad aram madarenrur) ad Laconas eft Dia*
natranslara,ubi facrificii confiierudo adolefccnrulorum verbenbus fcrva-
baror : riruserar hujuimodi : Sorre adolcfccnres aliquorducebanr , hos a-
rar Dex impoficos ira caedcbant , uruberrimeroro ^corporefanguismana-
rcr : quod tantumabe^ot illi sigct^rrent, vel dolorem aliqoa vulros immo-»
Fj taiio»
. 4» THEATRUM ETHNICX3 IDOLOLATRICUM
catioM prx k ftrrenc» ut alacri animoinrer (c contenderenr , aais vitili-
us verbcra iUaprarferrer. Sacris prxerar ro^mina , ca ranciijpcrdum ca:de«
bautur pueri , flgnum Dea? fX^cJicbAU Vcium , fi , quibus oxdendi nc-
gocium daium efler , cum quopiamcorum , qui ccdcbancur cpbaborumi
vel ob ipccicm, vei obnacalium darirarem agerent Parcius» tunc.fignuni
alioquinproprerbrcviratcmleviflimum, ajunr couiquegrave facSum^ iicia-
ccrdos illud fuftincre ncquirct : quod ubi animadvcrcifTcc , in ca^denres fcili-
ceccaufamconfcrcbar , fequceorumculpaqucreb^tur onere opprimf. Sed
. quaxpvis hujufmodi irainhumani(acr>ficii gcnus,Deam virgincm» bcnignan:-
que admodumdedecere videatur , rnmen eam delcdatam tuifle ajunt ^fiiam
aramfanguine humano v.idere confpetfamiquodeuamPatrisfaAicatumefle"
Icgimusapud Paufaniam ia Achaicis, ubiquorannis virgo & pucr qiii forma
eflcntprxftamiflima» Dexmadabancur , quo eius iram placarenf, idco
concepcam, quodinipiiu^arde&piusadolj&iben^umSaccrdotc concubuiT^
. let : acquc illiquidem brevi morbo confumpti , impietatispocnas Dianae de«
• dere : confcquura yero eft exlzfi numinis ira (ummaterraeftenlitas, &mi-
(eranda hdminum lues^ quibus impio hoe facrificio eft obviam itum. Scd
facile crediderim , iohumanum hunc Deorum placandorum morem po^*
pulis quibufdam acceptum cilc; refercndum, ut qui natura (arvi, innacam
ctudcliracem explerc ftuderenr^ humanishofliiisaliiatque alii Dco imnio*
landis» Atquenoa obfcurisargiimCntisDianare hominum£inguinchaudde-
lcdari lighiiicavir, cutp Ipiiigcniacloco., fibijam (acriiicandar,ccrvum {iip-
. |K>ruit. Qaare hinc confiie tudo apud vcceres tnanavir , cervas Dionae ininuK*
laods : quodolima Romanisftarisremporibusrcrvabatur : arqueideocq:*
vorum cornua.Hi omnibus Dian^ temptis fufpenfa vidcbantur, ni(i'qaod
Romas in montcAv^nrino, ubi &:Dianasfanumerar, bovis covnua» non
cervipendebant, CujusreieamcauramPlutarcbusinquaeftionibusRoma-
nis anert ; quod, cum in Sabinis Antroni Coronato bo& inflgni ipecie ac
siagnitudine nata fuidct, a vate dcnide quodam monitus fuir , fi quiseam
boveminAventinoimmoIaiTet) fadumiri, ur ejus quircmdivinaoifccidec»
civiras rotiuslcaliasimperiopoiirctur: homo,recrcdita, Qtbovenijmmo-
larety ftacimRomam vcnit: Servus interim Servioregi,clamremomneni
i^icavit : illc^ vcftigio CornelioSaccrdoti impf ravir,ur Ancroni^anceqaani
remdivinam facerec, inTyberi (c abluerec, rice prarcipercc (fic enimcos
iguilitare vellcntfacere conTucde) Ancro cupideprotedbus, lavic : Servius
intetim occupavit, ac Diana? bovem immolavit , 6c cornua templo affixir*
Quare urbillom;is,cumisqui (acrificaflct, Romanusefiec, impcrium.eff
partums indequemosortus, bovis cornua jn veftibulo hujus templiaffi-
gendi: quodeoforradereferrietiampoteft, quodhocanimalmagnumcum
LunacognatiaflGrobabct^ ucinicriusdxcmus^ Laoam aucfmcaademel&.t
arqut
atqtle t)ianaSi ccmftan Scd modo ad ccrvos revertamgjp ^ qui Bizhx fa-
cafunthabitij non vcrercs imerdum cjusfimulacracervinispedibusvcftie*
banr > ur apudPuufaniam cftIcgcrc,quirefcrcinArcadiaquoddamI>iail«
extarc fimulacrum , ceruina pclle indurum , ex cujus humeirs pharetra fi-
Sitrarumplcnapcrfdcbaf, alrcra manu ficcm ardcnrcm, alteravcro angues
uos continebar, prope canis vcnaricus aftabar. Ini quadam ctiam Acha-
j«parte,ut idem referrPaufahias, Dianapfimulacrumcrat, exauroac cbo- jj;^^^^
rc confccaum,idvenatricts fpccicm refcrcbat,pridicanrcquamanniverfarium mulMcr§^
faci ufn facerent, Pompam De« magnificcntimmo apparatu tianspittebant r
inca.virgoquxSacerdotiofungebarur, poftremaomnium cervorum bijugo: imagoii.a
curfti vchcbatur. Poctac quoque Dians currum a candidiflimis ccrvis tra- DUnAcnf^
Aum atcribuunr 3 qucmadmodum Claudianus in IIL S$il$c. Psneg. ica dc ca m»
canit;
Dixlt , C^ ex timfhfrondpfdftrtur db Alfi
TransfeUgui : ctrvi currm fubieri fuj^ales.
Eamdicunc curiu vcdam, d velocifiimisanimahbus trado, ideo , qvLoi tfullHMi
Luna ciijfiimo motu fuiim curfiim abfblvac , cum omnium erronum
minimum oibem fic fortita, Aliis quoque Diis currus funt daci , uc ccrlis^
qUibusiipra:nderedicunCur,inoibemtoiqucrifignificarcntur. Deorumve*
ro cuique fuapropriafuncanimaiiadicara^aquibustrahantur. Intcrdumlc*
gitur ejas currus ab equis traSus , quorun\ununi nigrum , alterum Album
Buccsttm lib. ly. Genealo£. vult: nam ca non folum nodle fcd dic videtur.
Forro 8c Boum bigis vchi fcrtur, propter Lunas fcilicet cornua. Fcftus de
hac re ita , Mulus inqnit , vehiculo Lunar adhibebarur, quod tam ca ftcrili^
fir, quamMuIusjvelquod^mMuW non fuogenere, fed cquiscrcatur,fic/f«/iMXji^'
eafolis, non fuo Ailgore luceat. Paufanias cum admiranda qu« in Jovis •* '*''*'•
Olympii rempIoapudEIcos vifebantur reccnfctdicit, ibiefie Dianam, qu« ^*'»^^
equum,urfibi vidcbatur, adcurfuminciraret, ctfi^inquic, jumemis ferunc
non cquis Deam vehi, fiitiliquadamdc mulo fabula vulgaca: neque quid-
quam aliud de ca re dicic. Prudcnrius libro contraSymmachumantiquos'
fcribit fterilcm Vaccam Lunac immolaviflc , bigaquc fteiihum V:icc.\n\mTuvine$
cam vchi. Sunr qui& juvcncosLunz currum crabere dix. runc : incer quos ^nnAcnrm
eft Claudianus qui hb.III. dc rapt. Profcrp. Cercicm fii'gir tardasdc igne '"'"^''^
JLtBxo ad amifiam filiam quxrendam accendifie , fic diccas» ^
Tumnedepcerent^tuntiserreribusigues
Semperiuecciduesyinfifitesquemdnere
fujjii y'(f Arcuue ferfudit roberu fucce^
QuoPtuetenirrerateaueSyfueLuuafuveucds.
Au/bniuscriamPauh'nofi:ribcAs in hanc fencenciam fic diciti
« fumfueccdeuMfuaMbuiLuuAJuveucuip
HuyuLt
40 THEATRUM ETHNIOO IDOLOUTRIOm
ffojiii flci cadcm Katiopoceftaftm\qiirfiiperiaf,ciiiii diceieiiiiis^airMfl-
loroai bigis veftaretur i oempe quia luee ammalia fterilitscem figniS-
. caoc : nam ^ uc Xeoophoa (cribir » 8c qootidie fieri not Tidenms ^ caoris viri-
liaabfcindontnr» ut magis cicures» 8c ad terrae culcom apciorct reddantnr».
cum tamen protisprocreatiooi non fint amplius idonei: yA hocanimal Lono
cft (acrom pfopcer cornuum fimilitudinem ; nam in ejus fimolacro» qood
Kympham referebar » duo bre via cornua effiogebantnr. £t apod i^grptiot
Lunc bos dtcabatur » cui ut Plinius lib. tix. tcrtbit» tnfigne m dextero lateie
candicans macola , Gornibus Lun^ . creTcere incipientis. Eidem edam
iCbmeftrem bovem (acrificabant, cum filiis recens natis nomioa iflaponecoK,
ieptimo (cilicet ab orru die» vcl decimo, fecundum aliorom lenteQnaiii* Hoc
Cjtm fTM honore veteres Lunam afficiebant » forte , ut gratias agerenc » ^iod ejus
9^f^it$i. operafcrrusmarureprodiiflerinlucem; naml^unacumiirhumidty parntm
firpe celeriorem , fiicilioremque reddir. Quare ciun molieres partttrirettr,
cjos opem implorabanc , eam Lucinam nuncupantes , quo ciro , Jb^fit
«llo difcriinine ea fixrum in lucem exrrahercr . Sed qood muiieres in pari»
endoDianam Lucinam invocenr, hujusmodi exftac fiioula; ea ftactm acqiie
ex Larona: brero emerfififec» arf marrem conver(a » ei adalrenim fircnm >
ducendum^ opem ruIiK/ quare olim Lucinam orabanr , urpericlicantibiis
mulieribuspraciensadefiety quo manibus fuis inclufum firtumexckiderer,
quam opem ipfa marri parrucienri prxftirifier. Ncque Diana iblum » (edet«
iamjuno, ur inferius videbimus> Lucina eft cognominata. Alii eziftiaia-
banr neutram ita nominandam » fed aliam quandam mulierem > qoc
ufijue ab Hyperboreis monribus Delum » fiipperias Latonc partnrienti
ia.tura ad veni t : indeqlie ad aliasgentes e jus nomen ic culrus mana vit, ut nbi«
que ei rempla » arae ftaruxque confecrarenrur , ur qux omnium Deorum or»
rum prapccflifie puraretur , cum ejus ope opus habuiftenr , ut in locem c-
. derenrur. In quam fententiam Lyctus quidam poeta,quemadnu>dum Pan*
laniasrefi^rt, in hymno , quem fcripfit in Diaium, eam dicit» Satamoanti-
quiorem; quibufdamquenominibuseaminfignir^quibuseiuftimari poffit^
eamdeParcarum nuincrofuij[re»haeenimlongemaximamfibi parrem veiuli-
canr inparrubus, urfuoloco dicemus. Sed anxia nimis hujus De^ LucinjB^
cuimodi eaf uerir , aut unde cmer(erir perveftigarione aliis reliAa , ad tfB$
jfimolacra expr imenda accedamus \ quc apud Athenienfes JM>n m'fi tefta vide-
bantur, utnarrat Pauianias. Ejusftatuaapudeofdemerat rodie lignoiiitaQt
oliquid hu jufinodi» nifi quod aliquam muUeris ipeciem infi>rmatam babebar»
id temper erac te^ura » ncc ullius umquam afpedibus patoiti In qoadam
Acbaiae pacte remplum valde veruftum hujus Dea: exftabat» ubi tigneoni
fibiulacrum oftenaebatur, fedtamenfacies , maow acque pedes erancmir-
morei j caeretailiembralineoveloobrcgebantttr; manutim altera ioreAom
pocrigebatur» nihii teoens ; fed cla vis aoii abfivde pocuiftec addi* Fdhis
• , PQLITICO HISTORKXIM- 4^
cmm icriptum reliquic, davcftt olim GAtxt mnlietiliot tradi, WMinftrtf*
fnencoquo|:ort2.patefiunc;£Kilis iliis parcus ponenderetur : iedibrccrem
etndem Lucime mamis.apecta » ac excen/a oftendebari alrera aucem manus
ardencem ^em pcjefecebac; earacione, vel quod oaitut dolores igni jb^ FdxittDU*
quentur ; vel quod hxcDea nafciturisin&ncibuspraelucerec. Hujus cem^ *' ■^a^
pora Di^mno vereres vindebant ^ eae«'mheiba)>arturiencibus impoiiM; ^'
snulcum j>rode(t Arcu armacam eam oli m afingebanr , eo modo acutos
dolores (ignificances, qtios mulieres in partit (enc/unc, Quare M. TuUiui
Qcero inOrscionibuscoocraVecremDianr /imulacrumde(cribens : djfic;
ahum crac , magnum» Vefte ad talos u/que comedum» £suUc juvenili » vit-
Ipnsili afpedu , dextera atdencem £icem nrsrferebac» iiniftraarcum cenebat»
iagitcarque ex humeris pendebanc Denceacceafaidemrccibic Paufaniai,
quoddain (cribit Diamrsneum^fifnulacriiinArcadiarexcircicer pedet alcuoi
faccm oeftafle : quod eo etiam fortafte referri poccft » quod ea noAe Iqcens»
iviacoribusicercommonftret; quace ibi Hegemone , hoceft, DuArixerac
cognominata ; ficuc & Romx in tempio , quod in Paiatio £ibi dicacum eftet
Noftilucadicebacur, Sed&aliismultisnominibusappeliabatur, dequi-
bus poftea. Pau&iias, cumCxpfelliCorinchioium cyrauni arcam Corin-
rhi inJunoaiscempIopoficamdcu:ribit,dicic» ifieoexfculpcasacqueinciCia
efte muicas im^giaes ; quarum qucdam cranc aurea?,qufl^am eburuear; intec
quasDiana:(imttlacrumviderialacum, dcxtera pardnm oftentans , finiftra
aucem Leoncm : cujus rei nuliam (eracionem afFccre pofle afiirmat. Quarc
^que ego fater i dobirabo , me neicire » quid fibi id vellec* Quilibec ergo
qlN^fibi videacur ekcogicec, per me licebic.
^^t^naob tresfacies^quas ilji poccscattribucruntyTrifermis^Tergemina» DUmm^
ac Tri via eft nuncupacn^ Noque Diaiu folum his nominibus eft infigoita^ ffrmiu
fedeciamHccace: dequaOviduisficdicic;
Ora vidis H$cdU$ ; 1« rr#/ v$rgin$i4 fnrtti.
Sed camen idem amborum nnmen erat , quamvis nominibus inter fc diftcr*
rent , ut diverfsr efficacitares, ac^ualicaces^ efteAufqae qui ab una , e*-
demque Dea manare ccedebancur , ob oculos ponerencur. Quare eft in Uami^
fabulis, Hecacemipacce Jovehabere» uc elementis prffeftct ^ namtx«Tfv
cenu)m figniiicac, quonumeroGrarci aliquando infinitam defigiunr mul-
cicudinem : quiaHecafie infinicas iiabere pocjeftacescrederecur: Lunaenim
icgem qaafi impoBere elemencis; cuodtifque ex eis coagmencatis videcut»
ttamiUanuicaca,&ha^quoq;mucancur. AutLunadlHecacediOa, quod ixi
cencoraeiakaribuf, viridiexce(piccfadhsveceres/acrificarenc, cemumque
vialimas immolarent» qucucplurimum.fiieseranpc» acque oves: verumfi
facrificium eflec pro Imperatore, cencum Leonea aut aqoihe madabancur.
Acque ideo boc lacaficiluiiliecacombf dicebatar* Neqiie tameii aedide- Ai;«/#«^
G tim
p THEATRHM ETHMICO IDOIOLATRICUM
tktif retnt)er fioc hzc dnimalja', qox in faerifidnacUiibebantar, fuiilcTera,
fed incerdam afltmalata;^ foltbanr enfm vereres nonnomqaam ex odoracis
ffbuSyaucalfatnacerfaanim^ieAngere fmmolandoroy quod nonnifi magna
^f^if^fi caradiflicaltuceinvenfrerur* Paupercsetiamcampecuntaminverasvfdbmaf
^*^* erogare non poflenc » has fi Aas rn facri Rciis (ut eil aa Aor Suidas) fuppone*
bant i idemque legerc eft apud Herodotum , curo dicic iEgypcios nulli ali j
Drortifti (iiem (acrifitfafle , nifiLtinar, aucBaccho, auc cciam ftftis illis^
qasr plcnifuflif cempore cclebraflenc, magnopere caventes veldrolobellaar
• coniaftu aliis dicbus sl jpr£di<!lis , quibus ez /uis quoque carne abfque rdi-
,gionis ullo metu comedebanc : paupeces aurem qui ob inopiam verom ,
Jb^ fibf cbmparare Aon potuiflfenc, fimulaium lacrificafle. Appianasrc*
ierc Cjrzicenos i qaoruni civicaceni Proierpiny a Jove docis nominc da«
iam'|a(5labanr; cum nigram bovem quocannis ei Deie immdlare (blcrenc^
JtobfidioneiMichridace prefli, talem invenire non fk)flenc , /rumenracam
cffitiiifle f fed dum facrincium apparairenr , nigram qualem eorum licas
requircbac, er mari per mediam noftium cla/Icm tandem in civfcacemin
J;reflam efle , 8c Ipontead Dea? aram ubi acccfl[iflct , i populo publica
fetitiacflema<9acam, miltima (pe concepca ex faufto illo ominc , fore at .
«xoblidionelibcrarentur': quod & breviaccidit > nam Mtrhndares, i^nlca in
eaobfidioneincommodaperpeflus, ab incepro defiflere eft coadlus. Did9
apudVirgtJinm poftrcmum ance morcem facrificium Avernifimulacisaquts
^argir, iibi Servins adnotar , apud veteresfuifle in more pofirum, infa-
rtificiis ea /Imulare , quse nullo padto -, auc vix nanci/ci poruiiTent. ^.
' dem alibi dicit , aquam qua liidis ^cmplum afpergcbatur , non fcfnp^r
mmm^ X* ** ^'^® ^"''^ hauftam , licec vulgo indc advcd^a dicerctur. Neque vcro
•i'a$Uri* ^^'°™ fimulata; vi^imas verarum loco iis adlcribcbanrur , qui vcras /acri«
ficarenequirenr; fcd manus quoqucDcoram fupplicicer cxofculari , qui-
bus aliqaa eflenr facrificia peragenda , Iblebanr, qui ad aliqufd immolan-
dum obftridlf , - eum fe id praeftare non pofle viderenr, Deos ipfbrum
prom()c6 animo infpedto , aliud (acrificium non expecituros arbicrabanror,
Confuctudo etiam apud vecereserac, Deorum fimulacra ofculandt; orcs
Cicerone in orationibus conrra Vcriem incelligi potcft; cumdicir. Agri«
getiti , quod oppidum eft in Sicilia, arfieum iuifle Herculis fimtilacram,
^ood 0S9 atque mencum detrita habereCi propter fi-equenciam ^ilicec
torum-, q«i eo veneracionis gracia accederenr» Prudencius cum culcos
r&rionem defcriberet , quo antiqui Solcm profeqacbancar , inrec cxcera
dlcfC, leosequis qaoque , qui ScXis curram craherenc , pedes. fuifle
oicolacos. Sed jam ad Hecicen revercamur. £a in rriviis cofebatqr, ubi
canem ei lacrificabanc 5 i ncondi cis verbis , ac ululacibos preccs concipicn-
cci p ar Ccrereni ejas macrctn (nain candem Dianam » ac Prol^i-
fOUIlCO HISTORICUM. ^ - «t
tMtri exiAiiiitbam) imtfaRnmrV cmm filiam wiOm. «qufrcfee. }Av
fuir locupietum ; or iin^ults tota£hu$ Liinae (siatiSicutnt » ■piincCqi^ j &
ah« in 'tnviis proponerenr^ qsse fiiw ab inopibus » & ^ni^ caperentw
baec Hecaresccsna dicebatur» quetnadmoflumSuidaareferr} quidicic^
iam» eamdem inrerdum Cc faerribiii fornuoftenderc» nompe ingenua
hominis, qui capur ferpentis iuberer. Eadem di^a, arqueemAaeft rri*
f brmis.^quod rriviisicilicer pi:arfit:ah'; dixerunr>arq-| ibr rafle melius,eam id^
fec undum Orpheiun rria ora habcre » quod Luna variis Ce afpe Aibns oftoi^
liar, qiiodque vires Axas exierac in ca;io« ubi Luiia appellerur; in tenria»
ubiDiana dicarur ; ^kin peniciffimis eriam infcrorum locis, ubi Hecatei a>
que Proferpinannncupetur : eaenimad inferosdeiccaderecredicur, cum
(e nobiscondir. QuaeabEufebioitaexplcantar: LunaHecacoarqueTrifbr-
mis appellatur, ob varias, 4|iiaaJB0uir figuras i /prout magisad Solem
acccdit , vel ab co recedir. Qoaffe rriplict «ft virrttte prardua • fjuarum
una efty cum primumfuuiftiumen hucinfluir» ica rebus accrctibneiA pra>
bens : hunc vero Luna; afpedum antiquioftendcbanr ■ LuiUK/muslaci um
candidis , atque auraris yeftibus indueares , accenfamque facem ei prac*
bences iii manus. Altcra,yerD ejus yis eft t cuni medium iuuicn haner :
quodcalachoadttmbrabarur, quocjus£u:raferebancur ; nam.dum Lunc
lumen in dies ma/ora futcipic iucremtnt^, frudusquoquequpcidic-.magis
inaturefcunt, quiubi cempeftiyieflfedifucriut, cxaiboiibusdecerptia iA
calathos reconduntur. Tercitis ejufdem ftatus cft , cum ad plcniluniuni
pervcncritt qui veftibuit (iibobfcuris de/ignatur. Luuaequoquc iicut 4C
Apoliini olim facra crat Latirus , 'namab hoc illa lumcn iuicipit, ^ c^
^cmquc coloreni quemd^^ igneqm , quem ^tucr/iitm ficie pra; i!ie f^t , mn*
niatur* Bidem papavcr quoque Teiercs coniecraxuiu, cb niuiri(U<hoem
/cihcet aninK>rum , quos Lunae orbem incolcre ftuitaperfuaiionp creckb;u^
papaver enim fua forma civitatem refert, cumcjuscapurira inciiura mos-
nia reprxrenter, quae ihtra iiint,granula mutnpiicia hominum mjaltitudinem
4cnotant. Scd non eft mirum , proini(cuum vulgus ita dcliraHe : nam Bc
Philofophi iurir inventi qui opinarcnctir', Lume or^m honlnisus atqup
terram ab homtnibus habicari : maculalquc, quar interduci in Lunatxiir
ft unr , oppida , fylvas , monte/qiie efle dicerent j qui ibi cflent : Ccd eoriim
rommcnca Plinius redarguit , ailerens illas ex humiditare, q^am cx rer«
ra ad fc Luna artrahit « precreari. Paufanias ia Corinchiacis fcribir,,
fxx tstteris Diis in primis Hecatcn coluiilc iEginctas ^ cujus apu4
cos ligoeum .£gnum 9 a Myronc fs4>rcfadtum czftarcc : hujus nnicimi
xantum os ^ leliquum vcrojcorpus uri rruMus : nam primus^ Alcaxneocs
Atbcnicofibus criplex fecit 'jiin^ cocpctfibus , Hecaces fignum,
^uam JEjiipjri^am iUi appcUabaat» Trium jcapitum p quibus Uccacc
C % prai«
ii THEATRUM ttHNlC6 iDOLiOtATRIClIM
tnditaecat; ilexceram erateqiimufn, iinJfti:aiii.caB!s, mediani rnftictnf
ominis» lti<lalii^Tolunt»efleapri: qaod forte migts com Lan« nacura
congruit, ^at, atdieebamus, eadem eftatqaeDiaoa» ^attenus ia ter-
tas vires fuas exferit : aper vero optimein Dianam quadrat » haxnamqoe
belloa icmpec in Alvis degit : eqainum capot ejus vemcitati re(jpondet , cani"
kevi ccmporis rpaciofbmmacom velocicatefoumcarfamabiolvat : canie
conftmatid»quod deeadiceb^imus» cum nobis (ele condic» vocari (cilj»
cet Piolcrpinam : infetorum enim Deocanis eft facer , cujus reramplam
«obis fidcm facic Cerberus ille poctarofnfabulisita celebratas. Pruden*
tius, cum invecerum fuperfticiones invchitor , pro quibus ailcreodia ^ri^
machus tanquam pro aris , & focis certat , ita de Luna dicic
Et nittari fimul idh^Hi , Er$b$fM$fmtdimr ;
KmmcHjugMfrMiirikavesynmmcfinfmfir^rum
JlpmimmmfiriifmfnummmUirifiMgrs: •' .
ifmmciiumntilturiSimfrimrmmimtirgmfigitfm
' ^f^^^i^triltnfttmiiuUtmvmrimrifigmrm. i
Dimifmi cmmt Lmmm tfi , /itHmfirijfUmdit amiSm :
CmmfiticinEimjacitimlmmtis , Lmtimim yi^g^Jf^ •
Cmmfithmixiifidiifilii^ P/mtinidCimjmx^
JmtfiritmtFmriUy^ CftliHmt/ttrm Migirm^
Si Virmm fmdrit , Trivid fmb mimimi Dmmim ^
Tdrtmrifit coliittr.
7otphyrius,quemadmodttm ThcodoretusCytenfis Antiftetreftrt, cmn df
cocodsmonibusfcriberet, imer cxcera dicit, Hecacen inferni vcloti Kcfjj^
"mim pro fuoimperio , da? monnm aliqoosin aeremablegaftcy al ios inaqoani^
ttoltos quoque in cerram* Dixcrunc prsBterea anciqai , Hecatem ii$^ qni
inazirtloalfquomarorcopprimerentar» fpedrnm quoddamimmittereis-
ft felitam , quodfobinde in alias, atque ahasfbrmas nHKaretm' , atSmdas
itx Afiftophanereferc, id fcilicet vifum imerdum ie bovem, alias mnlam,
oonamqoam fbrmo/iflimam quoque mnlierem , ncqae raro cancm oftcAi»
difle : QoareEmputa appelbbacur, qoodnnopedie incederec; aliieiiis
fiintopiniohis, utexiftiment, Hecatemfpfameasfbrmasindaere, atqnc
ineridie kfe videndam prsbere ; cnm videlicet quibofdam ritiKus manef
cxpiarentor. Qtrareinproverbiumabift, ntcumvellenceosdenocar«,qoi
▼arHeflcnr, nonqaamqaeeodemper/everarencftaio^ qurqoeqmics candem
cftent, fionaper rent, eos diceren^ , Empu/a niocabiliores : ' Luciamilqac
^ fiiltitronibas toqaens, vicfoKs inqaf t , fakatores ^cdmm in cempore iap
_ fci to jn aliam tmnfmarari (peciom , a tquc ipfam t eftrre Plmfceam , qoi v&
ftf^ Empufam quxGcft in innamerabiles verrir fbrmas. Oe aKa ^soqoc Lods
jmagise nartsK Eaftbio^» q/tuc vifebtcar Afol\incfoUi fOi^lcs^ ^Egfpti
•• * ' * oppi-
II'
POLmCO HISTORICUM. r j,
ep{9i<lum}lIofflbetat9lbtis;eujai6iPuterataectpitm: ejuscaidorinnuQ^s
bic, lunam non fualuce, (edakermslttcere» hoeeft (olis quam aocipite^'
adumbrat» cum/itavisfolifacet, ut fiiperius dicebamus , cuih de (bUshiUH
ginibns egimus.
De iHde apud vetereslegitnr; i£gyptios eam nigrisTeftibusinduiflei; 'A*
ALunam, qua^pro Ifide capictir oftenderent , perfeopaeamatqueobfeii*.
ratn efle. Ejits ftatoa Mulrerem refercbat, quai duo comua vaccac infttf .
in capke habcret , quare , ut fcribit Herodotus , iCgyptiis nefas erat » Vae-)
cas immolare , licet bo ves atque vitulos quo minus madarenc nulla religio^
ae impedireocur, cum Ifis in Vaccam murara fkifle dicarura Jove » poft*
quam cum ea concubuiflec , ne Juno , re cognira de ea panas caperer, baeca^
pud Grxcos Jo dicebatur , fed ubiiniEgyptnmefletdelata, IfisvocaiLicx-
ic. Effingebaturque de^frera /iftrum renens , iiniftra fitnlam : qu^e M
ei vius referr,i£gypri geniuteft credira^urperejus fimulacrumiiliusregionis
natura adumbrarecur ^ aam per fiftrum, Nili accefiiim fignificabat »cum uui-
verfam i£gypcum inundar;per finilam omnium iCgypti lacunarum iluentiam
#ftendebat. Alii , utMacrob]tis& Servius narrant , eam efie tcrrameziftipp
maot , vei rerum natnrtim Soli fiibjacentem» Hincque eft,. quod continuft- Jto ri iMgi
tis uberibtts corpus Dex omnedenierur, quia vel rerrai, vel rerum nacura;
ilimenro nurricur imiverficas : Acque ica eciam naturarlmago eft ab aar
tiquis exprcila. Sane hujufmodi fimulacrum re|)errum Romae fuir , fubLeo-
neX. Pomifice maximo. InNumiitdlteHadrjanihxceademeffigiesviderur»
i£gypcii,cum naturam vellem innuereiiiisHferoghphicisIicceris, Vulcurepi w^t^r jm»'
depingebanc , co jus rarioeft, quemadmodum Marcelhiio arquei£liano vi- tursfim^
decur, quodinter Vulturesmafculusnonreperimr^ iedomnes funtfaminati M«mn ^
Malculianrem vicemEunis fubir, qui easgravidas reddac, noniecus acque
Zephyrusv^e, terram arquearboresfircundet. Ifidis etiamfimulacricdm-
pora abrotono ornabantur , qnam& finiftra geibbat, dezrera aurem nay^
culam ; qux forrafieejosin iEgyptum advencum eommemorabant : ubi A|
fefti quidam dteslfidisnaviculae , ut LaAantius (cribit, eranr inftiruci ; n^q^
fiilium omninoeft,quod fabulis traditur^ eam icilicetin vaccamcouverfaai»
Kiare tranaile ; cum revera navi delata , illnc appulerir. Quare i£gyptii »V
eam navigarionibus prarpofuerunt , ab eaqne-felicem navibos curfumpre*
cabantor» Iraque Lucianus quodam in Oialogo Jovem introducir^ Mer»
eorio jubentem , ut Jo mari in iEgyptum advchat , ubi eam liuiem ciirec
appeUandam^ nomcnque conftiroac, quodea fit poteftaceprsdicnm , uc^ j[ij|
siiKn NilwinQnder , ^mti ftent ytiaurx incolumes conferventun Apulejuc
Iik}emLibide'Aitnoaurea)oquenccmfadc, in bsrc fereverbaj Crasmefi
religioincipier, quarrameninomntasternicnreperieverer; cumquemeo jui^
fk j^cmis tempQftas fic fedata ^ mareque in fnmmam tranquiilitarem.fic re<U«
Ci ^ucii»
»r ■ •- i
fV THEATRUM ETHNICX) nX>LOLATRICUM
Abri, & iUoneuiti ad luyigacionem .cecUituin-j inei faihi iacerdoret ni»
Vf Cnbm (acrfficabunr » qiiaineum rrannrumia.meDioriarorcdiicinr: qua
foivJ& Suevi GerraaooLum popuii Ipedtarunr, qui reftibusTaciro» arqae
Alexandro Neapolitano , Liburnam navem divino culru prorequebautuft
- ' banc veram Ifidis imaginem efle fibi pcrfiiadenres. Sed i^pyprii , uc i£lia-
ntf^referr, ejuatempora rerpcncecinge(^nc : idem apud valerium Flacco»
quoque legitur, qui fc (iftfum ei in manus rradic Ovidtus, cum inlib.
Metamoi:pheimnngicThclecur« inibmnia viTam ^itadcrcribiti
lmM€hiimii€ib§rmm^f0mfdc0mUMj4erwmm
jtttiftitit y MMi vifd efl : inerMm lmndridfr$w$i
C^rmmu immlpicii . miiid^fmigintibMt mmre ,
BtrtgMhJkem^emmnmdldirMmrAniAii^
''' SmmSm^miBmlidfiie^VdritfymeeetenkmAfiti
Qmi^mefremitveeem^digiieqmeJilentimfimdHi
Stftrmifmeermmt , mmmifmdmqmefrtu qmefitm Ofiri ^
' '■ P/emdqtfefemniferufirfeni feregrinm vemenie^
Ajpulcjus qnoquc (ccundum quierem (e eandem vidiflfe ceftatnr » oam
*'^* ' dlet Afitius ; atque iis coioribusdepiogir, ut manifefte Lunam innuipa-
ceat, qnam i£gyptii fau jufmodi rerum involucris veotfabantur, Qparc &
M^rtianus Capella , fuam Philologiam, Luncorbemingrcflami muliaiti
li&ra , Cercris faces, Diaiue ar^ nm , Cybeles timpana , illamque figuram rn-
fbrmem vidifle dicit. Sed ad Apulejum revertamur , quiin XII lib* dc Afi*
lio aureofcribit , eam ftbi dormienti pelago medio venerandM etiim Dni
vultus atcoUentem e0e vifam (namPo^xfingunt , Solcm Lunam» cmc»-
que aftra cumocf idunt, in oceanum k immergere exeoque cum orion?
cor» emergere) acque de binc paularim roco corpore pellucidum fimola^
crum , excuflb pelago . ance ieconfticffle. Ei jamprimum crines aberriinia
prolizique, & fenntn intorti perdi vina coHa paiGmdifperA , mollirer deflno-
TOnt;corona multi formis variis floribus fublimem diilinxera t verttcemi P^
|trsmedfa quidem (iiper fromem plenam rotundicas inmodumfpcculi^vd
Ifihmo argumencum Luna? > candidum bimcn emicabat, dext ra 1« vaque i^
Infiirgenrium vjjpjsrarum cohibita, (picis etiam ccrc.alibu.s, dcfjjpej pprrcdi^
Ahiltiicolor byflo tcnuj percc^ca ^ nunc albo candore Jucida ^ nunc crocco
florc lotca, rofc.o rubojre flamrnida, ^ qox longe, longequc cujufvis confiva*
bat obfBtum , palla nigerrima fplcndeltens , atroDicoire, quxcii^ciimctta
^hncans, &:fuD dcxtnimlatusad humcrjum Isyum jrccurreus, umbonis^
cfcm^cjcAa partelaciniap., multipiiciconrabulalionedcpcndulaad utenDtf
^ras , modulis fimbriaram xlecoqrcr jconfludoabat pcr inlcftam eztreofi*
(atem; &inipfac)iuplaiiipic/(leIIcdi<periaecorrufcabant9 eoramouemcdik
/emeftr isluna flanmcos ipir a^ajt igncs. Quaqua umcn iniignis 'ma$ palb
pcifluc;
POUTICO HISTGRlCin€ 4|
Duiccomicesdabant YirgiiMsiy qom i Clamlittolik III» Paneg. Stil ira,ie- Vismst§^
prcfenuncnt» •'^*'» •
-^tmimu kmmim , fttrmtUM m$d4
ArwMU^m HNmm JmnUit » Cftirgsfifiiiif^
hmmfid y pmbrsfmi immim ^fm£irimii mrm
Pmhirmlimisrmlimtifixmm mccntdmfktitmr
Ftrgimitdi : Jimi ligi cms X dmicimittlmvifiim
Crmitimm iiudinvitmmt.
Idem ClaudianusDianararcanBTnlrellccorneiim** altterarqtacOvjdinSy^si
aircuinfacir , irade Syringe diccns ;
. riim ftnftti cimBm Dimtm
Fsitnt^ ^cndifjfn Lmtimts ,JSmm '
drmimkmicitrim^mimfiritmmituiii.
Ira dc Diana verercs fabuIalMnrur : ti iicnr fab Apollinis nomine Sokm»
ira fiibvDiana Lunam colucmnr \ quam quidem Dianam vocaycrmir , qoa*
fi DcTianam ; Luna cnim ab Eclipdca iic diAa inrerdom deviar / qucroail*
modnm venatores, per devia,ac filvas dcviare iblcnt,csprances feras; quarum
DiansB cervos giariffiaius fuir; cojus rei illad fuir argnmento, quod» con
Agamcmnon ipfiuscervum occidifler, tgnarus, irataDca ingentibusmalsf
GrjTCorum exercitum Aolide aflixir , neqne eos variis calamirarum gentei-
bttsinfeftari deftiur , quoad Agamcmnonis (angoine placaretur 5 Ipnigenia
ejosfilia adipfiusaramadduAa; quar^ cum ineocfler , utimmolarctur, ao-
minis mifcrarione fiiblara cft, cerva fuppefira , cujns faneuine Desr ira efl
nirjgata, caqucadTauricam regionem rranslata, Sacefooseft cfkftaDia»
Bx; ubiexnooreadvenasificola? immolabanr , prsrferrimGrarcos, illuc de-
larcM; hocmodo: poftquam prccespcregerinr, honuniscaporclavaferi-
«nt ; rruncum corpus proturbanr i rupe : eft enim inparropra rupe rem-
plum pofitum ; capnr palo affixum ibi refervanr» Dnm tam impia facra Ipiii«
genia ibi procnrarer , ecce ejus frarer Oreftes, parricidium Colchisexpiara-
cus, illucappulit; quemutfororagnovit^ noluir morecxrcronimhofpitum
immolate : fed quia incohe id pafluri vidcbantur iniquiore animo , una com
co fugam arripuir, fecum Dex fimulacrum , fafce lignorum abfcondinmi
afportanres , unde & Diana Fafcellina eft difta , idque Ariciam ; qnod op*
pidnni nonIongeRomadiftar,demlerunc, ubi diumoshofpitum immolan-
dorum fervatuseft. Sedcumpoftea Romanis facrorum crudcliras difpiice-»
rer (quamquam fcrvi tantum ad aram madarentur ) ad Laconas eft Dia*
na translata , ubi facrificii confuerudo adolefcentuloriun verbenbus ferva'*
barvr: rituserarhujuimodi: Sorreadolefcenres aliquorducebant, hosa»
rae Dcx impoficos ira caedebanc « ur ubcrrime toto £ corpore fanguis mana-
let : quod tantumabc^ar illiacgct/errcnr » vel dolorcm aliqaa vulrns immu*
F| ^^^^
S6 THEATRtlM ETHNIGO IDOLOLATItlCaM
terdotein fcribic» icaTheodorito referearc. le codiiin difiaOiiros, utiUJ
fbrtal{eprc€ipicoshiicd3reiuur,arcanaqueIfidis publicamrof , Charontem
ctiam coaAuroc » ne animas amplius cranAiehar ; itcinquc Ofiridis mcm-
bra Typhoni dilanranda, acpadim f^ argenda prxbituros aliafquc plures in«
(atias minasaddebint contra eum Deum, quem ad fibi parcndum corapeUe*
teftndebant. Fortalle huc refv:nur, quod apud Ovidium dc Fauno » ic
Pico , montis Aventini numinibus lcgirur ; cos fcilicet Jovem canninibiu i
cgbIis in terras attraxilTe, ut iibi ad inccrrogata refponderer. Hanc nefiriam
ftrtemRomani maximis pcmis inleAabancur ; cujus apud eos Apulcjus &>
Ous reus, viz cx eorum manibus eva/ir* I»cadem omnium pcrit iflimi Thef«
fali func exiftimaci i nam (urlegerccftapudSuidam^illacMedcaitcrfacieni^
fuorum veneficiorum calathnm eftudic QuarCi^ cuni Pocta^ preccs ad Lu«
nam concipium , (five Lunam iilam , (ive^ianam , five Hecatcoi » five a*
liohujufmodinomineappcllem, eodemrendtt) ut eara fuis voxis facilem
reddant^eidem luroen purum, acque nuJUa labe ccmtaminatum opiant, iic«
que TheiTaii fuis eam carminibus, cealo non dcducaM» nc Plmli^ nuail
apudSenecam in Hippol/co facit , ita dicens j
O msffiii fi/v4s i9Ur^ y Imw I7m,
CUrmmqui cali fidm , & fioBii dccm^
Cmjm relmcet mmndms Mifcrmmfuc^
HiCMie trifirmis , €m dJis » anftsifmvimf.
Ac paulo poft fubjicit ;
'^Sictiimcidifsmltmsftrmmt^ .
£r mmiermftM , armihms fmris iss ;
Sieterigimitmfrdmm apQmrmi atbiris^
Detrmben mmmfmmm Thifdli iMBtms fmiomf^
Kisims^miiUtiglirimm fMfiirfsrdi.
Idearatione dicir, quod ifi/ubuIisexAat, Lanara Endymianis pallorisa«
ttsJlfmiim. morecaptam, eum quodam in monte feorfim fopivifife, utliberius ejusof-
culisftueretur: quodideoeftfidum, qBoniamEndjrmiony ur Plinius lih.
IX. tradit^ .priniushomimim Lunat rurfuoi invener it: Alcxander quoqae
Aphrodifeus in probiemacibus, Endymioncm, inquic.reramcarJeftium ap-
primcftttdiofumAiille^ maximamquediligenciamineoadhibuifte, luLuflC
curfnm caufiunquecur fubinde aipedum miuec, perveftigaret \ quia ve-
rointerdiudorfliiret,noduauteu>yigilarer« Lun« asnoribus indulgcrecft
diftnro. Idem fidrcaflc Thefialis hominibus accommodar i poflec, qui cum
Botiefienc inLunaeoacura indaganda^ exLftimaripoftcafiinr« cam oodode-
Aiccre ^ ninc icilicet cum ca iuminis dcfe^Slam ptcrecur : Nam ftulmm
vulgus cunc eam ex Theflaiorum carminibus laborare Dutabant: cuias la-
Jiocwtts ut confiftlcrcntj qiaximos fi>nitus cdebanc» quiousejusdolbresma-
^peie
POLITIC» HISTORICUM. J7
opere mitigari arbicrabamar, jp^rimle atque uc & plinius lcribir, ftrepitns
ilKarminttm murmuriinpedirenr, quominus ad Lunz aures pcryenitet:
ideoque nihil iUi pofletomcere^Quare Propercius airerit>Lunam carminibos jtnage ij.
i currudctarbarumh:i,nifircronancic craruccurrerent;&:Javenaliscumde a,
quaquam loqiuciflimamuiiere loqueretur^dicic , nihi) jam atQphusDpat
dTe ftrepitumxneisvafculisedere, cum ea fola fua loquadtate cancum ob«
ilrepac^uc lana a Veneficiis cueri queat. Siftrum in Ifidis manu fecundum *v'**-
qnprundam fi:ntentiam Lunaefonum rignificat, quem reddic duih carleftea
orbes ambit, bocnonfoJumxneum/ed&argcnteumacqueaurenmfolebant
efficere,ut Apuleius inquit.cum dum indismifteriisloquaturJnhocquem-
adraodum GeliusCalcagninus refert,quacaor faoiescrancextrinfecus cxcal-
ttf^quz poteranr in orbem torqueri^ has inferiorem hunc orbem fub Luiik
exiftcntem dcfignabant •* in quo res cundhe ex quaruorelenEiemis ooncre^
cx»ort«i atqueinterituifunt obnexiar. . Intrinfeces in extima parte felem
humanafacic incidcbant,duoquoquc capjra vifebantur, quzfub praMi{*
{kis quatuorfflovebantur,harum una Ifidbmvreferebat^altera Nephehfam,
quas retumprocrcatioBetn acque interitum innoebanr , ex elemenroruni^
mucatione profici/centenu Fclis Lunas eriit Symboium,nam^qoen>admo-
dumFabuIis fiAum cft , abOvidioque refertur,cum Dii foga^ Typhonis
furore iuiEgyptum eYafiflenc, ueque ibi.fe acknodum tiJto d^gcre pofle
putarent,alii aliorum animalium fbrmas induerunt,Dianaquc in fciet* fe
convcrtitjCum animal hoa fic (anequam vanum^quodqtic nodla cemary
cuiqne oculi fubinde mutcntur, luce auc imminuta, prour Luna crefcic aut
dccrefcir, hunc facie humana figurabant,ur luna? motumnonrcmcrcficriy
fed fuperiori quadam mcnte rcgiofteiidcrent^hujufmodiarcanaeramfiftrr
fignificationes tantum^I vctcribusin Ifidis (acris cetebrati : qUod ApU-
lems ut fuperius memoravimus^ci in mamts rradidir de Vafculo qnod finir*'
ftra geftat » poteft etiam, prartcr eaqux artigimus dici , co tunicnt/ilm* a^
qoarum , quae cx Lun^ humidirate fncremcntum habent,motum fignific J-
ri,quamobrem fluxioncm atquc refiuxioncm maris ,' oonnulli in Lunadi
crefcentcm& dccrefccntem detulerunc, fcd ex Lumt imagioibus non (b«
lum plurima qux ad rerum natutaHum cognirionem percinenr, di(cerepo£>'
fumus : verum quod magis eft Operap prerium , ex eju/dem concem«
placione multa hauriamus liccc , quai moribus confmmandis inferviant^
Arque diligenter animadvertamus quardeca re D. Ambrofios fcripfic '^
quiexLunat iumine» quodfubinde mutatur, nobti rerum humauarum
inccrtum» ac fluxum ftarum ponir ob ocnlos , monecqoe , nc caducis his;
quac ftarim efiluant , nitamur« Proptcreaquc aliqoi fcnferunt olim
parririos Romanos calceis iumilas affixas habuifle, ut eas ioruences xt^
nimhanim laftaMicatig conypgnefiyent ; idquo Aepro^^eurctrumrobi
•r .
fi THEATRUM ETHNICSO IDOLOLATRICOM
ce(fibus tumelccrenc: divi: .r namqiie» accxrera,qnsri nioRalibas tantifi-
ttnr,Lunc conferri poffur/ . oux r.]ias rota eft liicida; alias cancum de fun
fplendoreimm)nuir,urvi>:ccrn.uur: aliaseriamroramamific, ocnafi|uain'
«xrare vidcatur.- ira& til.iixnerdtfmmaximamruipraebencincacnribus ad»
inir;irioncm,quar mcx elapiJ,homincm anrcaclariflimnm, delfaiium , omoi-
busqs derpicuti/nn:um rcddanc. Sed poftquam in hanc craAacionem delapfi
fumus^eam conrinuemus cum nihil dc Luna diccndum ruperfir. Huik Iii-
Bularnm morcm /unr qui in Arcidcs refcranr j qiu fe omnium Grarconioi
anriquiflimos^arq^ nobiliflimos jadabanr) nam (e anreLuMprocreacionefli
cxciciflc volcbanr: in quam opinionem dcTcncranr, qaod Arcadia inPcloPO-
nefi medio c(Icr,fi longirudincmfpeAcs^univcrfamquc Gntciam alricni&ne
(uperarcr^liifq^eficr monribus refcrca« Quare diluvii remporc fo!i Arcadei
fcrunrur cvafiflc.cum (c ad montium vcrciccs rccepiflenr.Ibt degences,qao-
adaquas decrcviflenr: rum auremcz cavcrnisemergcnces, Lun^mqae ccr-
ncnccSyCanquam vcreriunacnm caereris rebusabolira, recens aHam aaraiil
fibi perfuaiiflc : hiiKque occafi^nc fumpcaUe omnium anciquHfimos,ac no«
biliflimosefle ja6icabanc^qiiundo quidera vel ip(am Lunam remp^ore anre-
Te£cerenc«Fieri igicur poceft»uc & Romani lunulis (c infignirenr^ur id fcifi-
cct eorum nobiliraris eflec argumcncum. Achenienfes quoquc,cum fe o-
miiiiim hominura anriqdiflimos c cerraque onos probarc vcllenr , aureas
dcodas variis modis capillis implicitasferebant: cujus ret tcftis cft Suidas,
Arhenasus aurem hoc ad Athcnicnfiunidcliciasrefcrc,ubi adolefcenccs fron-
tem cicadis aureis redimire folcbanc.
DE JOVE.
TA NTUM fibi Jupicerapud vcccres glorix pepcrir , poft S^iramuni
parencem i ccclo in cerrasdcrurbarum, ur. quemadroodum in febolis
cxftar, Deonim maxi mus apud omncs fuerir habirus Quare pafilm e: rem-
pla; ar«,flaril«que ponebantur ; abuniverfisRcx mundi Dominns vocari
cc^ir^ perindearque omnia f ua porefbre conrincrcr. Eundcm Optimum,
J^aximumappcllarunt^cumejus bonitaspcrcundta dividf,omnib* prodcfle»
aihilprartcrmittere,fac bencficcntiarcxpctspurarctar;neqne (blum bcnefa-
cere vcllcr^fcd&maximeomniumpoflet; cum ira porchtia pollerer^ur ni-
htpitiTim hil cfTet^quodfubciusporcfbicm non ci^dcrer. Iraquc apud Larinos Jupircr
4k0€st$ir. ^ jQvando nomen haber^ficut apud Grarcos /^o ri '{eiv. quod eft a vivendo^
eo quod cunfiis rcbusvitam fuppvdirarecrcdererur.Qoa proprernoniniu*
ilta Plaronici eum pro mundi s^aima^qusqua pcrmcanie pofucruni.Factuni
cri troquicxrftAmarentfCum divinanuncnrcmtfre,quxb^nc rerum nnivcr*
ilt.;cem procrcavit» piocrearan)qiic fuinma cum prov>dentia admtniftrat |
3uVm o.mnes Deum appellamus. Delioc Jamblichus in libro dc^ myfterii»
Lpyptiprum loquens^ica fcrc dicir ; qaandoqaidcm Deaii inccr murtffi
«tfl^c^fttumqtte fpkndorein cJhquam ab omnibus feparacus cmiccif , u^
^' ' qoe
POLITICO HISTORICUM* ; / ' r S9
^ise rptas ex CeCe aptas,non aliunde pendcns,(apra mandam incedir^proptet^
caiCgypciieum rifpraLocumfedenteme.ffinxerunr»qua:.aquaticaeri; aibos; 7mfiur/m
iiocinnaentes»matcriam,exquamondus cft coagmeniatus » ei «flfViubjc» /r« UtjBnk-
dam : eamqueab illo admiaiftran , arbfqae eo quodaliqaa rartonc uineaw yi^
lur.^ pjus eninvadminiftracfo fub nuilumrenfam cadit , cam tota inteHir
fcntiay ac ratione percipiatur: quoda loto adumbratar : cum e/os. froa«*
d$s»arque frudus (int rutundi ; mens enim dirii^ in fe ipiam in otbem
torquecur, feipperque codcm modo inrelligeus » cunda moderarar. Hinc
mpnarchia tlla»fupremus principarusdi<2us»ex(iftiriqui abuaiverfisr^bas
^cretus,immobiii((iue perm#Qens» ip fumma femper quiete ac tranquiUi«
tare perfc.verans^oniBiaregir,cuudlis aiotHi^ tribuir , univerfisque provi^
^r. Hanc aiuiqui inagnum illum Jovem cfte intellcxerunt , cali regcm^' rttfiaru'
q^iquc in fuprcma univcrii parte degerer : eondemQuediccbanr,prout>re^ hiquitfi.
rum eft cfie<^r, videri quodanimodo ad infci:iQra defccndcce^.aiiquibust
que afcefFc<5lis»pcrqux aIiaarcbitc>ftarur,noincniuccrdumfuum mutuari.
(^uarc Scneca in quffftiouibHs nacuralibqs icribit \ faptetnrcs^nequaqiHim
Jpvero eum intellcxiile»qui in Capitolioai|t in altis templis fulmine iirroa*
tus cerneretur \ Ctd potius mentcm , atquc anjmum exiftimalle omnrui|l
cuftodcm,aniveifiqueadminiftratoiem, quiquehanc rerum univerntateiii
c:ondider/r, ac eandem i^utu.iuo guberner« Ac propterca divina quarqad
nomjna ei convcnire. Itaqueoptimo jiurtFarumappellari pofle,uriqao . . •. ^
Qtdu» fcricfque cauf^rum intcf fe aptarum dcpcndcar. Idcm tc Providcn^^ /1^1^^
L|am dicit,cuni ipie provideat^ut omoia perpetuo perenni quodam curfuad VrvvidtLi»
faiiem,ad quem nnf deftinata>curran.c Naturam quoque nufu:upari,ex M »>•
caimcuodapafcuncur, per eumquequidquid vira; eftparriccps , viviti ^^f^s.
Mundi quin etiaminomea illi cpngruere i^ quacunque cnioi fub afpe^ Humdm^
d;um cadunr,ipfe cft,qui Ct ipib nititur, ; (uoque ambitu omnia comple*
^^ituryuniverfaquciuo numine cpmplet. Quare de eo a Viigrlio Ecloga
Ul, dicitur;
.•^.<^ 'f^^ii gmmin f/end» >
(^hfphcmcriamjovem omnrum primum arque poftrcmum appilLibat^
eundemque o;rHiia compora.quar unqutfm fucrint » pra^ceflifTc, pcrman^
fuiumquc p<»il cundstqUiEfuiuraiiat i illu.m idpremam mundip^itcni co-
lcre., infirmara quoque omnium attingere , totumqucub/que rircdixir,
AUbi idcm yarcs , Jovem C\^i^ quafi cofonbus pingcfvs, univcrli (igurani
ei^ttribuiryiraut cjuf caput unAcum auratacom;i ipliiin ntccslumtulgeii-
tibof ftellis qonfperfum; ^quoaurara duococnuae:ii:ilenCt»quorumalteruai
£toriemtaIteruro veroocciJensiOCuli.SoIii<que,Lutu>aer ei inftar lati lit
pc6orisvejus homeiiduabus magiiis aljsiintpr«diri>qu« vcotorum vcloci^
catam ii£OMcaits,]Pl(af coim Yebciftimf pi^r oai{iiik ucmtiwdf nuCqmm
H a BOA
. i«'
• ;«
*o THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
non €ft prxfto : ampltflitnus c;u$ utertu vaftiffima fit haK rellos» Oceario
€ir€Dndata : pedes infima orbis rexrarum par^ exfiftat,qa« mahdi centrom
appcUarQr.Hxc Jovis imago ab Orpheo efHi^la^cum fit Panisimagini fimil-
linia,me qnodammodosomonere viderur,ut ahquid bic dc Pane dicam;
Jrarcipuc cum co vetercshanc rcrum univcrfitaccmadumbrariccnfiicrint
cd 8c Jupircr Lycxus olim idem arque Pan crat ; quudcxcjns fimulacfo
patet,quod midum crat,nifi quod caprina pcHe aliqua ex partecontcgcha-
for. Hic^ur Juftinus lib. XLIIL air, in Paiarini monrisradicibusrcmplttai
habcbat. DcPane ergo Iegirar,cum fiiiin: mOQtium,fiIvarum , ac laco^
lam Ocum. . Nam antiquorom Dii non offtnes colo conchidi potcrant i
^mtt excoruffl numeroaliqui in terras crnnt ablegandi. Pani antempmr-
cipae i, paftoribus divini honores deferebanrur,uc qui eorum eflet tuccJa-
tia E>cu$, fab Cjusque patrocinio' eficar ^reges ; qttcmadmodamdecoVir-
gilitts primoGeorg. (cripfit #
Psm ivttnm cmfies*
Qaia vcrogf cgcs atqae^rmenta firpe ia filvis pavcre vidcntar ; cnm
tamcnnullaterroriscaulaextct) cam tctercs adPancm rcrolero&t; hinc-
^ttCyomncm improvifom timorem panicamterrorcmappellarunt;velctiaio
fUodPan primus dicatuF^qiit cocIeaBufomi docoerit, qaa pro ruba Tri^
lonesurebanrur: ha^sfonitu iii belloconrraTitaiicstanfumhoftibustefw
lercm objecir,ut eos repcnce tanquam farentts in fagam cocg^rit : qaod
eciaroGallis ducc Brcnno » uc Paufanias in Phocaicisrefert » Grarciam ith
gcefiis accidft; nam maxima cladc accepra ^ noAc (cqucme panieo hJdi
lerrore corrcpri ruor : nim inirio paoci tamam^poft & univcrfiis cxcrcitos
magnnm cquocom ftrcpirum fibi vifus eficr iaudite» atqoc vidcre contra k
Aoftcs maximocum impecu irraentcs : quarc repenrc arrcpris arniffs, 8c io-
mfc faAo agminisdiifidio^vicifiim &cx;cidebantalii aliostfcoccidebto-
cor^cam ncquepcr ccnebras,^amcntiatii illam patdam iingu^ih intcllige-
rcnt^cquc vulrus incer fe^ncc fcurorum figna poflenc agnofc^re : fcd coo^
Crariis ordinibusurrimqucper cxci illius erroris vccordiam,Gr«ciefieiqiii
contra pagnarcnr,vidcrci]rur,&' Grseca' tffc arm^ putarcnt^quin 8c Grx-
csm efle vocemcrcderenc , quam hemmes niiccerent; Grasci cucn id anim*
advcrtifient» magno impet u irrucntes,eos ufque id' inremccionem ccci-
dcrunt. Hoc terroris genus. qui Fcpentc hominem occupat,^ Pane immirri
credcbatur. Idcm in Aicadia prxcipuc colebacur inftar Dcoram, qai ftna*
jorum gcncium dicontar : quaicpcrpctuus^gnis in ejus^emplo coftodiehi-
BttryObi oraculum olfmcrat , quud rcfponfa per Erato nTiiipbafh rcddc*
bir. Achcoienfeseciam cjus!culrum (ufccperunt , poftcaqdam Tfdenduffl
tc prjboerat nuncfOiiqttemSpart^maaxihum contra Perfas petitnm mife-
f ctti foUicmi^iMf fe Atheaknfibas inMuMhoiiuicampis «mcilto
fira>
1., I
K)L1TIC0 HlStORICroi' «t
fiiconifQ : fuuni aatem promiflum in die ronfliAnf rtontlMirkinun h^
jtob nifticanus viruseft^qui poh ingentem ftragem Peruirum,ararro editaia^
fepente ie ab omnium oculis abftulit. JEo autem in loco,ubi Pan AtiMnii»
epftum,nuncrootcurrer4t,in filva (cili€etParthenia,rcmplumei pofitnme^i
jfiea filva plurimflt crantTeftudines,muficisiQftiinnentis maxime idonea»^
fcd Inctilx Tcligione impediri, eas nec ipfi fomere^nec^xternis fnmendds
perraittere audcbant; nam Pani cou(ecratasarbitrabanton Sed operar prap*
tium fueric Siiif Italici cnrmiha apponere, qnibus lib.XIII Punicoram P««
aemdefcribit^^ Jove miftum , orpanicis teriorrbus Hannibalem ab utilis
liUidione deterreret- Carmina aurem ita fc babcnrj
y$x uttM $nfcribinsterr4Viftigia iwrmm i
DiXigrs Ufcivtiy cifn Tifish^ ^^^%
. Fkrbirm lcntM mwim fiftst pcr amfits omdM^
Cingit dctttn amaSyff $pnc4t iimpira pinm.
Ai pstrtM irMi0ptt9t rMkicmndn nmporM fnnti.
StMnt MttriSy fMmmc^Mi cnda ^MrbM hiffidM miwt$.
FMft^Mli Dii iMcnlMm^piStffMi fmfirtcm
Vilni grnSM /dtm tincn di iirpcri d^mM.
NmBM tn prMrmptmm tMm prcmM^ tS inbcfffitM CMMtiS.^
Jm fttM mcn likrMms'c9rpm^ftmiltf^mi vclMmti
Cirmpidmm tmhrit prMCifk pir Mvist fUntnm^
Hcc ejus fncarrendo velocitas, celerrimom mundi modom innuit;
aam hic Dcus rcrum univerfitatem iignificat ; :rccV ertim omne fonat.
Hoic veterescorr.ua tribuerUntyinradioromSolis ( utServiosioqnit) tt
Lonaecornuum fimititudinem : addit jfohannes Bocc9tius,ea qoas e &once
fiirrom vcrfus cmergitnt, caeleftia corpora indicare^quorombifariam ino*
bis cognitjo parator ^ vel per artem,qu2e nos inftrumentisquiburdamftetw
larum motus^earumque inter/ediftantiammetfridocet; vet exe&ftiboSy
qoos inf erius gtgni per ea videmus. Robet ejofdem facies, ad imita(il>netti
aetheris, qni ranquam puriftimnm quidpiam cundis elemeniis innscans
^ft in finibus fupierioFis, atque jhfrriorjs mundi. Prom^ barb» ad pe&us
duo fuperiora elchienta,hoc eft,aerem»arque ignem vim mafculam poftide^
redelignat^quas in caetera duo, virtute Ji fcemineam habentia fuam effici»
citatera ex^ranr. In pe^ore vero nebridem hal>et fteliacam, ad ftdlarMm
imagiQern,quibus oftavus coeli orbiseft ihfignitus , qut omnia fuo amiAu
quodammodo contegit.' Pcduni' babf t in manUy^uod^juxu Boccatii (ciU
tentiamynaturaromniumprovidenthim addmbrat , qoar itaoniTcr&admi^
Itiftrat» ur cunlSfs excepri; tamen raridne pneditis animantihos » fineoa
ctiam-dc^nuAatoia prattkiba^ ^oem Ub fivinttttiStftlttiaddiiypedam
H 2 cflic
tf| THEATRUM ETHNICO IDOLOf^TRICUM
cffilcMinniin,propccr antuin rcilicec,qui in feirecinfit : Fillukm fcptem
cdaroorum in altera manu haber» nam ip(e primuscahmosceraconiponece
docuic, idemquc primus fiftulam icacompadum inflavic, uc Virgilius dicit
q»p4 cotli harmoniam reprjBfcncac , iti qua iepccm ibni Ainc , & fepcem
dirbi-imina vocum : quam & ab Echo a Pane adamaca , Macrobius volr df«
iignari : cujus rei Alexander Aphrodifeus racionem reddic , .Tuigarem efle
teb^ crrorem dicens credenciuni,Ecbo auc Deum efle,auc i Paoeadamaumi e^
enimoihil aliud cft, quam vocisadconcavaloca aUi&.botcus: cu;usreicau->
(am cum quidam miroftudioperveftigarec,eamqnemiausinccllig<:rerynpjft
(ecus moleftia aificiehacur ac ii^xuii re amaca poriri nequeunt. Fabulancus
praecerea de Echo poecae,ut apud Ovidium eft legere^eain magno Narcifli
amore correpcam^cum reanuc^ frui non poftec^ob veiecundiam fc itk ancra
abdidifte^ibique fe moerore confecifte, ita uc Cam qtiani raxuin obcice/cercCi^
neque ^liquid fui reliquiarum dinucccrcr,praccerquamvocem>quaip^ucre-
tiusccftacur, fealjcubi (eYies>auceciam icpcies repeticam iudiviilc. Paufa-
nias quoque 6dem facit^alicubi apud Eleos porcicum quandioi fuiAc.ubi
iepcies, & co amplius vox replicaca audirecur. Echo Oea,aeris, acque lin-
guae filia ferebacur; itaquehumanuma/peAumfugfebac. Quareelegan-
ciilimum exftac Aufonii Galli Epigramma^cpnrra cos» qui illan^ fuis quafi
Goloribusexprimcreftudenci idaucemeft hnjufmodi^ ^
yoMi ijmid sffiQmf($eiim mthi foHere pi3Qr\
Ignotam^Me oemlit fiUiciureDmml
Amrit (^ Ungmdfmm filiHf mmnr imdmii
fmdieii^wam (1^4 fime mimti gerp.
Extremes peremmte mtcdes i jime redmams^
fmago.tt. Lttdtficdtm fii/mwr ver^M mitemm meis.
a, jtmritm im veftrie hmlntp pemeermbiiie Eehe : ■
jitfiviefimiilem pimgere^pimge fimttm.
Sed nuncad Panem revercamur $ cujus parc^s inferiores func hffpid^,
Tsm' tmrt ^P'^i^'9^^ pedes,ucoftendanc cerra? folidicacem, acque aipericacem , nec
tmfirtcr.^' nott.propcer arbores , virgulca » variasque herbas quibus cerra eft confit>
Verum,MacrobiusprimoSdCurnaU Panem proSoIeponic ) qui ejns cor*
nua inquic» barbamqi prolixam demiilione nacuram iucis innuere^qiia Sol
8c ambiciim coJi fiiperioril illuminac & inferiora coIIuftrac:FiftulamcQJo-
rumHarmoniaeefteiignum^quxexmotuSoUs hominibus innocueric ^ vir-
Sro pocenriam defignare,quan) idem in omnia cxerceac , pellem macu*
&m. fteilas oftendete , quar poft Solts occafmn fe videndas prxbeanc.
Sedfivehoc fiv&illudPan Bgi^ncch Plato enini cjus eft feiitenci.c , nc
puieci eum iermonisefie (yroboluro , acque biformatum efte , hominem
Btnipc accapcaftii veruaiemm quandoque hoQiiBea i9<)uuncttr»imer-
i/tm
POLITICO HlSlORICtlM. 4$
dnm 8^ fairatn^cjus fuperiorpari fcnimftdnmbrat » qtue cnffl leTis^ifarfiiiii
lcmper ccndii,inferior verotalfumdefignar, ur quc belluoB fimflundioem
Serar, mendacium enim non nifl inferius inrcr nibrtales habitar/ed qtiomo*
ocunque, inquam, Pan fignificet , ira cerre exprimebarur* £rtt Caprina
facie^ rubrocolorc, Hirtts cornibns^pedore /tdcribus radianre,infimaifii
parrc (ii(pida,& caprino pede, altera manu fiftulam tenebarpalcerapedum
incurvnm.
Eodem feremodo Faunus Sylvanus^ SatyriqueeffiAifunr^qni omnespar*
vam quandam, brevemquehabebintcaudam,eranr^iam ferris redimiti ex
lriji5,arque arundinibns confedi : inrcrdum & populo arquefQeniculocoro*
Aarilcgunrur»naniVirgiliusin£cloga ulcimaira de Silvano fcribic
JKgMU ^ agnfii capiuSj/vMnm h^m^re^
fhrtniti ftrufiu^ ^ gTMndsM liff4jtt^4nf.
In primo aurcmGeorgtc. ira de eodem dicin
^ ttnersm nb rjtdiaferts Sflvw €Mfrefft$m*
Quia ut eo in loco Serviusdicir^in eam arborem CypariflusiSyt vaflo ada«
marus^converrusnarrarorhicjvcteribusnonSylvarum modo, (ed&agro-
tumDfuscftcx}ftimjtus, eiqueagrorumcolendorumcuraeftrradita , ad
quam eum ceremoniis quibuldam Anriqui provocsbant cum (cilicet , cam
mulicres parcuriebant,ttr in ea occnpacus,noAu nullum eju(modi mnlieri*
bus negocium faceflerec. Publfca enim perdiafione hic purabatur quiefcen««
tes invadcre, ac pondere Hio prefloSi& fcnricnces gravare. Sed prarftirerit^
nr univetfum vccclrum litum in avocandoi pnerperisSylvanoexD.Augit-
ftiuo hb.VI.de civir. Dci rccenfeamus ; ita autem fcribit ; Mulitri fist»
puft parcum trcs Dcos cuftodes Varrocommemorat adhiberi,ne Sylvanus
Dcusper noAcm ingrediarur, & vezet \ eovumqut cuftodum figniiScafi».
dorum caufa crcs hominesnod(e circumireliminadomns : ic primolimefl
ierire fccuri, poftea pilo > cercio deverrere fcopis^ ut» his datis culturae
/ignis,DcusSylvanus prohibeacur inrrare : quianeqnc arbores cxduntur,
ac pntanrur>fine ferro, neque far conficirur fioe pilo,neque fhigcs coacef-.
vancur iinc fcopis. Ab his aurem rribus rcbus tres nuncupacos Deos, In*
cercidonemi iccuris intercifionc» Pilumnum i pilo > Dcverram a fcopis :
quibusDcis cuftodibusconrra vim Dei Sylvanifoeca confervatur. DeSaty»
ris Lucianus (cr/bir,eos inftarcaprarum aurcs habuifte acntas, calvosetiam
effCyacin eoruincapite duocorniculaeminere : Philoftratus addit , eot
lubra cflc facic, humano afpedhi, czterum pedes habere caprinos» Quare
vcIocKGmi finguntur , ttr Plinius refert , lib. v. Natur. hiftor, flc in
fnbfolanls Indurum monribus inveninncur. Sed ob ipfornm perniciratcm
oon nifi (cnes }am,auc asgrocantes capt poflfunr^urPiurarchus dictt,€nm naraat,
nattm ol hisadSyUam adduftuii^aiiiicji bcllo Mithiidacico tcveftcrctur.*
Panfanias
44 THEATRUM ETHNlCO IDOLOUTWOIM
Pattfitnitt in ActicJiicribiCyfibi i qaopiain aflb:niatuni,qui ccmpeftatt
ialas qaa£lem Oceani, Satyridas dicbs appuliflec i homines ihi agreftM
kabicare^ eo(Hem rufos efTe , & caudashaud mulco equinis miqoies infra
cluoes habere ; eos» ubi piinumi hofpices fencianc prope adefl^, ad naTini
concmfu jBifto^nullaeniiflavoce in mulieres, qua: jn nari finc, manilsiA-
jicere : quod miiumin moduni cumiiscon(eAcir,qus:dcSacyriscradttnt8r
SMyfKi D.HietonymusinviraPauliThcbxi refcrc» Antonium > curo defeica iEgf-
•viff^^ BCi peragcarec^Homuiiciilum queudam y iclifle , qui coraua in f ronte habe-
bac^nafo erac recurvo»cruribus,acque pedibuscaprims erac : .eundemqaei
hoc monftro vifo» iacro fanfto crucishgno canouafn amalcto (e mnnicfr'
tem ab eo, quis eflec» poftulavilfe : cum ilium ad ejus jncerrogaca refpoii-
iencem, fe morcalem efle, faflum eflcsfilvarum incolam^eorumque nnunii
quem homines i vera rehgione.alieni.ucnumen coiebant,(eFaunos^atqnc
Satyros appellantes. Hujusmodi coeium non incolebanc^fedincerrisona
cnm Nymphis,aiiisque filveftribus Diis perpetuam vitam traducebapc ^ ut
Jupiter de eis apud Ovidium primo Mctamorph« dicic in Dcorum cond-
lio, quod ^ mundum d iluvio «br uendum coegera t. Idcm &Scn[udci nufi-
cupabancur ; nam licec inftarDeorum prodeiJe,aut noccre pofic credcrco-
tfu^ icemque mulca, qux fucura eflent,divijiare ; veruntamen candcm ali-
^uandomorerenturoporcebac* '
Jied^uc adPanemi revenamur» Herodotus (cnbit» enm unum cx oflo
majorumgentium Diis, quos i£gypcii colcbanc, e:i(ftitiflc; nam quemadr
modum (uperius diximus» duodecim tantumprima efle.numina, JEgypui
opitubantur : fed tamen & odtoaliosjn quorum numeroeracPan , illos
duodecim praeccfljlle dicebanc. Panis fimulacrum apud hos non difierebac
abeo ; quodGraeci effingebant; non quod cumGrxcisconfciicirenc; Pa-
ais (cilicecnumen efle minus,quam cxterorum opiuantes , fed caafam ho-
JrcMnM jus rei dicic Herodocus»fe malie rcticere , quam Patefacere : Unde difca-
nsHfMfim nAusIicec^quam diiigencer anciqui caverent^ne (ua illa arcana enunciacelic,
vtUgMSn idemUeroidocusfubjiciCyapud eofdem magno cultu capras acque hiicoi ef*
^^*^*} fe afFe£b>s, caprarios quineciam Plurimi fa^os : ftd inter carceromm ucBm
t!^^ quendam \ cujus morcem toca illa regio maximo lufiu fic proicquuu. Sed
univerfus honoshishabicus^ex eximio cultu poficifcebatur» quoPanen
venerabancur.ApudGcaecosetiam magnicapiaiiebari fcdlonge diveciaEa-
C^« cur tione : lum, uc Paufanias refcrr»cum circa caprx ortum (fum aucem qo»-
td^ctmr. <Um ftellae^qua^ juxca Ovidii fencenciam K.1I. May le videodas prcbem,)
(ece aliquacalamiurvineas vaftarec, CoriRih:i asneam capram in focooQ^
locaconc^cui divino^ bonores tribucbant , c?.:)clemque auro exornabanc ,
neco^leftiscapcavineisnocerec» Eufebius lc: Il^ciis de I>eftfis » quas Jtgfr,
ftii Tcaecabaacju^gWfi: .ci?ccra4ictf », pfO|»ierca apjid cosPanem acqae Sa-
tfm
POLITICO HIStORlCUM ' ' «f
CyrbijiuminahabTu, quod ii humanat prolis irxrenicnro cflent niakiine
appontiyUt ex eorum fimulacris^ hiicinafotma cum genirali memhfo ar-
rcAo propofici^ parec : reraperenim ad coirumparatum dicunr,Satyriqae ,.. .
omnium iabciffimi credebanrur: quare Bachecomicc^ Aint non injurit darif
quod vinum .rciliccrhonii!iemvehementeradlibidineminflamuier.Quam- S^fjrr/ Bi-
obrem Philoxenes £tecHnus,utPJinius rcfert , cumlafciviam oculis fubji-' ehifimi^
cere vellet,crcsfacYrospinxir,qui plenis peculisfeingurgitarcnt,(equema- '^*
ruoad bibendum invitjre vidciemur.IdmaxinienmileeftSilenj fimitlacro
(hic enim & inrcr agrcdcs Dcos connumerarur ) cujus templo ipfi apud ijfesvis.
JBIeos dicaco , £brier.is poculum vino circum fluens porrigcbat. Per-
phirius opinatur y Graxos ad i£gyptfoium imitationeni abqua fimulacra
exhomine, atque bcHua cf&nxille (non quod belluas 8c ipfi colcr^ncy
^ nam intardum Jupiter arietinis cornibus ccrnii.ur , & Bachus tauriois : fintuTAw
Panctiam ex homine Sc capra conftat : Huic antiqui PinuQ) confccraruiit, J^^^^
cam aliquando illi in miinus tradentes , interdum. & caput e^us Foliis
coronantes : { Jujus caufam fcrunt , quod in cam arborem Ppis pttcU» i
Pane magnoperc amata mutaca fucrit,uc eciam deSyringanympha dicitar,
quam cum idem fequerecur, illa implorj|kCp ccrrse . auxilH) in c^fbaiilm
converfa eft^ qucrQ Pan ad folacium ^moi:if incidit, & libi fifhibni
ftcir. ' t
Nunc canquam poftlrminio ad Jovm ^andem revercamur , qui t)mJuQm
DeorummaxiiBUshabc&acur, acque ideounivcrf! adminiftracio.pcriesiciim
' cHc credica. Is effingebacur prouc cjus in)ago a Porphyrio ,. Eufcbid §
\ Suida , ' arqiie aliis deicribicur,,(cdenSy4|it Agnincarec, numen , quo mini«
dus rcgirur acquecpnfervacur,fempcc idciniperm-uicre, ira uc nuiJam an-
quaiii mutationem admittat. EjuidemTuperfOsespartesiiudiecernebaocar,
ut ex eointel1igerediU5,I)cum diyinis illis |nencibus,quir ab omni raaccri«
concrecionelongiflflme remocar,corlum incoljiinc, quaccpiKS fas eft, fe/c: ape-
rire^infcriQres auccm fimiculis concegebantiMr, q^o^:acrefcrcur,iios^dum
' hoc cbrporis cai:cer,e , uc ita dicam conqludiim^r ; pcttm.^quemadibodiim
eft/intueri non poUC,fceptrum prastcreafiniftra manugercDat;anm inpar^.
cc boniinis finiftra cor efle conftac, quod quidem principalc memboum ha*
' betur,a quo virtus^quar vicam continet,profluit» eo per totum corpusdi-
' viditur, nonipcus.mundasaDco vicam faaurit,quiRegis i»ft»r:pro^fuo ar-
bicrio eamdilpcojrat a^tquf difpooit , Dcxtera interdim, Aquiiam pQtrigC'
bat^atiqiiando&yidlioriaB figiUum ; hocinkiucns,fe,dcuci Aquilaintcravet
regnat . rta inrer caslites primum locum obtincre : eandofliquc omiiia (ub
fuamditionem redegi/H: , perinde atquc Vidlorix jure.ca fibt.comparaAcr.
Cumcrgoroca omiijumrcrui9|(ote(cas(icpeoeseum,'hiiic.£r.ut proui eft
' eiliblcum ; c« alias aliccr feJ^^WM^^^^QWW^y^^^
I homi*:
M THEATKUM ETHNIGO iDOLOLATRiaiM
kommes latct,qui bonomm atque maloram ilifpeoGitioiiit cslinis in motti-
tcs ailmmiftrat«,eoiuraque inter fe permutarionis eau(am igoocantes» vche-
lay^ i^ mcnter rnterdum derota<liviacproviciead«rationc ambigunt. QaarcHo-
•b mcnis apud Jovem duo dolia (le fingit,akernm bonorum > alterum mab*
ram plcnunk; qusr ipfepro (iioatbitrio veHarct , excifqnc altcrnatim hnc
quancum fibi viderctur,efrundcrct. Alius qninetiam PoHta a&dquas dicc*
hsLty Jovcm trutins momentum huc vel illuc declinacc , pronr huic vd iili
' ckcrcvcrit bencjfaccte : quod comracntum ctiam Homcro cft ferendom
\ - acceptum/nam is Jovcm, auream trutinam tcncntem &cit9 qcuGrarcotam,
Acque Tro)anornm rcs pendat,amborumque iatcr (c caufas confecat, ot
'UCri fic viAoria adjadicanda>videat.In Py racco, quod crat Athenienfium ni-
vale,ficuc Pau(anias rcribftyftatua erat Jovi confecrata»qtti: (beptram in ma-
Jiibas arque Vidloriam conrinebat* i£pyptii,qui rcs facrasmiris quibos-
daminvoiucrisconregebant, quas marimo ftudio eccultabant ^ ne pro&uti
nd cas imelligendas,pateretaditus ^ illiDeo fceptrum etiam attribuernnt,
^aeaipfiCenditorcmappcUabams quiidcomazimecumGratcoramJovc
CM^entire vidctur. Quarenoneft»curqufsmirctur,qu(xlcorum fimalacn
.£miil de/cribam»nam, hcct nomine aot cffigie inter (c non conveniant i ta«
sneii» cum idcm fignificare videanrur^nonabfurdnmefic fum ratus ^ fi ea
tonfociem. Creator ergo apud i£gyptios humanas erat formsi » aenitd
'coiorisycirculumana^altcramaiiu fccptrum tenebat^iia capi cts verrice peo-
' aam habebat^qmr defignabat,rerum cteatorcm invcntuene difficilcm;qiu
« 9c Rex efty cujus rei fceptrum eft argumenrum ; jn cjus emm mana eft poiS-
tam,vitam univerfo tnbdere>qaam ille fuppeditat » cum (e ip(am intelti-
genstin orbem quodammodo torqaetur: quod drcnlas denoiac. Ez occ
. idemovumemittityCxqaoViiIcanosexcludlicur : ovumnohismttndamre-
prai(eouc: pecvalcanumaucemcaloremillum imeliigimas, qui pcr msndi
. |»rces pervadens, rebns vitam elargitur.
' SedquandQinctdimasinnmndiumulacrumj non absre (bfcarbttcoc ,
Pithmfi Cpanca deeodiiccro. Agyptii ergo Mundum ctiam adambrabonc » lio*
iuNigmit. miaem pedibus incer feincortispingentes: is indutus erat veftc variis ce«
ioribus diftinAa, H(que ad pedcs demifta ; capite magnum globam aaracum
fuftincbat: Quareorcferuntnr^utadmoncant , Mundumrotuodomefli^
nanqnamque locum mnure, ac vanaip namram aftrornm efle.Hoc Pocphy-
fins/cribit/joemadiikxlum ez eoEufebiusrefcrt: quilr narrat » abiEgjr-
ptjisMundumitacffi^um, dnoscirculos efficiebant, quonim uiiam (bpca
alium collo^bami quibiis fecpcntcm implicabant, qui acdpitcis capoc ha-
baet.circuli Mnndi magnicudinem,acfurmamoftendebanc/ecpeiMboDam
^^- Hsrmoncm onivcrfi €on(ervatorem,quid fua vinute contineatsdefignabtf }
- liocc^i|wran»ilhimqaaquapertiiientcf^
POLITICO HlSTORiam^ ^
rrlbuit ; namque Phoenices» 8c Agyftii diviiue ciijiifiliai riata» (er- serfintH
pences exiftimabMC ; cum ilios cernerenc , non excerioram membrorum divin^ lu
adjamends^alionim animaliam inftarifecl fpiricu quodam» ac vinuce imus: iutdMm
laricancc impuiroSyVelociiEme inccdere, maximaque cclcricace cocun) cor-. "^.'^f^
pui tn varias fbrmas corquere ; addc^quod diuciflime vivanc;nam feacAu*-j'^''^'^'^
temuaacumpelleponunr; icaquead juvencucemrefbrmaci^nunquam oC-^
camberepoilevidcntur^niii ab alio interficiancur« Accipitriscapucciim*)
ponunc,propter maximaro (ciiicec volubiiicatem , acque agilitacera Mandi-
fignificandam.
Marctanas lib. primo de Nupt. Pbtlolog. ita in fenacu Deonxm y^^^^.i^yjf ^
cEiJxiri la capitc flammantemcoroqam hwebar, & faper ea vcIameiM:Ur.^^.
rilum t Minervx manibus .confedum ; vefti admodum candida? obduxcraf
iiyalinos amidus^crcbris quibasdamfteIIi.sincerd»ftindos \ manu dexter/l,
duos orbes porrigcbar,aureum alterum, ex eledtro aIrcrum,:laBya Irriit ^3*»^«
1*01 chelin innirenci fimtlis premebac : calceos autem Smaragdirieas flufttt vi*.
ridicati.herbofos vcftigiis ejusTclIus artexuerac: inndcbac autein ex pava-^
num pennisintertexrryOccuIaracquepailaB» exqua multicolotibus n<|tuliA
variata pidhira vernabat : fub cafccis yero fufciniun deprimcbac.
Sxpe Jovi legimusftatuas qu^idam pontas,qnae non folum qualis is efter»
quidve poftct doccbant^ ied inde quoqucfacile di(ccre poteramus, quid iio*
oisellcc agendum,prarcipuevcro Reges,cxcerique principes viri,quomoda
fe ctmi interior ibus gcrere dcbcrenc ; hi namque (nt liipcrius diximus ) Dci
Dobis ttnagincm adumbram, Quare cospro virili partc^divinam Providenr '
tiam, juflitiimatquc Boniratcm in fe cxprimere oportec« IcaquePlutarchos Mimm
tn Ifidis& Onridis libro icribic Crercn(es, Jovis fimulacrum cffinxiilequod rilmeM'
turibuscarcrer,& iis murilume/Ier^id (^nificances,dominacortmemruum ^"^*
liudire dcbciC neminem,(cd xque omnibiis paculasofferreaures. Concra
Lacad monti fummum Tovem cum quatuor auribus dcpinEcre fblcbant , ^'^P^
cum undiquc 8c omnia audire innuences : quodRegis quoque ac cujusli- ][2rff^iw
bc i Pi incipis jprudcnriit con venit,qui pro munerc fioi injundoypopuiorui^' frAditui^
gaiiuasfidci lunt credici fadla fimMno ftudio pcrveftigare atqtic audire de-*
er. Atquc codcm fbrte fpe Aabac^qui Jovi tres oculos cribuir perinde at; it,fit^ /r,
que nihil omnino-cum larcbar,fed oraniaei cognica,acperfpedaItnt: quaj- tai«r«^ff
Icm t(k hominibus prarfidentem oponet. Hine illud manavit Jufticiam tf^if^*
cunda cerncre , ut etiam ex ejos imagine intelligamus licet : Sed Pau*
fanias aliam quandam rarionem ailert , cur Jupiter apud Arsivos trcs
^ulos haberec , quorpm certhis cflet in &once , quod fi:ili€tt. h crift
rcgna obtioeret , unoro in cclo » ^ nam vnlgo Jupitcr in calo re^ai:e
cxiftimabatur t alcerum in inlemo / qood cft in terra , oam terra ciol)^
cooNparatib iofeiarttm locorum fjcem cenet » ooare ca» Hpowiis Joi[tai
4t THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRIOIM
' i&fernBmappdlat» ccrciqnicft in mariy njm.^rchjiisirr^ris rcgem nn
▼oeac,MaitianiistnamC2peita,ucpaulocHrcd:cebimu;,e:f4f&::iu!a.Tiiab>"
|tcit : Orphcus quoqtfequodam inhyninoJuftiriamor.r^uromHium viven*
fium curam iutcipcrc velir^qiti amacre cerra acque Jovc marino aluncnr.
Quamobrem juxta Paufani« iemenciam tres Jovis ocuii rriplicem ejuSpo»
feluftm(ignificanr,in rrtailla regna , inquzorbis divifus fiugitur , incer
trcs Sacttriii filios imfculos , qoorum Ne pruntts M ire , Piuro la&inadrtft
ibrticos. -
Scdquia dicerecaeperamiis,anciqiios £cpe in Sucufs cfingcndisid fpe»
ftafleyUC iis qnale edec Phodpis raunus adambrareht : id operx prxuaai
iafturas arbitror, fi paulo latios explicuero. Plurarchos reierc , /
ftfos com Regem vcllent inoncrct fceptrom rn cojus vcrcice ocolas el
depiaxiflc ( or fuperius qooqae in (b!is i maginibus dixinias ) Jo vem qoo-
qoe eadcm fiDtma cffinzifle , boe figmficantes , Rcgcm ficuri poccftai^
phinroam pollet, (fccpcrom enim prindparus acque poccftacis in inferiorci
cicrcif c eft fjmboluin ) icavigilanccmin fiiaadminiftrjrionc cfte inomni-
busyfumnujafticiaacidcberejnam 8c incerdam Jovi afliftcnrem Jaftitiam
TcccresfeceranCjCaracionc , quod , qn«canqtierege;facercQr,cumJuftitia
CoojunAa efle dicbcrcnc. Solcbaac quin cciam vctcres, uc Suidas rererc fcc«
Erum delcribcrc,ad cujifs vcnicemCiconia,ad £|kcm Hippoporaroot cA
«icaRcgemoftendcnccs, pium» juftnm, corainque fcvcrum vindiceo
ImaroaQ. ^ dcbcret , qui viribus arquc injnfticia freri homines intbecillcs oppn-
a» munt : nam fcrunt, Ariftocelcfquc fua andoricace confirmat, Cicuaiam
fuos pareiites,cumfcnuerint, alcre, ranquim eis gratiaro edacacionis te«
ferac : qood piom juftumque cci^^c eft opus : fed contra ^ uc Pluraichus
fchbir, Hippopocamus eft adeo injuftus acque impius, uc in pacrcm vio^
lcnrer infurgcre , enmquc inreificcre hon vereacar , uc poftea liberim
com matre cmaL Apud eondcm Plorarchum cft legcre , Thcbis quas«
dam ftaruascfle fine manrbus^qnx judices fignificabanr, ii namque mahi-
bus carcanr oponcr^quod eft,nullum prxmium, aur donum oblacumca«
5crc dcbenr, quibus corrupci injuriam innoccnci &clanc , aoc cau(am io*
igno adjudicenc. Incec lus quxdam carcns ocnlis inerat^oux priocipcm,
qui jttdicibos prxeft , rcprx(cncabac ; is enim omnis percur bacionir, odu,
amamonsdebct cflc expers,idcancum fpcAans quod jufhim /ic,nulla per-
fcnarum rationc habita , fed onuiibusabfque ullo difcriminc jufticiamid»
miniftrandam curans : qoodquidemoKcmm,eftRegis,acPriaciptf, noB
iblaro eorom,qaibas magiftrarus aliquis eft maodicus , qoi 8c nacors Ie«
ge inftc roarais ftfum obirc ten^ntor , & ad id prxftandum Cp jiiracBento
obftrinaenmt. Qood fi (ecasfeceriot, otriqoe a Jove perjorij oltore i Ct
f air aifiouhs ciiftwicnt j' qocmadmodo» qaibafdaoLqooqae Ibciiii
aoiJqiD
POLITIGO HISTORIGOM. $9
tnrfqni adttmbrabint : nam ipudEIxos quxdamperfidisflcperjarisTche»
mcntcr foitnidandi 9rrebarer.H«cfulme|iucrMuc manu conrincbac^ uin
^uamad pQrnasaperjurocapicndascdct paratimnia.
De pcfeta quoqde pcr juri Ariftotclcs in libro de rcbus admirabtlibus re-
fcrr,quendam fuiflfe lontcm in CappadoctaapudTyanam c/usregiOQtspri-
fnariam urbeni,quaB tquam haberet fi:igidiflimam/ed umcn icmpcr fcrye-
rc viderctnr : ad hunc fontcm fi qnifpiam du^his cflcr, de quo dubirate-
^ttriperjaiuscflTct ncc nc ; 11 quidcm verum.d:xifrer,aqua lente deflucbar;
fi vcropcjenflctcamirnminmodum concurbata,ac tttmcfcenspcdesma-
ntts,atque facicm perjuri perfundcbar^ perinde atque ab eo perjurii pctnas
exi£crct ; neqncconrra cum quodammpdo cxcaBdefccredefincbar, qnoad
if, vcritate patcfacka»vcniam fceleris imploraflct : quod fi in mendacii afllc*
vccatione pcrftitiflct, hydropicus inde. rcccdebar^ aut magnam fanici copi«
am ex ure cvonicbat. Quarc fbmem illum Jovis pcrjurt appcllabaoc;
PaufaniasinCorinchiacisrcfen , Corimhi intra fepntQs Neptunii tempU
fuifTc Portuni xdcm,ubt crat cella : aditus adeam erat fubtcrraneus i ibi
Potcunum latere ajebant ; co in loco ii quis vcl civis, vel hofpes pejeraC'
fct,pcrjurii panns cfliigcce non porerar. Elxi ad aram^SoflpoIis^tutcUris
ipforum Dci, jnraturi accedcbant ; idque maxima cum rcligione : ritutnl
qnem fcrvabahtPaufiniasreceufet. Idcm quoqucindiacisprioribusnao-
f cm narratyquo utebantur olim vererei| juraturi in ludis^OIyrepicis i quo
undiquc homines Vel adccrtindum carftt,aut pugilatione, autlu^atia-
nc, aliifvc id genus ladis,vel fpedlandum conflucbant : nam qui vidkor^
%m rcportaflcnt, fummos confcqucbantnr honores ; quare bona fide j abs-
qttc ulta fraudc erat agendum. Itaque folcnne erat cundis athietis, corum*
^uc parentibus, fratr4bus,gymhani.magi(lris fupcr exfcAi fuis teftibus ver« jttrMmu
bis conceptis dcjcrare,nihil fefifaodis fafturos, quo minus Olympici ludt rimi.
ritc iiercnt : Athlet«^nidem ipfl hoc amplius jurabam, fe deccm pcrpe«
tuos mcnfcs in ludicram cxercirationem propoiiti certaminisconfumpufle;
jurabant prxterea,quide viris,veldd pulli^ equorum , in ccttamen prode-
untium pronunciaturi eflent,ob rem judicandam,pecuniam fc nullam capru*
ros i qua vero re addtti2i,quemvis aut probaflent, aut imprQbaflI-m,fe noa
tflc in vulgtts proiataros* Quia vcro id quoddam facrificii genos erat , tn
2ao vif^tmz carnem poft facram rem pcraftam comedebanti idem Paa->
niasfubjicit,fosiIIc»confcfto jurcjuraQdo,CHinamcflctafui, percontari,
fibt in mcntem non venfre \ Tcreri qaidem religionc fancitum f e (cire , nc
ViAima vefccrentur homines, (bper qoa jusjurandum conceptuni fuiHet.Id
Hom^ros teftatoricum exfeAom illom (tiero,fuper quo Agamemnon pmfa^
ffandnm concepit^ Brifitideni (tnon anigifle ^ in oiari i Talthybio feda-
|i abjeAomdixit. &aiiUs ftsericiis pwcsRomiaosentiinfaidtribasper-^
I I cttti-
r% THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICtl»
cutieadu : jurabincenim,ex(ecratione(qiieqiiafdim(bperporca€(NidpiV
bant»prs(entibusfedaLbus.Sefi nunc, juranienri riribqs oimffis^Ml Deimii
quem jurameoti prarfideni dicebanr » revenamor ; honc Grcci Jovem
lnfkiT Horcimn appellabant, eumque fulmen ambabus manibos leneacem cfio-
MfTfim. gcbant : Sed eum Romani aliter& nomioarunr» & cxprefleraot i Licct
jdem Jupite: Horcius apud Grxcos 6c Deus Fidius apud Romanos/ecoo-
dum Donnulloruro iententiam eflet \ Sicut enim ille iuramenro praeefat,aC
▼erum. juftumque cflet \ iu bic lidei reryandspr«(cserar,atqDebac de cau*
iadivini ei honorcstribuebantur,fediaantiquttatibusRomanisFidiifim«-'
bcium ita cfFedum cernitur ; marmor eftin feneftrar modum ibmaton^
in quo tres Imdgincs infculpt« iunr , dextra quidcm virilis » babita
Eacifico,(iniftravero muliebris eft»codem babim'» coronam io capiceer
luro geftaos,quae dexteram dextrar jongit cum priore imagfne»in media
harum duarum ingenui puemli cffigies cernitur cujiu fupra caput hsc
duo verba leguntur FIDEI SIMULACRUM t apud imaginem dexte-
famvirikm, HONOR , in fioiftra imagine maliebri VERITAS k-
gitur.
Quia vero Joremperjurij pccnascapere arbjtrabantur,io hanc (enrea*
ciammihi nunc in mentcm venit, dicendum»eum non icmper,ur prodeflec
elle cultiun, fed interdum ne obcflet , tuncquc eum Vejovem appeUahiiiii
quod nocendi vim habere credebatur, quod & ejus effigieoftendtmt,nafli
ejLim m Angelius ic Alexandec Neapohtanus ref erunr, puerum effinxeruor,
capite cornuto, fagittas manibos cootinentem» tanqnam ad noccndum ff*
deretureflepararos; prope erac Capra ; naminfabnhs cxtareum» CQfli
snatcr i voracibus Satiurni faucibus eripuiilet alendumaue in Cretadaa-
bus NympbiSyAmalthec (cilicet atque Meliflar, vcl ut alii dfconr , Hagt
atqne Heiici cradidiflec , mcUe ac \z(kt caprino efle nucricum i hanc »
. pramajunc,comnarboriiIlifQmperfregifle : Hoc ^uUerculap ^» nr qiur
cam in deliciis haberenc , ruiifle quidem moleftiflime » ic comu diver-
fis floribos ac iru^tfbus referiences. , domnin revcrfas Jovi obtulifle^eum-
C0nijir#> que id munus libentiflimc cxcepifle ; utqne fempitema fuam nQtriccm
t^^ memoria profirquerenrar » id annonat nbcrratis figoum efle voTuifle:
Juart corniicopis iittcrdnmque corno Amaltheas » vulgo yocabacort
e quo Phcrecydes dixic , ut Apollodoroc refcrc , epis vim efle , ut
aflatim omnia ad efum lc potum peninentia fuppeditet. Hoc idem
cornn non caprat Amaltheat » icd cjns bovis hiifle ferrur , in qoett
Achelous eft converfus » cnm cercarec cum Nercule Pejanrrc caik
fii ; quai i pacre ambobiis defponfiua csac , nam ei comua ab Her-
cule ctfra^ Poecai fabulantur » atqiic ifi profluencem fluvinm ab-
jcAa 1 qM Najada ttbi coUegifcni , Tariis floribns ac fi^lm
rcfett
pOtmCO HISTORICUH 7«
uferct ae (rondiliiis coronati» copic confixianint t icaqile ei coraiicopix
. cft nomeA indicam, Hocyur rcm» pcont gefta eft examinare omictamiis,
ez aiiquorum rencencia, fbnunc vim nobis oftendit i tnimalia n«mulra vi*
fes (ius in cornibus paracas habent, qoibns' obTiaqaiBquelaMUnt. For*
tuna ruamadminiftramCopiamhaberefingicur> eanamquediciflimacre- rn.ago.ir.
• ditur,'ac in e}us manu cfle ucum, pro hbidinealiisarouealiisdiviciastradcre a.
vciauferre i qtix floribus non ineprd comparari poflunc, quibuscornu ce-
fercum erar* Illud quoque hic dfci pofler, cornocopix efle illud quidcni
Capr», qux Jovi uBcra praebuit ^ ab eo eniai cunAa oona in homines deri-
vare pucabancur^ uc & nosfiiperius diximus* Qnare ei eandcm potefta-
ccm accribuum legimus arque Soli ^ ideoque eidcm (agicras in manustra-
debant , prout in cffigie hic poflca cccnimr. Aliqui Jovi nunyn quoqnc it^ittr
^ Bachiad(cripremnt,eum Bachi infigniis effingentes,qualem PoiycIetus,ac f «f»^^''
Paudmias fccibit, eum in Arcadia expreflk : ei Cothurhi pro calccamentis «W^
fant,& altera pocuIum,Thy:rfum altera tenet : Thjrfo aqailainfiftit:ejas
Ibrma fi>ne erat juvenilis,cujufmodi fuifle Bachos pingitiir,ac qualis Ter* .
facinat exftabar, qoem arirron cognominaveram,hoc eft novacula acm indi*
geni em,com efler inberbis.
Paucas quideiii Jovis ftaruas vifuncur , qaibus Aquila non fit addita i ea jfmt^ /#»
cnim avis eft Jovi facra : quare ejus currus ab Aquilis trahi fingicor : ant vifiutM,
quo4 ut Laftantius refen,£ioftom ab ea augurium fufcepiflet^cum ad bel«
lum contra PacremrSacornum, fecnndum ahquorum fencentiam, profidfce»
cecur, ez ^o viAori am poftea reportavit. Icaque 8c in bello contra Tica^
nts Aquila Jovi acmafubminiftrare fertur.Icaqneeam firequenrer unacnm
love pingunt,angnibusfttlaknconiinentem : aut quod imeraves fola i
liilmine aunquam laedicur i ^foIaab(que ocolprum detrimento» obcucus
in foIedefigit.Quapropcerta non injuria avium reginaappellacur^Regiquc jifmis
Deor am Jo vi eftlacra. Eiftat apod Pau(aniam in Eliacis prioribus Jovis fta- «vfVwnt^
tvat dcfcripcio^qoam Phidiaj effinxit ; Sedet in folio Deus , ez auro , . & i^'^
cbore £idus : corona capiti impofiu cft, ad oleagri nefrendis imaginem: ^!^^^
deicec a Viftoriam, ft ipUm ez ebore, 8c auro pror^n cum txnia 6c corona : ^*"^'
l«va firepcrum tenec afiabce ezpolicum' , & omnium mecallorum variecace
. diftioftum: qa# tvit i<^pnroincumbic,aquiIaeft : aurei func duocalcei;
pallinm icenigiiceum: ineocumdivecfii aAimalia,cumez omnibos florum
|enecibus lilia io primis c«Iaca6mt: (blinm ipfumauro, & preciofisprs-
ndgetlapidibus; nequein eoveIEbenum,veleburdcfideracur:animaJium
. vero fornris inrercarcencibas piAaca exornaror : figna eriam in eo emincnc
,yiaoci« , quacuoc (alcicancinm fpede ad fingulos fellaB pcdes : dvut ici-
4em ad pedttfp caktimfanc. In fohi pvfceah fupra fimuJacri capur fiint
Ciaciaitz noiipaitciccs^coiidem^iowex altcni: accircerty qmt ibi Ptiifa.
niat
fz THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
niasperfeqauar* Jupiter prccerea in qnodain Ncronis nQmifniare (edtt,
. dexcera fuliiien,(iniftraverd Iiaftaiti cenens : (udc ibi imprcflas hx lirenr,
/Mi/mCK- ]OVI CUSTODI. Lucfanus»dedcaSyria rchbcns,in ejoscemplo referr,
^. Jovis ilraulacrum fupra duos cauros fcdere. £ conuam qu.buf dam etiam
numiTmacibus Anconini Pii, & Gordiani Jupicer ftac, nudufque cernirur,
. dcxreraHaftam,(rniftraauccmFulmcngcllans.In/cripcioeft, JOVl STA«
TORI> icaenim a Romulofuiccognominacus,quodfciIicecRomanosniili*
impittr res a Sabinis in fugam converlbs ftirifler,qui renovico prxlio, troncem non
stMt^ terga hoftibiis oltendiftenc. Non lohge di verfus ex i\xi in qaodam nnmif-
macc Diocleciani ; in quo eft Jupicer ftaDS,dcaceradaasfagicras, velpocins
duo fulmina,finiftra vero baftam habcc ereftam, cum his hccris , JOVI
CONSERV ATORLIn alccro eciaro e jufdcm Dioclcuani, Idcm eft Jupicer,
dcxcera, Vi&erioiam porrigens, (iniftra haftam eredfaim habens , infcripcio
'•?i'*^ eft hujttfmodi 5 JOVI CONSERVATORI ORBIS. Nam nuliom in-
Cp»/wv*- iJgnceftmagis Joviproprium fulminc \ iiccc Rumani olim idem eiiam,uc
Widmm Pnnicis refcn, Summano accribuciinc ; qui quidcm fdcm erac arque PIuio:
dsuHrm fedcamcnnodurnum cancum ci fulmcn.diurnum vero Jovi adfcribcbaniN
SMfifipyfM^ VcrumHccnifci fulminumdiligeniiflimi obicrvacores , Vulcanum acaue
jFulmt9 ]^'||ervam quoqne fulmcn jaccre fcn/crunc ; quo ea Grarcoriim cbflcm
rTulurum ^^(gj*^ Quare Virgilius in primo i£neidi)s Junoncm introdttdr,raIia fc-
^Sni. ***ni flammafo cordc volucanccm , com vidcrct Trojaiioriinfi- reliqiiias ,
• iCnea duce , fc ab Italia avcrceic non poflc , nec d$ pro libidinc 00«
ccrc ; .
. Pstd/iti acMnr§ tUffnm
y§rgivi$m^jitfiftipfisf9mn/iitmirgenp$mu} -
/f/d Jwii TMpuUtm JMgttlatd i ttttbtkm iptim :
HmM% lidem dicebant, manubias ab aliis Diis emifftfs albas ac n/gras elle. SeJ
ttium ci' quam Jupiter jaculabacut,nibram fuil{c,ut Acron Horacii interpc«s ^efec^
hrum^ ^mn ^icet ea vcrba cxponerct :
— ... ^ rtfbtnti
Pulmimim Vtxttrd fitrds ituttUtus oriit.
trtMgiM' Sunt tria ftilminumgcncra,ab Ariftoccle tradica;*qiumrai Qnoai eftctanM»
r#. mirificas maxtine naturx ; quo dolia cxhauriunr, inniAis o|M(rimehtts, mil*
loque aiio vcftigH>reIi<ih>: aurum, a;s,ft argencum hqaacar innis,~ faccih
. ^ . lis ipiis nullo modo arnbuftis, ac ne confulo quidem flgnocer». liilsnii
Mminum P>^nceps Rt>snanarum idtagravida,oartii exanimaco,ipfactri^ulIumalitti
- incomnuKlttm vhuc : jncei^ciuntur norojnes, veftimeotis nalla et pircc If'
fis. Hocfubninis genus a Minccva pr<fficifci drcdcbniuf p quam Jofi^ e
capUe o<cam&xobaQC,q[Uxpariiliaum«ac fttbriliffimamigm^spaftem fi^i*
POLITICO HISTORrCUM; 71
figniiicat. ItaquefijImcnindeRianansyCandenseft. Alteram|;eniueft,qiiod
aaurit hocque eft tubeuiii, Jovismanuemiflum. Tcrtium humidum eft»
non uric , kd infufcat : quare ntgrum dixerunt , Vulcaaaque atrribuerunt»
cui ignis nofter, qui fumofiis eft^ facer erar. Quamobrem poctx f^Imen
nitoTcumappel[arunt,urquodcripIiciii)odo feriat , ac tripJjci Hr acumine
fprsdicum: atribusetiain CycIopJbusillude£SngicnQimabatur; utioferiuSp
mmde Vulcano loqucmur,pareDir« Sed umen nunquam Vulcani imago aut
.MtiKtv^ecumAilminecf&ngitur, hcer ideisattribuatur, urfulminisnaru^ y
xa, acqw cfiedtusdeclarenruu Jovi veroincerdum in manusrradebatur,alias
adpedes., nliquando id ciaquila roftro » vcl unguibuf geftabac: atquc ali-»
jsalitcr, icmperramenToviftiimcnadpingitur« Scncca Jihro ir. Qu«ft. na^
to ral.inquic^ad cocrcen<u>s aoimos impcri torum,(apieiitiflimos virosjovi ful*
:f)ien cradfdinc , vt (iipra iios ibhGct ahquid timciemus « utilc cnim crac,
jofa^nca.audaciA.^elerum aliquod cflct advcr/um quod nenip fibi fatis po-
4rt|S vidcrcmr . Ad contcrrcudos icaquc eos » quib vs innoccncia nifi mccm
fioa pkBcCv po(uere fuper caput vindicem»& quidcm arroatum« Ncquc (blant
4U idcni dicic, ipie per (ejupicer fiiUnen mi tceba t : fcd etiam ( qucKl fuperius
ctiam diximus) cx alioii^m Dcorum confilio: hocque genus pcmicofuoi
£kM eraci iicutpUcabilccxiftimakaturquod (blus /aculabatiu:. HincScneoi
mferc , tnqw^icns, <qttefiiadnuMhpm Jeven> prodeftc (blum oportec ^ nocerc
non, niiicum pluribus v;(um cft i ita hos, qoi magnam potenciam inccr ho»
inines «depti jCunc, (ine confilio pcenas irrogare non debcre , fcd mulroft
jidvocarCjXronfiderareinulrorum fenrenci.St placira cempcrare , Sc hoc fibt
proponerCyubi aliquid pcrcuti debet, ncjov^quidem Aium (atis edcconfi^
Jium. Idcniquejovcm intecdumlevioribus fnliiiinibus,acque lo/briistelis uti»
Aon autem fcmper gravibus, co Ipedare vult» uc if adn>oncantur^ qiiibus
adverfus pcccata hominum fiilminandum eft» non eodem modoomniacC
ic pcrcuricnda^ /ed qucdam £:angi dcbcre» ^quxdam^idiidi , ^diflfingi^
i|U«4^ adiiv>ncri.. -
' ' ^iEk^U^quoqucJupJccclcgirur (]niftrobrachiogeftaiIe,quflrerarfe^ JSift a j^
,pMil)iu%4quofiiiKAatritus3 qaa excufta, pluviae crcari diccbancur ^ pcr- '^i^fi^^
indc •r^ucde^tcraivlaiioaeniitci» qucmadmodumScrviusapud Vir^ilium»
adki^iar in I IX. iJEncid.cum didu
\^ Jlrs0d§$ iffim \ . ■
. : .' €r.ii^tfiwd^f9vm^tMmJi^0igr^em
t/£gi4d'e40€mi§fgf ^ JiXir^mrmt^fiftftximt. r c
In cadcjb pclle« quam Dtphteram vocalftanff» j^piter omnialibnWmml 2>j>faM
fafta per(crdicre credebatorv oc fciikct-i mctnori» tfflucrcnt ; ac irulca ^^v^Ht^
quidcmpiDtemporcdiffimuIiiiej vetumalfquandode rmprobispeenas Aime-
re:quarC|Cam ali^ftccn >mfroba,poftqnamdjuinfttami>r«rfMtaic vivercfim
K eflct .
74 THEATRUII ETHNICO IDOLOLATRIOnf
cfirt, fcro ttndtm fyroas ciare Tsdcrcnr, provcrbio dkAint ^ iQJpczir,
ctfi <cro, pcllcm Jopccr : Scd & idcm abiqw fblmiae io qoadam ftuBi
2uareracmCaria,ccrncbacar; immo nccSccpmmsyOccqiLilqBafficonai
abcbac , qiue faprricii cflc Jovxs infigoia «luumas ; Sed taaCBm feciirim
ccncbat. Cujus qiiideni ra hanc caufara Plocarchos afoc; qaodibli-
cet, Hercules, Hippolyta Aotaiooum regina incer6fia , ab ea ni com
catterts armii (econm fldeiXKric , quara & Omphihc , (iue imaGx dooutr ,
qoxeracLyda gcnere: qnare Ljdoruni reges eara poAca camqaani QBOm
fervaranc , & rcligionis ergo geftare Iblebanc. Hxc dcinceps poft ioogiD
ar.fKirom iericm camqaam pcr manus cradica ad Candanlcm pcivciMr ; qoi
e*m ob faftum fene derrcdans , ferendam cnidam foo afeckc aididit:
Scd G'ges, CariarRcz ambobusinterfe^, uru com c«tetis fpoliis » f^*
jmpiiif tM* curimin Cariam detolit ; ibfquecxtrudo Jovis fimulacro, iecurim io iUiv
VfBiMm. m^y ^^i , lc Labcadcum To vem appella vtt \ nam Ljrdi fimirim Xmffm in^
j^ant. £x hii;iif Jovfs Labradci ftacua, qucmadmodum rcferr iEliaiMt, gb^
dios nomine Carrus appcnfiis firit : qoi idto vcBcrationem haboifledita
cft, quod Cares primi belli officiiiasinftituifle,pcCDnia&roerceife miKia^
fe, Loris cljpeos appcndiftc ; &criftssgalers accommbdafle feraotmr.
Quia vero pi Aores non minus iDrerdnm'Pocrai|k^ fementa penicob
eirprimunt, atqneipfiPoetxcffiozerinti CiefilohisApcllisiirlcipuIascam
lmgoit.a fabubm, qua Juptcer Bachum peperifie fingitnr , advivdmibiscolonbiii
^^^^""^ rcprzfcncavir; namut Pliniushb.XXXV. Referr,JovempartiiciciitemBV-
^p^l^i^ trncum depinxit , 9c mulicbricer ingcmifccnrcm incer obftetricia Dccron.
<pf9/#r#f. Nihil hic de Bacho dicam , quemjupircrdiufemoriagglurinaruffl habuille
Uifiiiw ferunr, quoad oartiis hora vcnidet: Hujufmodi enim tabnls ex Ovidio Ui»
fmrturkm Mctamorph. ncile cuivis nocx cllc pommc. Sculpcorcs ertam ftacoaraB
(uarnin exempla farpe i Poccis mucoari funt. Quare quidam Leoncinr» qacoH
admcKluin fcrtbic Paufanias, fuis fumpcibusjovcm (eptem cubitos almm, A»
quilamfiniftra, dcxtra vcro Jaculum continentem effinzenmt; qnodcoB
icilicet ita i quibufdam Poetis dercriptum legi<je^> Sitrabo ciu» t|e Jovii
Oly mpii templo fcribit , quo ex univerfa Grstcia concwfus fiebat naxMa%
ccrcacim omoibus fplendida dcma aftcrencibus, intercaerera dkir , ibifti^
cuam Jovis videri, ex ebore i Phidia fadam» eamque ita vaftam , IH Mii^
plum id qnamvismaximum, exiguum magnitudini ibciiat eflet , qoarc
rcpr arhcnfionc dignus fiiifie artifi» vifus eft,qood ft^tntmibipofaeri^, tp^
locominuscongrucret; nameafedens, ▼ertice tcAum ittriiMbar y qiute
fi fotte fiirrexifler, templi pfloculdubio operimencam perfifcgiflet. Sed raiBcn
eaapud omnes fbitlaudatiflima, nam ut Quintililnai ait» vallttas illa teli-
gionem injicere intuentibusyidebatury &ne(cioquidmaieftaris Jovinnmi-
joini addebat • hanc ad Homeri dcfcriptioocm cxftolpEft Pludiasfiiflbscfti
qniinlliadeitadeeofnqiiit; ^ — ^
POLITICO HISTORiaiM. 71
AmmU^ ff MmiMiHMminnMficitOffmfMm.
tKpcctUtnpi&orcsCai anfoii cosameoca dopinzeruticutfecic ApeUet, cuim
con;urationisi^icfiidusreus , quod inferius io calumni« imagioe expooe*
mus: &Nealcesingentofos&roletsinarce, 2c Pliniuslib* XXXV.referc ^
cumprxliumnavaleifigypcionim&PerfinimpinxideCt quodinNilo, cu-
jus aqoa eftmari fimilis, fadum volebac inceiligi» argumenco dedaravic,
Siiod arre non pocerac » a(ellom enim in liccore oibencem pinxic & croco-
il um infidiancem ei : nam mngna eft in iCgypco crocodilorum copia ^ ficut
inperfuafioorum» quam a pi^iitoribas Aclculpcoribni^ezcogiutura dicttnc»
Deorum imagines abique hominis vel aoimaocis alicnjiis figura effingere »
qualisiegicor Veneri Pj^hi«ftacuafuifle. Sol eciam icaapud Phxnices ftiic
expreftiis^ Siaom*quieft Peloponnenfi populus» Jovem P^ramidis inftar
habuerunc^quodeodem referri crediderimj quoejufdemeftigies» inferiori- iMgt^
buspartibusnudiy&fttperioribusceAireferebacur, deauafttperittsdiximusi ^^
bafis enim ejusftacuae cenebrasfignificac , qoibusimpeaici, dum hanc vicam
vivimusy divinailla,minusiocuerij>oiramus; Quacacucismeocisobcucjbus
fonc ceroeoda» qaospjrramydiscttlpis nobls adumbrar» conc aucemeacer^
nimus, cum omnibus harum remm afledibus ezluci incelligcnoc acieoa
Acuimus» vel cum corporea hac mole depoGca t futfum ad Dto ftttendufli
evolamus.
Quintus Corciuslib. IV. fccibic, apudTroglodicasinluco Tovi Ammo* tt^tr
ni conlecraro , foncem excitifte, quas aqua fous vocabacur » n«c orieocc A$m0t m m
fole cerebat» meridiefrigebac» vc^^eri calebac, in tempefta noAe ferve*
bac, & nodlead auroram declinancepaulacimufqueadceporemdeferyebaci ^^fm^
ibidemaitpronMiiune quoddamfimulacrumbabitum, quod nullam cum^f^f^
cxcer is fimiliiudinem baberec , fed inftar umbilici ellec ex fmaragdis , al>i^j|J^/**
q ue iapillis ptxiioRs coagmentatum ; 1 ubtus quidem lat um , ac rottmdum ,
quod piulatim verfus cofpidem at tenueretur , cumqoe ex eo aliquid fcifcita-
riveUeatt folemnipompafacerdotibus fopraauratam naviculamgeftatum.t
cui iii circttictt mulcar argencex pater« adhxrebanc* In pompa fequi matro-
nasatqueorig^nes, incompofita qiiacdamcarmina ccmcinences, qaibusfibi
perfoaderenc , Jovem cerca relponfa reddicui lim.
Sed Sc fub ariecisfpecieTupicerAmmon fuic culcos^cuius rei hanc efle aliqui htpinrfiA
canfamdicunc , quod BacniuaimexercicuperLybiaedeferra ambulans > fi- ^!rjj?f**
tienSt cum opem i pacre Jovepetiiflec, abariece adfbncem ficduAus, ttbi^^^
ficim umVerfus exercicus fedaric. Acque credences Jovem fbrmamj)lam in«
dutum, aquasoftendi(fe»aItarc, arquearietisfimulacrumibijovipofnie*
runt 9 Ovidius i fabu{a non recedens'; volc Jovem eo remporet quoDii
Gygancum impecum dechnances in iEgjrpcum (ecefleronc, oi rums ab eo-
xum vi eflec » fe in ariecem coovercifle. Herodocus xaciooem aftereos^
K 1 Ctts
7< THEATktlM ^THNICO IDOLOLATRICUM
cuiThebis, aux eivicaseft inJEgypto; nefiiseflet, oves maAare^dicic Jovenb
cam nollet le Herculi -mjrum in raodum ipfius arpeAum de/ideranti , vi-
fiCMt" dendam prxbere.- Ubi quocidianis eiflagicacionibus fibi abeo moleftia
4^^iM.~exhiberecur, candem ejus precibus viAumceffifle, acfepellearferinator-
mm oftendifle: ex hocque i£^pcios Jovfs fimulacri ezemplar rnmpfifte ,
quod fpecie ariecis effingebant. C^Uiare hane belluam apod eos di vinos nono-
resmerailTe, neque onquam in (aaificinm maAari , prxcereuam quod dic
Jovi (acro,quotanniscapucarieci ab(cinderenc,eipellem decrancrent,qaa Jo-
vis fimulacrum veftirenc ; adquod Her^Hliscffigiem admoverenr y ita utnoc
illod cerneret,poft omnes ad decortacom ariecem,verberandomproficifci,oa-
juscadaverin lacra urna condicum , maiima cum religione fepelirents ne*
quetantumspudi£gyptios Jupiter Ammonfuic,(ed &apad Arcades,quem«
admodum Paofanias recicat , apud quos e;us effigies cemebatur fbrma qut-
Xmage.' drata,inftar Hermaram,qu« (unt Mer curii (bcujc. Aleiander Neapolitanas
.^4- a. «fcriptum reliquit , Celtas qui 6mt Galliarum populi , loco Jovisalriffimara
qoercum veneratos eife, fortaillequodeam arborem Jovi facram (circnt, ex
cu|us frudlibus olim homines viAita(Ient,tanquam Jovis efiet , eosalere qoos
in lucemedidi(re,eilquepro(picere crederecur. Quamobrem anciqui omnes
fisre Jovis ftatuas quemis foliis coronare confueverant; perinde arque ea
arborvitx fymbolumeflfec, quamabeoimmorcalcsdimanareexiibmarenc
]c;.qQ; Romanij.eosmilicesquernacoronacohoneftarefolebant, qoiciveoi
Roik anumin pugnaexmorceferva(Icnc, ei vicxinfignia triboentes, qaivi«
tacalicujusaucorexfticifiecSed Bc exoleacfbliisaliquandojovemredtmebtnc;
ltu)u(modi enim arbor (emper vircc ; plurimam uciLcaris in morcales impor*
tat; eiusfoliacQrlcftemcoIoremrcferrevidentur .- QUarovisB»inetvar,aQtPaI-
1 tdi pocios (acra efie videacor. Pau(aniasnarrat , aliiubi i n GMtCia JoTis li'*
mulacrum exticifie ,quodinalreramanuavem ,inalcerafalmenceneret,Ta«
(. riifque fioram geheribuscirca cempora eftec red]m]tum.Incerdom Jupitette-
^iam cbronam ge(bbar,quemadmodum fuperius ex Marciano vidiraos; nam
eujus cffigjes , uc eam Pallas cum Araclmecertans , apud Ovidium aco pia-
Xit, eracregia) idqueoon injoria, cum Deorum , Hominum, onfver^iqae
orbisRexcrederetur. Servius decimam Virgilii Eclogamenarransfcribit,
prOpf ia Jovis infignia , qux triumphantes geftareiblebant fceptrom , cc^a-
camque palmatam fuifte (quod erat Veftimenci genus purpureum , magnooi
ttCque lamm 5 didlum i palma, in eo incexta ; alii a latirudine clavocumau-
teorum » qui in eo pi^ eranr , didom puranr) itemquefaciem rqbro colo*
te tin£tam habere ; nam utPlinius referr, Romani quolibet fefto die Jovis,
, laciem minio illinirc (blebanr» &icen(biibusin primis Jupiterminiandas
.l0cabaruc,exquomuIiere^fomp(erunr exemplum fefe minio fucandi, ut
tubrs vidfancut^ quodpocentfc ita pulchrioresreddi, cumioterdumfe his
fuds
POLinCO HISTORlCUMi 77
(ucfs maxime defbrmes>xhibeanr« Aapd iEchiopes proceres roros Ce eo rin-
gebanr, hicque ibi Deoramfimulacriscolorerar.
Vi^imx , quae Jovi diverfasobcaufas, ahisatqaealiisremporibtiSy fub ^i^^
variis cogneminibos immolabanrur , eranrcapra; agna bima , can^idas ^|^^^
rauniscornibusaararis: idque apudRomanos, aui inrerdumei^rre, jTale »
arque rhure , ab(que alia vidima raciebanr, Apud A thenienTes ei bos^ m^jBtz*
barur, maximequidemridiculorini; quierarejufmodi; urapad Paufaniam
in Anicis legirur ; In Pohei Tovis Otdeum rricico permixrum appcuiebanr 9
j^equecuftodesadhibebanc :~ bosad facrumcomparatus , dbmadfiram accf- ttidii
debar , fniges eas acringebar : ex Sacerdocibasis , qnem jSou^r*^, ideft bo- ritntfMiri'
vis pcrciiilbrem appellabanr , iecurim in illum jaculatus , fugiensabi bar : qui /^'*^
afliftebantyramquameam, qui bovem percuififlet, fion vidiflent , iecarim
ia judicium ream cirabanr* Hic mos indt deri vavir. at Stiida viderur , quod
in fefto Jovisferunr ,raurum (acrasplacentasdevorade, paratasad (acrifid»
um, quero Taulonquidam,arre6ka(ecuri, flatim interfecerit, atqttcfagajS-
Vaief it : Bipennis reliftaad judicium poftuIara,ab(blata eft : 6c eum deihceps
rirumquorannisfervabanr. Nequemirum, apudArhenienfesfecurimream
peradbm ; nam inter Draconis leges resquoque inanimaras» cum facinoris MipimA
audornonfeperirerar,€irari, damnari , reiegari, extraque ctvitatem abjici, rMjMi^
aliafvepaenasirrogariprocriminisrationevolebant Quare apud Pauianiam
deTheagehe^ (kapudSaidamde Niconc Athleta , (imilequidpiamlegitar»
fiicpugilfuit, &pugnis,&lud:a,pancratio,car(u,&aIiiscerraminibus, inO*
lympiis , Nemeis, Ifthmiis &aUbi vidoracccperat coronas , ut a)unt , Mille f
quadrifigenras: cum verodvivisexcefliilet^qaidamacceffitad ftatuamejus»
quafiviveret,&flagelliseamcecidit; inquemillacollapfa hominemcontu*
meliofum ulcaeft : incerfe<5ti autem filiicasdis ream egerunt ftatuam ; itaqae
eam Thafii in mare abjecerunt, fecunddm Icges Draconis« Pjrthia vero Tha-
fios, ex hociniqao judicio pefte laKorantes, eam ftatuam reftitu^re juific
Qnicum dubitaren t , quo ptSto illa i mari extraheada eftet , piicatores recit H^
cumlaxaflcnr, arpifcescaper6nt,eam^mariextraxerunt, quamThafiiinpri- ^^
ftinnm locum reftttuerunr, eique poftea divinos honoresdecrcverunt*
Fabular qux plurima; de Jove narrantur, multa prxbent argumenra , e|ai
eflSgiei di verfo modo exprimendas , nam eum referunr alias arque alias fubinr
de furmas induifle , ur amatisrebusfraererur ; in taumm enim (e converrir ^
atcum Ettr6pa concumberet; in Aquilam, ut Ganymedem atque Afteriani
raperet , in aurea m pluviam, ut Danac iUuderet ; in Cycnum , ut Lardamop*
primerer;ioignem,uti£ginamfallerer; in Amphftryonem,urcam Alemena
coiret ; in Dtanam , ur Califtoni (e jungerer ; atque in alias innumeras iiguras
fe vertifte ferrur ; de qutbus nihildicendum itarui; qaandoqoidem vetercs
ad eas nallam Jo vi imaginem exprelleraiic;
K| DB
7S THEATRUM ETHNICX) IDOLOLATRICUM
DEJUNONE
ixm Uvk /^U I ieiirenim , anciquos fub variorum Deorom ttomiiie elementa co«
^^* VJEluiflet pro aerejunoncm iQteltigendam cradidenmt; quam ideo J6-
vis fororem obulati lunc » quod Jupiter pro Igne poneretur : atque fiam
illttmoBli Regem » ita hanc Rcgiuam Tocaverunr^ Ignis enim atqoe aeris
fublimtoribuilocisdegunc» majoremque vim iares bas caducas poflidcni^
Vknla^» quam cctera duoelementa. Interdumque eandem pco tcKa accepenioii
quact 8c Jovis uorem finxerunt ^ virtus enim qusedam feminalis ex uiperio-
ribiiseorporibus in tcrram influit > qux vim illi elargitur » eaomniapiofc-
rendi, qu« a&tim ipia producit; non (ecusatquevirgenitalcmBlieiJf ac>
Tum fuo iemine confpcrgens » id ad prolem concipiendam > (iioqM eeinpoiie
edendam compeUit. Itaque Virgilius hoc innuens» Jovem dixir itk umua
uxotts copioits pluviis de/cendille. NonnuUi Junonem idem cimi Looa
numen eue voluerunt; ei aiiqua Lun« cognomina artrib.ttentes » nam Ltt-
cinam vocaverunt» tamquam ea eflet» qua: aparturientibus imploffafia a^
fttfimUs c&t^ ac fbetum in lucem edtceret. Hinc ndum eft» utantiquialiacoc«
faku$mMk p^j^ humani membra iHis diis adicribentes , iub quorum totela eflem;
Tunonem rupereiliis prmporuerunt ; quod iis protegantur oculi » perqoot
luoe fhiimur» quam tribuere nutabanc Junonem » Lucinam di^bun,. Sed
camen & brachia eidefn facra leguncur : quaroobrem Homertts, qoi uai-
cuique Deo polcerrimum aliquod membrum tribuit » a quo eum cmoo-
mtnet; Junoncm Aoi««Xiro» appellat» quodeft» candida bracfaia haDeaii
tem. Itaque ejus fimulactum aliqui ex materia pura acque candidaeffinxe-
runt » corpus fcihcet Lunae adumbrances^ Lucianus teftatnr, qoamvis
IHmS^uu Eka dida Syria » mx Hieropoli colcbatur » Juno eiTet « tamen ejus fli»
cuam non unum aliquod videri numen refcrre » fcd plurima » in ea caim
aliquid P^Hadis » Veneris» Dianas» Nemefis» Parcarum» atoiie alfonim
,^ ottminum» manifeftodei>rehendebatiir; cafupraduos leonesiedeba^altera
manu Scepcrum » ahera nifiira gcftabac » radiis capuc infigniebatur i pluci-
maque alia in ea cernebantur » qiue aliarum Dearum erantpropria. Hioc
Lucianus oftendic » Jononis numen fub diveriis nominibus honore acque
culcn fiiiftc olim aftedtum. Quare minime mimm vidcri debet , fi ca La-
cinaquoquceft appeUaca; quam parcuriences » uc fibi adcfiet invocabaotp
quemadmodum Tcrenttusin AodriafacitGlyccrium» dumpartosdoloces
experire tiir » ita diccntem.
Hcc ab antiaufs fingebatur » ficut in Fauftinas numifmatibssexAat » ibi
tmm nutrotue ftolatie imago ftansccfnitnr » quasdcxtta pattcam» l^iftia
liaftamteiiet. hisUterisadicriptis» Junoni Lucinai. Fireoinnifaos
Dconim
••?- .
POLinCO HISTORICUM. js
DeoniiD imagmibas ant iqui haftas cradidcrunt ^ uc & in jam expofiris pater»
&tnplarimis aliis dicctur: auare cjos rci rauo non viderur ipihi anipli^s
Affercnda ; qux quamvif aliDi commodius fertc rcddi poflc vidcatur ; non
tamen hie incommodc aliquid de^ace attingcmasi nam quifpiam htc acU
mtrctnr » cur Juno » ouat pacifica fingicur , haftam gcftare dicatur » bclli<*
coforum cft ptopria : hoc quidcm non (empcr cft vccum i (xpc enim fc vaU
dc feroccm praebuifle narcatur; ut cunc (cihcct, cum opcm Grascis concra
Trofanos rum, adycrfiis q«os omncs fiias vircs cft ezpcrca » 8c (fi Home*
: ro credimus) armata curmm conlccndir , una cum Mincrva ia acicm pro«
-diit: cjuscurros (nam orcftantiffimi quiquc bellatorcs c curru tunc pugna»
re confiicverant ) ita ab Homero dcicribitur: lignum tranfvcrfiim , quo
•currus fuftincbacur, crac fcrrcum, rocsasncaseranr» oAo radiis fuftiilcaB ,
ocimilicosambiencefftoreit aBreobdufti» argentorcgebaciirlocus, undo
^'99i& cziftcbanc. Supra Dear fi:des loris aureis » acque argcoccif contexca
-crac \ tenio avgcncens , jugum aurcum erac ; cquqrum infignia
auffta t aam Kcer alias ejus conus ab avibus craAus legacur , cunc camcn e*
qots ci ctous erac. yiigilius cciam cidem currum» acquc atma adfcribiCf
cumdcOurchagineinprimoiEneid.loquens9 iudicics
Qwre ncmini deber abfurdnm videri , JUnoni ab anciquis fuifle haftam
-€on€cfiam , Dcque me hocloco rationem affi^rrc , cur plurimis Dcorum
fimulacris baftat nnr addirat ; qn« cz Juftinocft hujufmodii olim fi:iliccc reges
pro diademace , alii(que regiis infigniis haftam ffcftabaoc \ atque in oibis
*prim6rdtis homines nnllas Dcorum (Uruas habcDanc , prcterqiiam haftas^
2uas rchgiofo culcii pro(equebancun Sedcum humana forma effingi Dii
mr ccepci , tnnc ibcuas non haftas coluerunc : fcd camen ur anciqux rcli-
gf onis aUqna veftjgia cxftarenc , corom fimulacris ha(bs addiderunr. Cum
•AncM(esapudVtrgth'nm hb.vu iEoeid. JEncx progeniem ez ipfo orirurani
oftendic , ab adoJc(bcnce incipit, qui haft« inharret : ubi Servius adnoutf
haftam apud vetcres prcmium corum juvenum e(Ic , qui , interfedo ali-
^uoho(liuminpt«ho,tniicprfmamfi]xvirtutis(pedmcnoftcndi(rent: Ha*
Ifamquc plurimi ab anriquis fadam, cxrerisque armis prarpofitam*, eacnim
Ctattbintim , atque imperit crat argumcntum : quarc fortibus viris dona-
atur i fob hafta qnincriam auAionem fieri folitam ; dcnique Carthagt*
nenfe^j cum beUum Romanis dennncisfient , eis haftam mifific » Suidas
referCy morem Arhenisfnifie, ut cum efierrctur cadavercjus, qui intcrfe-
Au;s ctfeCy hafta in pompa prarferrccor , aut ad fepulcri caput affigeremr » hoc
fita inrer feAoreadmonito , (e inultom non abimrum. Quarc olim Hzs'
fta mazinii doccbiinr > ft pukcrrinmm erac infignc. Hatc igRur eft cau&y
- cur
THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRIOIM
cur ea Acri< imaginibas adpingeretur. De Junonis curm , ab Honiert
^(cripco dici poflcr; cunrvarioscoloresfignificare, qui inrerdum inaeit
cernanrur. Sed Buccatius lib. iz. Geneaiog. fenrit , dicens eum idcirco
ita efle fplendidQm. quod Juno diviriarum Dea credebatur : armamoque
ideo ei data nt intelligercmus ^ homines inter fe ftre di vitiarnm. cauia pi^
nare. Quaae eidem feeptrum in^manus tradidenint , innuentes , io ipfius
eflfepoteftate, divitias atque regnumelargiendi, quemadihodum ea Paridi
pollicita foiilefingitur, cumfcilicervellcr. triumOearampulciierrimameiiis
^dicio decemi,quod quidem magnam habet probabilitatemUi pro earenaoi
intelligamuSpCujusfenrentiz efl Fulgentias^qui Junonem capite velo^bdih
Aa manu (ceptrum geftantem defcrjbit , hocoftendens qua in parceicgniv
Imago ac divicix comiihn 1 1 in terr? namque R eges fuam dirionem habent ; in cei»
^f-^ rareriamvifceribus, diviticlatitant» naminde anrum» atgentoniomBiaqiB
metailorumgeneraeftbdiuntur, ezindelapTlliprsrcioifextraburiciir. Httip
Dearpavoracdrerat. Quare Pauf;inia5 templum Junonis«Iicafat in Qnecil
?«v# rii* defcribens,inter crrera quae inibi eflc recenfet » ezritifleetfara dkit ptVD*
*^*^/^'^* nem , exaurofa^um, afqucgemmisnmimefplendidis, quett-^E^ec^H^
drianus Imperaror obnilerat. Rsrioautem, curiubjunonistutela» kxc^
vis eflet , prxter id quod de Argo referrui |Cflc poteft^ q«od diAitia; noh &-
cusanimosnoftros demulcecnr» atque pavo intuenrium •Cttlos otledeti
S$$€€Mhm ith§ IX. dt Dfrum Gent^bg. Pavones atque divites ioter le ^m-
parans,multaineamfcnrenriamdicit; namurriqiievoce, maximamiupes-
Diam atque arrogantiam oftenrant; aUisfemper feprxfertmt; fal(a aliomai
laude fe jat^ant ) aliaque plurima apprime fimilia deprehendi in utris^ ut
poflunf. Ifunt alis qiroque aves, quar Junoni confecrabantiir , interqoas
ftiit quoddam accipirrum genus, irem & vultur,quemadmodum referr i£liap
nqs, juxta i£gyptforummorem , qui bujus avis , pennis Ifidis fiiDiilacni9
cernebanr , qux apud eos plurima in k numina coUigebat, qiur a Graeas
atque Romanis colebantur. Eifdem pennis domorum Jannaa ornabaak:
quod (ecundum Alexandri Neapolitani fententiamaddomusiiobiiiaiKB^
atque antiquiurem oftendcndam referebatur » anferes quoque JuliOk
ni erant facri -, quorum aliquot Romani in tm^ reioplo alebanr « qnoil
icilicer anferes (e \n capitolio a Gallis obfeHo^ pate6dia hoftiom ii^
fidiis 9 i. prcfenti diictimme liberaflenr. Itaque in bujus beneficii ab
illis accepti memoriamtpublicis lumpribus in Capirolo aliqnoc iemperale*
banrur, &Cenfbresidfummo ftudio curabant^otoptimeiiutrirentvri iicm
argenteusin Junonis templofuitdediisatus. Atq; nt fomagisgcatMergahaDC
avem oftenderent» quorannis (blcmni pompa » maximacum religione» fpieiH
dido ferculoanicrero geftabant , eodemque tempore .caneBip^o tx CumM
fransfigebant, utabeabelluapoBnasmalccttftoditcjurcii rtpcifeeren&
FabDlm*
POLTTrCO HISTORICUM. fc
Fabulantur prsrerea Poctx , tiidem Janonts nnnciam fbifleper quam ar- V^-
«us diverfi coloris inrelligitur, qui in ccclo plnviofo rcmporc cziftere vidcrur :
cam dixcrunr Thaumanris fiIiam;'quod admirarionem /ignificar , quatn
incuencibus injicir , cum pulcherrima colorum fpecie oculos ferir : Hoc
fpeammaddivitinsrefertur, qnae primoqaidem aip^du, infipientittm ani-
mos ftupore percelltinr»cum ramen non fecus atque Iiis ftatim evanefcaiir«
H« apud veteresDea eft habica, quam fincebtnr habitu muliebri , verfico-
iorc vefte , non niinquani fc croceo in omouium expeditam ; alias etiatn '
vcrficplores ei Virgilius rribuit in IV. >£neidos cum cam a Junone miflate '««wii»'''-
fingrt , adDidoniscrimcn ineidendum. Junb enam fercur quatuordedm ^^**
Nymphas ad fua obfcquia habuide paiatos , ut m priroo iCneidos iEolura
illoqucns, ipfii deltdicir; qu^nim pulcherrtmam.illi in Uxorem polllce- ^
tur , fi ipfe venros , qnonicn 0eUs credebacur,ad iCncje claftem disjiqen-
dam emirtat ^' koe aeris turbahonem portencftt , <}uem Juno adumbral ;
buiftfthodifutlHiubes, venrti pluviar^nivcs, fulgum, tonirrua , caliginiA»
nrque fd'genardlbr Qua^'Mam a Marciano Capeltalib. primo Phiiolog.
fub Juhonisiibaginc reprcfenranrttr, quam.ita defcribic. Juno rcdo capite
iadlebqaddam gafumnare prjenilfebac :' Cui gemmis iniicum diadema pre*
ciofisf ; ' hhtn tieqite Scjtidis Vireta nec Ccrauniorum vibrans , futguram*
que lumen, necirufttc^olor Hyacinchi credcbarnr abciTe profunditas , ttd
torum illud (eMiimUpirfs fuIguranrlsThaunJandos obrulifte reginac ccrli-
rum fef cbitar. Ipfiui vero diVse viilcus afli dila perlucens gratia ftatri coii-
^milrs, nifi quod ille imQurtbili laeritia renitebat: Hxc commutarionum
afliduarbm nnbilb crebtius tutbidabaMir : nam veftis ejus hyalina, fed pe«
pkih fiierac*calieinofiuii; ^nod tamen fi appulfu oujufdam luminis tangc-
^rdbr p incdt OTumbrantes nebulas fud« pcrfpicuitatis gratia pramireret.^
'H^-fuMeh ditflera,l±va(bnofum bombis terrcncibus (nftiner rympanum^
Nu/bs-dlKei idihodiiiil' fiirvi; quorum folea^ arrie noAis mgredine colo-
Vsintitt*' '( littttBibAMS- 1^ vufr etfe aukatas : in cujus (ementiam Poecas o«
iTtnesdi(cedd'nt)ejo(clemgenuaZona quidem diverficolor ambiebat, qus
nunc prcftilgidorefpondebatorbe , imncvanefcenrisgrarix tenuata varie-
rasirapeaitusobliqdabac» tanquamnihilhabuiftet anredi(colorum. Hxc
Marrianus : qum ita clare aeris qualitates oftcndunt , ut nihil fic opus expli-
catione. Iraque ad aiiam Junonis (htutm, dequa Paufanias in Corfnthift-
cismeminit , veniamus , De« fignum infolio fedebar, eximia magnitodine
amo & Ebore fabricatum , Policletiopus} .coronacratcapiti inipofita: ea
Gracias & Horas egregie fadbs habebar ; Dea manu altera punlcum ma- Iihagoi^A
luni, alcera fcqnmm tenebat, cuicuculusinfidebn; quod idcirco fa^m
dicuQt , quod' Virginis Junonis amorc captus Jupiter in eam (c a vem verte-i
rir » quim pueUa canquam ludicnim captaric » in hoc fuam fenteii-
L riasi
ti THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
tiiun Pkufaniasmrerponic, diccns fe bxc » & qux his func /imilia, ckDii^
Tulgaca ) & fi vera aeuciquam exiftimet » oon purare camen ne^Iigendam
perinde acqucali<]uodarcanum fubhisfiibularum involucris laticec : Quod
camencumipfononpacefaciat : oequeegoaudeoaliquidcomminifci; fxpius
enim^mfailus, me nolle ibi aliquid temcre allerere, de quoantiqui tacaerGc.
Apulejus Iib.X. de Afino aureo , cum judicium Paridis in (cena adum
cklcribir, inquit^jn (cenani mulierem prodii/Ie , quae Junooi crac iLni-
€000r^ Hs.y honefta tbrma, habentem in capire candidum Diadema , 3c ice«
/sAmv. ftrummanugeftancem, Ca^orc Sc Polluqc comjratamy qui caflidesin
(r capicc geftabant , ftellarutp apicibus iniigncs » ^tquc ita ^uoquc eJBidi
in ancicfuis numifmatibus viAmruj^ ,,.
HiDip/curi»ideftJovis filii dicebantMr^^quj ita charitate /cmutuocom-
f flcxi ferumur,iic yicaiqcerfe^divifa, yiciljim yiverent» acquc morerencut;
cfficerentquc fignum, quodgeminos vocant.,;Spai£iatc ita horum fimu-
kcra ifQngebant ; erant dtio ligna paraiella^duoDus pbhqfiis oonjogaca,
adquodpucabant, fraternQ Dcyrum amori ilimulacruB^p^ppriumeflc, bo-
rum unus pugillacu ^ alter cquo plurimum valebat. Quarc ambo /aepe
fuerunt cSi&i albis equisinndcn^es, qvi ilios forrc ipfcrebaiifc, ,qucs i
.Junone dono acceperanc., 4 Ncptuno ipfi tradicos j qudruiiijfionBiefl uoi
. Xantus , alceri Cyrallus erac : Equices hi Jnquod^ pervecufto Atheois
cemplo vifcbantur *, arquc ca forma Vacie^o, cum <{pr«r|ira Rcat ina Ro«
. mam venirer , nodu vin fuor , dicentes jPerfem Regem iiIo;dtf captiun^
^quam rem Ciceio lib< m. dc nat.Dcorum.f^rr^Pf Juftinus /crihit , m
.praclio intcr Locros & Croroniaras, duosadoleiccntes egregia ^imj^» (b-
.<ttraprocera,ineqnisalbis» diverfaabaltisarfpafereu^es: p^rj^ureis.ircfti-
vsncntisinduros, vifos efTc, qui in primaacicforrifiimcpro Xxvrfcnfibus, quo-
lum numcru^ad quindecimmillia pci vcniebat , conrra (^(^tcini^Uf |, qjv ^
cencum vigincimilliacrant^fcdtamenhosabillisfraiftoii.^ acproll^i^fB-
gifie, duorumillommproculdubiooperaf) qui cjuiinoidi jriAiiria pafta*, ei
. hominum oculis evanuerUnt. Hi non injuria Dio/curi cr^diti fucrc .: Njw
cumLecris aLacxdemoniisfuppetiaspoftulaficnt, iisnonimpctratis,ad.Di-
ofcurorum opem implorandam confugerunr. Qui qua fbrma e(Ienr,qu«-
que infignia geftarcnr , opcimein/cduo illi adoIefccnccsMcflcmi, dcqui-
fcus Paufanias in Mcfieniis , exprcfierunc: Hi namque in Laconiae fiiics
.populandi graria fimul rxcurrere Ibliri eranr : Forre Lacsrdcflionii per
&AosCaftoris&PolIucisdies, poftlblcmne epulum in ipfis caftriscompo-
tationibus /e , 9c lufibus oblcSabant: Ibi duo illi ;^doie(centes , in albi&
l&itgm tunicisfc purpurcislacernis, equispulchcrrimisinvehcntes haftas manjbus
^^*^' renentes,deimprovifbfe Lacxdcmttniisoftcndcre» i^li caftorcs eflTe rati,
f tti iacris intcrcfilie iiu^yolviilent » gdorabundi oc^currerunr » corom fibt
numco
{^OimCO HISTOR.ICtDiC. H
m
fiamra precibas implorftntes. Af |avcnct » ulii primani in mcdium re-
^cptffunt, tumnlcara, & ftragcm, modo hos, modo illos haftis frricni-'
tes» edidcrant t trquc indle ad luos.iropuiie; viohtis /acris» rcvcitcmor.
Fileati pr^rtetca » Ca(l6r atquc Polidx fuiflc feruntur , ut i CacuUo in koc
(carontc ;. • - . - .
jf pilistis UH/sfriUr^m fUM.
Nam Laconibus , cx^quibus Dioicuri&crant oriundi, pilcatis pngnsK
mos fiiit, ut Fcftus rcribit. Paufanias inquadamLaconiarpartc (igilla non-
nulla^lcata cxtitiflenarrat ; qux non ccrto aflcTcrar» Caftoram fuiflej
acc nc.
Hic libct aliquid dc piico dicere, ^nodapndRomaoosoIifflcrat iiber- Litirtsti
tatis in(ignc; nam curii fcrvummanaMitcercnttCicaputradcbant, acple-w/»x»*-
ura tradcbant : hoc apud Fcroniaro ficbat ; nam ca manumiflis (crvis , td eft
Iibert inis prceflc patj^batur. Quare Plaucus in Amphit. fervum introdudr
icaoptamcm;
VitgiMii TMfiCMpiUCMhnucMfiMtfiltmm.
Inccrfc^o Julio Cxfarc, Romx paflim haftxcumpilcoin vcrticchumf
figcbantur, quafi populus ad libcrtatem vocarctur. Cum urbs in mtgno
difcnminc verfabatur , nc undiquc miliccs ad piacfens pcticulumcontralie*
rcntur ; vel cum quis fcdirionCm commovcre Vellet , lcrvi ad pilciim V9-
cabantur ; ouo libcrtas cisccrra promittcbatur. Hinc Icgimus, Brucos mo^
tietamcudiflecumpilco, duobus pugionibusimpofiro, ecinnuentes, fe,
Tyranno inccrfedo , patriar libcnatem rcftituifle. Nbronc tnof tuo, Romat,
&perprovincias, quemadmodumSuctonfus tcftatur, paflim populus cur-
fitabat cum pilcis; eo gcfta figniKcanres, fe a (crvlrute fnlibertatcm afler-
tds. Apud Plutarchum legitur, L. Tcrcnriiim Nobiliflimum civcm Ro-
manum,Scipionis trinmphintis currum pilcatum (cquucum tdk^ qaodca-
ptivuscumeflctapud Carchaginenfcs, Scipionis opcralibcracus eflcr. Ideni
mulri quoque cives Romaniin triumphoT. Quindifeccrunt , quod ab eo
dcvifta Maccdonia, vindicati eflcnt in libcrtatcm, qucmadmodum Plutar-
chus , atquc Livius rcfcrunt. Pileus prarterea virtutis atquc (cienrixcft ar*
gumcncum, idcoque noftra tcmpCftate ii, qui Dodoris iiifigniis dccoran-
rur, pilco donancur. Pileatos lcrvos vznumircfolitos; quorum nomine
vcndicor nihil prasftarct, Agclliuslib. VIL czCoeflioSabinorefert.
Sed ad Caftorcs rcvertatoiur; nam fub Caftorisnomine, PoIIuxquoque
ejusfraterintclligitur*^ Itaque Bibulus, qui Cxfarisfuitcollcgain cocrfu-
lacu, cam fuam abco^auAoritatcm ufurparicernerct, qui fblus amborum
nominccundla prcftarct; Hbi fatebatur id accidifle, quod Polluci ; nara tcm-
plum, ambobus Dtofcuris dedicatom, Caftoristantum,autCaflx>rumnomeii
pracf erebat. Hi,at ^Httus atqaeSaidas narran t,iavenes,ptiicerat (btiint,im^
l. 2, ' ber-
, Bctaat
. zzqmt Poiiaai
£ vaiaiLrerefil
"= ■■■! - t fr- rjt jsaKii^ ^^fcX-Mi Xjxcinflun
rzisXiZ is-cuir^ lisasc -ai --m^i;; -^ iMDt:iUi
l|iiS «4 «^U/t.:^ ^ ja;^£r?it ztUJ^z ^ ir obs . jxr nnii:uzn .amntTntf «fiiM,
iftiflTKO, qftifla elifl:., ik L a/ianr 4» tx V«r.w-s isr^r:. Pa^arffaiai no-
fc2r«i y ti JoaoM , quod adi^ieice^itai^ k t^-^c ^: z::££ i" mr , Juckfli-
i^Jt Jcvi fyutnflDon;o ccn;xir#diaci. liiqzt n ::zp!«, qoociia eo J^colu*
^^^^^^ ktbki , ei fixrruLcturr. ex« po^riin: , cja&d sp».::^ :pcciem referrer « ^iue
^/•Z** (</ne fUmtr.tu cbciubtbatui, quod reium iri i iirriaeo colore » qui eft
lober, dicebatur» qoia ic:«icetrecensniipcs n^ri^jqaodamdcbeantni-
bore perfimdi. luguc Varro fcrjbit , spud aot:cao5 .-ix^i tm fuifle \ ni node
lantunri nupef napu conftinatjrocoirct, pennde.tqDcperiioAis cenekaf
ftiiriuf erubefcereiir* Exdtm ad mantixdesuoJhi led-caTehebanior, 91MI
f0ii9ff^ diiiuli^y fiveboUiff^cftabatut; quemadiqodum Suidas narrar : iilitijron-
f$f0hMt9 [g^ i,j nfiedio fedcbir , cjus laitra ex una p.uccmarito, cx alrcrahoDeuiCGr
Mtf fM//M. ^^ atiquo aor amico « auc propiriquo cLudenre. Eis quinquc paeii ton-
4eni Uctt prsferebanr , ut ex Plutarcho in Problcmatibiis Qupnaliboshab*
lur : quibtticuni noAutfuttcnebrxdifpeJIebautiir, com &ufttmi 0010
ifticbacini ffif «i»illf nuciimoaiofffcuiuiaproIesQcuccu : g^oerare
cnifli
POLITICO HISTQRICUM. tf
enisD nilaliud cft , qum in lucem edere. H« faccf quioariumnumerumaoii
exceihbaBt^ namopinanruraliqiii, mulieremirnoparruad quin^mper-
venirepoft, ibique fiftere. Sedaliiyrem /iibrilius con/ideranres, verereej
numerumimparrm in nupftisadhibnifledicnnr^ ur eopacemarqueconcof-
diam fubroonerenr) isenim tnparresxqualcsdividinequir, iemperaliquo
medionumeroremmente,qui anbabus communis,ea^ Kerumificer fe coa*
)ungere poffir. Qnamobrem coeleAes Deos impari numeto gaudere diciinr ^ tutmirm
qmpacisfemperlinr auAoresi inferis veroparemeflegracum^iquibDsrem- f^r;^
perdiicordiaprofiatTcarur; parenimnumerus in duas cquas porriones di- ^/^^*
ipefciporeft, nihilreliquiexnftenre, perqttodrurfuspanesinunumcoeanr.
Ex imparibusvereres ad nupcias oprimo jure quinarium defiiniplcrunr ; is e«
Bimpnmuscftnumeras» quiexprimis pariarqueimpari, intertc con jun^ftis
ex/iftcrer, unirasenimnumerusRoncft, fed numerorumprindpium. Ircm».
que quinque Deos in nupciis invocabanc, Jovem icilicec, arque Junonem igf^,^^,
adulcos , Venercm quoque , Suadelam , & Dianam* Propooe banc prflcrerea ^t$Mjliml4
^n&aquamacqucignem ; auc uc oftenderenc , harcpericac feorfiminfa- pnf^tm.
cunda ,hunc quidem, cum nihii humidiracisconrincar; illam vcro , cum (ic .
firigida; redadrerumprocrcacioncm, calidicfcem, acquehumidicacemincer
£t coire dcbcre ; eodemque pado ad prolcn^ conficicQdam , viri acquc uxo-
lisconjandioneopnsefle: aucuceam admonerenc, uc quemadmodum igms
fcs impuras C3q>ur^t, fcquod in re iiieft fsrcis ezceriijc ^ aquaquc fordes
cundaseluic : icaiepudicam', acpuram prcftcr, nihil umquam in fe admir*
lens, quodlabeconDuUaksIegcsaliquarcfpergcre valcar. Fercbacureciaai
oolcisarquefulns: iremqBeii^mariridomumpcr.ovis vellusnuprarranfibat:
tlios prarrcrea rirus vcceresinnnptiisadhibebant; quos, ttcadnoftrumpro«
pofitummincufacicntcs, prxcenniccimus; nam paucos hosrecen(uiinus»ut
o&cndercmus ,' quo pad:o Junonis fponix fimuiacrum cllet ^ffingcndum i /^iMA#ii.
AQm hoc Varro reticuir , cum hu juimodi fimulacrum Jnnonis in Samo infula /m.
excarcceftacuseft. Sedadidrevercamur,quodcxPaufaniadicebamuS| Ju»
nonemicilicec Ipon(amvocaram; racionemque , cur ica votfarccur, ex co«
dem in Bceocieis atferamus ; qusc eft hujufmodi ; Junonem ajunc iracam Jovi »
inccrtum qua decaula, in Eubaam fcce/&fte : Jovemciimplacare eamnon
potuifter, adCirh^onem,qiurBncPlacarenfibusimpcrdbat, veniflfe: fu*
iffk vero Ciih;rronem nemini callidirare fccundum. £jus nioniru Jupircr
fimulacrum d ligno iabricavit , illudqueplauftrovcftimrntis velatumimpo*
fuir : nam vulgus verd prodidit , Piatarameatnefte, AfopifiIiam,quaefibx
eftetdcfponfara, Idubi adjtlnonisaitfcspervafic ,accurririIIico, dcadplaa*
ftrutn accedcns, vefte contoifta « ligneameflc effigiem comperir , quam no«
Tam ifte nuptam pttcarat:&lfam (c itaque lctami animb fcreas,fiicile in grati*
am cum Jove rediit. In ejtts rei meiMciimfeftos celebrabaBt dics^Dedala quas
L } nui^
W THEATRim ETHMICO IDOLOLATRICUM
minctipabancur. H^nc fabulam Eurebius cx Plutarcho ica^^interpretantrf
Jiinonis ac Jovis bella^ &<lifl[idjanihji aliqd^ qtuin elementonim incem-
periem (ignt ficant ; quas , nifi cerrisprQpbrtionibttScontcmperenciir , nacu-
ra rerum foluu » magnamperniciem aflerunt. Si crgo Jupiter , ideft» ca^
lida firtus, ac ignea nimium cxceflerir, ficeitateoronia pereiint: iuiTero
Juno , humida teilicet tcycntoQi natura Jo¥ema(pemata (uperaTeri t» magna
vis piuviz delata diluvio cunfta vaftabit : quod ilUs temporibus fadum ,
Boifciam nuxim^ regioneraprobavit, qux muiticudineaquarum tottzBuC-
(h dicicar : Quia quani primum cempeftate tran(ada , terne apparuerunr ,
Imago. Deorum reconciliatio h&z fingitur : Prima vero oronium arborum qneff*
iS* a. cm effloruit i qua; non mudo piis hominibus (ut Hefiodus ait) verum etiam
diluvii reliquiis opituiata eft » cum glandes rami ferantf 6c apescumtegat
truncus,
^^*'^ Junpnem veteres cantlidis liliis coronabant , quas Junonisroias appel«
^^' labant ; nam ejus iade refper (a , ut fabutis fercur , candida cvaferunt i fabu-
. lantur enim , Jovem ad e jus doimientis ubera Herculem in£anrem admo-
viflfe, ne eum fuo ladle nutritum, tam in(c6to odio profequeretur. Sed
eum niniis avide lacexfugentein eftcciflTe , ur Deaevigilaret^cognitumque,
^^^**** ftatim etfc pro;e<ftum , ita ut lacpercxlum (pargeretur ^ indequeeacxU
pars dealbaretur , quam viam ladteam , Aftrologi vocanr, aliquidctiamia
terras inftiliaretur, ex quo lihacandefcerent. Tertuliianusteftarur, Ac^
gfs Junoms fimulacrum fnide , vitium ramis drcumdatum , quod ieonii
pelfem pedibus proculcabat : perindeatquoinBacJiicontumeliaro pampi^
nosgeftaret.ieonemquecalcaret, utHerculiinjuriamfBceret, quosaaiMt
privignos maximo odio infedabatUr« Lanuvij Juiio fofpita, taoqttank
Dea tuteiariscoiebatur, ut Li vius reftrt ; ejufque ftatua ficutCicero tefla-
tur , caprina pelle amiciebatur , haftam atque palmam geftans. Feftnsde
Junone Februali loquens., cur ea ita nuncuparetur , uiquit, eifebniario
men(e (acrafieri» eujufqueferiasefteLupercalia, quadiemulicresfebnsi-
bantur i Lupercis amiculo Junonis, id eft pelle caprina. Finxerunr prie»
terea ipfius Junonis fim^iiicrumifireamfbrncemprxferens; fumptatrans*
latione (ur Siiidas dicit) abincidentecapillosfoiiicc, &purum corpuso*
ftendente : quod manus aericujus Junoeft Sjrmbolum, inhumaniscorpo*
ribus expugnandis tribuitur. In quocbm Nerv^numifmate , marronaeft
^mradiata corona in thronofedens,*Icva fceptruin^^ dextera ibrficcm
prsfert Juno : Judicaripoftit: hterae tamcn qux in eo leguncur harfuntt
FORTUNiE. P,R,
Non menrini me dealiojunonis fimu!acrolegifte,nifiqoodaliquieamci»
Aatneftingimt, manibuspapaverumc9pitatenentem, acad pcdesjnguni
habcntem^oc inmieiite%quo paufb^ iatcr feoon jugcscooj|uAda;eftc dcbouit,
idcn-
POLirrCO HISTORICUXI 17
idf mqtie refemir ad prolem ex eorum conjunftione ezfiftentem , hnjus iraa*
ginis nuUamapudanciquosmenrionem inyeniofiiftam: pfccerquam quoci
Jugae Junonis ara fuit Rom« in vico , qui ideo Jugarius difius eft , uc
Feftusair, quod ad hanc aram vereri riru nubenres, vinculis junge»
banrur in omen futurc concordiar. £c Servios Tnper illa Viigilii vcrba
XV. i£neid.
NiCMi mi vinch vttgm fieiSnjMgdli :
Jugalj,inquir^ proprer jugum,quodinfponebatnr marrimenio conjun-
gendis^ Undeeriam JunoJugahsdicirur. £r cumDjdoiei£iiecpaatrimo«
liio cbnjungere ftatuifter, (acrificafle ibidem legicnr.
fm/t§mi dfiii imms , nni vttutd jmgMhd imtm.
Exquo nonnnlli , itemque ez Veneris imigine , qac cmn compcdibus
pingttur , matrimoniumexpreflerunr, quodcellum jugorubmi(eric,&pe- ^^*^^
ilescompedibush.>bcarvinftos, Id aiii exHymen«ddeMvarunt,qttinuptiis ^^^
praeefle credebatur : in quibus eum oh'm, quibufdiim concepris precibus \r)r
Tocabanr, ur \% Aio numine prsfens, macrimonium fbrcuiiarer. Sed & aliis ^pg^^
quibafdamritibusantiquiconjugalemconcordiamadumbrabanc: nam con»
jugibus faufta qoacqueprecati, in nupdis amaleominatisverbis par^ebanc:
quarc farpe cornicemnominabanr, utinferiusinconcordiapimagine vidcbi*
mus ; Junonique Jugali facrificantes, fel ex vidima extrabebant; idque poft
•Itareprojiciebant, uroftenderencinrerconjugesnihil amaroris intercede- f^fr^
fe , quodeft, eos vacare oihni diflidiot arque odio debere. Atqueideo ^^*
▼ereres in nupriis celebrandis, Hymenaeum invocandum fanxerunt 9 non
quod U matrimonfum inftiruiftet, fedquod poftmultosgravefquelabores^
arquedifcnmina , ad opcaras randemr nuprias maxima cum felicitate perve*
nifict. Res autem ica i LuAarid Scarirr incerprere hb. in. Theb. narratur -y Ssmtii
Hymcnor us pner Atbenienfis fbir : is i cnm annos puerihs «raris excederer, ^ ^x^
Aeqneadhuc vimm pofl&c implere , 'ea pulcririidine prcditus fuiflc di-'^'
citur , iK ^irmirflm mentii^ciir. Hic cuni unam ex civibusfuis virginem
aobilem adamaflec , ip(e medfocribus ciftus parencibus , quia nuptias de-
fperabar $ ' quod pocerac rnmen , -pnellam- iirrima amoris hnea diligeiiSt
animurti (biofadibac afpeAu. CuMkjue nobSlec feemime cum viigini*
bus facra Cereris Eleulina?'celcbrftfenr, fubito Piracamm advenru rar
prc fimc : inrer qnas eciana Hymenarus, qui illofc amacam fucrar fubfequu*
rus , & ipfe puclla crediius. Cum fgirur per longinqna nlfaria pnedam piia*
Mt vexiflenr,adquandamregionem candemdelari pervcfniunic , ibiqiielbmno
opprefli,abinfcquenribusfunt intefempH* Hymetaacils^relidlisibi Virginibus
•reverfus Arhenas , paAas eft i civibus cliledar nuptias, fi eis filras fnas refti-
fnifret: quasubiproyororcftituir, iexopcatam accepic iixorcm: quodcoitja»
giura qniafelixfuerac^pUctticAchcnienubttsnoiiienHyinemti nupciismiicere
Hacc
S8 THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
H«c Lttdhlrius. Sed Donacus in Addpjhu Terent. atqae Servius is prt^
mum iEneid. ipfumetiamH7mensumtrtduntpu€lIjsliiierafi&» cumpira-
cas (bmno fatigacos inretfeciflet. Hxc Grasei de nupciarum fuarum Dee :
(ed Romani ominis cau(a ThalaflioneRi in nuptiis invocabant. Res ita
faabet; qucmadmodum eam Livius deftribic \ Ronue (cilicet in rapru Sabi-
narum virginem unam , longe ance alias fpecie fc palcricudine infigaem a
globo Thalaflii cujufdam rapcam fuiile ; mulcifque (cifcicantibiis > cutnaffl
eom docereiit» identidem j nequiseani violarec , Thalaflio ferri , ciamita-
tum : propten|uod aoptialem faanc vocem fa&am. Aut hic ritus inde ori-
ginem trahit ; quodThaiaflio,)axtaVarronisfententiam, flgnum (it lanifi-
ThMUfut ^i • lutm Thalaflionem vocabant quafllium vas utique lanincits»tum: ot
in nufuis bac voce («pius repetita, fponf^m admonerent , quodium ejus efi&r munns
inv$§0tHt. fiiturum : id etiam Platarchus in problematibusconfirmat, referensqao-
que,quodiuperiasdecoIo^atqaefulb, atque tranficu pervellus oviUa«i
diximtts : fed & Feftus vult fponfam fupta id (edere felicam \ ex eo enin
lana fumicut , qux poftea colo aptatar \ atque ha^c venba concepta dixtfle»
Ubi ttt Ca jus, ego Caia : quibusverbisdefignabatur, omnia incer mtrituni
atque uxorem coramunia efle debere. Atque (enfeiunt aiiqui , huju&iodi
nomen in nuptialibus carremoniis fuifle adbibitum,inCaJ9 Ca^iliat ineiiio-
. - riam, quae eadcm Tanaquil Tarquinii Prifci uxor &it, mulier iane (apieas,
atqueomni virtatum genete prxdita,quaeque domuui fumma cum prov^
dentia adminiftravit. Quare l^Iinius ex Varrone re&rt* Rom« magaa
cum religiuoe ejus flifum » atque colum fuifle fervatumi «crepidas.aliqoi
addunr. Hincque fsL&xim efle afleriinr, ut /ponfa , ubi primtun viri 4or
mum ingredererar 9 (ecum cohim una ciua lana , atque fu(b aflerret, ot
kilicet (e advirmtem mulieris hyjas imitandam exatarer,,qua( (kis labori-
bus regiam veflem Servio TuIIio (iiQ genf ro confecifle fertur : Haac m-
ftea ad fortimx tem plum (ufpenderun t. Ciagulo iH(uper nupca ci^eM-
Kir , quod vir in ledo (blvebat. Fadum id ex lana ovifiSextus Pompejos
dicit \ ut ficut illa in glomi» fuhUta cpnjundla inter (e eft ; Sic .vir fuus (e-
cum vin^his» conjunftufqueeflet. Cii^ulumiid Herculano no4o'Vi£HBn,
vir ominis cau(a (blvebat y ut .fii^ri^e felr^ in fufdpienditi. liberis dt-
(et. Sicut Hercules fiiit » qu^ IJOL libcros^ reliquit. In quo Deaa
Vii;;ginenfem vic invocabat , qux fafciis virginalibus feliciter (olveii-
dis prsefle credcbatur» Hanc Oeam ut D. Auguftfnufi^ lib. VL de
Civit.Dei ex Varrooc re(ert ^ ana cum magna Deoruin turba^ in cubico-
lum ferebanr » uc iis opitulantibus , vir (acilius virginalem florem decer-
peret, nequefpon(aidreformidaret,cum totDeos pr«(entes cerneret » qoi
cam ad &(c marito permittendam hortabantur , quplibet (iium ctianus ex«
erceofiei nam diflbinfta erant iuter eos muaera. Sed Gor/phci Veous
atqae
POLrnCO.HBTOMCnM/ tf
afqw pri jpus erant, Scd quid opus eft referre Deorom nnmerum» qui ab -
anriquis nupciis prarponebantur , cumfitfercinnumcrabirs ? ncqueid
miruin ; nam ( ut iiipra dizimus ) apud Veteres mos fuit •, ut (ingu- >
lis hominum aAionibus Hngulos Dcos prarficerent ; qui ct(i interdum^
non crant fntcr {enumincdivcrn , cognomlnibus tBmcndiAingacbantur,
quod cx Martiano CapcIIa Lib.ii. Philol. patcc i ubt eandcni Junoncm
obquaruormuncra, quibusinmatrimoniofungiputabatur, quatuorco*
gnominibus inngnit , qua; funtlntcrduca.Domiduca, Unxia atquc Cinirfa,
Vct ba funi hujulmodi ; Jurc tc mcrtalcs pucllat dcbent in nupcias convoca-
cc, utcarum&itincraprorcgaSi&inoptatasdomosducas ; ttcumpofles»
inquit, fauftum nomcn affigas , & cingulam pbnentesinThalamis ,- noa
relinquas. Sed jam de Diis nuptialibus fatis» de qufbus nuilam eorum 1«
m^gincmapudantiquosmelrgidc mcmini : rcvcrtamur ad ritus » quiin
nuptiis adhibcbantur, quatenusad Hymensi cfiigiem pcrtincant. Sole-
bant olim vittispoftcs ornai c ac eofdcm adipc ungcrc , ne quid mali mcdi-
camenti inferrctur. Maritinuces fpargebant , pueris magno cum ftrcpi-
cu cos colligcntibus, ne fponfa? clamor , dum Fafciatn Virginalem /ibi foiui
noI!ct, circumftantibps audirctur«' AVds plaeuit ea id gratia faAumi ut fc
pucrilibusomnibusludMTcnunciare » & juveniliacunda ludicrarclinque-^
rc maritus eo iiidicio tcftarctur, Varro fpargcndarum nucum hanc c^ ra*
tioncmputabat , utTovisomincmatrimoniumcclcbraretur, utnovanu-
ptaniatronaefTet , ficutjuno. Namnucci.intutclacrantJovis» Sedde
his ha(5tenus, Pingcbatur Hymacncus coronaiusfloribtts 8i ameraco dcxtc*
ra facem tcnena , nniftra flammeum (larei Vclamlnis id genus) quo vclb no-
vnrnuptx/c)tcgebant, idqueflammcum vocabaturiquoboniominiscau/a
cas velari folitasSex:Pompejustradit. idcfrcoquodeoadiducFlaminfca u-
tetctur ; cuidivorrium faccrc non liccbat. Scd tamen non incommod^ /mm^^ ^*
referri potcft » ad fponfar-^uborcmatqucverccundiam innuendani, quam'"'^'*»
idem dicamiis licetcum Pudorc , quemantiquitamquamDcumVcncra-
bantur : quarc ci Athenisaltarceratdicatum ; Laccdarmonevcronmu*
lacrum pofitum fuit ea de caiafa , quam Paufanias in Laconich narrat ;
Ct^ri) Icatius Ulyfli Penelopem nuptum dedKrcr , Uiyins animumtcti-iiaagoiit
tavit , nnmquidLacedatmoocdomfciliomhabcre vcllct. Quie fpcs ubi i.
hominemfcfellit, filiamorare coepit, ne fedefereret, atqur utfecumpcr*
mancret.Qn^n&Ithacam jam proficlfccntcm in curruptorcquutu9>mu!tft
camfb1iciraI>atprecibtis.U!yiTcs,tandcvi£lushominisimportunitate,pueI«
Ix opdonE dcdir, vcFfe ut fcqucrctur, fi id mallet, vef cum patrc LaccdaBmo- * . »^
ncm redir^« Ibiilfani a;unr,nihil fanc rcfj^ondiflc» fedfacicm tanrum vela(l • ^>-
fc : Icarium»cum'nHi probc noflfc vldcreturiquid illa anlmi habcrer^tit cuni
UlyHc ab)rer,permififlfc. ilfgnuitl vciro pvdoris ea in viar parte dcdi^&fffci<(u4
Penelopcjcumfacicm vcIavit»pcrvcnerat;quodfortc facic tcfta cffidC crat.
M Quart
^ THEATRUMETHNICO-IDOLOLATRIGUM
Qaarc non temere recens iiupta fiidem flammeovelabat , quod fim^ftra Hy*
mencus geftabat i qui 8c in ped:bus croceos (bccos habebar« Sed ejns iroa-
go pr«ciare a CatulU) inEpidiaUmioinN«puaiJuU«&Maoliiadttmbnu
CUTi his verbif ;
CuUor^ VranUionuft
Qui rafss tenrram advirum
Virginem o Hymenao Hjmen :
Cinge temforafiorikns
Snave ohntis amaraci \
Flammenm cafe latns : hn€
Hne veni, niveogerens
Lutetsm fedefoccum.
ExcitnfifHe hilaridie%
^uftialia concineus
Vcce carmina tinnula^
feBeinmnmfedHuf^
Pineam tjuate tadam.
Seneca vero in Medca fic eundem effinxit his verfibili;
£t tu^ ^ui foiibus iegitimis ades ,
NoEiem difcutiens^au^cedexterap
Huc incede^grads^marcidsss ehriop
fraciugens rofeo temfora vinculo.
Glaudianus etiam in Epichalamio Paliadit & SereoaB ica de HjrmeMro caiA}
Dulce micant ocu/i, meas infecerat igni
Sol^uefudortfuegeHas : duiiam/anuginis ssmkrom
Cafaries intonfa tegit.
MAGNA MATER.
TERRAMexifttmaverevetereSyOmoiumDconimptimamtqoamldeo
Magnam matrem ^ aiqueDcorum matremdixcrunt ; &proDatttrs
cjus varietate j di vet ^rquc qualicatibos» mui ra ac v^ria etnomina imporoc*^
<.•-_, ..A- j _r_.ii/% pofiieruntr Qom
;imel)igebatar, (u^
gfoibus , qucaKa-
fumDearumnomineinfignitae » terramnoblsieprarfeorant ; cuiimire-
lom natorae parKium,juxra Plinii rententiam lib. ii, natoralis hiftoris.cxinua
X propier oieriia cognomen indidimua Maternx veoeratiooif • Sic homionoi
illa,ui cc^lom Dei squst nos oarcentes excipir. Icaq; /olebant vetercf cdi tom
' ioStfitrai iiauoiiateffra depooeiciiaoquam £rcollMa^otio oiois omoium
tmm
r POLmCO.HISTO!lICUM- 91
rerum matrissqucm & illico levabanc ; cuirei Dcam diAam Levanafti pras-
pofiicrunt; ncut &Cuninam Deamcolebant, quamiofantesiocunls cueri,
& fafcinum fubnuivcre credebanr» Erat & Vagitanus Deus > qui infan»
cum vagicibut prcetfe exiftimabatur. Paventia puerorum pavoris Dea dice-
batur. Edufa Sc Pocina De« prxGdes exiftimacc func iafantum eduliis 8c
petionibus. Quare terra n^ifcentes nos ubi ftatim excepcrir, nacos aiic» (c^
fflctqueeditosruftinecfemper; noviilimecotnplcxagrcmio» jamareliqua
nacura abdicacoa» cuni maxinie ut macer opcric. Neque homines tantum ,
autbellux, fedomniaquxhicfunt, aTcrravitamhaurire , abeaqueati»
ac confervar i videntur. Merito igitur magna mater Dconun ipforum nia«
cerappcliacur ; NamDiiquiavecciibuscolebantur ,aliquando mortalca
fuiftc perhibentur , ac ea cerrz fruftibus vi&itafle conftat|inftar morrahura
cxcerorum ; Harc eadem eft, atque Ops, Cybelc, Vefta, Rhca» Ceres, a-
lisBque quc Terram aliquo modo fignificftnc rquarum nomina, fabulas, ac
aliaquaedeiisjafiantur , anobishicdeclanibuncurB cumearuraimagines
defcribemnt , fi opporcuncceciderics Namficitrpi&orcscabulasomoi*
bus ornamentit conveftiunc , qux incueociumocuIosoble£lar;poiTmc;
ica & noshasdnob sadumbracasImagines,onmipigRiencorum gencrcdi*
ftinguere dccrevimus, quo legentium animos majori voluptace perfundant.
Nam hic incerdum nomen aUquod expono , aliquando fabulam interfero,
quam vel longa inccrpretatione declaro,vel leviter pecftringo ; nec omicto
aliquid attingercquod ad hiftoriam pertineac« Omnia vcro hzc ica przfta-
retludeo, ntiocofianc *, qua cxrefinonmagnamaliquamoblcAationeni
ledoribuscreo, & ccrte non mihi videor mulcum moleftiae afterrc ; cura rc-
rum Varietasper feoaranc, faftidium magnaexpartelevare : Magnaer-
go maccr Ops ab anciquis fuic appeilata » ab ope fcilicec prarbenda ; quia ni* c^
iiil eft,quodmortaUbus majori (it adjaraento advitamcolerandamip(a cer-
ra,quam& Honicrus^Mdd(0/t4ihoceft , vitxclargitriumcognominac; ea
namqueubicommodc dcgcrcpoflimus» undequcvidlitcmus, affacimfup-
pcdicac plurimisquc rationibuSfpifflima? Matrisinftar nobisprodcft. Qua-
rc Marcianus eam defcribens, inquiccam grandzvam,corpulencamque cfle:
quod cum iis confencic , quae Paufanias in Achaicis , de quodam Tellu-
rfS (Imulacro referc , quam vocabant Lurifternon , id cft latum peftus
habencem» Hxtc quamvis foecunda , clKumfufaquc partubus , camen
floridam > diicoloramquc veftcm heibidapallaconcexuerat ; inquaco-
tusgemmanim, mecaUorumqucCenfus, acqueomniumprovcncuSj frn*
gumque&facionum largaadmodumubercace ferebancun Exhac Imagi-
ncTerramquivisincel<exer'c,quam Vacto vulr, nt Divus Auguftinnsrefcrrt
Opemvocari > quodhumatuOperameliorevadat, & quo magis colicur»
coubcriores fkuftusprofcrat;camdem dicitProferpioaraQoiicupariexea
M & ^ cnin
91 THEATRUM ETHNICO-IDOLOLATRICUM
cnim f rugc$ cxcuntes profcrpant» Vcfta dicitur,quo<i vtridibus hcrbis Ve^
Txpcfiti^ ftiaeur«Buccatius lib« iil. de GencaK Deornm hu^us Imag^ncm exprimir, &
hnmgimi quid ea fibi vclit cxponit» dicit ergo cam in capice Turritam coronam gefta«
#/if. re , nam tcrraeambituscoron2inftareftciviiatibus&oppidisinn|»nitas.
Veftis ptxtcrea ramorum, atq; hcrbarum textura diftioguitur^.qua? arborcst
plantaaac herbas oftendit » quibus tcrra cft condita» Sceptrum znanu cenet»
quo rcgna^divitiaeac humanapotentia^quxfunKin tcrraugnificanturyTym*
Imago 30. panayquat apud cam funt^ad Terrx rotunditatcm re<(cruntur,qu2 in duo he-
a» mifpliarria dividitur 9 quorum unumfuperiusvocarur , ioquo nos degimus^
alccruminfcrius^quod Antipodesincolunt.QuadrigavehituF ;nam ealicet
tmmobilispcriiftat^opcra tamen^quaein caexercentur^ccrtoquodam ordi-
neperquatuor annttcmporaprogcc^ifuntur « atioaliuddcinccpsfequente*
liomtm QupdaLeonibustrahitur» vel agiicolorumln tradendtsterrac femini&uso-
nMtMrs. peradcmonftratyconfuevcreenim lconei)UtSolinusdicit»nper pulvcreum
Jolumitcr faciant,cauda pedum fuorum verrcntes turbare veftigia» nc vena-
toribustfui itincris praeftent indicium r quod & agricolae femiQibus iaieAif
. ftatiin ^ciunt , fulcostegcnrcs, ne femcnfurripiaturabavibos : vclcum
cum Hnc oftalconum» oflibuscarccrorumaniraah'umduriora»inrcUigivo*
.laerunr»vcrtcncium tcrramtmcmbraoportcre cflefoIidiora»quamcxtero^
romivelutQftcndaiurper teoncs;quosquadrupedumregesdicimus>&)i^
Opis fubdicos>orbis princtpcs cerrar lcgibus efle fuppoficos»Si vcrofibulaai
fpe£lamus> Hippomanes & Acabnca>eo qiiod in luco Macri Dcorumiacro»
nuUa reiigionisrationebabita«una cpierintiinlconcsabea converfidicww
tur ac dominat cnrrui aillgaci» Scdesautcm vacuxcirciim tllam pofitaedc&
gnanr» non Coiii domus» (cd Ar civitatcs» qux incolencium funt fedes, vacuas
per&pc fieri y velpcfteagente» velbcllo >fett quiafncerrapluriniafuotio*
€ainbabirata:feuquiaipfa tcrra fempcr fedes fcrvccvacuasnaicituris» Co*
rybanccsautcmhancarmacosobrre vcteresvolueront, innuentcs,unnm-
qucmque mortalium pro pacria fede dcbere fe bcHiscxponcre , &arma
CUvbim profalaceparrixfomerc» Ifidoruspractcrcafcnbit^ ciavem MatriDco^
nfMM Ma^ fnni Jq manuscraditam » uceo intelheeremus , resram hybernotcmpoEc
'^*claudi> infuumque(inumfemeDfparfumabdcrc>quodvcrecrarDpir> tunc
autemterraapcrirtdicitur » fccundumAlexandriNcapoIiranifentcntiafn»
Eamantiquiquernisfcrtis interdumiedfmiebant ;namoiimhorainesglan^
dibus> st tersa produdis viAitabanr» ficutnuncfhimcBto» alii/que fruAI-
bus vitamfuftentant»quos & eadcm tecra abunde fuffictr»Cocoaas aliquando
erantpioeap^haecenimarbor ilii facraerar;ob maximamearumcopiam»(|ajr
2>M Hry ]aPbry£iaeft»abi ca primumeft Dea habita,8cpraectpuociiitttamdebacar»
^ ita ttt Dca Pbrygiafit Aiuifupata^ Quarcab ejut regioniamonicdi AoB^
4
; POimCO^MlSTORlCUM- ' * • SJ
ieeyAiIio;cftdi^aBcrec]FDihia:lraeam Virgiiiusvi.i£BcId.jppeIlaC| cum
cs liinilem Romam facic, ica di cens $ .
—QMdlis BerecynthUmMiir ^
luvehitHrcurrMtPirygiaaiurritdpirMrbis,
LdtdDiHmf^rtHtCcntMmcomfliXdnefQtiS.
AacPinusMagnaimactjfuic confccraca ; quodferatnr, Ao^spuIchcrr7-'^A-
musadolercens , abea adamacus , in cam arborem converlus* Fabula'^^ ^in^
aucem eft hujufmodi '» Dea hujus pueriamore capra,eumadreadrcivir«ei
fuorumfacrorumadminiftracionccredira : icacamen, urvirginitaceinco-
lcrer : quod illc &c jurameiiroconfirmavir» (e faAurum : fed pofteapulcli^i-
cudincNymphae cuiufdamySagarisfluvii filix. caprus» promiflS obJiiuSj ciun ■
eaconcubuic. Qupd cum Dea refcivKTer > ftatim Nymphamdcmedio
fuftulic ; ado!efccnrem vero i fc cxpulir« Qui peccati confcicncla pcr-«
motus » incumfurorcmadadus eft 9 uc monces pcragrarec » fcmpervo-
ciferans, olulans^accapucconcuciensyperrisv^oacutiflimls frufta exfuis
carnibus conciderer, & abfcifla virilia ^d fe projicercc. Sed Dea» ejus caa-
dem commiferationemocaj iopinnm eumconvertic: ucqucfignificai:eC|'fe
adolefcencis memoriam rccinerc« pineis ramis fecoronarivoluic ; acfuos
facerdotcs acuca pecrafecaftrare » acquedicbusfibifacris , eoscircumi*
rc jufllc » caput agicances » brachia corapungentes > rotumi|ue corpua
vulncranrcs» utineo Atyoimicarencur« Hifaccrdores Galliqno.que ve-
cabancur, aquodamrcgionisilliusfluvioficdidoidnomeomucuati, excii* .
jns aquis qui bibiflcnr, ftacim in furorem atqucinfaniam rapicbantur* Patj*
ianiasin Achaicisfcribit,fuifleinDymaristemplum Dindymenapmatri, &
Art? (quiidcm eft atque Atys) confecratum. De Atra hanc refcrt fabulam >
hicMatrisDeumorgiaapudLydosperegit: quarecumapudcaminhono*
re efTet, Jupiter invicKf, aprumque immint,qoiLydorumIabore5& opcra
vaftabar, tum & ipfum Acreninrcrfecir. Deeodem aliam longe abfurdifli* -
mam fabulam narrac ; quac cft buiufmodi ; Jovem fetunc in (omnis femeo
jnccrramefFudifle , exquogeniusduplicisfexuseftnatus ; quemvocavfc
Agdiftin.Hunc vero Dii metuentes>illi pudcnduiriabfciderunt ;atqueexia«
de naca amy gdala : Qu2 macura cum (z(kz eflcnc, Sangarii a junc fluvii filiam
capiflc>& in finumpoluifle:cum ftatim frudlus cvanuit:tp{aenim puella pr{-
gnans fa£ia,cnm peperiflct, hircus pucrum expofitnm curavic^ Sed fuprt
hominemcumformofusadoleviflec, pueri amor Agdyftin cepic : adulcum
autem jam Aaen propinqui Peflnunca miferunc a4 ^egis fiUam. Caneba-
tur jam Hymenacus : tnftar Agdiftis. Actes vero furore correpcus, flbi virt- ^tn quU
Jia amputavic > ampaca vic & Rcx> qui filtam ilii dabac. {?prro pcrnitencia/^'^^*
Agdiftin.coepit,obeaqaaefecerat> &ab Jove impecravic^neqaidcorporis
Atces pucrclccrec » nevc liqucfcercc« Hxc Paufanias , Euicbius lib. llL de
piarpar^Evang^Accif p loqoit^ maximcflore; figaificatquianccquamad
" M J fru-
' i.
,4 THE AtHUM £tHMlCt).lDOL0ft*TRICnM
VroAam ▼enian ri defluunr, qtu propter ei abfcifla vitHik fcnuAnu Sed juk
admagnam matrem revertamur , quJtoUm-maximapompa^ePlirygta Ro-
mameftadYeAa: legatosenimeoSenatusmiferat» cum deeainurbemac-
ccrfenda libris Sybylltnts etTenc admoniti. Mavif «urcm qna id fimulacruni
Tehebacuriin faucibus amnis Ty berini vado hacferaTif|^uIia tl inde amovc*
rlt poterat« Tanc CUudia veftalis qu« de pudicicia milc audiebarifnameain
comptiorem , ac in hominum confuerudine liberiorem animadvcrtenies
in fufpicionem paruminrcgrs ejuspudicirixvenerant^manibusadDeam
levatis» tu optime noftii inquit> me impudicam vulgo exiftimari* Qiure le
Srecor, ur ii ejuscriminisfim rea,de mc tupoBnasluroas ; fin fcmpcr meca-
;am ihtegramque cuftodivi » inhujusreiargumentummeampudicamna-
hum fequi ne detreftcs. His di&is^ cingulo navem , afligavic» qaam fadt-
lime, quo voFuit» traxit, maxfmo cum fpedantium ftupore. Dc ea aotto
vlrginencinopofteaaurus cftunquamaliquid , quodejusfamamlcdcrcit
loqui i imo ne fufpicari quidem. Hoc operx prctium acbirraciis fiim aar*
rare^otquipudicicizimaginem etprime>eveJlei , habcncundcExempiar
dcfumanc : Ucermukaeaqueprasclaraargumentanondcfliit, qacipai-
(im hoc in libro funt dilTcminara , ad qucfacile quts eam cffingar. Hujds
Des/imulacrumRomamadveAum,inatro lapideeraccxfculptum, qaod
cum eo pervenifret I ubi Almon in Tiberim influir, a facerdotibus cxnavita
plauftrum fuir lmponrum>quod a duabns vaccis trahebatur : acquein urbcn
maximacumpompa» &:popuIipublicala:ritia (uicrecepcum ; Quptanais
vcroeadempompacelcbrabatur , &carfentum , quovehcbaturiimula-
Imago si» crunri, Almoniic undis, immo etiam ipfum nmulacrum & /acerdotes, gladii
^' quoque ablnebanrnr : quod oftendir Ovidius fn Faftis; Hc cUccns :
£fl locus, in Titersm ijMo Inyricms influit Almon^
Etnomenmagnoferditinamneminor^
lllic pnrpnrea canns cum vefiefacerdos
Almonisdominam.facraque lavit a^kis^
Inhacpompacuirumpi tcedebancmulcinudispedibus , quilongcob*
TcencifnmadehacDe& i &ejusamano Atyconcinebant« QiiarcD.Au-
guftinuslib«ii. de Civir« Dciexfecrabileshosritusdeteftans, Antecjuslc-
£ticam i inqurt, diefolemnilavationisejustaliaperpublicuro canebaniur
dnequiflimisfcenicis, qualianon dicoMatremDcorum, fedmatremqoa-
' lemcunque Senatorum^vel quoruml.bcr Honeftorum virorum, tmmo vcro
"qualia hcc matrcm ipforum fcenicorum decerer audtrc. HcrodiaBus xn
biftoriaCorempdiidemteftatur, dicens i Vcrisinitiot folcpiniquedte
pbmpam Mitti de&m Romani celebrant t in eaquaeapud qucmqucfuat
divj.clarum prxcrppa , fupellexquemateriat, autartiafpedanda?» prnfcrn
intcDcam foieht; paffibquconuubttalttdcndiljcenriapeiovira,ficotpcr-
< ' ' ■ • v; . " . . ffoai
' ^ '>0LrnCCW!ISTORICUM. 5f
foMsxadaanr» quaf caiqaelibicum. Aliiqttoquefeftidies» ladi» (aciifi*
ciaque in hujos Deae honorem apud veteres lunc inftitutt. Sed quia adrem
npbis propoficam minime facci e videnrar, de eis dicereomittamus^ Sed
taotaindicamuf^eiPorcammadlacamfuiile : hxc enim bcllua » cumco-
piofam prolem ano parcu effandar • maxime cerrac fcccundicacem imica*
tur. Ovidius refent ei| cam primum Romamingrcflaenet p itidotoU ijUifu
tam juvencamfuiiTe immolatami Romanis forcaflc iCgypttorum moremcx- ^»*'*'**
priment.bus , quihicroglyphicisruis iicterisccrram volencesinnucre»bo«^'*^
vem(ut Macrobius{cribic)aucyaccam defcnbebant. ^ApudTaGicurole-
glcur I quofdam Germanlas populos Matri Teiluri divinoshoopres tri- 7>ffM ^
buifle f canquamquaecundasimmorcallumrcsadhiberecur. S[^d cnm ij 6#rm«iii.
(ucfuperiusdixiraus^cempIiSyacAmuiacrJscarereBr^divinamelretninluco^^*''^
f acrebanc* Erac currus, pannis opercus, qiiem nefos erac cuiqMam praecer- ^^
quam faccrdoct actingere t ucquifolusfciret^ ibiDeamefle: quarenulr
quam ab eo curru recedebar,quem duoi vaccae per eam regionem crahel>ahc«
Tunc fcftl diesomnibuaincolisindicebantur ; arma craiSare non licebat»
fed cjclaafaommbuseranc: regio univerfa pace j acqueocioabundabat:
loca aurem ; pcrquacDeaicerfeciflec ^ maximacumreligionecoleban*
cur« Cum harc diucurna peregrinacione defcfla eflcc » neque amplius ajiud ^
moctalesverfarivellec ; currum, quovedafuifleCy quodfn) in lacUt una
cttm veftibuSi quibus ceda fuiflec, fmmo Sc ipfam quoque abiuebanc. Ser-
vivero> quiidopnsprasftaiflenc» numquamampliusexiftebanCt abfbrpd
lacu iilo : quod mirum in mbdum eorum populorum animos religione pp«
plebac» & numinis majorem veneracionem in j:ciebac« Hasc eadem (uc 8c
Tacicus referc) abaliis quoqueCermanix populis colebatur., nullumejus
/imulacrumiiabentibus : quicameainejusrcligionfsargumenium, aprii<p
miginem ferebanr ; quamomniumarmoruminftarex*ftimabant 9 fibiid
pcrfuadentes» eofeprzfldiotucos acincolumesacunAispericuIisy acque
hoftium vi confervandos. In oamifinace quodam Fauftinae Magna macer
ica exprimicur : £ft muliert corona turrica redimica i hzc fedec , dextero ;
brachiofcdi innixa ; iiniftraClypeumcootinec* fupragenucollbcatum;
cx utroque lacerefingulosleoneshabec* Eadem &CybeIe » a quodam cjfci^.
fciliccc Phrygix moncefuicRuncupacs. Sed Feftus l^ompejusvulceam di-
Aam «ff'2 Tv ai!i@sv,qui cft cubusi quin & eadem racione ei cubus ab andquis CMkm
dicabacury quo cerra: ftabillcas monftrabacur : Namquocumquccandem.
modo cubus jaciarur, fentpesredus ftabit. Ejusimago cuiii ea confencics
qnam (bpra Magnx Macrt ai tiiibaimaa j nam & capuc corrjica corona habec
•cnatam» quemadmodum Lueretius de ea ciicic hK 11«
Mxmiitmmmii^htH^^md/nffiimitnrh^,
« I ■
fiutitr»
96 THEATRaM ETHNICOJDOLOLATRICUM
lMufmUc9^ ,^^ coronaolimdonabarilurif , quiprimihoftfliamoeniaafceBiiflefi^
wonAqHi fiiafdera currum leoncs rrahunt : quQdfccundamaliquontmrenteiiciaiii
fM>»4'(9M.ad(imbrat^ Tcrram in aere pcndere. EjUf currus rotis fuftinetor ;
jsjam circum ccrram cccleftes orbcs per enni mofru volruncur t-^^uod criaoi
Leonibus tnniiitur , quxfunc bellux feroces : cOBlinamque fnnt ma-
, xiine valrda corpora , ut qu« .ai.Tcm incra fe cocrccant , ac Ternm
concineanc » ne ditfluac. Quarc codcm libro ica apud Lactctiudi k-
HaneveteresGraJMmdoElicmtferePoeu^
\ SedtbHs in CHrrn bijngos dgitjre leones,
. Jtiris injpatio magnampendere docentet
' TeKttremy neqnepojfe in terrafifiere terram.
lieoncieriam ci fubjugaci lignjficarepofranc , maternam pietAtemomiua
fttpifrare. Itaquc de eaica O vidius iib< iv. Paftorumfcribic.
.. '-^Feritks moUitaperittam
'€reditisr\idcHrrHtefiificatafHotfi.
Cumhoc Aiiruminmodumconfencic idquodapud Arlftotelcmlibrode
mliabilibus rcbus exftat \ narrat enini , in Sipylo Phrygiae moncc hpi*
dem^arvuiiiouid6m,ob]ongum,acrocUnduminvemri,quccn(iquisrep
cuimadCybcltsccrnjpIiimcu iffcc , maximapietace crga parenccsa!iicieba*
tur^eofqucinpbftcrnm nitfima obfe^vanciacolebat , hcct ancca impiusccga
iilos exfticiflec , violcncis eciam manibusineosinjcdis. Nonnulhopi-
nancur.ut DiodorusreB?rr,CybcleIeonesaccribucoS)quodcaabillisnutri-
tain*monceCybe!ofcratur , aquaea idnomcnforticafuiflct : nam&alii
mulci a bellnis alti dicimtur , uc-iCrculapiusacacibus ', Romulusacque
Retiius aLupis , acecvisTelephus , iSemiramisabavibos , apicisatqoe
CapVa JiTpiter: quar licet fabulofa videantur,camen lca hiftortfs eft craditunii
atqiicprovcrocon(irmacum« Qujderebusnacuraiibusfcripferum , ele«
mehifaicaihterfccomnuinicarcvoluerunc , utaljudfacileinaliudcommu-
recur, prouc magisconcrefctc , velactcnuatu^ QuarePlacoinrereadc*
cuplatti propbfcioncm eftecxiftimavit» Si quis crgoid diligeaccrcoBGde-
faveric, minusmirabrcur, tancuminrerfcantfqnorumDeosimplexos» uc
vix excricari polfe videantur ; namidemDeusaliasatquealiasuibindeccs
Cgnificac ; ^ concra farpcdiTerrainterfenomina adunam , candemque
rcin referuhcur*! nt Jopttcr plerumqueignlseftfymboium, fccl inrerdum
efiaiTiaeris : ' Jan6qtiefcreproaerecapic-ut,f'tdFcaracnSc tcrrac&aliqaaQ-
doadumbrac : Solunusillcquidem cihLuna-quoqueanai plitfimtcameo
nomina habenc. Aquannilciieftnuminibasadrcripta,rcrraeidemacctdir,
ca , cum adiduchumorMadfeaccrahat , vapores rurfuscxfeleinfuMN
iDC (piitcir,qui coacrcfccncdlinitliifiiiiaE acrispMCCiittbcacceaK, citquibus
poftci
'i.\
r BOUTIffy>-HKT0RIClIM. 97
poftet fiwtx ezfiftunr^ Hac de caolla pbornacus vnlr Terram Rlieani ro-
caril, camquam cxca plavia^9, quodeft» fluai: cuicympana', Sccjnt*
balaideoidhibtcafuifle» icemfacei, & lampadea (cribic , proprer coiit-
cruafciircec^ fulguratignificandaiquxpluviif prcvia efte^fblenr.Aliiopfi^ ^
nancur; c/mpanaad vtntosreftrrii qoos terra incra (oa vifcera concinccc
ejusopinloniscft AlcxaoderAphrodi(eufy qui edsdem referc 9 Veftc ad-rigf««
fcHbi , qux virginali facie eft cBiStz s ea enim eft Terra , qutf-eri am (eittt
itaenimexfcuIpficScopas, utPliniusfcribfr, in horclsque Servilianis vi-
fcbaiur .- hxo edam cjrmpanum cent bat. Phurnutus dicic , eam roYuif dana -
eftingi folere , acque per medios humeros fixam # eoquod hujufmodi eft
rcrra» &Accoagulacafedcc: fertacandidaattei cicompofica eftc» ^uod
coronccur» &ocuircturandecuinqueacandidiffimoeicmcoro«- Sedhic
cft an:madver€ead«m»duasapudanciquosfuifte Veftas» qaarumuM-Sa-
turni fuicmatec, quamproterrapofuerunri alcerafilia; quc ignenifigtil*
ficabac»hoccftvtcalemillumcalorem > qufpertecracviicerafufu^ omnl*
busquxcx eaoriunrurt vitamtribuir. Quarc nullaM^ei antiquam ftacuifll
pofucrunr, utdeeaOvidiuslibroFaftorumcanit.
UfC iM alimd VeftMm^ ^Mm vivam imteMifejUw$04m \
NMia^MdeftawmfdCPrf^TdHHUavidesi
^mrt igitnr vrrg§ eft f qnAfeminAnuiaretmttii^ : ) ' ^
NeciSfit: fgcettUtejvirgUiitMtis nmni.
Xcaqueejusculciii virgincSfVcftalcs d)Aar»dicacaifaeraat,quxprrmum jfojM
I Numa , ut ex Livio iatelligi poceft » inftiracoB faerunt Scribic Ageliius» primM 1
quod VirgOfdumaiponrificccapcrerur » Amaraapptllabacur» ea iaciotie»<^ i^fiMh
qtiodqusprimactpcafoit, itavocabacur: iotdcollegtumcdoprabancdrf •
il(« quidem non minorcs fex anniSi nec decem majoreshas oportebar nuU
lo ling(i«> aucoculorum» aucaurtumftaucdentqnealicujuscorports paitia
viciolaborare^harumparenccsejusmodi c({c debebsnr, utnumquam fer-
viturcm (crviftcnt, nequequcftuariam, aut fordidam artem exefcui(Ienu f^eltu
Ifiitlo quatuot tanrum fuere , poft fex : neque homincs adicu cxcludebint» -
ptcierquam noAo. TrigtntaanBlstbineceflaribeiscVat pe'rmancilfduth«
decemeniroin faciliceremoiiiisatqueinfuo mufiere perdifcendb confiK
mebanr : hocerar» curare, uc ignisille facer > ipfarumcuftodt« credicus ne
cxcingucretur : fienimidunquamaccidiiret , maximum aliquod malum
Roitianis porrendebarur : ea verot cujusculpa id evenifleCy d Poncifice . . <
acrlter ver Dcrari folcbac : inos aotem erar , rabulatti fislids matcric camdiii
vcrberare» donec igois conciperetur) qui cribro aheneo in aedem i Vii^giiio '
dcferebator» Alrerodecenfiioesmanasfoamobibant : qiioabfetQro,
tyron bus docendis aliis decem annis pra?eranr»Poft quod tempus tanquami
radedoiucislibcrumcract onberem wlleo^ ao ibidem ff icaiibrc t fed
N tamca
^t THE ATILUM BTHNICO . IDOt OL ATRlCUM
camen oppidd paucctucranc » aiue oupcias eligerenc » otmqDisetbiRfU*
toto renlii(reoc » fere longe intelici(Sinum eritum experiebantor. Sed
camcneotempore, quoer;|teisibipermanenduro».vitampudicamdcg^e .
easneceflariooporcebac: namqnatin inccfiofiiiiTetdeprebenfa » yfvaad-
hucfetetroimponebacur > &tanquammortaaefFetebatur » cumpropio-
. qoorum fuornm Ittfiufe^uenubus mcrftocumfilemioPonti/icibus&fa*
cerdotibus. -Pr ope portam locusfurt fiibterraneus^to quam fcalls quibns-
dam defcendcbatur ;• aneum locura foiam virgincm demictcbafit.t & fcalie
aufier ebancur « locusque ip fe pcc iudebatur : in quo ne £une necati vfdere-
cur, panis;laft]sf & olcinonnihtiapponebaturj uoaaueardcnslocenia;
quibus peraftis , facerdotes aliique difcedebant. Eo oie Juftiihim cratin
urke»& mceror p^vorque non exiguus : magnum enimaliquod malomcivt*
tadipoftenderepurabant Veftaliumfupplicium» fedtamenbsBcVefta » de
2uaiq6d(rloquiaiur pcpaltcraf^peapudrcripcoresponitur , cura(ciliccc
cDicoiumnacttra , cemplis|(accificiis; aliifqucritibusfacrisfcribunty qui
ackK^cam culcum pei.tioent« Quare ncmo mitecur»fi qust alterios (antyCgo
ad aitcrum inccrdum cranftulero } vix enlm deterntviribnsfciibi potcft»
quin de cerra quoq; ipfa dicatur« Ovidius refcrt,Vcftx cemplum qnodantca
Numx domus fuerar,rotuQdum cxciiifle» uc fcilicet eo tecrse globus adum«
9^fMi- brarecor , incra cujiv». vifcera (cmper ignis a(lervabacttr« Feftus icrjbir,
' * Numam Vcftsrorundumccmplumcon^crafle ; Jiameamcerrwieftecre-
. diderac' y-qoaebominumvicamtonfcrvat : bxcqoiaglobifpeciemreferb
Vcft;e quoquc cemplum eadem iigura conftruenduro curavit :. cajof ftitt-
• '^ ihiraDcximaginem cxpriniebat. QuareAlcxanderopinator ^ perciai
dviiHunanimumrepraefencari» inqoooculorum obcucusdefiogcrcneqai-
mils » fcd ea cancum ccrnimus » quae eum circum(hnr« £ jus cempUun i
Cbriilopboro Laudino dum Virgilii illa vecba enarrac , quibus Hcdorlib.
si, i£nctdos , i£ocac Vcftae facra commcndac, ica dcfignatur« Tcnplon
crac fanc magnum » in c jus mcdie crac alcare» in quo iguts ex otraqoc partc
acdcbac;.>..cujus ctifiodiae binae VeftalcspraecraatinTcmplicolnuncvifgo
erst cffifta»qtt« ulntsinfanccmconcincMC : Jupccrcnira d Veftanocricos
fescbacor. Huic De« Amiquivcftibulacoiuccrabancsuode &aoiDCnca
dVcftababerci Ovidiusatbicraiur. Hicficpccomedcrecrantlc^tis ad
toagiiya. fdasracnraaDcosinvicantcst quibustanquamaltaribosutebasitor»diisvi«
jjgygg^ d^Iicct pcnariboscooiccratis; Cum aot^io^nullum facnfidQm ab(q; igncfic*
Krjli iM* rtfijdco ficKus cracej dicatuSiqui & lardiccbaturinam Sc ibi Lares Dii colc-
miif mfM» biiotttf; Sed fpeodom cft» V c(lam non pip quoli bct igne capi ; ts cnim proat
^fi^t^^' varic coofidcvw poccft» tta varios fibi praepoAtos Dcos admir cit: Vcfta crgo
^'^^^^^ pi0 ijlo igneincclligicur,quii|ttra tcrrx viiccra lacicansyvitacuoAis. cerra ns^
cwcibtts criboihlafaqcfiqis yero^aiiis OMtobJacisi^ftmpcr Vc^ nomf prc^
,1 . /I ftbancor
t$tt(
POLmCO-HlSTOILiCUM. - ' 99
fablntitrificuc etftan deTaoo dixiiaas. Cujiisrri eam potiflSmitia rationeiQ
Ovidiusatferc^qiiod veftibttla»tti)i olitn (acrificabatur»Veftc eraat iacra,a£-
ferciirquoquebbttli ; qua eapoftvldkoriameonrraTttanesJMMim^ ajo-
Te impecrafle dicittir»ut rirgopemMnerer, ac dmnium (acrificiottim primi-
lias (ordtenir. Sedmtht eo pra^dpne teterei refpedfle videnrur t ouod ca
qaxid facri(icilisadhibebantar,ab {gUeillo>qaemyeftade(ignatffaaDent ut
iint atque permaneant, adde » quod nil magis Deorum ipforum puricatem
immortalicatemqaecxprimeret, flamma» ideoqae noUom (acrincium (ine
ignMoaftabat,hinc eft»ac Veftc nomen caeteris omnibus prxmittereciir;
Prcter Veftam alia quoque foere namina»qaaB anriqui func venetad , Ut
qusB quafdam terraB? virmtes (ignificarenc, quis tcrra juita direrfas (iii ji/irtee
exferit : naro at Virgnius cecinic :
— mom pmmsi
Iiicfi£et€Stiticv€MimmtffUcimiiiV4:.
Arborcifmtmsmtibimiqmeimfmffdvtrefimmi i* ...
frmmtmm
Quamobrem oUmCeres,Pro(erpina»BonaDei9FIora,FaIef alutqae fexceA*
cas.divinos honoresobtintterunt» feddealitsinfertus»RuncdeCereredica*
muStquam primam firnmenti (atlonem j mfeffionemt acque panisc6n(e6lio-
aem homiiubus demonftraftedicebanc } antea etrimherbis ac glaodibos
viditabanu . Icaque ica deea Virgdius Ltb« i. Georg : (cribir ; , '
PrimtdCcresfirromurtmlesverterettrrmm
imftitmit^ emmjMmglmmdis^ mtqme Mri^mtdfiers
Defieeremtftimd ^ ^ viSmmtJSetlomM megmret^
£c Ovidiusde eadem ita fcribic :
Prims Ceres mmce terram dimtevit mrmtre ;
Primmdeditfrmges^ mtimemtmijmemitimterris :
Primm dedit leges : Cererisfimtemmimmmmms. S^^^
HacquedeCaufaiodivosfuitrelaca i quodlegesprfmahomlnibuscttlille^^
ficcredica;hamant€framenriu(bm| i Cereretnvcntum , homlnes pa(&m
feracommore(ioelegevagabanmr» qucfcr(rttincerropt!ieft»invento u(ii
framencornm : cum glandibos enim homtnet , vtra iUa radi abjefta » civi-
tacescondere» anaminlocamcoirc, acuiMviverecatperunc» qnamob-.
remCereriinumenyVOceresad eamtertMitransfcrebancqussfrumentieft ^?^ ^*
ferax. Icaqtteejoseflbgjesmacronamreferebacfercis(b!ceisredimitam,pa-
pauerifque fafdcufaim iuaoo tenenteiVL; hare enim tertilltatts (imt arga«
mentia ; ejaa autemcarromduo.dracones,at eftapadOrpheiiditrahebant*
^aos Qaodiaotts h b« r« de raptu Profcrp^ita de(amit ;
Hicttldfervmmditmsttmerfidiffimtmfigmtte
jHdiiitsmdPbr^iostettdiifiettrdfemmeifx ' "^
Tmrriffrm^mefetii(^€liwt^m$$efidrdcmttm
100 THEATRUM ETHNICO. mOLOLATRICUM
MiMflrMrf£CMjf twlM€rifttefer4vuimtiii/Mtr^m i
SitMftt B dfUtcidishttmeBMi^t tttftt§trM vettenis^
..Fr&ttfetncrifiMtegif^fiM^ttttttttMCttUjkw^ -
•.'} IpfrgMtt^tMtrMtiUtmfittMtttttMittterttticMtMttnttttk '^
StrpiMtit'^ Secpenu$ ideq Cer^ rt func actribuci^Qcfegeres nfmts ajbhnaio (t toHaft^
€Hw c»f#ri redpociushumiferpanc; auc» quodferpemumflcxuofacorporaoblfqiiof
MttHhai.J\xlco$^d\imbrtni : auc juxta Heuodifententiam» quodSatamfoar otimfer-
.'pfqfprodigiofjcnuignicudiniserac, qoiomDemeamregionen) popuiaba*
' cur^ (c({ indc; abC^ujrlQcIio depulfuSf E!eu(im craoavic-,& ad@ereri«{iatm-
cfnium Ciue incoluipicacisgracia quodammodo qonfugiffe vifuiN, (baiper in
^eius.cempIocani(}uam pcasminifter permanfic» Quodaurem Ceref latt
uindia(ignificet» qustmagnamfrumencivimproferanc» ideJQaiaitgo(ttt
EufebiuscxPorphyriore^rt^.nonob/curisargumentisoftendft » cumci
fit fpiceis fertis rcdimita i circum quam aliquot papaveiom Plancx vifuntori
SiiiksCi' qust fertilitatis funt fymbqlai., Itaque'eiomniumgratiflimaSicilia£ui(Iefcr«
Tiriffr^^ cur: quod regioca (itfertilidima: acquc incereamac Vulcanui»diu con-
S^over(ium cft, utri cjuspoflrcfTio dcberecur; fed dcroum Ccrcri «ft^jo*
icata. Huc foccc refpickbac e^ Cereris ftatua t de qua Ciccro in Verri-
iiis. : ^xc dcxtera Vi^prijc figiliumgcftabat : quod eriam td lofiiUe&rc:*
frifirpi" fitacem rcferri poccft. .. Icaquc poiftaefabulati fiinc, ProferpioaiD Cercrii fili-
9MM Fht' am , qus eciam faere pro fcnriliuce ponicnr » in Sicilia i Plutone raptam;
ti»i r^^4»»quod fciliccc quondam Sicilia parum crac frutnenti fcrax : auc»quod profcr*
pina feminis vimadiimbrdc,qua(in eolacicaciadfru&ua ex fe gignendos;
Piutoautcm, quifolenTrepuejfenrac, eamcorreptam, ad infecos craxic;
namfolisvirrusfemcnincratcrrx vifcera, claufum iiiemis temporc luitrit
atque confcrvat.Hanc Ccr^s fa^ibus quaurit ;agricoIat enimarftivo reropo-
re, cumfoIisradiimaximevigenr,marurasfiu^esqu«runr ». atquelegoor*
^ Hinc fadum cft, ut Praxitelis Ceres , quemadmodum Paufanias io Acticis
menynic^facesmanibusteqercc: faccrdotcs quoq;dicbusCcrerisEIeufio«
iacrisrioduc^mficibuf currercn.Inhisfaaisvirgines Csrreri fticrm, ve*
^re'ca!athosflorumpIenat,a:ftaccvcrofpicarumporcabant. Dc hisToUius
quqqne adverfiis Verrem memiivc« Eisdcm in pompis,uc EufebiusreferCi
imago Creacoris, ab Hierophopca i folis, ab eo qui & facem tcncbat , Lo«
oar> .abaltarisminiftro , Mercurif » a Prccooe gcftabatur« Tlieodore*
tus addir^htf fflemf nci pudcQdi irnaginem ,> ficut Bc in Bacchi facris mafco-
lcl circum&rd CoHifm • quam quidcm maxinKi vcneracione profeqoebao-i
luh cup canien JEgypciorum Rcx Sefoftr:s,qucmadmodum dc conarrac
Hcrodocus > in eis regionibus , quas/ibi facitc > parum aot oiliiKncolil
rcpugnantibusi fubegifte^.s columnas,pcotrophatisftatui(rcr, cum oo-
ffiim*sfui|atq;patrueinrcripciooej cxfculpcactii mttliebrifpadcndic%ie»
^•- : ■pOUTlCO:H«TORICtIM/ ^^ ' :k*
qna eonim poputorum i gna via defignsret ur« Tanra autem t ettgione,tc S^
-lencio Cerct is rtcri cclebrabantur, ut facerdos femper voce prartret , tca di-
ccns fMft {nctt 3f ic Jfhtxfof i quod eft » Procnty froculcfte profnni : neino
'aciremad eaadmictebatur^ ni(iih]ciatus/ quemetiamomniflagiuaezpiV
tum oportcbar, Quare dcNeronelrairur ^ nunqunmhis fiietis esm vo- y**v^
laKTe iricereflfe» rceIeriim(ciltceccon(cimriaconvi&um, Antoninum Iin>^ ^ i
'beratorem feruht, fnprobitatis argumentum , feCereris Eleunpsfaccis
miciandnmcurafle» Neque htc nicmio involvam ridioulu fane moreiH
' eorutil , qui his facris imbuei entur ;nam iiprimo fuar confervationis dte fn-
'buculamnovam,9Cmundaminduebant, quam nunquamexfucrent,quo* \" '
' addecriraperfe difcerperecur; acque dicunc , frufta illa maximacurtca*
ftodica, ucexeisfafciacinfancibuscdnficerentur. Qtjjd lila poropa cir-
cuniferrcrar, nemo fciebac: hcc facraciftisopertis deferebanrur ; unde
piiellx» quaeillageftabant, di£laBfunccanephoraB, idefl:> ciftiferc; ne»
(fafque erat » rationem ceremoniarum iHarum inveft>gare. QuareMacro-
bius deNutnenio philofopho libj.in Somn.Scip.narrat, ei oftenfam numi-
num 9 quod EleuGna facrainterprerando vulgaverit , fomnia prodidi& x
vifo fibi, \f(sis Eleufinas Deas babfcumerecricio ante apertum lupanarinde»
re proftantes, adm rantique , &cau(asnon convententis numinibus turr*
pttudinisycpnrulenii, refpondifte iratas^ ab ipfo fe tdyfu pud-cicrst hm li
sbftrafias , & paflim adtuncibus proftitotas. Paufanais de fe refert , fd^
cumcopiofe de fjcrisEIeufinrsdifferereftatuidctiinfomnisiquodaihfp^
&ro ab cji re der erritum. Quarede ti$ nil attingtc-, nifi quod in propylxis VuEbM^
eracTriptolemiftatua, atqueVaccaamca, floribus redimita , accorni*y!iM.
bus auratfs^qualrs cranc v/Af mx immolandjr.Tripcolemus vero fortafiCe tn
curruCererisfedebat;namfertuTiCererep'er orbem terrarum allcgatus,
utubivisgentiummortalibusrcrrarcultum, frumenrifationem, ufumquc
monftrarer. Dexautem Eieufinx Ceres acquc Proferpinar intclliguncur ;
quae etiam Miffnx Dcz i Grxcisdicebancur: Arcades vero prxcipuo quo*
damculrueasaffic-ebanr, igneminearumtemplo fempcrardcntemmaxi-
macumrcItgtoneconfervanres:ibi,ucfcr)bicPaufaniafinArcadicis,Ccres -
emarmorecotaerat ; Proferpina, quavcfte velabatur» diigno, fingula»
rum magnltudo quindecim ferme pednm prcferebant puelias duar • calari«
busamiaarcunids^» calachosutroquecapice» floribnsrefertos. AnceCe.
l-cris pedes Hercules tollocacus erar magnicudine cubicali. Hor« ptsecerea
dusibideftiafrabrccfiiAr, &Panfiftula, Ciihara Apollo canens : indi.
cabat infcriptio^ eos cfTe^ primoribns D/is. Ih menfa Nymphx eminebant
Naisintcreatparvulom Jovem gremio f erens : Anthraciauna cxArcadictf
Nymphis facem prxfercbac (quaro Cereris efTc diximus ) Agno manu alcc-
ra hjrdriam , plilalam alcera Anchirrfaoe , & Mjrrhoefla , & ipfc bjdria^
N j effin.
IM THEATRBM ETHNICO-inQLOtATHiaiM
«ffloente aqua praefcrelMint quod fortc qucdain Cercrii ftch£c'a lanuebif,
Ctririt ^*^ Cererls Duptix » ubt vinum non adhibebacur. concra arque in ai orufli
tmftuu Deorum facrificiis fieri confuevecar : quod (tgnificacPlautu^ io Aui^L Sta.
\ Cere^in ScrobiIehaafa£turinupttaf>?Scrob, Qui?Sra. Qoia cemeciniy
^ \ aliacom ioceUfgo. Poreft fus Ccreci adjungi» camquam f ropria ejus vifii-
wmmfi n^^* Racio vero cuc aliis Diis aii« viftlma^ maAarenrur , eft joxca ServiuB
rNT^rvW:: non tannimin coofenfionc referenda»quam beilua aliquacum aliquo Dco
fi* baber»ied eriam quod quardam inter eosi(iimicitiaexflftar« Hacquedecao-
tainCerertsfacrifidisfuemadbibicuindicunr; quodfciliccc DeatftratDm
SuicHr ^ff^i fucnrum (pedlaculani>fi inimiccs ad pedes ejus morruus jaccrer , ooi
^^^ll^ non folum fegctes vaftarer. (ed & cctraiiAu defofia» fcmina Ipfa vorarel.
^ Eademquoque rarione Bacho capcr immolabacur > uc bellua roajrioie vtti-
bttsadverfa. Nonnulliopioanturgrarumeflrc Cererifuisfjciificum^prc^
prermas(imu»quicftinrerccsconfcnfum ; eaenmi eftccrreftrenujticD,cimi
terram fignificcc -, fuf etiam fempcr humi volutacur ; utplurimuih eft oiirrt
ficuc & rerra eft Aia narura nigra acque opaca : hxc pi»retea belJua pr2C?a:e
teriarfGccund catemadumbrar.IraqiioterdumCcreri porca prargnanscs-
debacur ;nam ea legf tur ad viginci foetus unoparru profudifle .- triginra ci
porca pepei ei at^qns i£nez in Tibens ripa prodigii loco vifa cft » qttcinad»
anodom Virgilius refert, Aliud quoque Ccrcrisfimulacrum in Arcadia viic«
^UfiicucrefcrtPaufanias: ubiCeresipfafacemdcxtera prxfcrcbtc, Is-
Tam Hcnt admi>Yebar (erat haec & Arcadiun Dca , quam Nepr uni atqne
Cereris filianiexiftimabanc; licet & id nomcnCeteri quoque abArcadibnr»
H#m'. ficuc & Juooni i Grarcis fberit ciiburum) Hera fccprrum & vas^ qozcifta
dic}tur»gcnibus fuftinebac. Narrat quoq; Pauiaiiias ibidem» Cercrem fiiifle
C#r#i nuncupatam Eiinnyn , ob hujosmodi Icilicct caufam : NepcunDm ajont
jCfynMi. Cererl^um illa errans, filiam quzrercc» ejus amore capiuro » vicium ofitire
^^'^^f^ conacuro : fed cum in equam fe Dea vertiflcr » & ad Ondom grcgtbos» pcr-
X!t^. *• miftapafcerccNcprunumnonfefcilit ; nam & ipfeinequummu:acus«eafli
Si^nmm compreflit : quod iila primum iracunde culir : vcrum poftea placabilior £i-
i» £f«Mai&a»lavi(rediciturinLadone. Cognomina (taqoe^rrribucavErinnytdver*
M^rfm. bo^quod furcrcArcadibuseft; Lufia vcto, quodfe in flumine abluiinti
Qiru j^^ Hinc etiam fadum eft, utCeresNigraafpellaretur,proptcrveftcmv'^e*
iicecnigram»quamtumItainNeprunum, rumlududeProfrr| Jnar rapca
commocamfumpfi(Icajebanr:icemque, /nrpccumcamfeabdad«ffcc, dia
iucem vitalfe : ica vei o accidifle , ur , cum ornnes , qaos cerra educat , fin*
Aus corruroperentur » & bomines paifim peftis conficeret» Diis ccteris ia«
tebrasignocantibus , Panaper Arcad'xmontesinrervenaodam cnantcoi,
comadllaiumveniflcrtibiGercrcmoffendifle, calt cooi ornacuSc veffica:
Jovem t ce dc Panis «aciooc cogniia » Parcas miiilZe » quibus deprecaii-
IlWll
grm.
^' POIITICO-HrSTORtCUM. ' ' io>
tibnt, compreflfktr»» &IaAafcQico , p!aca:aCeresfuerir.^ Ihrctmc* >.., .
nioriamie PliiigalenfesdicuntantrumilludcoinligneafimulacMDcflrdc- dnruJU^
drciflc :' fimul.icrnmirafabiicafic^ u(faxoinfiderccvnuUcbrifigara,pr«^^^
-rer caput.ijuod eqtiinum » atque adtocum jubaeflct;ferpciitiiMiib & aitis
ferjsad'capuralludencibus ; rcliquocorporcadimospcdcs tunlc»Tclato
altcra mann delphincm » columbam aheraprzfercntc. Ibidem Pauiantat
(crtbirs prope fanum GcrcrisEieufinx lapides fuifieprxgrindesduos , «I*
tcmmaptealieritmpofiium» Peiroma fuinevocacum. : Eoslapidcs^ nbti
aaaiverfariifacri ^ oaxmajoranominabantiniaa» dies appropioqoabant^ ^
dit^xiflc , atqueindelitrcraseduxifie , quibas pompat xicns t Ar^^c ^ ^ : =.|r
ficrioporterct» omniaconfign«caerant« Eum commencarium , camia-
crificulis audieotibus » recitandam curafienc t ea ipfa » quas confequebatttrt ^
nodc, \u priftinam iedem rcpofuifie : adcam lapidum ccuiipagcm PJieoca*
c^m maltinidinem dcmaxtmtsquibufqacrcbcis jus)uraiultimconcipece
folicum : fasDofaperianoperimencurafiiifreyrotundoambitu: incocifiv- «y/^i
giem Cereris cognomeoco Cidon?x fervatam : ejmcffigiemSaccrdotcoEV
camqaampcrfbnamindutumfftacis,quxInriiaMaioraappeIlancar » dic«
bus s popularespscrio.qaodamricuvirgiscatcidiue : vcnific in hqec loca^
Phcneatas Ccrerem diftitaflc , antcNsum» dnro crrabunda Pcoferpinaa»
qasritaret; &iis , quiiccomicer • ac libcralitcraccepiflent , legamina^^infliA
di vififle omnia praetcr fabam. Qua antcm msxime de caciia impummlc* i CiHr$ ^
gumenfabafic ^ idcm Paufiinias reticcc , d-citquc Arcao-scommentariis^i/^'^^'''^
mandaram eiTc, Sed id fortaiTc dici poterit t fabjs-fcilicetimpnras eflc
cxiftimacas, quod cas in manibus placandts adhtbcrcm* Is eniiti quihoraoi
ikcrificiorum fuic aaftor » cumanrmadvcrciflrecinhttjosfloribusquafdam
licceras vidcri infcnpras » qnae luftum arquc mccrorcm fignlficarenCj opti- p^^^
mo jurc in facris \\\\% , fabis rft ufus : ideoouc vulgo diccbacur » manes l^mfHrA^
fcinfabaiabderc : fcd&FlaminiD/ilincuserat» fabas caiigere , acno^
ininare»nedam comcdcrc. Py thagoras i fabts abftineadiim efie pr arcipic-
bar; hacfottaftedccaufa, quoddmcndlimefiet, ncquisalicajusanimam
unajcam gurgulionc vorarcr : ejus cnimfuii opinlonis « ut fentirec animaf
fubiiide ex alio in aliud corposinigrare. Auc i fabis caverc admonuic. io»
nuens lugubres ac moBftascogitationes deponendasei qul vdic inrerum di*
vinarum contemplacione veruiri : vcleodifiofignificavit, nevivifimilcs
mortois circmus» Sed quomodocumqae fit,Pyrhagoras in hoc Ccreri conr
fenfittqaodambo fabaslegameniinpurum exiftmavernnr. Sedqaia,nciiir
perias dicebamuf» diverfz cerrat virtocesab anciq.uis diverfis nomtnibas ad*:^^' ^^
icribebantor ; ea qux ad pafcua eft idooea , PaKsnomincAiic demcn ^^^
ftraca,qn« Paftorumpropria Deadicebacur.Hujus nallam adhuc imaginem -
apud anciqaot eBftitiflc piito : qaarctantanrdicam qairituain cjusfcftis
cclc-
ffllM
104 THEATHnM ETHNICO^IDOLOLATRICBXC
celebraadis ufiirparciuur, qu« PaliiiadlccbMtur,& iauxbfsRMiiB naii-
lcmdietnincttrrcbanc ; eodic nulla viftimacaedebarur» perindeafcquene-
fas cflec • alicui tum ricam adimcre»cum natalc ukfais celebraretur. Sed ho»
minesfiimoci fangnlneequinocombufl:o»yitu|iciaeiet exmatrtsuteroa*
vttlfii»qiuB io quibufiJam aliis facrificiis maftau fuerat»atq; f abae fti pnla ez-
piabancttrtOviliacciam ,o?es , ac csBCerit pecudes puigabancur himo a
lulphure: RofmarinBmque*acherbam Sabinam,oicam ac csBdam & laurora
eremabanCt poftca pcriammam fceno accenfam cranfibanr. Iccm Uba ez
milto, tc laftis mulftraiia in Dcse honoreni offcrebant ; f oleoMilque prece
facrificium abiblvcbanc. Qu^ritusnonadmodum ab iis dtflFcrebaoi » qui-
buf in Pomonx poroorum Deae facris ucebantur : O vidius eam hortis pra^
poniCi dicitqne Yenumni fuiffe uxorcm, (ub cujus eriam coccla horci ernit:
eiinmanustraditfalccm»quainutiics arborumramos ampucec» fcliciorcs-
qneinferac« Quarc quicjusimaginemvellccadornarcomniaeainftrameti-
ca r quorum eft ufos in re borccnfi , eilent adjuqgeoda., Harc ar boribos
vlm ad mamrosfrodlus produccndos tribucrc crcJcbatur : ficuti & Floram
f!oribusexeiselicicndispr«ponebant;idcoqueflonim Dea dicebatartaia
•orum t quiinarboribus,quamquiinprariseraot. Ejusimagioemiunc
dercribam ,cum deZephyro ipiius niariro dixero« Scd camcn hiftoiiiscn»
idiMir» .eaminlupaoarirocrcciicein exfticiiie, infaarefqucRomahvD» ic
RemQmfuolaAenutrivifrc ; autcriamaliam,quaccxmcntricio quzftuin-
gentemhxrcditatemPopuloRomanolcgarit. Dc hacidfcriptumrcpc:fo«
iEdituusquidam Herculis^ocio fuperftucns.tcfterisjiSr idgcnus luAooisdi-
Cm tererc folcbai *» fcd cum forte aliquando coliufores deencnr,DeuiDHer*
culem , Qt colluderct, ea lcge provocavit , ut> (i Deus vincerctur » boniali*
quid elargiretur : fi vero sdituus , Deo cceoam fe praebitttrumy pnellaio^
que iofuper formoGim , cum qua Dcus miiceretur, Tali propofica coodi-
tionc, tcflcrasxditauspro fc» &Dco jccit;)a&ua Dcovi<3useft sdica-
ns; qi>i ideo cccnam apparavic; & LaurcDtiamformofiimfcorcumcoii-
diixic: in tcmplo difcubucrc : poftcoenam puella claufii fodbuff, inccm*
plocftrel^j* Ferunrautcm nodu cumLaiirentia non humanims coo-
greiTum ; puelicque juffiiTc , ut mane in foiiim prodireti &cu ctunqoe
primo occuriincc, illum(ibiamicumpararer:idcumfcciflecpueUa»Tir«
ffunrio homini prjcdtvicij & jam nacu grandi, & caclibi obvia &da ell:
cui eftmacrimoniojonAa» Eiyvivens, poteftacemfecitTanunciiifloiniiis
luK rei familiat is,moricnfqoe hzrede Teftamento Infticuic, <{Qar & tnoriens
Pop.fLom/ctipfitharredcm : qui quidem maxiina eJQS memoriam vene-
ffitioneeftprolequucus* Sed quia flagitiofuro arbitrabitiirt nieiecricem
colcre> eiusnomenin Floram commutavic; urquepudcndc rei qoxd^m
dignicas addececur • Dcam finxcniAc cfte # qua» floribus prsKflec: dc lodiei-
dem
POLITICO.HISTORICUM. lof
dctDFloraIesruntnancupfttJ9inqutbusomnesnequirijr»& lafciviaB nudis
mulieribus peragebanrur : in iis eriam venauones icporum , atq; damarum
infti(uebantur;harc eaim bellux in horris cuftodiumur,qui fub cjus Dex ta-
teia e(Te putabantur ; ut de fe ipfa apud O vidium dlcft. Erat olim quoque Bmm Dcm.
BonaDea»numenquodadcerrampertinebat; Porphyritfs enim opinatur^
quemadmodumreferr Eurebius»iliamtecrx virtutemi oux jafium fcmen
fovet, ac nutrir, ab anriquis fub Bonx Dear nomine (ignincari : cujus rei il«
iudeiTeargumentodicir^quodejus eifigies virides quafdam piantas mmi^fMtms.
busporrigir^camquamquxrecenspullularunr^ Vi^imaquoauciquamei-
demimmolabant (hacciutemprsgnansporcaerat) oftendebat» vecerea
liancDeamprocerracepifle^ Hacc,Bonacftnuncupata>quodexterrafex«
cenca in nos bona derivant : eadem Fauna appcllabatur ; ea enim nobis fa- sstrs B0-
vetf cum ejus ope egemus : aliaeciam nomina habet, qux Plutarchus jm 0#a.
enumerat»cumnarrat, quopadoClodius» uxorisCarfarisamorecaptus»
tnuiiebrem habitum gerens, io hujus De« facra peneiravir. De hac legitur,
^.«* ►— .\./:^^:r.-:/r — j.-^-.: j: — : ^-.-.^ hominem iiOB
extra proprias
, jjustempiumhominemingredi, vel
ejus facritic!ifiimere((ei nefaseftet : ejus facra vel in domo Pontificis Max»
vel ConfuUs , vel Prdetoriscelebrabantur : tuncque omnes inde homincs e-:
mtgrabant , muheribus fuccedentibtis ; qux cotam nodem pervigiies Dex
iirabant; nonenimincerdiudivinameirem faceic licebat. Nccrantun»
liominem indecedcreoportebar,fed Sc viriles effigies tegebanrur ; tantant
ea Dea a Mafculeo fexu abhorrebar* In ejus templo varis multorum gene-
rum herbscranti quas [cmpli euftoslibentersrgrotis, qoi eis indiguiftenr,
imperricbar, Arq;ca de caufa nonnulli eam Medeam efle (unt opinati,qux
a Joibne decepraspofteaomncm hominun confpe^lum refbgiebat. Sedta*
men cxftarinfabulisthanc Bonam Deam, five Faunam eam dicere mili-
mus, filiamfuiftcFauni> qui,cumfiliam deperirer>nihilnonfccir,utcam
•d ruafceleratavota pertraherer ; neque qoidquam promovifle tamen:qua*
rc ad vimconverfum,abiiia mjrteavirga capirepercufTum fuifTe» ac vu!«
neratnm.Patrem ergo,ubi fe a filiarcomplexibusrepulfum vidifIct,qaosne-
quebianditiis,nequeviexpDgna(ret,dolisin pofterum agere decrevifle:
icaque eam incbriafle : fed & fic fua fpe falfum ; cum defiderio pacris fiiia
nec vino prefta cefnftec : dsm um eum fe in ferpencem cransfiguiafTe, & cum
filiacoiifrecredicum. Horumhoctaleproferuncindicium , quod virgani
myrreaminejustcmplohaberi, nefas fiierit ; & quod fuper capat ejus ex«
tcndcrctur viris,qua maxime caufaeampaterdecjpcretentaverit iquodvi-
numin tempIumejusRonfuonominefoIeretinferri; fed vas in quo vinum
inditumciiet , meliariumnominaretar » & viBomlaci qoodqvc fcrpen-
O ^^«
io6 THEATRUM ETHNICO - IDOLOLATRICUM
X#«4Dm tes]nejustemploneccerrences,necciinentesappaFcrcfit. Quare efiii ima-'
^*^'* go effingebatiir t Scepcruinfiniftramanucenens(nan[ieani pareinjiinoni
poceftatem habere , aliqui crediderunt) vite e jus capfci incombence ;ad li-
tus erat ferpen5»acMyrtheus baculus. HuicDeac fancvquam fimilem pote*
ftatcm Profcrpinababebac; cum vetercs proProfeipina vim illam cerrcin-
rcilexifient» quaefeminafubeaconditaconfervarcr, Dehacapnd Eufebiuni
fimilisfabulalegicur » ac ea quam de Bona Deareculi« Ea fic h;'bcr» Ccrei
ex Jove Proferpinamgenuit» quamaliqui Pherephartcaappellanc. Filiat a«
nioie correpcus parens » ei in (erpcncem convcrfiis conjnngtrur. Undem
Sthaziorummyfteriisdiacoinfpicam involucusin facrificiis » adfadloriiin
merooriam adh;bccur« Peperic JcPhercphactctaurifbrme filiam > quare
lastgo 14* Pq^ix nonnuilitauiumlaudant draconis patrcm &draconem nurusiami
^* pacrcm. Proferpiaacttamfrugesfignificarilegjmus , quas^cerraCcreris
nominedenotata» ortum trahuRt» Idqaenon abfque viraliqiiodamcaiore,
quiccaloderivat : Jupicerautemceelumadumbrac HsrcaPlutoncrap^a
nogicur aut quia femiiia in terram jadla^incctdum noo nafi:anrur»cxquo cer-
TfpfiTfmM raquodammododQlerevidetur^cum fefuis ornamcncfsipoJiatamccrnst:
tf^frugi" ^^^ quodnacivustenaecalorcorrcpta (cminafi>vet » dooeceaad maturica*
tHrl^ tcm perducar« Eadem Pi oferpina aliqnando pro Luna capltur,quare po«
tcft codcm pado eftingi,qiio Luna fed & ejus ciEgics>aofcrc io manuceDcie
cemitur» ut Paufanias in Bceoticisnarrac : dtcitenimprope Trephonij la-
cumErcynam cum ProfeipinaiudcntcmtanfereminmanibusinvicamdiiDt-
fiflc , volitancem illum (ubiidc cavernofum ^crum, ibique fe fiib lapide oc-
culcaflc. Proferpinam fubingrefiam avemafugaretraxifle: qQolocoIi-
pidenn fubmovcrat aquam crupifie > qui poftca fuerit Ercyoa Amnis appella-
tos* ManebatergoadErcynxripasaedcs&fignumioca ^ virgoaoicrem
SDanibusprjeferens i quas Proferpina Ccrcris fiiia crat.
. NEPTUNUS.
NEptuno interfratresfortc AquarumrcgnumobtigirJndenaarfsDens
didus. Eum vetcres mcecdnm tranquilIum»mitemfedacuiipK)oeirxpc
eciam vulcu turbatu effinxeruot : Quod apud Homerum atque Vfigi.iuiD
lcgtreeft 9 Marccnimftatimexalccroinalcerumftatumpermutacttrjquod
cx cranqoillo fic curbulcntum , arque e conrra ; Eidem cridentem in manos
iradidcrunr, qui in Concha veluti in curru ftat , hsc ab Equis mari nis traiu-
tor, qui pofteriorc fui parccpifcis ipeciem icfteriiof» Hi a Staiiolib» JI,The*
' l.ficdefcribuntor^
Jttic Jf.gu K€ftHH9i4 ptrgitefeffos
In pcrtmm eleducit E^uos : frior hdttrit hdbimdi
ymiuU \fcfir^mfolvt$mtt$r itt djttors fifw.
Eom
P0LITICO.HISTOILICUM. 107
Eufn ve/Ubusccrulcisindaeruiiryquasi ntPhornucusiiiquit» marinuin
colorem referunr» Lucianus in ractificiiscarruleis capiJI{s>5c nigris cffingic ;
quamWs Servius dicar,apud anriquos^adnos deoscanis capillis » acquefi:-
nesplerumquedepidosfuifle; quandoquidemeorumcapica (puma can*
de(cunt« .QuarePhiioftracusin imaginibusGlaucum depingensi qui ^A^^^''^
eciam raarinus Deiis , eum dicic barbam habere madefa^amf comas aucem
aquaperfufasper humeros ipargi; fuperciiia denfa, hirfura » & intcr (e ]un«
da^ Brachlumque accollcmem) undas fcindere* aptafquead nacandum effi-
ccre; pcdus marina afga» ac lanuginc obficum, vcncremquepaulacimat-
tcnuari,ad inde cxcerascorporis parces in pircem dettnere ; icaque cauda e-
redla , excraqueaquas ex (leiKcoftendi* Ovidius lib. xiiu Mccamorpb*
ica Claucuf n de fe ioquentem inducic }
Paifii/a decerpjt^dccerfiatjme dente momerdi :
yix bene comti berant ignotes gHttHrafuccos^
CHmfiibito trepidareitttHsfracorMaJenfi^
jilteriHpjHc rafi ma 'HrafeQns asmre,
NecpotHi refiare din, repesendaqHe HHmqHom
Terra va/Cf dtxi, corpHsqnefiUf aqnore merfi.
Hancego tHmprimnm ViridemJerrHginetariam
64/ariemqHe meam^ fHam/ongaperaqHoraverro^
JngentesqHC hHmeros^(g carnla brachia vidi^
CrHraquepinnigero cnrvata naviffisnapifce.
Idcm Philoftracus Nepcunum cum Equis & cecis In mari cranquill^ ince^
dcncem facicyactridencemprxbec ; quem cresmaris medicerranei finus ii«
(>ni(icarc» aliqui volunc; aiiiadcriplrcemaquarumnaturamreferunCyfoii-
liumenim func dulces>marinaBfalfae; qucautem in lacubus continenrurt
nooluntamarx illaequidem • (ed guftacui func ingracar. Idem buccinam
cidcm tradic ; ea aucem eft coclea,qua Tricones utuntui : nam & hos anti* T^kina.
qui incermarinos DeosnumcraverunCyNepcunoquecomiccs adjunxerunr«
FoccacfinguntTriconesmariscabicioes; cocleamenim retorram gerunt»
qua cernbilem quemdam /bnum edunr. Icaque Hj^ginus refcrc eo cempo-
ie«quoTitanesadver^DeosbelIumgerebant,^uemdamTritonembuc«
clna nuper a fe repcrca , ica infonuilles uc Gigances fonicum fen c non valen»
,tes, terroreilloconfternaci, ftatim fefe in fugamconveiterinr. Hi porius
beliuxquamDiif authomioescraotexiftimandi;Namut Virgiliushb.x,
iGneid,^ribic;
Frons homimemfri^ert^infrifiimdefinitahHS.
Hm eor um duplex for ma>fecundum nonnullorum fencenciam , duplicem
aquarum vim oItendic;nam cssiocerdum profuncialiquandoeciam nocenc.
Ncque timen Pofcarumpmnlno eft commeocnm j quod dc Tritonibus ja«
O X ftstur;
ro8 THEATKaM ETHNlCO.IDOLOLATILICUM
&acar ; nam ex hiftoriis difcimus , homines marinof &pc ▼irofyqalfigo-*
tffmini9 fapartimhominemfparcimpifcemrcferunt. Pltniuslib.IX« Nacar.hiTOr»
m^im^ tcftacum reliquir > Olyfipponc Tyberii principis rcmpore » legatoa mHbl
Romam qui nunciarcnc , apud fe Tricones buccina (bnantes eflc aodicoib
'^ immo&apIurimisvi(bs« Ec Alexandcr Ncapolicanuslib. iir. refcrcfei
quodam cert« fidci hominc audilTe » qui dicercc (e • cum eflcc in Hiipanit,
marinum horaincm &vuttu&corporeprorrushumano>ab(bIata fimiliciH
di'ncpubccenus,poftrcmisvcroinpi(cem dcfincntibus, vidiflc , iniiialie
ex ultima Mauriancia % 8c Occani finlbus eopro monftro aHacum z hitk
aurem facie hominis vecufti , capillo» & barbahifpidaf acqoe hirta» colore
cacrulcoaftacura procera , Sc majoi e bumana « aiis quoquc renut cartilaginc»
quibusmacinos fIuAusrccabary& mcmbranapaffim incerlucence munitani»
Quod nc quis commenricium arbirrarccur , idem Theodori Gaa^ audtori-
carccoofirmac^quiaffirmavic» fe»duminPcioponefbageret» fGcdamartf
cempeftaccoborcatcumnonnullapiiciummonftraadlirusillififtent ^ imec
Sirm» cxrera vidiflc NcrcideminlitorcflaAibosexpoficam »vlvenrem jam»&fpt«
rancem»vulcu haudabfimili huraanoyfaciequoquedecora» neque iovenuih
fpccie>corporerquamtshirroadpubemu(qttetOifiquodcstera > inlocuffae
caudam dcdneb int« Quamobrcm minimemirumvfderidel>er» fi Poctc
Nereidcs pulccrrimas » Nymphat cflTe fitnrcranr > qtue marinosLDeoi»
Oceanufii fciIiccc»Ncrcumparrem» Nepcunum»Thecin, Doridei?»carttrof«
que ejufmodi com tarenrur » qui varios aquarum efTc^us fignificant» ab
anciquifque colebantur »quod crederenc, fibi phirimum ab ets commodarty
incommodarivepofle.C^amvifqueplurimxfcrancurfuifie Nereides (nam
Hefioduseas ad qumqu.igincanom>natimenumerat ; tamen de ona rao*
€Mki0t inm> Galathea di^a» mihi diccndum fufcepi « Hxc fic eft i candore ocNni-
naca,qui i n ea aqiixfpumani reprae/encac ; quare Hefiodus ei alblcances co*
mas,faciemqi iaAi fimitero crtbuic.PoIyphemns ejusMiator apud Ovidiu,
eaml>guftriscandidioremvocat.Philoftracusin quadam imagine Galatbe^
am per quiccnm mare ihccdcncem facit»eamq; in currn collocat a detplrinfs
tra£koyquos Tri ronis filiat regiint»Nymphse circumftanrcs^ e/ufq-, obitquiis
paracifllma;. Cxrerum ip^ purpuream veftem fapra capncad ZephyrBm
tollic» ut & fibi umbraculum , Sc currut velumfir. Ipfius aurem comc Ze«
phyro mnlme diflRifx;madidx cnimfunr » &quam nr a venro agitaci
q :eant , graviorcs^ Hic nonduxi prartermtrrendum,quod AlexandcrNea-
poliranusloco proxirpdcitacorcfcrr;nempefaotempore in Epiro ad fbn-
ccm )ugis aquar , ad quam mulieres ex oppi do aquarum venciabanr « Tn«
tonem > feu martnum hominem i ipelunca » quam forre ibi na Aus £uerar,
obfervarc folirum > fiquando fiilam ad aquas accedemem , aur per licusotw
ombiilam^maiullcrcmyiclcret^ipfamcxaiidisy ft ^claacalcnigccffir» ca»
POLmCO.HISTORlCUM. loy
citisqde veftlgiis defilircj fc i cergo accederr « ac vi compreflam mulierem cx
infidiis adorirt » 8c ad mare concubituscaufa arripere »arrepcamquc fubuq*
dis defcrrc conruevifle.Qood cum apud ioci incolas percrcbuiflcr , diligen-^
tius marinum monftrum obrerva(rei& cum diutias laqueos illi intendiflenrt
haudmultopoft dblocaptnm^&laqujtisvinftum cepifie : camque cibo ab»
ftineret» extraaqaasmulrumvivcrenequi(rc. Paufanfas in Bceoticistra
Triconeshobis deptng^c; colore eo runc,quo efle videncur ranxpaluftres in SM^ssmi
dorlo : nares humanashabent,branchias uib aures,os rercifTum, lacnmques
fciinosdentes.gIaucosoculos»manuscum articulis ad humapam cfGgierot
ungues oftreorum conchisperlimiles ; reliquu porro corpusparvu^is iqua*
mf$concedumeft,&inpi(cemde(inir » non didimitesexcrem^s delphino*
rumparcibus. Ab his> auc a Najadibus non multum Sirenes dtfferanc:<srMMi«
ttcenimfabulancuiPocr2| muliebrem afpedlum habenr» idque umbili-
coccnus 9 namin pofteriocibus parcrbuspifcem imicanrur : aliqui alas ad«
dunc,pedesquegallinaceos« -Easdicunc AcheIoi9 & Calliopes filias rrea
fuifre^qaarumnna canebatf alceracibiaminflabatt tertialyrampuifabar;
quz omnes ica fuavem edebanc concencnm^ut facilc mileros nauiasallice«
renc,uc ad quofdaip in Sicilia fcopulos impingerent,ubi cx degebanr. Scdt'
ubi feab Ulyllecontempcas vidt(Ienr,qui illactrannenS|fe ad maluroTcIi»
gandumyfociis vero cera aures obftruendas curavic , ne ipfanim cancos au«
dtrent ; ftarim fe fe in mare prxcipires dedifle ; acque hinoforce fa Aum fuic»
uc dicerentura pofterioripartepifcescvafi(Ie« Servius eas^nonpifces,fcd
aves ea in parte vulc fuilTe : ficuc 3c Ovidius, cum eafdem dicicProferpinaB
comircs fuiffe ; qoa^, poftquam illa i Plncone corrcpra fuir ,in hujufmod»
monftra vcifapfucre ^habenriaquidemfactcmacquepedlus mulicbte» fed
inc«rerisavinm<lia/ Suidasrefert,(ecundnm fabulas Sirenas aves fuifle»
pulcramulierisfacieinfignitas, qux fuaviflime concinerents fed rcvera
quofdam fcopulos cxftirfTc, ad quosaqua allifaiita fua? e murmur reddcrcty
nt nautx ab ea fua vitate pelle(3i Jlluc navem d/rigerenc>acque ica confra Aa
adcautesnave»miferedifpcrirtnr. Piinfusquoque^defabulons avibus Ich
qucns , in India inquic> avcs quafdam cxfticifre crcditum^ quar cancus fuavi-
tate hominibus /omnun injicicbant» dormientefque devorare folcbanr»
Sed camen five pifces » five aves , five tliud quodcumque undem Sirenes
'fint ; tlludccrtumfir,flaitiumquidpiamc(re;atqueiisnonnuIli merctri*
ciampulcr:rudinem, atqueilltcfatnnuivolunt : ear cantunaucascapiunr»
actandcmdevoranrrnaroincautefemcrerricum blanditiisde meoreac fa«
Bicate decurbari finenres , ab eis candero parrimoniis abliguritts , ad cxtre-
maininopiamrcdigunrur. Qn^rcBuccatiusnarrats apud antiqaos Sirenas
fingifnanriQenispraris dcgere mottnornm oflibus confperlis } co cztre«
mumcxicioin» quodlafdyiamfcquiittr", ^gnificantcs. ApudVireilinm
»8 THEATKT|^ieniNICO.ID^^jLAT((.ICUM
-^.„. ««'inittmahiftorib^gfc,, I.-^ ,;>.*, vildeqiieardui, aeperica;
JJjrj]' iaMnflBhomiMin^,M(^»i<- /^r-;;fl(ii:Mminlibrodediai$&faaii
KftatiimcoUq^ic.O&H^ ..^.■^.V^^Jw^ncinere, quidignimmifini.quorum
Romimcn^- _^^r;:-;'0^rar;ea.(queideo.ibHumcrofingideU!>-(".
'"' -■;>ji>|^v<'f^biajj<]Uibui'ftudiofoilio[iiinesad(epelliccren'j
^^^;^^^Vf*J^ni-*canIo,cujujamoceeapti fint, raulto njajorci
.!^i?^3'^'irt»("'' ' ' ' * """''^ nja|orci
AS^^Jwrf^^^^rfarJorcs, flcadcamarijentfujaccucrere. atquc dulcii
^^ju^^^^^^-cqff ■ i>{4uch'c dc cau fa tortc taftum fuic , ut quemad-
"^ ■J^U**''^y'«Ji[>iodetebusadinirafaiIibuncfta[ur,quiburdim inln-
' ^^'°'^rt»nii<^<*>S''^'" ''<'''' '^'''^"*^"^''"''> tetnplaatquealcara
iVi^^^^aiqac ab incoliscoleicntur : catum autem nomtna fuerum,Par<
/"T^^/eocofwA Ligta.
* Nuncadajioi Dept livc inonftra veniamus. Homccu^.Scyllam fingit,iit
rroobfcuco&horrendo bjbitaictciiibiliiliam cnelatraru, canum \i'
j^(et/unili,pedei)ijbereduodccini , colla fei^lonjfa, capica totidctn^
Jefliiumtriplicemordinen , cxquibus virusftiilarevidcatuc ; capicaveia
jjGdueinmareporngecet^cciccumfpicerec fcopulo, anindeuavij iliqui
circumnavjget, utcx cai^ltcmtotdcprzcIctur,quutipiius funtcapi:a; at*
quetotidcm cxUlyfns ('aciisabfti;l>irc. OtmHcItnuiapud Vligiliuni Iib.
il[.i£neld.i£nea>cuifum, qtiem ten(rcdebeat,oftend.t , monetucduo
l)Xchoricndamonaiacaveat,ScylIan]rciIicctaiqueCliai)'b(iin,deq!iibai
jtadicil»
I)extrumSc)UalMi4tJaviimimplftcauCh.iryi>du
Qb^itt : At^Meimo hnrAthrtter gH*giie%*fiot
Serbetiu al^rupinmfiu^ia ritrfHSque fub HMrai
ErigitAlternei.^JidtraverieraiKnda.
jid .'•cyUam c£cit cohibetfpelHnca lattlris,
OrA exfertantem, £f Naves infaxa trahentem,
frimabBminis f.tcits, (^fMichro cerporevirgo
pitbe teuns,poJlrema,immani corfore Priflit
VelfhiMHmeaitdasMierocommiJJalnperitm,
HujUSfflO(li(ii;uraminduiirc5cyilad citur.vcnciicjsfcilicet CircesqarW'
deTetGlaucuni,qiictiit)ifad(pciib3inon f^osredScilIcamutcsIcqutnEtii):
ttaqueaqui* ubifcScyllaabluercconliievetatifuisvcntfici siiifc^ejmia
ita dcfoimem figucam convertit. Seil ca fe itaalpci^u hortibilc viiJeui,pix
mcetoreprxcipiccminmarcle dcdit^ubi&nautaiuanfeuntes penencii-
c]t,ficut& Charybdisiqua: cum eft^et mulier repaciftima , Hcrculis bovci
aula eft furari. Quarc a Jeve fulminc id« , ac In macc przcipitata ia fco, U'
lam cft conyerpi t pif&iumautemiiataiamapprimcrerv» ; H.'tfibu-
iacum
POLlTtCO-HlsrORlCUM. m
^arumin toIucHs Pocfcjenobisgeminorutn fcopuloruniyqui in An^uftiisfre«
i Siculi fe RiU : uo refpjctunr,naturam adumbrare voluerunr.Sed hmc ad alia
maris monftra dcfcribenda dcveniamus» Nereides centum fuiile^ quar toii- Sinidtf,
dem Delj hinis n(idebant,Platoinquir|Cummirabiiei(lnd templamdefcri«
berct, quod apud AtlanticosNeptuno eratconfccratum»qui ibiin curruc-
rat efiii^uSy alatorum Equorum frxna roanu continens,tamqne ingens erat»
ut cap tc alt: iilius templi faftigiura contingeret. Maxiniapars Neptuni co«
mitoroinquodamiemplo»quodeftinagroCorif}rhio» ut PaufauiAsrefertf
cerncbatur , ubi is una cum Amphitrice fua uxoi e in curru erat ^puer quoq;
Palxmon delphinoinnixusvifcbacur ; Equiquaruorcurnimtrahebant;IiDigd i^»
TritonesduoerantAdlarus:inbanmed:a,qna?currumruftinfbat,mareerat^
exculptum,atque VenuSiqucindeemcrgcbatpulcherrimisNereidibusco«
jnitata Pala:roon>qui d LatinisPoi tunus dicirur,portuuni cratDeus;cui nau«
tse reduces facilficabanr» itaqne eft Neptono comes attrtbutus,
Inquodam tpmpIoNeptuoi , quicratinifigypto > iSanoptus Menelai
nauta colcbatur, qui poft mortem In aftra translatus diccbatur^ Ejus cfli-
gies erat craini,brevis Sc quaiirorunda, coHo obtorto» bieviflfimis ciutibus:
caufam» curita cftingcretar^hanc dicuntjcum Perfxignero, quem ut maxi*
mum Deuro colebanr , quaqua circuroducerent , ur toccteroruro Dcorum^
quos reliquc nariones venerarentur, viresexperirentur ( nullus autieros cof
juscunque tanderoroateria^ eiTet , non illicedebar ; tunc Canopi Sacerdc^s^
nefuus Deusflaromisabfumercrnr, quiddamcontralgnerocalliduexcogi-
tavir. Solcbantioi£gyptofiAilra quzdam vafa6eri,minimi5f6raroinlbus
^ pertura»quibnstutbidaaqualimpidi(fimaeffluit:horuiIleanii,ceraforami-
nibusobcuratis cepir, variitcoloribus undiquedepi£lum,aquarepletfi> ac
ut Deum ftatuit v& excidcns Canopti nmulacii capur^illi diligenter aptavit:
adiiint pofthacc Pcrf? , irur in confjiftum ; circa hydriaro igojs accenditur ;
cera diflblvitur» qua foraniina.erant • ibturata diffluente aqua ignis txtin£lus
cft. Ailu igitur Saderdotis Canoptus Deus vi&ot Dci Perfaruro evafit 8c
jcxeoDeuscultus'eft,acSuidasrefert. Quareinpofterumeaforroaeftef-
fiAus,quadixir,utqaecerncreeftinquodam AntoniiPiinumifmate. Dei«
phini omnium piCcium Neptunogratifljmi fernnturiquareHyginustcfta-
tur, feroper, cum Neptanus eflingeretur>delphinem in e|us manibui ,vel fub
pedibus fuilfe, hac fortaiIedecaufa>qttod(icurIconesferarum,Aquilaavi-
uro , ira & Delphioes pifciuro funt Reges. Marcianuseum in nuptiis Phi-
lologiar expreflit » Gc dicens ; Nodus eft Maritiroa inundatione viridipr,
cort^nantalbfdi Salis inftar csndidaro, atqae fpumar um Caniciei concolp-
rem habeos^ Pallas cum apudOyidium lib. vi. Metaroorph.curo Arach-
nede texendiarteconrenderct|duodccimDeoiumconfcuumnioxir» ubi
diCceptaretnr , otrlfibi ne, an Neptuno coocederetor » ut Atbcolsreceiis
conduisooinenimpQneret ; Carmioafaiitliiijuifflodis
Stan
m THEATRUM ETHNICO.IDOLOLATILICUM
SinreDeHmpeUgilougoqHeferirctridemte
^fierd SaxafaciiMmedioqHe evHlHtrefaxi
ExhibHiJfefreiHm» ^Hoflgnore vitfdicei Hrtem.
■ Virgilius tn prjmo Georg. equum dicit exjifle i
- TkiiHeicHifrimafremeniem
Fndii efHHm, magHo ieUmfercuffa iridenie^
NeftHne.
QuoilServIus ideo fifium elTc vulc, ut velox frequensque marismotas
oftencleretur, quare Equi fub Caftoris & Pollucis cutela ede didt font i co-
' : i ' rim cnim aftra velociiiioic movcncur» Quidam ideo Neptuno Equonia
iu vencionem cribucam dicuoc , quod Equi latos campos » «quosque deiide-
ranr, qui ab xquorc optime reprcfeutantur, Idem Scrvius principiuai lik
IX^^neidosenarrans, ubi Poera fic dicic ;
Vt belliJignHm LoHrenii THrnHi nt arce
ExtHlit :
^ Refert Roroanosbellitcpnpore duplicia figna extultflle » alrerum (cilfcei
porpureum pro pcdeftribuscopiis , alterumverocxruleumproequeftri-
bus;hic enim eft marlscolor.cujus Deus putabatur Neptunus» qoi & eqaos
inveniflefertur. DiodorusSicutus fcribir , Neptuoum prtinum omnimn
Eqoosdomuiflei artemque equitandidocuiile» hincquc fadtumefllc > at
cqncftrisappellarctor: Cui Paufaniasetiamconfcntic^qui vulcideoHome>
rumyCumludoscqueftrcsdcfcribcretyMenelauminduxiflet qui ccrcatori*
bus juramentum, per Neptuni numen propofui(Iet, ienullam fraudcmi^
liibituros. Idcmque fubiicit» hocNcptun(cogoomencztcrisprcftatc,aifi
canAis nationibus (it commnne«H?ncarbitror profcdhim fuifle.uc ludi Cfr-
cenfcs apud R.omanos qui erant Equcftrcs, Nepruno cflenc iacri : cclcbra-
bantur auteminConfualibust quxerant a R.omulojnftituca,in memorianii
CHt/Wi. ut inquitLivius , raptus Sabinarum ; namqucmadmodum Plutarchusr^
fert , cujufdam Deiaram conditam fubtcrraminQrcoinveocrat ; et-
demque DeoindidirnomcnConfofiveaconniio» quodconiiliariusforec^
aut, qood magt:arum rctum con(iliaoccuitae(reopotrerct:quarcade|af
'aram aditus numquam pate(iebat»praBcerquamLcfdorumCtrcen(iiimDi^
bus« Qupd efFecc ut NeptunusidcmacConfus crcderecur ; dequo hrc
ftri Aim atcig^-iTe (icfatis; namnullam adhuccjusimagfnemapndfcriptcres
repcrt. Quod auccra Equi fub Neptuni tutcla cflent» Paulaniasin Elhoi
poftcrloribus oftendit , cum circum , ubi Equi corrcbant» defctibit dicenfi
■d altemm cttrriculilatusaramfuiirefigurxrotundaB » ad camque Deum
coli f Taraxippum , ab incutiendo Eqois pavore j nuncupatum. So*
litos cnhn cfle in je Ao terrore , circa aram hanc Equos um vehcraeorec
CQoftfniart » utiBccnumandccoortatrcpidatione » ikp^ iilifis combus
POLrnCO.HISTORICUM- iij
affligerentar ducigr : quo igt cur ^^^o & propitio uierenrur Taraxi ppo, ad
- eam aram anrfgas vota nuncupafl^, De hoc Deo muUas rauUoruiTi opi«
nipnts idem Paufanias a£:rr, fedeam>canqoamomnium probabiliflflmamjfnago j7*
approbar , qua Taraxippus Neptuni fuiflfe cognomen dicitur ; ab co enim <«
£.]uorum origo profluxir: a quoduos EquosJunonidQnodatos«ferunr»
quosilIaCa(ldri& Poliuci tradidir. Cuifabulxillaquoque concordat^qua
pAatur |lBquuieum ab ope Nepcuni locofuppofitum Saturno fuifTe : hac-
quc & caufa Fcftus vulr» NeptLinum Equeftrem fuifledidlum, ob idemque
inquit^in Illydco quaternos Equos jaci folitosnonoqnoqueannoinmarett
Aliqui fentiunc, NeptunoEquosoptimeaccommodari ; quodfcilicetma-
re ondiqueadnosneceflaria ufibus noftrisadvehat« ficut 8c Equi. Quare
Philoftraruscum duas par vas Jnfulas defcriberet » quibus » rerum venalium
forumeratcomnmneyinquodquociabagrislejgereiur, altcra ioferebar* a!-
cera vero quidquid ex maritima prxda corrogafleriibi Neptuno ftatuam po-
. fi tam inquit cum aratro, arque curru* rainquam fi agricola eflet : quo incolas
Innuebant, fe etiam tcrra? fruges Nepruno accepta s leferre : fed ne eum ter* •
reftrem taocumcolere viderentur,aratronavisproramaptaruot i itaut Nc-
ptunum navigantem, terram arare diceres.
Apud Eleos , Hcut Paufanias referc » adolefcentfsfmberblsftatua vifeba-
cur, qui pedempedepcemebat}ambabusveromanibus haibBinnitcbatur;
hxc ftatistempofibusnuncHneis, nunclaneisveftibusinduebatur^ Hzc
Neptuni eflc eft credita, aliunde iltuc tran&taia»nbi maximo cultu ab incolis
afticiebatur. Sednon Ntptiini,verumSatrapiscffigiesappellabacur«Duo
nnmifmata exftaoti Vefpafiani unum, altevum Adriani» in quibus Neptuni
imagocerniturnndiftanris : /edinla^vihumeri rergopropendecamidtts;
dcxteraque trilorem fcuticam » latva elatum tridentem tenct. In atio quo-
piamnumifmate idemcftefS^us nudus, redufque, finiftra clata tridenti
inhxrens » Dplphinem dexteraporrigenst alterumquepedcminprora te«
nens« Illud prartei ea eft fciendum, apud vcteres urbium porcas Junoni, ar* Funds'
ces Miner va?,m<cnia acquefundamcnca Neptuno fuifle /acra; quod Servius f^^ttM i^?
adnotar , illud ii. iCneid. eoarrans, ubi Venus inducirur , iEneae oftendens, t^*^f^
Tvo]x ruinas reparari non pofle i cumhorumDeorum pro fe quifque id dU ^^'
rucietiquod fibi efTetproprium» itainqm'ens ;
Uic, uln disjeBaf m§Us^ Hf^mljdquifixii
S4xa vidcj, mxtoqui UHJUntempHherifnmnm :
JNeftMnuf mnroSt mMgnofne emits tridenti
Fnndamentd qnntit^totitmqm dfedibmmriem
Ernit.
HacquedecaufaaGrarcii<yaf/y«rof efldiftaf , quodeft.Terrfquaflbr;^'**^
^uo fignifiearunc » tcrrxmotum Ncptnno tiibui^ propccr ^qu^^^^l^^it^r
P iciu*
OtHMmt
Mt9ti9$i^
114 THEATHUM ETHNICO-IDOLOLATRICUM
rciiicetmotum» QuamobremThefralsMcptuniim aquis exitumaperoifTe»
dicebant,quae univer(am olim Theifaliam inundabanC} nam ingend cetrx
mocu excitato, moncesdifcidirjitaut latusfierecPehco fluminiextcusj ter-
raque inter montesinterjedba commode habicari poflct : quod & Herodo-
tusconfirmat. Qupddixi de Neptuno Terriquafloreyperbelle adTerrs-
motus imaginem apiari poflrcCjli quis eam vellet ciliDgcre.
Imagines Neptuni arqueOceani nonroultum inter fc erant diflimilef.
Hunc Oceanum veteres patrem Decrum dixemnt ; pro eo aurem non fo-
]ummare>quod univerfam rerram ambii»(cdeciamaqux ▼ircutem incelle-
xeruntiquam taies omnium rerum pijncipium ftacuit. Eumcrgo Deocom
pitrem nuncuparunt ; Therimque uxorem ei tribueninc; ex quibus ioDa*
meri propemodum Deimaiini^fluviacileSiac fbncanriitem & Nymphspro-
fiuxide fetttncur. Thetis vero fingcbarur vctus^cana^atquealba : eamPoS-
IX matrem>atque vencrandam appe!laban t« Harc una cum vir i lui im^ioc
poniporcft: qui^ut JoannesBuccanusrefett, in currueffingcbatur> aqtia-
cuor balxnis pcr marc crafto; .cum Tntones cum buccin<sprarcedebaot»
circumftabanr Nymphx ,magnus beiiuarummarinarumnumerusfequeba*
cur I qua; fub Proteo duce ac paftore crant. Hic ex marinis Deis erat > qta
vencurapracdicebac» fednonnincoadlus i eosque,quinbiviinparaffeDt»
fraudibusdccipiebar,variasfubIndeformasinduens»ucexejusinaiubascl*»
bererur. Quare neccfre fueraiiCum vincire*ac tamdiu contincrc»qttoadiD
priftinamfiguamrcverridcr: tuncenimfacilcadinterrogata rcfpondelMt^
Dehoc Diodbrus refert f eum in rcgnum abi£gy|;cii5adfcicumj canquam
qui omn bus fapienria antecelleret ,. per quam crat ica dexcer in confiltis pro
temporecapicndis» utea atiacxalii^proutresrcqutrcbat » conEiraodiinme
mutaret>atquc hinc fadum efle , ut fe in di verfas nguras convcrtere diccre-
tur: Qt]odidemerat>acfidixi(lent,cum forourifciviflc. Gratci volaor,
idde Protcod:£tuin> utfcihcetad /Egyf tforum regum roorcm rcfptccre-
'^^^^tur : nam itii» cusnin pubtfcum procedebant: femper aliquodinfigDcge-
muwttur. ft^l>Ant > quod rcgiam majeftarem prae fe fcrrcr ; id quidem fubindemuri-
bant ; aliquandoenitn Lconis>autTauri/aut Draconispriorcmparcem>iD«
terdum arborem » quandoqucigi^ctn» nonnunquam rcdolenriaunguents
praefciebanr« Unde f adlum locum fabu! jb , Proteum in ea omnia » qnc-
Jmago |8.cuQque capite geftabac « folcre cransformari. In CarparhocctaminiuU
«9 idcm regnade lcgitur>a qua mare Carpathium nomen habct» quod cft prope
^gyptum, cum veto Phocis id marc adundet ( quac & vitulf marihi appcl-
lantur ; priores enim partcs corioi ac pilts tedlas ad vituli fimilitudincm ba«
bent ) atque aliis marinii bclluii ; ideo maiini gregis paftor cft A^&^
tmymm€. Occani quoque filia Eurynotiie putabarur > eam HomerusTbctidi coroirnn
adjunxic^cum Vulcanttm iidirct« NoanuUi cam Dianam cflc crcdidcniocittt
fr»tim
gurinvM-
wim
POLITICO.HISTORICUM. n;
7aurantas.referr>qaod qaidem nihil cum ejns fimutacro confentit,! J foemi*
iieam formamieferebacfummafoemora^cJBCerapircis figaram> erat au:cfii
aureis cicenis revinfium. Id numen a Phigalenfibusyqui erancio Arcad. a co-
]ebantur>templum ejus (lato quotannis die aperiebant » facra co die publice
&privatimiiebanr« Huic nonadmodumdiflimilisqnaedam Deaer»t,qua;
Derceco appellabatur, ha:c capite excepto > quod muliebre ei nc » p.LU vide- Derrtn^
batur. De hac Diodorus Siculus lib. iii. fcribitt eam Nympham fuide/ed
gravidam poftea effe<fbam,aquoautem sgnoratumiSemiramidem pcperide;
ied fui erroris pudore afFe(3aih,re in quemdam Syrix lacum abjccifiTe , arque
indeabillispopulisnuminislocohabitam, acinpifcemfeconverriflecredi-
tam: idcoquefaftume(Te,utapifciumefu abftincrenc> quiineolacueflenr,
quosomnesilli Dex facros arolrrarentur. Sed ad Oceani Imaginem re«
vercamur: ejuscurruscumterramambirengnificat: Rorac terrae orbicu*
larem figuramoftendunt: Balxnaccurromcrahunr, quod marc univer(am
terram pcrcnrrar>acineam fe inn(iuans,magnam ejuspartemalluat. Nym-
^hx aquarom proprietatem dcHgnanr , quas veteres non Tolum fub Oceanij
Neptuni,TberidrSy Doridis, Amphitricesatque allorumiuarinorumDcq-
fum nominibus; fedetiamfub Achcloinomineadumbrarunt« Licernon-
nulliprioribusitlisSalfarum Aquarum naruram , hoc vero pofteriore dul-
ciuminnui» cujusmodi fum fluviorumaqu«, quietiamab andqufs pro
numinibus func liabiti , & humana ngura effidi. Sed antequam
• \ eorum (imulncrs veniam, vcntos defcrfbam 9 nam cum de mari dixcrfm , rimi,
tibiilli maximevires fuas cxferanr,non abs re mihi fadurus videor, (i ilatim
ventorum craAationem rubjecero. Quamquam vero non abforde cum
TanoneconJnnxifTem : ea enim acrem frgDiiicac ; ventus iurcm ^ fecundum
Phyficornm fenrenriam eftacrconcicatus*, Iraque i£oIusira Junoni apud
Virgllium Ib. i. iCneid.reiponJccj
Th fffihi cjmdtHfttfue hoc ngni^tM Sceftra^ Jcvcmque
CofJciliM ; tM das efnUs recumhre Dsvum^
Atmhrum^uefdciSf temfejfdtum^uepoteutem.
Non-tamcn hfclocua videcur a vcntisahcnus i veccres ut Deos,func ven- p^0,.i^
tos veneraii : eisquefacrificabanc » vel quod eis propiciis nfi eflenc , vel ut in Ctiiitu di'
poftcrumuterentur.Eoscum aliiscHinxerunc,tumefcenribus buccis,infla- 'omm.
tis nc rpirantibus : Sed aliialiosfuoflatucffedlusproducunt ; nam aliqui
nubes cogunr • & pluvias crcant \ alii e contra nubes difpeilunt ; alii aliter
fuas vires oftcndunr. Iraque divffFs^ d Pocris defcripti fiierc : qui quamquam
niulti func, tamenprxcipuiquatuor quiiprtmariisqnatuor mundlcardfni*
bns flanc,numcrari foknc,ut ab Ovidio cuRvlib.uMecamorphof.uiilrerfuni
in fuaspartesdiftribuir. Fuerunta!iqui,utrefertSciabo,quiduoscantam
Tentospofucrunc | fedexquacaormiuicftAquilo» qui& fioreas dicitor
P* iSepten-
txS THEATRUM ETHNICO- IDOLOLATRIGUM
i Septentrione flans» huncj^aufantasin Eliacis fcri&tc in Cypfclli arca e«<
fculptum fuKTe Ocithyam rapienccm» non camen e^s cffigiem deftgnat» o{<
/* - 1 — ^^^ ^AJit»^iaa> 4ft»«««*«iiiMi% ^mamM^» tk«Wt«.*l7^ ,J<#*I»- !««#•• ^«bm^ ^■■*m ■>*
^ ves
ridie Aac : bic quod flacu fuo pluvias adducic , iu ab Ovidio de(cd<
bicur. ^
— Maiiiis Notm evotdt 4ktU
TtrrihiUm ficea ieEim cdligine VHltum^
Bi^rbagnms nimbis, canisfnit MndncAfiBis^
Frontejedent nebnU, rorsnt peMnd^MeJtnwqne.
Tcriius eft Euius , quiabottcnteflar^hicni^reffingiciir ob^thiope^;
!)er quos crandc ; cumque Sol occidens ^ fi force rubear, Signum fic forc uc
equehci die (quemadmodun^ Virgiiiusin Geoigicis teflatur) Eurus excsre-
rur>ideo e)us imagini Sol igneus adcapm adpingtcur» Quarrus beDiflimus
S/ftymt. jii^ quidcm & Zcphyrus qui ab occidence fp-rar. Hic verc ptimo reirara
^ b^rbiscon7cftir,floresexcicar, QuareFIorxmaricuscftabamiquisdidhis
qnat florum Dea habebarur : cjjns imago pulcherrimdm Nympham refere-
bar. Icaque eacnmabOvidiohb.V.FaftJoquenskiducIciir > icadcfiia
pulchritudinedicir;
QHffneratmihiformaigraveefinarraremodefi^
Imsgo 3S^ SedgenertfmmatrireferitrSaDcnm,
>* Ei&ferrtimexvari.sHoribusactdicuri irem A:Teftxs Vcrltcororibusffo'*
ribus piog turi nam flores qutbus rerrx VeftirDriomnia colorum gencra ttk'-
rum. Phrlbftracus rra Zephyriimagfrremadornac ; IscftformajuvcDilir
faciedecora > aiattshumcr» > rempora babcnspulchetrimisflbribiicc*
dimicai.
Sed jamadFluviostranfeamrus, qniabanrfquiseciamnumsnahabeban*
tur,.irem votis ^c iacrificiis eolebancar. Eis capillum quodampcciiiiari rf« .
JII &«kiv.ttiwui9 lli Cal^'IIIU^ lUUa IIU UUIaliUI Ufll ^ il IM1U9 /1CIIIA»C9 l|]W01UITll9 aW
fe ex Trojanobeno rcTcrrilTer, Et in agro Accico apucTCephifiim ffuvium
adolefccntis ftacua vifebarur>fihicomam C2dentis,ur illfconfccrarcrrFlo-
jjBMdns. viorum efligies homfnem referebar barbacuniypromiflb capilfo , jactnrem,
cubico iiintxumi ur Philoftrarus Theflatiam cfefcribens» memmfri nam nuiK
quam fkLwii in pedes lc erigunc ; farpe etiam magnar allcui omar incumbum,
qnar aqiramabundeefFundar» IraeniryiScach]$Inactuimcfepingf& Servia»
|M|U inquir, cornuaquoquefluminibuscriSui; autquodaquarmurmur » boum
yk iBugirum exprimat ', am quod fluviorum ripa; cornuum inftar finc incurrar.
\ ](^amobcem Virgilws Irb, VUL .^id. de Tiberi dicic^
P0UTICO.HIST0KICUM- . -, li?
Cwnigtr He^irijiimfiiivitu regMMor nquArHmt .
Eumdcmquelta Paulo anredefcribitt'
HMic Dem ip/i loei^fluvie Tiberimiu amant
PoptiUMinterfenierfeMttoliereJTttidei
yifus : enm teniiuglMico veUbat amiQn
CarbafHs^crinesiimbropitefebatarun^t Bri'**»»'^'
IdemlibiolV. Georg.dcEridanoiiadicit:
, £l geminAMirdtiU tMirinocernMd vnltH
Erid«mis,
Ubi probasEndanuminquitfacretaininapingii quo^ronuiqaenicdlr»
ru taurino inug^'tui perquam iimilii i ejufque lipc veluti cjqrnui , lint intor-
tx, ^tranui rcribii, fluminumnmulacra, quKanteanuHamcertam for* '
niamhabebant,boviipof>eae(Agientexprefltne. IdemapudFcftumPom-i(Q]|04o:
pejumlegtturBuviorunifcilicecitaruas g(Ic formaiauiin.itquodefl, cornt-a,
gcra 1 namilfunttauroruminftarefFeraiiFUivioiqUbquearundlnciifblii»
anilqtticoconabaotiaruiidoenimfclicicerioaquDnsIocifpiovenli.OvJdiui
lib. XIII. Metamorph. cum de Aci in fluvium mu^ato fabulam reccufet, ^^ -^^
quem Pof^phemu^, grandi (^uodam faxoprojefio, contriTerar, ita de Galt- viKm »«•
(heanarrantemindux't; wm,
Mirague resfnbito medid tenni exfiiiit aho
tncintiMSjnvenisfiexitnBvatornMdCMniit.
QMi nifii^uodmttjBr, ^ned toto cttrMlus ort efi,
^ciierat,
Romz etiamnum in Vatlcano Tiberis-flacua vititiir i qaineccomua,'
Dcc fct ca irundinca habct, fed cdcorona cx variis flotibua ac fruAibui con-
iextaredimJtuT,quodfccundum meamquidemrcnienttam, coieferiur.iu
feiiilitacem, atqueannonccopijmfignificeif quamlsfluviusincoHiaffert,
Sedtamennonomninoe/lPoctitiiornamennsfpoIiatu^^nam&aEundinem
manu geftai. -Cum Achelous apud Ovidium lih. mii. Mctamorphofeon^cAfJW.
ThefcQ Djrratconcencloiicrn , quamcumHerculepioDciinriafufcepit)
brachioinniiitur, capuc habetacandinecindum , viridiahiiduinduitur,
nequc tj.ucn ati bobus cornibuj»ficut c«teri fiuvii , eft infignitus ; nara al-
terum eicllabHcrcukdifira<5tum , quodpoftcailanbusacfnidtibusva-
riisrefertum vtcoIiseftdonarum,quirdCornucopiaiappcI!aiunt. QuodC#fJW«#-
eft ideT> abanttqnisfidum « utDiodorovidctur , quod.Heicatetfcilicccf*
mailmo cum labore alteium Iwjus Flavii ramum , i Prifttno curfu
tn aliam p.irterT] diverteric : qa« cum fcccundii itlli aquli irrigare-
tur , maxime frudtfeca mfit. luquevaricfluminaiPociitdcfcriburt-
tur , nara ii vel Aquanim' qpilitaiera , velillorumcurfom , Velregio-
nis natuna , pet quam iraofeuot , coo^deiantes , Fluvio* diveiRf
V i dsfcii-
n« THEATRIIM ETHNICO-IDOLOLATRICUM
dclcrij^tionibus defignaht. Quarc Paufanias m Arcadicii rcfcrr , fn qno-
ilam ArcaUix rcmplo nobilium quoruildam ammum^candido mvmoie
K«/m« K«* iignaviJerii Scduniu5Ntlifimulaccuit),dnfgro lapidc , cufus quidcm rd
^**"* hricciufam aScrt; quodlcilicct pcrnigro$y£rh»opcs, Nilustn marc dc-
lab.cnr. Luclanusfcribit, iEchiopesNili cfligiem fupra Crocodtllum»auc
EvfUcmmiviauIemcot.ocaire , Equusauremfluviatilisc^» ut Hcrodocus
c j:r ir .'cr;bir, quadrupes, magnicudioe Tanrum xquans bovino capirCf dc-
pLCiHi :u; bus, Cari2:uminllar » jubis dorfo ac ririnhuequinodcDcibus
if<c:um<ijac'srcn.tendi caudapcHeuacrafTaarqaedura, uccomcflex-
:l^w4:i^;}.«rjcul;^ iophrcrdrsapca: Hatcbcrhiaa Grarciseft dida«:TT#4riT».
«^•^> Crcum XI: «imu^acrum pocros aliquot ludenreseflingebahc; uc
c;uai-*pu3PIi:rum!ib.X3CXV.!cgi(ur, ubi de marmore » quod Baralreni
. vwva^«^(>Ioqu:c:aaicnbiren:m, ex hec maimore ftatuam Roma^intem*
plo k^ic*$ ab Impcraiorc VcfpaGano Augufto dicacam , Argumcnto Niii
WK itbcris w.rcaludcnubus, per qoos rotidem cub^tirummi/incrcmemi
ac^cnui le amniscjus nidligcrentur. De quadam Vernzmni ftaruainfo-
ro Roro,u:o poiTra ?egicur, quat Tiberlm olim illac tranfcunccm repr» fcnra-
har, Hx. rJcnbus arqucfrudibuscracornata» nrfcrtiliratcm agroruroo-
flcndccci,ju\:jquosTibcrispratcrfluic. VcrtumnusitiaroDcushumanfS
cc\;rition J);is prarpolirus crcdcb«tur,qu! di vcrfas formas inducrcc, iicm &
honuncs JubMidrconfiliamuranr^ Aliqui cum AnniOeumpuraveraor,qai
;n\t : rcni/oia vaiias fiimit fi^urns ; arqiic id^^o cius narura cuniljs figurjs
cftopporci|naiUtPropercius dcco lib.IV.dfcir,cujus dc^cripcioncm opcrac
p;ccnimfoic,fumracus h:capponcre,cum firlongiclcganiifliraai cavcno
lichabcc;
QHJdmirare meas tot in um corforefornjAS ?
j^ccipe f^ertHmniJigHafaterHU Dei,
iHfctMego Tnfcis orior.necfotHttetinter
Prdlia Pol cinos deferuijfefocos.
2^ec me tnriaJHvat, nectemplo deleElor eburn^
t^omanumfatis efi.poffevidereforum»
H^cjHond^nn Tiherinns iterfacietat, ^ aJHnt
Remorum auditospervadapufafonos,
jit pofiqtiam illefuis tantum concejpt alumni^t
J^trtumyiHs verfo diccr ah amne Deus ,
Seu^ quia ver^entisfruElumpercepimHS annit ■
^^^f^^„ 'rertHmnirHrfHscrediditejfeJacrum.
jf^^^t : Prima mihi variat liventibHs uva racemis,
7 ^, . Et coma UBentifpiceafruge tumet,
t, . iiic du/ces cerafos, hic aHtHmnAliapruna
flk Cernis, ^ dfitvo mora rulterc Hie^
POtlTJCO-HISTORICUM/ w
/mJhfirhicfeivitf«m»Jdwtsc«rtMM,
<SmmfyrtisiMvit»fiifittm*UtitUt,
Ji^tmddxfMmAMocti: MUusmihimominifimdex: •
DtftMMrrAHti.tH medacrtdt Dft.
Offertm/iM mtMtficMHSiinMttl^afigMrisi
- Jm ^MMmcmm^me volei.vtrtt : decorMs erc*
hdMe me Cuiifitim »om dttrafMtUM.
■ AfeijUtvirMm fMmpta^Mii negeteJfete^M^
Da falcem.^ tort^firontemmihi comprimttfaM» X
^Mrabis mejha agramiMaftHamAnM,
Arma tMliqMtmdam', £^ memini,taMdahar im iiiti
Corhij (^ imfofito pomdere,mtJfereram.
Sohriittadlites:atcMmeJiimpofiacoroMa,
Clamahis capiti viHAfMhiJfemoea.
Cimge tafMt mitra ■■ ^eciemfm^aiar /acfhi: . . ,
FMrahorPhtehtfimtdep/eih-adahis, . '.
Caffihms impofitis.vemerjedaruadimtjkmfldf
FaMnusptMiiKfofmmDtMfaucMfio,
£tttiamamrtgaJpteiesf^trtMm>fMs,Si.ejiu^
Traiicit atterM^ ^uHevtftMdMs eqmet , . .|^ ,.
Suppelathocpifcesealamefrddahor^^ih» •
AtMndus demijfs infiitor in iMmicis.
PafioremadhaculMmfoffMmcMraretVetideM
Sirpicufis medio pu/vereftrre rtjam,
, Nam ^midego adjiciam, dt ijite mihimtaxima fama tfi^
Havtormm '/> mtatiihus dona frehata meit ? . ^. ,
Caruteus cMcmmii y timidoqMtcucMrhitAVentre . .
Meuotat (^ fmmce hraffica vinSia tevi.
JVecfiot m/tMihiat fratist^Mim iSe decepiter
JmpofitMsJroMti langMeat amttmta-
Jtt mihi,^Modformat mums verteiar in ommet ,
NomemahtvemtiifairialingMadtdst,
V L U T O.
LIC£T iDcIinonisdJTtGone.,,tlU5aniroifiIior(iincxliregnaRioE(i%e<;
tit, aIii3()uaruii]jaliiio^rorHm>proutfabuIisfcttur;quodrLFe{vcrI-
[atem.rpt&revelimu5,innuic,JoTi{»rteoiientispaTt«t Plaioni Occiden-
tis > NcptuBO veromariaiQfalai Qbveoine. Sedtamen rDCum quemlibec
pafnmfuamjmpctiupirwccerejlatetdumvidemuf; namNeptunuiapud
yirgiIiumiib.i,^cid.vcaatixiiiumr,^ii6diiaeejaspennUni|Ceetiun»tec^
uo THEATRUM ETHNICO.IDOLOLATRICUM
rafque curbareaufi fuifTcnr^ Jupicer nonnumquaminferorum res admini-i
ftrac : nec non & Pluro iu coelum fuum jus excendi^ Iraque Jovem di-
cuncfulm^n triplidcufpideprar^Iicum , NepcunuuTtridenrem, Pluroncm
canem tricipicem habeic. Quamobrem cumPluronisfmaginemdefccibe*
thus» mirum videri nemini debebit I fi eum intcrdum parem Solifocettate
tHf*r$rum ftatuemus > & aliquando ccrrar. Std camcn tunc eciaro Inferoriim Deus cft
/W/r»/. intcllfgcndusjucpotc qui prxctpuam ibi poteftacem exerccar, impcriumquc
in animascorporeis vinculiscxfohuashabear. Hic, ut quiltbetjuxcapro*
i merlca juftas pcenasaut prarmia confequatur, cres^quiflimos judiccs habc-
^ rcfingicur» quiinfl-rorum judicioprarfinc, quorum unus dicitureflfe /£acus»
aicer Minos» tertius Rhadamanthus : de quibus, antequam ad Pluconcm
veniam>aliquidexPlaconedicam', namidcuminprimis cognitu jucundum
videturi ac mulcumfaceread incelligendum , quopadto eorum imagines
fincexprimendx ) cumhincdifcamushcebit , qualesjudicumdcbeantcfrc
mores, ItaigicurPlacohabetiSaturni temporelexerat^quaecciamnum a-
pud Deos viget» viguicciue femper» ut fcilicct ii>qiu vicam cum juftiria tranfe*
gilTent» poflmorcemadbcarorum inrulasproficircercnrur; conrraquequi
ncquam,acflagiciofevixi(rc:nt»morfentes eoabdL*cerentur>ubi pornasfuo-
rum fcclerum luerent« Sed Satumo regnance, & in primordiis rcgni Jovis
tdhucvivi» poftremovidelicet vitaediehominrscciam avivisjudicibusju-
dicabancur : quo ficbar» ut mulci non pro vitxmcrtisjndichimfcrrcnr.
Quod ubi Jupitcr cx Plutone rerciviffcc,cx cisque quibcatcrum infulrs pix-
fiderenc, mulcosfciliceclllucdcftinari^qaieumlocumnullis prcmericisfibi
comparalTcnt *, (chuicordinisperturbationiobviam icuruminquiryCujus
caufam iniJrcfercbar » quodhominesanccmortem judicarencur » dum
mortAltadhuccorpoiecircumdarcntur, mulcique eoscircumftarcnr, qui
iUicis rwr bene, nialeve dc ipfisfenrircnr. Itaquep^urimos anfmos (celeribuscoo-
fdi^mwr. pcrcosfecoramjudicibusnftcreauderc,camquamnc(Ientfummairinoccn-
ciapr.tditi \ fuam cnim pcfverfitatem corporis pulchricudine» famir« nobi-
Ucace, di viriarumque copia tegere \ nec reftibus defttcui» q ui aflcranc, fc vi-
tam , omni culpacacencemduxifle. Iraquc)udices,cotpore impeditosi
quod veluri vclum cft animoobjeftum , quominusvcrumcerneiepoinnc,
cocrcbusdecepcos«accantambonitaccmadniirar.tes,non poflc cosnon o-
2cvkd€* mnibusbonlsdigniflinios judtcarc. Quareillud in primis fado opuscfle»
ertrum di nc homincs > quando ex hac vita (inc migraturi , prxfcnriant : cujus rci Pro-
animkju' n^ctheofuit dcmandacaprovincia. DeiddcyUtciiniftis rebuscorporeiscx*
dtcMndu. ^^^^. jujicjhusfc fiftant,qui & corpore careaftt*, ita uc animis tantum animoi
^nndos & apctcos cernanr ; acquc ita facile juftum judicium fucurum.Quam-
obrcm dccrev?> inquit» ucexmcis fiiiisduo Afiaoriundi, Minos (cilicec» ^
Rhadamanchus , unufque Eurc^a » /£acus votatusi cumcxhacvicamt^
POimCO-HISTORICUM, ut
];rannt,adquod(la[npratumpro&drcaniurfquod Veritatisifrerippcll.iba.
lat) ibique ubi dux vrxfe dividuntj ahera ad bearorum infulat.adeia adin-
fcrorumlocatcndens, antniorum,quiccorporibu(tece(retiot, judiciiex-
erceant. AruticiS]'udic>ndiipr3EeniRhadjfnanth(i5,i£acutits , ^u(ex
Eucopa adveDcrlni ; lique quid dubll incideriti Minos cognofcet^ut line ul-
lafraude quifque ad eum locum deftinetur , qui meritis cQnveniat. Hoc
fuit Jovis decrctum > uthomiatica aninii juftc judlcarentur. ItaqiieRha-
damanth(is,at>queiEacus,ciim{udicant,virgamipanutenent;Minosreorfini
fedeti nngularuracaurjtrecumdi^icir, auratum fcepttum , iprequoquv
geftaaiiiiaeniinUI^riresipudHameiumxefettt reeumvidilTe, cummor^
tuis jai dicit. Judicandi animi omnium alfeduumfigna, quibus tenen tur^
przrefcrunt', itemquequidquidumquamgeneriai. . dumadhuccorporc
coercerentur, facilc in etS4rguRiaita aeprcheaduotur, Qu^re cuni le co>
ram judicifaus ftatuunt, nequaquara intertogantur, quinamoUmfuetiDti /n^,
dicei cnim.iiitahturacompectis, quxdtim vlhuciotcrfnortalesverfaren*
tai,perpetra[int,eosadcommeritalocaabtegaQi( Htc Plato explica(,^ot-
nam animi adinferoiumcarcercidcflinenttir , &quiadbeatorumledes
miitantur.Sednoscontefltitrlumho[umiudicHR]effigiemde(ignaire,ada-
Ibttanfibimui. Daiues AlgertusMtfloivIdctutfDimarabelluctrfauilTe;.
ita eniin in PoEraatc de Infemodicit;
- Cmeretrattetrtt^StM MinoMfedtntem
HeTrihili riSu iMrMttm, dc terv» rmentem
QueJitarfivwvitMfytUi ac criminm Jifiil i
yltilMe aUai Mliie faHM decernit •,ffMmtrdU
pAOentes smdit, /eMtMt,fifiigit^ite fdteri,
Qmm fff k af»dfitperoscomnHfit criminM .- ^Mortim
PromeriiisfaeMMtMxattHMmemm^ue, hettm^me,
Tet CMnda cerpm ^irii immMne revincens,
FanitrnM^Mdiitu qited vnlt ttrqmerier ipftt.
Aliqut in ea funt fentent.a.urpuient , Minoem Icelerum conlcientiamfi- tim't fvU
gnificaie,quaafIidue,qui'(ibifacinorume&coDrciustfeiprumvexat,accafat,/t"{;!'<''>
fuppliciumoboeulo«ltatait.torquet,exagitit. Sed nunc ad Plutonemre-
venamur, qui etiamdividantm Dcus cA habitas,TAvT«r enim Grxc£divi-
(iit iTgiiificat. Pet ewn lutem teira inteiligiiar unde tot opes hauiiuntur.
Itaqiie Latifli eum Diieih addivitiasinnuendas' > appellandum duzernot.
Hunc manium Deum putarant, qnod is fciticet funeotes pofnpat (Qvenetit.
ac jafla,qn;emortuisperfolvimai. Sidh«:mifrafadanu5r&ejufefitglcm«
a Pocrls adumbcatam, dofcribamus. Apiidinfcros is tamquam rczln folio
fedct t i ta enim eum Claudianus Lib. i< dc Rapta Proferp. defigaatfCiim re*
leitcumMcrcuriumadTovcDii niotanfibipcritummmllc*
m THEATRUM ETHNICO - IDOtOLATRICUM
Jpfi rudi flfUHffitio^ tfiffrM^ui vertndMt.
Aidjefldiefidet ^fyHale/U irnmMHisfi^d^
ScefirdJiiH,
ThHwm Marcianas Capella regiim coronam eitribuie, cam eam ana cum Nepro^
tokr,C0' nb fracre defcnbit» tra dicens ; Plncolucifogaiiinmbrarfohe|ialIefcenf,
r#M sct' jki capice coronam ex hebeno» tartafeas soAts ob(curicate ftrvefcens* Sce«
firMm. ptrQiniqttod manugerit, eumTegem monftrat ; ideft parwm \ nam infeiio*.
MsfiujusorbisregnumrepraBfemat; iraPorpbyriushoc explfcar, quemad*
lAodum Eufcbius refert ; fubque P!u:onia Borndoe Solemimeltrgir; qui idcv
^'^^'^''f hffcroromDetisdicitur,qaodbicmepatttrofeQobisoftendar,^edmaximaa|.
iurf tempoHs partertidegatcum' Amipodibus w quos in Infeiiot i oi be habirarcy
dictmus :cum tameniliiie nob/sfupetioresarbicrenrur,utSeivtuf cxTibe»
tiano refert, qui a^|^Iija2JS^*o «b Anripodibusliitcrjs ad nos atbtas ^e^
jotideratitiitium; Nos fuperr tos fnferos falutamus» Arlftotefesetiamra-
tf bnibus conarur oftendcre » aos revera infcrca cftc» Sed hoc non raultmi
8drem;ilIuchincintelltgamos»PlQtonem, fiproSoIecapiatur^ fubfcrii»
degerecrcditumicumnoftrumhuncorbem non colluftrar. IsidctrcdPro»
ferpinami a fe raptam retincre jdicitur» quat Icmiois Tim ezprimic ;quia hie^
mistemporct cdmSolanobislongfusreceflir .» {emeii intratcrrar vifce»
conclufiim laritac. GaleamPIutogeftar » ut Homerus » Pbto » ofl^
frpfirfifM^Uyg^^^ dicunt. Solis eniro verriccm nequimns tnroerf» IcaqMcfecun-
dum fabulas, qufcumque galeam (ibt Plutonis, aut Orci indutller f^utroquc
enimnoinine idcmappeItarur)mortaiiumocuIis cerni oonpocexat » cunx
tamenipfealioscemcrctzquaniPecfeumgeftailefabnlantar» eum Medu-
fae capuc abfcidic » hocque prariidio fretnm p ab cjos fororufti impetu
fefe fartum, te&um prarftitiflTe* Haoc MinervaB ben^ficio obtinuille fcrunr»
qux eclam apudHomenimhoyusmodigaleamlibiapiaflefingtrttr , nca
Marce contra Trojanos pugnans dcprebendi poflec« Cerberusdad pedcs
jacet>quemadmodumFulgeQtiiis(crib!t»qniPIutonem cerrar prdcltdemac
cuftodemappeilat^ enmdcmqoeobfcuristenebriscircomdatooibfcfptrain* .
. qoemanutencntemdefciibit; harc eo rcferuntur» wintelligamatyCriafe»
mini opus efte,ut ad frudtus perveiriat» primum (cilicer ^urhumi fparg^tur ;
deindeuctcrra tegacur ; poftremo ^utfubealatitans g^nntner, Piodarus
Plutooem facit » manttvirgamtenenrem» hacqoeanimasadiafcroscura
dicit perducere» Nonnulli ei ctaTcm in manua traduni , qua fai rcgni
feres claudac , ne vldclicet anmi» ibt concIuI« ^ aliquaiido elabantor*
cUvif i» Quare apud Paufantam legi lur « inqnodam Jononis tcmplof (jood alicu*
Tlmt0Hit bi in Orscia erat , tabolam qoamdani exftit:fle » in qoa ioter alia muirtf
"^" tnciiiis erat Ptuto cum Pro(erpina>duabusque NymphtSi quarum uoa manu
f ilamialcera clavcffl contmebat] hujtts rtibaoc rauQoemflm
fcili-
MWW^a
POtlTlCO^HISTORICUM» wj
fcilicetfii riuton»inUgii^;cuniitinfcrnilueaiMconclaratenear.utnenio
iDdepolTu-cIabi. ' ExquolocusrabuIseefldotus^iCcrbeniiniclinfernipor-
tasexcubire, uteosperteriefaciat.^tfagamaMliantuciijaeiiiitaSeneca
laHeiculcfurente defi:nbir.
UicfitvHSMmhrM ttrnt^tStyginseMgiit
Qmittmu VAfit cttfitA couctttieiufiii»^
Jit^MHm tMttMr.fartUdmm tdba cofut
LamhuHt celuiri', viftris btrrtMtJuis^
Lon^MpjMttertiiJtbiltUetuuUdrMct,
Ica eiiam cum Apollodorus lib. n. Bibliothecxdefcribit ; alfiquodad^
diceumindoifofcrpeniiiiDomDtumcapitaha&uiirr* DaniesquoqueinU*
brodeIn£:rnoncejusimaginemdefign«c; . .
CtrherMStimbrMrMmUtrAtMre^Mtrifimti
PirfeMAt, tittjMfMimatMmltMjwrmHJmeeotMfUtm
TrMCtsH(i ocu/i } itri4 efiimfUx* etlmhrit ;
ImmttMisveHier; ate mom feruj Mmgitibiu mmeit
^HitMitU^e, vortu^Mt tuiimtu, mtuoJit^ty rapitjme,
Hefiodua ei ceiuum c ^piia tributt; cumque Pluionls oiliarum appellavit» Imago 41
cifque blandiii « ^ni . infera loca ingrcderentur > fcd qui egiedi lludercnT> *•
coaiinuo ab illo corripi atqoe devorail diicit : quodqurdem ejusnomi»
fiicongruit ; oamCerbecus quafi «f «^mf ef , hoc eft carnem rocans diciiur.
Acquc idcoaliquipercuniierramii^niiicaridizcrunttquzcadavera vorat,
atqiie conlicira - Huielirailiseratquidam Euijnomus, dequoexDelphi-
ciiinterpietibusPauraniaslibropoflremo/ctibit , ipftim inferorumiaiHe
dxmoncmquiraottuoium carnesabrun)eret,ili>uto(Iafo'ummodorelin-
qun^enturtcolorceraiincercsrulcum&nierummedjo ,quaIeiMurc«e(Te
lolcnt .quzcatnibuuafedefinii dentetotteniabat; rulcucisc^atfubflrata
pellit. Quidam cenferuni, ceiberum nofttum hoccorpuiieferre; licut
enim ille infcrnum adenntibi» le mtiem oHendit.ita & hoc |e przbet facile
aiquc obfequcni iis qui genio ac voluptaiibui indulgenc « item non fecus
TTiaximiim facdlhnegotium iis quii vitiis adviriutei de^cere volunr, atquc
ille ineo«)ntiirgii,quJexiofernoeKiretentant EtadhancforulTe ^ni-
ticaiionemVirgiliuilib.VI.^neid. refpexiicumfiiigiibelluambapci€ne-
am . hontinem fcilicet omnibus viitutibus inlignitam,piimo ingrenii alia-
traniem : quod comiaiiuij} videtoriis , qusde eadcniHcnodafaliique
fctipfciuat, quivoIiX]teamingredicntibusabbl>odiri,fednihlleftjntcreoi
difciepaniia;. liremfuismomeoiis.velimuscxpendcre: namquiadinferpc
defccndit, hocintelleAui utvttioruincimoieleingurgltec, isCarbciuiD
in aditupdendii. quimirtimodiilpfum demulceat. faocenimcorptuaiu-
milibidinibnsmagnopera-acquie/cIi:,.f acoble£taiui : quod tamenaciiief
ttclantati^ quiiiiaatiifordibuiienlitevelir. Qulveioiofetalocaadltf /'
QjL qnera>
114 THEATHUM ETHNICO-:
fcilicet motum» QuamobremThcfralsMeptunum aquis exitum apernifle»
dicebant,qu2 univertam olim Theifaliam inundabant; nam ingetiti retrx
motu excitato, montes difciditjta ut latus (ieret Peheo flumini exicus« ler-
raque intcr monteslntet jedba commode habitari poilcc : quod & Herodo-
tuscoRfirmat. Qiipddixi de Neptuno Terriquadoreypeibelle adTens-
motusimagincm apiari poflrct^iiquiseam velleteiltDgcrc.
Oiisnm* Imagincs Neptuni arque Oceani nonroultum inter fc erant dtflimilcf.
Hunc Occanum vetcres pacrcm Dccrum dixemnt ; pro co aurem non fo-
lummare>quod univerramterram ambit,(cdetiamaqux virtutem imelle-
zcrunt,qnam tales omnium rerum pgncipium ftatuit. Eumcrgo Deocom
patrcm nuncuparunt ; Therimque uxorem ei tribuerunt ; ex quibus ioDa-
meri propcmodum DeimaiinijfluviacileSiac foDtanr,iccm & Nymphspro-
fiuxiflefeiantur. Thetisverofingtbaturvctus,cana|atquealba: eamPoS-
XX matrem>atquc vencrandam appellabant. Harc unacura vir i fuiim^ioe
ponipotcft: qui|UtJoannesBuccanusrefett,incurrueffingcbatur> aqtia-
cuor ba]xnis pcr marc trafto; eum Tritones cum buccin«spraeccdcbaDC»
circumftabant Nymphx , magnus belluarummaiinarumnumcrusfequcba-
TfH$m. tur » qua; fub Protco duce ac paftcre erant. Hic cx marinis Deis crat> qui
vcnttirapraediccbat» fednonnincoadlus i eosquc^quifibivimparaffcot»
fraudibusdccipicbatyvariasfublndeformas induens,ut ex ejus manibascla»
beretur. Quarenecefrefueraiieumvincire,actamdiucontincre»quoadiD
priftinsmfiguamrcvertiiTet: tunccnimfacilcadinterrogata refpondcbat^
De hoc Diodorus refcrt > eum in regnum abi£gy|;tii5adfcitUEnj tanquam
quiomn busfapientiaantecelleret ».pGrquameratita dexterinconfiltispro
tcmpore capicndis » ut ea aiia ex aliis prout res rcqutrcbac » comfliodifliine
mutarctyatquchincfadumcfle» utfcindivcrfasnguras convcrrerediccre-
tur: Qtiodidemerat>acfidixi(Ient,eum foroutifcivific^ Gratci volDOt,
ffoum jj jg Protcod:£tum, utfcilicet ad /Egyftiorum regum roorcra rcfijiccre-
'^'''T^^^tur: namitlip cusnin publicumprocedcbanr: femper aliquodinGgncge*
mun^uur. ft^l^^nt > quod rcgiam n)a)eftatem prae fc fcrret ; id quidem fubtndemora-
bant ; aliquandoeniiTi Leonis>autTauri/autDraconispriorcmpartem,io-
tcrdum arborcm » quandoqucigncm» nonnunquam redoIcntiaungucDP
praefcieban^ Undcfadlum locumfabuIjB) Proteumin eaomnlatqos*
Jmago |8.cunque capite geftabat « folcre transformaru In Carpathocriaminfuii
a« idem regnafle lcgitur>a qua mare Carpathium nomen habct» quod cftprope
^gyptum» cum vero Phocis id marc adundct ( quar & vituii marihi appcl-
lantur ; priorescnim partes corio» ac pilis tcdlasad viti^li firailitudioem lu-
bent ) atqne aliis marinii belluis \ ideo maiini gtcgis paftor cft diAnsi
Mmjfmmi. Oceani quoque filia Etirynomc putabatur ; cam HomcriuThetidi comimi
adjunxit^cum Vulcaniim iidiret. NoonulU cam Dianam eflc crcdidcniBtiOi
Patt.
POLITICO.HISTORICUM. n;
7aurantas.referr>qaod qaidem nihil cum ejus fimuUcro confenrir,! J fa&mN
iieam formam referebacfumma foemora>CJBCerapifcis fignram > erut au:cni
aureis circnis revinfium. Id numen a Phigalenfibusyqui erancio Arcad.a co-
]ebantur,cemplum ejus (lato quorannis die apefiebant » facra co die publice
&privatimiiebanr« Huic nonadmodiimdiflimilisqnaedam Deaer9r»qua;
Derceto appellabatur, ha:c capite excepto , quod muliebre ei nr » p.LU vide- DercHit
bacur. De hacDiodorusSiculuslib.iii.fcribiCteam Nymphamfui(Ie,fed
gravidampofteaeffe<fbam,aquoauremignoratum,Semiramidempeperi(Te;
ied fui erroris pudore afFe(3aiV),fe in quemdam Syrix lacum abjccifire , acqne
indeab illispopulisnuminisloco habiram, ac in pifcem feconverrifle credi-
tam : idcoquefaftume(TeiUta pifciumefu abftincrenc, quiineolacueflenr»
quos omnes illi Dex facros arolrrarentur. Sed ad Oceani Imaginem re«
vercamur : ejus currus eum terram ambire 6gni(icat : Rocx cerrae orbicu*
larem (iguram oftehdunc : Balxnatcurromcrahunc, quod mare univertam
terram percnrrar, ac in eam fe innguans, magnam ejus parcern alluac. Nym-
pha^ aquarom propriecatem dcngnanr , quas vereres non To] um fub Oceani,
Ncptuni,Tberid(Sy Doridis, Amphicricesacque allorqmiuarinorumDeo-
fum nominibus; federiamfub Achcloinomineadumbrarunr« Licernon-
nulliprioribusitlisSairarum Aquarum naruram , hoc vero pofteriore dul-
ciuminnui , cujusmodi func fluviorumaquas , qui etiamab anciquis pro
numinibus func liabiti , & humana ngura tfH&U Sed antequam
• ^eorum nmu1.icriveniam,ventosdercrfbam,namcumdemandiXcr:m ,rent4.
ubi illi maximevires fuascxferanr,nonab$remihifadurus videor^ fi ilarim
venrorum craAarionem rubjecero. Quamquam vero non abforde cum
Tanonecon)nnxi(rem : ea enim acrem (igDiiicac ; ventus aurcm ^ fecundum
Phyficornm fenrenriam eftacrconcicarus*, Iraque i£oIusira Junoni apud
Virgllium Ib. i. i£ncid. reiponder j
7ii mihi ^mdcHHtfue hoc regni^tu Sceptra^ ^ovemque
ConciiiM ; tu das efulis recumbere Divum^
Atmhrum^uefdciSf temfeftatum^uefotefitem.
Noirtamcnhfclocut videtura vcnttsaltenusi veccres ut Deos,funcven- vemcrufu
tosvenerad: eisquefacrificabanc, vel quodeispropirifsunefTenCjvelutincifi^fif 4i*
poftcrumureretnnr.EoscumaliiscHinxeronrjrume^cenribusbuccisiinfla-i^fiiifr*
tis ac rpirantibus : Sed aliialiosfuoflarucffedlusproducunr ; nam aliqut
nubes cogunr » & pluvias crcant \ alii £ conrra nubes difpeilunt ; alii aliter
fuat vires oftcnduiir. Iraque divfff^ d Pocris defcripti fuere : qui quamquam
multi func, tamenpraccipoiquatuor quiiprimariisquatuor mundicardfni*
bns flanc,numerari fokncut ab Ovidio cuRvlib.uMecamorphoCunfrerfum
in fuasparresdiftributr. Fuerunta!iqui|Utr^ferrSci;abo,.quiduostanram
Tentospofucrunt | fedexquacaorunuicftAquilo» qui& fioreas dicirur
P* iScpten-
txS THEATRUM ETHNICO- IDOLOLATRJGUM
i Sepcentrione flins, huncj^aoraniisio Eliads fcribtc in Cypfelii arca ev
fcalpcum fuilTe Ocichyaro rapienccm» non tamen ejus effigiem defignac» nU
fi quoci eom pro pedtbus anguium candas babuifle dicir » fafc ergo quia di*
^ vcsacfrigusafFcrc, glacicmquecreacbarba , capillisacalisniveconrper-
iis effing^iur. Alcer eft Aufter t qui Sc Nocns ooncupacor » qul aMe-
ridie flac : bic quod flacu fuo pluvias idducic , tu ab Ovidio deicd-
bicur^
»' Madidis Notm ivofdt alii
TerriH/em picea ieElm caiigine VHlt$tm$
Barbagrwis nimbis, eanisflnit undde^iBis^
Frontefedent nebnU, rotdntfeansuiHefinHsqHe.
Tcrcius eic Eurus > qui ab oiience flat, hic ni^r effii^'citr ob ^chroperi
per quos crandc ; cuinque Sol occidens > fi force rubeac, Signum fic forc nc
fequehci die (quemadmodun^ VirgiJiusin Geocgicis ceftatur) Eurus ex^ire-
rur>ideo e)iis imagini Sol igneus adcapnc adpingiciu'. Quarrus beni/Itnius
Ziftyrm, j||^ quidcm & Zephyrus qui ab occidente fpTat. Hic vere ptimo ceiram
j^^ herbiscon7eftir,floresexctcar, QuareFIorxmaricuscftabaACiquisdi&us
quat florum Dea habebacuc : epis imago pulcherrimam Njrmphamrefere-
bac. Iraq«ie eacnmabOvidiohb.V.Faft^loquensinduciciir > iudeOi^
pulchricudinedicir;
QHdfHerat mih iformAiffrave eji narrare modcfi^
Imago 3S^ Sedgenernm matri referit rSa Deum^
^* Ei & ferrtim ex varirs Horibnsaddicur ; irem Sc rcdis Verficororibus Rfh
ribus piog tur, nam flores qutbus cerrx VeftirDr,omniacoI6rum genera rtfe-
rnm. Phrlbftracus tca Zephyri itnagfrrem adornac ; Is cAfbrmaiuYcnili^
faciedecora > alattsbumer» > ccmpora babenspulcheirimisfloribuirc*
dimicai.
Sed jam ad Fluvios tcanTeamrus , qni ab ancfquFs eciam numina habebao*
tur^irem voiis irc racri/Tciis cofebancar. Eis; capillum quodampccuiiarirf- .
cuincifiimofre.refolebanc^praccipue Grxci^ucPaufaAfasceftacur: Quod
cciamex Hom<roinrenigimi>SrCumPeteumtnducir ^ voraSperchiofioaii-
ni facfenrem, fe capillos fuos itli oblacurum , fi filius Achilles incohunisai
fe tx TrojanobeOo reTcrcilTer, Ec in agro Acrico apudCephifnm ffuvium
adolefcenris ftacua vifebacur> fihi comam C2dentis,uc ilifconfecrtreCr FIo-
}nadmsn Tsorumcftigies homrnent referehar barbacumypromKTo capiIfo»factmem,
tttbico iiinixumi ut Philoftracus Theflatiam cfefcFibens>mtmintc^flamnun*
quam ftmii in pedes k erigunc ; farpe eciam magnar allcui nmar tncumbniir,
qnar aquam abunde efFun«c« Ira eniiyk Stachislnachum d^epingic Servia»
snquic, cornua qiioque flumiriibus criSui *, aut quod aquar murmnr , bomn
mugirum exprimat \ auc quod fluTiorum cipa; cornuum inftar £ac iocnrrar*
Quamobrcm Virgrlius lib, VUIt .Aneid. de Tiberl dicic^
POLITICO.HISTORICUM. . • T n?
CornigerHeJfitriibimflHviwregnatQr nquarHmt .
Eumdemque ita Paulo anredefcribicr
Hnic Dem ipfe loii.flHvio TtberinHS Mmctno
PopHleMsinterfeniorfeMnoBereJrondes
VifHS : enm tenHUgUHco velabat amiSH
Carhafns ^ crines Hmbroja tefebat arnndo^ iridanus.
Idcm libro I V. Georg. de £rid»no ica dicit:
EtgeminaaHratastaHrinocornHaVHltH
EridanHs.
fu
\x^ ^ — , , ^
mam babcbant, bo vis poftca cffigicm cxprcffinc. Idcm kpud Fcftum Poni- imago 40!
pc jum lcgitur fluviorum fcilicct ftacuas cffc forma caurina, quod cft, corni* a.
gcra i nam ii funt taurorum Inftar cfFcraii Fluvips qifoque arundlncis foliis
anclqui coconabant;arundo eniiD felicicer io aquofis locis pro vcnh.O vidius
lib. XIII« Mctamorph. cum de Aci influvium miiiato fabalam recenfcr, ^^^ ^^^,
quem Polyphemus, grandi quodam (axoprojedo, contrivcrat, ita de Gaia' nHMm mH-
(hcanarranceminduxc; wrw.
Miraqne resfnbito media tenns exflitit alvo
IncinUHSJHvenuflexit hova cornna cannis.
QHi nifiqHodmajorj qnod toto c^thIhs ore efl,
jiciserat.
Romx eciamnum in Vaticano Tibcris* ftatua viHtar '$ qaineccomaay
nec fcr ca arundinea habct, fcd cft corona ex vanis floribus ac fru Aibui con-
(cxta rcdimirus^ quod fccundum meam quidcm fencentfam, co referiur, ut
fcrtilitaccmy atquc annonae copiam fignificet , quam Is fluvius incohs aiFert»
Scd tamennonomnino eftPoeticisornamencisfpoIiatu^;nam &acundincm
manu gcftat« 'Cum Achelousapud Ovidium lib. v!ii. Metamorphofcon ^ritf/^fly,
Thcfeo n^rratconrcncionern ^ quarocumHerculcpioDciinfrafufccpiCf
brachioinnitiiur/caput habetarandinecindum , viridiainiAuinduicury
nequc camcnanbobuscornibus^iicutccccrifluvii^eftinngnitus; nana al-
terum cicftabHerculediflra^tQm « quodpoftcafloribusacfradibusva-
riis rcfertum iCtoliseft donarum, qui i d Cornucopiai appellatunt, Quod Cofnuۤ*
eft ideo abantiqnisfiAum « ucDiodorovfdecur ^ qaodHerculesIciliccif'^
maxlmo cum labore alterum hajus Flavii ramum , i Priftino curfu
sn aitam pnrtem diverterk : qaar cum foecundis illis aqaif irrigare-
tur , maxime fru^jfera eva(it« Icaque varic flumina i Poccis dcfcribun-
tur , nam ii vel Aquartim qaalitatcm » velillofumcurfam t veiregio»
nis naturam , per quam tranfeuot , coD^derances | Fluvio^ diverfis
P ) • dcfcri.
nl THEATR.UM ETHNIC0.lbbL6tATR.ICUM
dercripcionibus defignaht. Quare Paufanias fh Arcadicis referr , in qiio«
dam Arcadiae remplo nobilium quoruildam amniumdcandido m.vmorc
Vdttt Vlu' fignaviderii ScduniusNiIinmulaccurt), dnigro lapide » cujus quidcm rd
^'^» hanc caufam aflfcit j quod rcilicct pcr nigros i£ch>opes » NilMS in marc dc-
labitHr. Lucianusfcribjr, iCchiopesNilf efligiem fupraCrocodillum*auc
EquumfluviacilemcoirocafTe , EquusAuremfluvratilisefl» ut Herodocus
eum dcfcribir, quadrupes, magnicudine Tanrum arquans bovino capite,dc>
prcfTis naribus, Capraium inftar , jubis dorfo ac rinnhucquinodeocibus
aprorumtduncisrenitendi cauda pelleitacraflaarqaedura, uccomeflcx*
riccaca,/jc jaculis conflc^er^diSij)ca: HzcberhiaaGrarciseildidai^TfWTj.
Imago 4i.fiir,- Crcum Nili llmutacrum pucros aliquot ludenres eflingeb&nc; uc
^ cciamapudPIiniumlib.XXXV.Icgitur, ubi de mariiiore » qiiod BafalrcDi
.vocabanr,Ioquicur^rcribirenim, tx hecmaimore flacuam Romacinrcm-
plo 1'acis ab Impcrarore Vefpafiaiio Auguflo dicacam , Argumcnco Nili
XVI« Itbcris circaludentibus, per quoscotfdemcubitifummf » incremcn:i
augentis fe amnisejus/ntclligercntur. De quadam Vercumni flatoainfo-
ro ILomano pofira legicur, qwx Tibcrim olim illac trinfenntem reprsfcnra-
bar^ H«. floiibus arqucfrudibuseracornata, ucfertilfraccm agrorumo-
ftenderci>jux:a quos Tibcris prsccrfluit. Vertumnus &tiam Dctjs humanis
cogt^^ationixts prxpolicus credebatur,qui diverfas fbrmas inducrcc, iicucS:
homincs fub:iidrconfiIia mutanr^ Aliqui cum AnniOeum puraycranr,q!ii
;iixt.i rcmpoia varias fumit (iv;ui ns \ atqiic id-^o eJus natura cun^lis figuris
cftopportqna,utPropcrcius dcco hb.IV.dfLir,cujus dcfcnpcionem opcrx
p:ccmmfoia,fumracush:cnpponere,cum ricIong^cIcgaQtifliima-, eavcro
Cchabcc}
Qujdmirare meas tot in Mno corforeformas ?
jiccife VertHmnifigHAfaterna Dei.
Tufctuego Tufcis orior.necfotnitetinter
PrdliayqicinosdeferMijfefocos.
^ec me tMrbaJMvat, nec templo deleQor ehurH^
ttomanumfatiseft.poffevidereforMm.
h0C (jMondam Titerinw iterfaciehat. £? ajnnt
Reworum aMditosfervadafufafonos,
Jttfoftcjtiam illefMis tantum conceffit alMmni^^
f^ertMmnMS verfo diccrah amne Deus ,
Seu^ (jMiit veruntisfrMBMmfercefimns anni» _
FertMmni rMrfiiS credidit ejfejacrMm.
Prima mthi variar /iventihs Mva racemis,
Et coma UElentifpiceafrMge tumet.
Hic dM/ces cerafost hic autMmna/ia prmns
Cernis, & aftivo mora rMtere die.
POLITlGO.HISTORICUMf 119
Jmjitor Ucfohitftmtfd vataetrtmM,
QMmfyrMiimvit*fiipitem»Utulit.
AfemJaxfamaxocet: diimmihimomiHifindex: ■
D*fenitrrAnti,tMmodacrtde Dfo.
Offort UMA mea efl cMmQij aMtiii afigttrii :
• 1m ^MnmcmnqMe voies.verte : decorMi ero,
JwdMe me Cosjfiam no« dmrMfM^iiii.
■ Mequevirmm fumptA ^uii neget ejfe toga !
Dafukem.^ tortofroMtemmiki comprimefixno :
furdiij nefira ugTAmtn*feil*mMM,
jtrmatMli^uomdam;^ meminiJaMdt^Mr imiiit:
Coriis ^imfofitoftndere.tHtJforerAm.
SohriMtadlites^dtcmmeftimpofiacoromdt
Clsmabis cafitivinttfukiJfemHa.
Cimge tafut miira -. (peciemfMf^aiar Ucchi: ■ .
FMraior Pbabi fi mode f/e£ird dakif. ■ '
Caffii»simpofitis,veMor,fidaruitdimefMmftat
FaumMsf/MmoJofiimiJeMfamcMfio,
EtttiamaMri^afpeciesfertMmn^iu.^.ejut^
7'raiicitaiterm«^MiieveftMdMse^M9. . .-.^ ,. ..
Suppetat ■ hoc fifces caJamo fradaior i (^iit '
jffundus demijpi infiiter im tunicit .
PafioremadhacMiMmpoffmmcMr4re,vtlidtm
Sirpicmlis medioputotrtfirre rofastt,
J^am tjuidego adjiciam de^Mo mihi mtaximafama^f
Hortorum-nmamihMsdonafrotata meif}
CarM/eus cMcmmit , timide^ue cMCMrhit.j vemtre
Aienetat ?£ tnnco iraffica vimSla levi.
J^ecflosMUMshiMtpratis^ijMiMiUedtctiittr
Imfofitus fromti langueat amtemta.
utt mihh^uodformae UHusvtrttbarim emmet >
J*iememahtvtittMfatriaiiHguadidtt,
P L U T O.
LIC£T rndi^ion»dtvifione>,»IUSxruroifiIioram»liregnump(iiitge-
rii , alii aquaruia, atii lofvroriimi ptout fabulis fertur ; qii«d 11 (Ct verl-
(atein.rpe^revelimuf|Innuic,Jovi&neorienti>pa[tcs. PlutDni Occiden-
tij • Ncpmno veromaritinratu qbTcnine. Sedtamen coruin quemtibet
paiTimuiBiDiin^riupiTMKcrejInterdutn videmMs; namNeptunutapud
Vjrgiliumltb.i,^cid.Tcau*ntiiunir,^ii8dfiace;uipC[nuiruiC«lam,cec;
uo THEATRUM ETHNICO.IDOLOLATRICUM
rafque turbareaufi fuiflfenr^ Jupiter nonnumquam fnferbrum res admini-
ftrat : ncc non&: PluroincGelumfuumjuseztendi'. Iraqae Joveni dt-
cuntfulmentriplicicufpideprx^lirum , Ncprunumtridenrem, Pluronem
canemtriclpitem habeie. Quamobrem cumPluronisimaginefndefcribe-
liius, mtnmividerineminidebcbit » fi eum intcrdum parem Solifotcftare
hifkrtum ftacuemus» &aliquando tcrrar. Scd ramen tunc etiaminferorbin Deuscft
fM^iau inteIHgendu$,utpotcqutpr«clpuam ibipoteftarem exercear, imperiuirqae
in animas corporeis vincnlis exfolutas habear. Hic, m quilibet juxta pro»
I merita juftas pcenasauc prarmia conrequatur» tresarquifTimos judices habe*-
^ re (ingituri quiinfviorum judicioprxfinr, quorum unus dicitur eflTe /Eacus»
alter Minos» tert:us Rhadamanthus : de quibus, anteqiiam ad Plutonem
veniam>aiiquid ex Platone dicam \ nam id cum in primis cognltu jucuodum
viderur, ac multumfaceread intelligendum , quopad^o eorum inTSg''ncs
(inrexprimendx \ rumhincdifcamuslicebit , quales/udicumdebeamcirc
mores. Ita igirur Plaro habet \ Saturni temporc lex erat , qux ctiamnum a-
pud Deos vigeti viguitaue fempeti ut fcilicct ii>qui vitam cuni juftitia t ranfe*
fft(rent| poftmortemadbcarorum inrulasproficircerenrur; conrraquequi
ntquam» ac flagitiorc vixiiTcnti morfentcs co abducerentur, ubi pcrnas fuo-
rum rcelerum lucrent^ 6ed Satumo regnante, &: in primordiis regni Jovis
adhucvivi» poftremo videlicet vicaediehominrsetiam avivisiudicibiisju-
dicabantur : quo (icbar, ut multi non pro vitzmcrtisjndrchimfcrrcnr.
Quod ubi Jupitcr cx Plutone refciviflct,cx cisque qui beatorum infulrs prx-
fiderenr,muIrosfcilicetillucdcftinari>qQieumlocumnu!lis prcmeririsfibi
comparaflent \ (c hufc ordmisperturbationi obviam iturum inquir, cujus
caufam inidrcfcrebar > quodhominesanremortem judicarenrur » dum
mortahadhiiccorporecircumdartntur, multique eoscircumftarenri qui
liiifV<# rMr bene , maleve de ipnsfentircnr. Itaqucpturimosanlmos(celeribuscoo-
f^Uutwr. pertos fecoram judicibus fiftere auderCi ramquam fi eflent fummj ir«nx)ccn-
tiapr.tditi s fuam cnirn perverfitatem corporis pulchrirudinei familiar nobi-
htate, diviriarumquc copiategere^ nec reAibus deftitui»qui afleranr, it vi-
tam , omni culpacafentcmduxiflre. Iraqnc)udiccs,cotpoie impeditos,
quodveUui ve!um cftanimoobjcftum, quominusvcrumccrneiepoflint,
tot rcbusdcceptos»actantam bonitatemadxiiirar.tes,non pofTc cosnon o-
29vk dt' mnibus bonls digniflimos judicarc, Quarc illud in primis fad o opus cfli,
trttumdi nchomine$>quandoexbacvitanntmigraturi,pra:fcnriant:cujusreiPro-
animkju' i^^^tlieofuit dcmandataprovincia. Deindc,utcundis rebuscorporeisa-
dicMidk. ^^^^j jyj|cibusfcfiftant,qu!&corporecareaftf, itauranimistantuminimoi
nudos& apcttoscernant ; atqueita facile juftum judicium futuiism.Quam-
obrcm dccrevf, inquit, utexmcis filiisduoAfiaoriundf, Minosfcilicet,&
Rhadamanthus , unufque Eurc^a » ^acus votattts, cumcxhacvirami-
-^
POLmCO-HISTORICUM. ut
ff
grarint, ad quoddampratum profidfcantur (quod Veritatisager appellaba*
tur) ibiqueubi du« viaBfedividuntialrera adbeatoruminfulas.alceraadm-
ferorum locatendens, animorumy qui c corporibusrecefTerint , judicit ex«
erceant. AnatJci$jud{candisprxericRhadamanth|is,i£acusiis , quiex
Europa advenerlnc ; lique quid dubii incideriri Minos cognofcet^uc Hne uU
lafraudequifqucadeumlocumdeftinetur, qui mericiscQnveniat. Hoc
fuit Jovis decretum » urhominum animi jufte judicarencur« Itaqiie Rha-
daman thus^a&que iEacus, cura )udicanr,virgamipanu tenent;Minos reorfim
fedeCf (inguiorumcaufasfecumditpicit, auratum fceptrum » ipfequoque
geftaos i ica enim Ulyffcs apud Homcrom xefertt fe eum vidine » cum mor^ ' '
tuisjusdicir. JudicandianimiomniumaffeAuumfignaj quibustenentur»
prsereferunt; itemque quidquid umquam gefreriot. , dum adhuc corpore
cocrcerentur, facile in efs«rgumenta deprencaduQtun Qu^re cum (c co«
ram judicibus ftatuunt, nequaquam iQterrogantur, quinam ollmfu.erinc; jup,
diccf enim,iistanrumcompertis> qujcdum adhuciotermortalesverfareo»
tar,perpetrartnr,cosad commeritalocaablegaQt» Hic Plato explicat,qui*
nam animi adinferofumcarceresdcftinentur » &quiadbeatorum(edes
mitcantunSed noscontenti trium horum judicum emgiem defignaflfe, ad a«
Ita trandbiinus. Dantes Algerius Minoi vldetur focmambeUua:tr;buiffe ;.
lu cnim in Pogmatcdelnfecngdicit;
. C^meretrMiietr^^eQH Minodfidentem
HerrihiU riQu latrdtatm^ dctorua tmemtm
QMfitorfitvttsmtdpittet MccrimiM Jifiii %
jlt^ue aliai dliiepetHdi decerttit ; ff umbrai
P^9ttes4itdii^ieHi4i,fiiH^iiqHe faterit
Qh4 iftiis ofttdfiiperos ccmtttilit criminst : ^Horum
Promeritispc^ststMxat^HHtmerHmfHe, hctsm^He^
Tot candd corpm Jpiris tmmane revincem^
PosnarHWS^ddihm qnod vnli torqnerier ipfas.
Aliqiii in ea funt fententiaiUrputeht # Minocm fcclerum confcicntiamii- Min^tquid
gnificatcqua afndue^uiiibi facinorum cftconfcius,fcipfum vexattaccu(at,/is»(/(V«f«
lupplicium ob oeulos (catuit,torquet,exagitat. Sed nunc ad Pluconcm re-
verramur, qui etiamdividamm Deus cft hzhiins^vhSrot cnim Grxccdivi*
cias (ignificar* Pcre«mautem rcrra intdligitnrimdetor opes hauriunrur.
Itaquc Latini cum Ditech addivitiasinnuendas , appcllandum duxeruQt.
Hunc manium Dcum putftrant, quod is (cilicet funcores pompas Invcnerir,
ac JQfta.qnaemortuisperfdlvimat. SfdhatcmiflafadamuSy&ejusefliglcmt
a Pcetis adumbratam, defcribamus. Apodinfcros ia tamquam rcxln folio
fedct I ica enim eum Glaudianus Lib« u oe Raptu Proferp, dengnaticum rc«
fcrc cum Mercurium ad Jo vcmi oiorcm fibipetitum miuflc»
m THEATRUM ETHNICO - IDOtOLATRICUM
Jpfi rmdi flihHffitio^ niffr^^Ui verenJmf.
M^jefiate fedet :fyttMlemt immMimfctJte
SceptraJItH,
Ttm§nk Martianos Capella regiatn coronam ei tribute, cam eam Ofia cam Neptti^
gcter.ce^ Ho frarre defcribit» ira diccns ; Placoli]cifogaiiioro{>rarfone{)allefceorf
r«M, sce- jii capite coroaam ex hebeno» cartaffcaB DO^Hsobfcori ratefervefcens» Scr«
firttm. ptrom,qttod manu gerit^ eamTegem monftrat ; ii eft parwm ; nam infeiio»
MshuiusorbfsregnumrepRefeniat; iraPorpbyrioshocezpticar» qaemad*
modum Eufcbfus refert ; fubque PiuroniaBonnJoe Solemiiireltfgf r; qui /deo
?/«##^r# |tiferoramDetisdicitttr,qaodbiemepaittmrenobisoftcDdar,(edmaxfihaal
tlrf icmports partem degat icum' Amipodtbus , qoos io Infeiiori ui be habirarcy
dfctmus :€umrameniliife nob/sfuperioreiarbitrenrar,utServiuf czTibe»
riano referr»qui a)|^h'a|itl!^<o ab AnripQdibusliiteras adnos afbtas |CS^
joaider^cinitiom ; Nosfupertvosinferosfalutamus. Arlftotefeseciamra-
cionibus c onacur oftendere , nos revera infercs eilc» Sed hoc non muicMi
adrem;iIluehtncintellfgirottSyPIiitonem, fiproSolecapiarur^ fobfecij»
dcgerecrcditumycumnoftrumhuncorbem oon colluftrar. Isidcrrco*Plro«
ferpinam, a fe raptam i-ecineredicicur, quar feminis Tim ezprinur ; quia hie»
mts cempore > cdm Solanobis longiusreceffic , (cmen incnterrir nfeen
conclufumlaritac, GaieamPIutogcftac » oc Homeruf » Piato r M|
frfifirfina.ifygi^^^ dicunc. Solis eniro verricem nequtmos rnmerf. Icaqoefecua«
dum fibulas» qufcumque galeam fibi Plutonis, auc Orci induifler f^ucroque
enimnomine idemappeIIarur)mortaliumoculis cemi nonpotecat » cum
tameniprealioscemeret:qiTamPerfeumgeftaflefabnIantcir» eom Medu-
fz capuc abfcidic » hocque prxlidio frecam • ab C|OS fororain impcro
fefe farcum^ tedlum pntfticifie. Haoc Minervai bcn^ficio obtmoille ferunr,
qux eclam apiidHommimhojusmodigaleam/ibiaptaftefingiriir , nea
Marce conrra Trojanbs pngnans deprehendi poflec* Cerberasef ad pedes
jacec > quemadmodum Fnlgeoriiisfcribit» qut Plutonem ternr prjifideni ac
cuftodemappetlat> eiimdemqoeobicariscenebriscircomdacnBi»fceptr«n- •
qoemanurencntemdefctibit; haeceo refcruntur» «c intelligamarytriafe»
mini opus e(Ic,ut adfrudus perveiiiart prtmumftilicet »uihuixii Ipargator;
deinde uc terra cegaruc ; poftremo » ut fub ea latirans gerniinet; Pindarus
Plu cooem facit » manuvirgamtenentem» hacqaeanimasodiaftroseum
dicit perducere» Nonnulli ei clavem in manus iradnnc , cjua foi regoi
fiirea claudac > ne vfdclicet anmvt ibi conclufa? ^ aliquando eiabantofv
cUvM im Quare Jipud Paufaniam legicur p inqnodam Jononis remplotqQod alica*
?lMt0Bif bi in Orarcia ectt , tabolani qoamdaro exftit:fle » . in qna imer tlia molcl
incifiis erac Ptuto cum Pro(erpina,dutfbusqne NymphfSiqoarum una mana
pilamialcera clavcin co&cincbaci huius rcihanc rauoacqMiffiuitquod ^2%^
POLITICO^ HISTORICUM* wj
icilicet(ic Plutontsiniigpd'; cumis infcrnaloGaita conchCz renear«ut ncmo
indepollii^labir/ ExquoIocusfabuijeeftdatu^Ccrbcrumadinrcrnipor-
tas excubare, ut eos pertcrccfaciat>^tfugamaoliancur:ijueittitaSeneca
laHerculefurence defcribir«
HicfitvHs umbrji ternitai StypttieMis^
Qni tfirma vaft^ cafitd coMcutietufin^^
JRc^HHm tMetHr^fordidmtt tabo cafHt
LdmbHHt coluirh viferis borreHtjHis^
LongufiiHetortAjtbilat cHMcUdrHco.
Ica eciam eum ApoIIodorus lib.fi. Bibliotheczdcrcribit ; nfdquoda^l»
diccum indorrorerpentiitQ omoiumcapita habuiflct Dantea quoquciQli*
brodcInfcrno(ice)usimagfnemdcfignat; •
CerierHS stmbrHrHm Utr^UH regnd trifiutci
, Perfit^t» sctqsuAnimMmultu fi^mtidinecemflktm
TrucesiUi ocnli ; bnrbd eftimflexd colubris ;
Jmmdnisventer% nec noufirttSHnguibus uncis
Dilaniatfife9 voratque dndmas» nuuHiitfue^ rafitqne»
Heiiodua ei ccmuni capita tr ibuit; cumquc Plutonis oiliarum appcllavit» Inagp 4ii
cifque blandui, qui jnfcra loca ingrcdcrcntur 9 ^dqui cgrcdi ftudercnr*^
continuo ab illo corripi arqoc devorari dixir ; auod quidem cjus UQmi*
fii congrtiic ; namCcrberus quafi nfm^o^ot » hoc elt carneni vorans dicitur.
Arque ideoaliquipcrcum.rcrramfignfiicarid«erunt»qu2cadavera vorar»
atquc coniicir« Huic firailis crat quidam Eurjnomus , de quo ex Dclphi*
cisinccrprctibusPaufaniaslibropoflremorcribit , ipfum inferorumfoiilc
dsmoncm quimocruorum camcsabrumcretficijucoirafolummodorclin-
qucrentur: colorc erat inter catruleum & nicrum medio , quales Mufcae cfTe
folcnt » quxcarnibustafcderinti dentef ofiencabat; vulturise^at fubflrata
pcllis. Quidam ccnferunr, cerberum noftrum hoccorpusrefcrrc; ficut
enim ille infernum adeuacibits fe mitem oftendic, ita & hoc & prarbet facile
atqueobfequens iisquigenioacvoluptatibuiindulgenr i itcmnonfecus
maximum faceflhnegorium iis qui i vitijs ad viriuccs deficcre votunr, atquc
itic in eoa iti(urgit , qui ezinfernocxf rc ccnunt» £t ad hanc fortaile figni-
licacionem Virgilius lib.VL iCncid. reipexit cum fingit belluam hapc iEne«
t m • horoincm fcilicet omnibua vir t ucibus infignitam^pr imo i ngreflu alla-
tranrem : quod contrariuQi vidctur iis , quacde cademHefiodusaliique
fcripferunc, qui volnot eam ingredicntibua abblandirit fcd nihil eft jnter cot
difcrcpantia;» firem fuis momcncisvelimusexpcnderc: namquiadinfcroe
defcendir, hocinccllcAUf ut viiiorum coeuo fcfc ingurgircc » is Cerbei uni
in aditu bftendir» qui miris modit ipfum dcmulccat , hoc cnim corpua ani-
mi libidinibasmagnopcreacquicfclt .1 acoblcftatur : quod camenacriccc
xcclamar^fi quisacancisfordibuarcJSlircveltr. Quivcrpinfcralocaadft» f>
Q_i quem-
114 THEATHtlNi ETHNICOIDOLOLATIIICUM
quemadmodum iEneas i feciflfe fingituryUt ,fcilicetyiriorum turpftudine
coRnderata, vehementer ab omni fcelere abhorrcar, ac viriutes fammo ftn-
dio fe£letar> i% Cerberum habet adverfarium ; hoceft appcticus magnope-
re repugnantes fentit, qui fcabinftitutoad virrutcs ,curfu quantum potell,
tctardet« Eadem racioncaPocciscftfiftum Herculem inferes penccraiTe,
ac indc vi Aum Ccrberum fccum abftraxiflc , quia/s prudentera hominem
leferebat , qui fcnfus hos corporeos nationis vmculo ita conftringir » ut fe«
cumcxinfcrurumvirisfacilccducar^atqueperviitutisfemicani eosambo-
larecomrciler:cconrravcrodePirithoofcrtur|eumyCumadinfefn\imd^
"fcendilTet.ut uxorcm d Plutone abftrahcrer»qua cum l:bidinc»roasearpierer,i
'Cerbcro inccrfecSlu fuifTe^qui enim fc in foedis volaptatibiisimmergic» fcrc
nunquainimergit,fedillislenaciceradhxrcfcens,candf obruirur.HaBcacxaf
MiieiiusucPauraniasinLiconicisreferr,quxdcCcrberonarrancur,figmen«
cueireccftat^ cihnam incavcrnaquzerac inTxnaropromoncorfo» undead
inferosdefcenfuspaicrcnucabatur, unmanemactetrum ferpentrm luilram
habuiirciefcrc j quificidcircoinferorumcanisdiftus , quodquemmor-
fu impetinct , fubicaeum vcnenx vi mortftarim necefleeflec : eumfer-
pencem ab Hcrculc adEuryftheumpertradlum, Homcrus vero(iscD/ni
primus Dic:s canem , quemHcrcuIcsextraxiftec , appelIavic)nequeDO*
men ei proprium impofuft > nequcdee|atfiguraeftquidquamfabufanif:
pofteriores & Cerbeium appcliarunt » &cum » caecera cant fimilein,
tria dixeiunc capfta haberc. 5ed de Cerbero baAenus. Nunc ad
Pluconempoftliminioredeamus ; qucmSenecainHcrcuIefiirenccicade*
fcribit:
Suferto digerit vuhufedens
AnimMretenies : dirdmajefias Deo:
Frons torua ijratrumqud tamen ffectmen girut^
Centisque tanta : vuittv eft iffi fovis,
Sedfutminantis : magnapars regni trucif
Efiiffe dominWj cujus aJpeQum timei
Quidquidtimetur^
TlHtohU Huic veteresquadiigcis tribuere,quasequt quatuoratri.fitnaribuslgncQ
j^i/ri^j. fpirances trahunt : quaruor cquosCaudianuslib.i. deRaptaProferpic.
reccnfer» Sed Buccatius lib. nx. cres tantum nominac , currumqDerres
ctiamiotashibcrcdicic j qu^daddifiiculcatem, acquepericula, quxcx-
Dhntis' periuntut if^ qui divitias paranr % & ad futuros rcrnra eventusincertos lefcr:.
pT^'*^ PlutonemcnimintcrdumDivitiarumDeumpofucrunt: licet Grafcialiun
* qucmdam» diverfo nomine appellatum diTiciis prssponerencqucm Plutani
dixerc ; qui a Plutone faltcm effigic diffcrebat ; nam Arjftuphancfm
ComadidjquasPlutusinfcribituri cumcKCum repricfeQCar«a Jovcgueex-
crca-
POLITICO - HISTORICUM. tif
cxcatumdicit^nevirosprohos, modeftos» do(%ofque cognofcerct. Lu«
cianus etiam in Timone eumcxcum|Claudum,intcrdum lcclica ve&um,
aliquando pedibuscelcrem facit ; namdumdiviciasmalishominibuselar-
giturjVclocemreoftendfc; fedcuin exeisaliquidprobfs imperac 9 mirum
quam fir fegnis Sc lencus : quod eciam eft Forcunx propcium. Itaque Pau«
fanias in Bceocicislaudaceum , qui Plucum in raanibus Forcuna: pofuerit»
tamquamejusmatris» atquenutricis: nequeminus prudenter fecifle Ce«
phifedotum ftatuarium dicic, quiPacem Achenieflfibus feccric,Plutumin
iinu habentcm ; pax enfm divicias confervac , quas belium diiHpar^ P!u*
tarchas rcribiryapudLacedaemon-os Plutumcaecum, atque]acent(*mc(re
e(fi£lum«Rhodii,uc Philoftracusinlmaginibus referCjeumdem vidunccnij
alacum , ac inauratum habebant ; 8c arcis l\ix cuilodiae pca:feceruijc : efi:
quidemvolucrispidlusiucenubibusy ad eos de^enderit; aurcusautem
eft> obmaceriamjnquaeisprlmumeftviius, piftuacft&ocubtui » &d
eosenimexprovideniiaacceilic : dicunc enim iiiorcu M nervae Khod.is
aurum deplut/Te ; quod & apud Claudianum in Paneg. Sciiiconis legi-
.tur. QuodideofadurafuifIe,idemPhiloftiacusnarrat>quod Rhodii Mi-Jifirtm
ncrvameximioculcuprofequebantur ; fedeinonquemamodumpai tizuP^'*'^** ^^
licabanc ; inre enim (acra ignem nonadhibebant : lcaque Jupicer in zoi f*^^*
czlitus aurum dcpluit, non autcm Mincrvam demi(it ; qus ad Athenienfcs,
ucfapicnciores^rircquefaciifvcaniesprofe^ta eft ; namijin facrificiis ignc
utcbancur. PInconiccupre{nisci-atfacra,ccuju5foliis, acramis eiicrium
concexebatur; eracenimarborinfaufta , cujusufusin funeribusplurimus
erac;: aur , quodfemelabfcida > nunquam amplins germinac ; auc quod
juxra Varronis fencenciam,rogoshoc ligno olim circumdarent , ne ccccr nl-
dor ex concrcmatiscadaveiibuscircumftancesofrcndeicc. Apud vcteres
cnim erat in morc po/i tuiti > uc propinquf ac amici funus ad locum, ubi erac
cremsndumcomitarcntur ; ubiadprxficasmodosomnesflcbanc « acla-
mencabancur: hxcaucemeratmulicrprecioconduaa« quacmorcuumma-
xima qua pofrct voce defleret , cjufquc egregia fada praidicaret ; nemo zM-KsfdffHi
tem inderecedcbat , quoadcineicsurnanoncfrentconditi ; praefica vocc/^'*
prxeunte;Ite;dimi(fioeft. Adianco ctiamheibaPiutolegicur coronatus*
Fucrunt qui narc.ffo ejus capuc adornarint ; hic enim fios n\orrui$ gracus ef*
recrcdcbacur; forcafIcpropceradoIefcencemquemdam> hocnomine vo-
catnm ,quimortcns in hunc floremdicebatur routacus. Quare exeodeni
Furiis ferta contexebant,quemadmodum Phornutusteferc.
FHrUautemPlHtoHiiadmiHiftr€fHtMkdHti$r:exifgferifyue in terras
emergere aUtjHando.fiint credita,adfaHasa mortahbus fuorum flagitiorum
exigendasi aHteosadaiiafeJorafitltraimfeUendos: tres ea HHmerantur»
Qjf jlie£l9
Tx^ THEATROM
jileSofiilicctThjfiphoneac Megdru.ExAcm ab antfquiscolcbanrur»migb
JtvtfTun- Qcobcncnc, quamutprodclTencsquocaituoIinieciamDcosAvecruncos
prorcquebantar»uc fcilicet mala .imtercnr: averruncare enim cft a vcricrr.
Ea de eaufa uc Paufanias in Attfds meminit,furiisCr2ct facrificabii. Furic
ergo fana. acari aptid vcteres, Ccuc & czteii Dei habuerunt eas Atheoicn-
fes 0-ffjuvtf ^ffvri hoceftfeverasDeas» Siconii veTafiT/Lctvi^-AaK^icicftacon*-
trario fcnru^benevolasacraiccsappcilabant : ifsquottnnisdie ftaco iacru
ficienres»pr9gnanres o ves madkabonc.ac mulfo pro libamcotisspro coroi-
lisfloribus iiti»fo!emn%habebaut. Alicubletiam in AchajaEuixicaiGufa-
num erat dedicacum ; ed (iquis oede v J quovfsinceiH»aut impietatis gc-
nere poIhirBS intravinfet,fpeAaadicaiifa«ftatim eum mente capiendumdi-
rfstetroribusezagitatucredidere, quas e omBibos etiam alto cootcodco-
tlbus rempli adirttminrerdiaumfuinesicribiiPaufantasin Achaicis: qui
etiam Arcadiam de(cribeos«natratinoiiadamcjusi«gioQispacre,cempliini
arq;agrum Dc/smaous confecrarumruiiTe;quasisfuriaa fiuilearbicracur;
natnhocinlocoobmirris cirdcn OreftemlnfanfvfiZecradebanri itemque
non longe ab eo iano terrc agger furgcbar » i lapide ezcjiiim digitan in*
ijgnc prxccndens ; undc & ilh rumulo drg'timonimeotum nomen ctt » ibi
furenrcm Qrcftcm tradebanr»manua digitum abroitinr » prope erat & ai-
tcrrumulusAcenominei^Qodideamiifianic medelaai Oreftesnadui
fiierir^ Etiilicerat alrerum Fuciariimremplam:hasDeasOicfti|eufppxi«
mum eft mcnre capcus t-nigrasobviasfidas memorant ; easdcm cum di«
gfrnmaddfdi/re , albas apparuinet &earumafpc&uftatimiiJum ad fe rc-
diiflcr) idcirco i-s quarumeifugiriram ,in furiasmifiile»pofterioribasvero
rem divinamfectftcdtcfcur; accandidisquideiriDeabus& Grari ;s paritcr
inctfra$pcfteafa(%afcci(feidcmPaufaniasrefert, Cxerolib. IIL de NiOi-
ra Dcoturo de Dcat Furinx luco meroinitf quam Furias elTe vulr, Earuai
fcrpcnfibus efTe crinem implicitum» primus omnium iinxit iCfchylus,
1,1^^ . j Quemadmodum io AtticisTefertPau(antas.ItaqueScnecain Hercule it
a, rehre irajunoncm diccntem iacit.cam vulr furorem Hercuh in/icere i
IncifitefAmuU Ditisym^dentem incits
Conctuirepinitm, & agfHen horrendum dngtUtMS
Megdra ducat attfue Inllifica manu
yaftam rogoflagrante corripiat irabem%
Dantes in ComGecliademferno dicicife|Cumin tmoinfemoeilctt ocaloi
td quandamcurrim eresiirc.
jlfpexif diras utn tres refidereforores \ •
IxEminenm ejutbns osfacies refperfa crttorw
Tortiscinda hjdris;tedimitatempwrafhfis.
^nenibHs (f crittesfMibtts ornavere ccrafia.
Hx
1» O L I TIC O - HI S T O R I C U H ^t r - uj|r
H^qnatcs^o^i^cliqtto tffent^ exStrabonecolligipoccft > qu^liViv^C^r
teridasinfulas dercribenSyinquir, honsinesibihabirancesfuifle colore fufcoj'
cunicis ad talos demifllfs/ cingDlo pe^usincioAps > baculofqae manu ge«
flade, Furifs pcc(iiT)iics#» Suidas eiiamde Mcnippo Cyoico j:eferen<iqni in-
fnnia captus; reinfcrorustmimftrumve.fledidicabatf reqoe huc ab jnfernis
Deis allcgar um, ut hominitni faAa^a:ploraret> ac ad ipfo^ d^ cunfHs refer-
rec , eum Furiarum babituofu» icribit;neRipe.veft(nigra9^ ad calos ufque
demilTa noii adraoditqi^Uta,fafcia inciiiAumspiietim gc(|kantem»io quo duo-
decim Signtferi (igna •unt expreflra, trggico CQthurno calceacum,i9anu fra-
xincum bac ulum ccnentem,prolixa barh^^quaiis philofophorum (blebat ef-
fe : quae nihil ad furijfumiiabiciim faciebat > licuc necpileuj; Iraque yedis
illa nigraiad cerram iftique protenfa>fafcia>ac baculusin Menippo>juxra Sui*
dam, Futiarnm habicvmidumbMWit^ qupmadmQduiii etiam Strabo pau-
lo incexie|ubxir*< . • ' •
Ariadnacum feafhefeofolamiDKtxorefeltAamvidiflet, qulclamcum,,
Phaedra profugerat ; mttltum,dtpquemireraeftdefuaaccrba tbrtunacon*
quefta ; demum ad Furias con verfataj>eis cootra perfidum illum , ac prodi-
torem ultionem expofcit apud&tultpminpocmacedcnujptiis Pelei , &
Thetidis. U
EmmeniiUsi ptitMj amgiUmeo rednkita cmgiBt^^
FronsexpirmmtiefrtfortdtfeSori^iraip,
HHf^hmcadventmtt^measamditeijmerrimt^
Perindei^que nemomclius eisabilloposnasimpietatisxepofcerelyCUhi
111 his magis homiflescxcrucier» quam mentispercurbariones^ac rootbiicum
a ratione animiim abducunr^ Ncque quidquam aliud incelligendae funr
Furix , c^aPoctisbominesyexarcdicantur ; quaredeeisLafltnciusin
Divinarum Inftitutionum Epirouic, Tresin^mits^eSlMS ^vel^utitadidam)
tres Fmridfitmt > ^maimamimishominmmtantas fertmriationescimnt : Jra,
fmavindiS4m'cmfit:avaritia^ ^madejtderatopes^libide , qmaaffetit volm-
fiotes: Hi nonferfi malifiint qmos Dems homini rationaliter infirmit : fid
aumfint mtiifne nziuri boni (quoniamad tucndam vitam funcactLibuti) ma-
leucendo fiunt mali. Itaigitur ad cpercitionem peccatoru, id eft »ad regen«
dvm fub/edorum difciplinam , daca,cft aDeo> tit metuslicentiam compri-
mat, & compefcac audaciam : cupiditas ad dende; anda & conquirenda vUx
necefTiria triburaeft : Libidinisautemaflfe^usadprocreandos filiosin-
litus & innacus eft. Redigcndi fanc ergoifti aftedus intra fines fuos^^ in
¥iam tedam reducendi. Si enim illis omnem» qua velinr, vagandi liccnti*
•m thbtiimus, omnem meutts tranquillitatem» Furiis tmmiflis » pertutbahr«
JJHtfiaaaiuiquicumv^iciuilwfaciiweffifegcb^^ > mhociotelligeremus
qm>
*■ I
iz8 THEATR.UM fiTHMrCOfDOLOLATHICUM
quibaf«rdoribusnoftrapeaoradepravari afieftusinAaoimciu ^ utmeliir
in Tiiiphonis iniagine vfdebimus«
C<ntHm illi AfiaHtes umkrahAHt ora Cerafla^
Turta minor diri cafitis :fedct intm ab aElU
Ferrea lux oculis : tfualisfernHbila Phabtu
Atraciarnbetarte coior.-fHffnfa tfeneno
TeHditttr acfanieglifcit cntis iffneni atro
OrevafonqHolongafitis morbiqHefamefqHep '
Etfofklis morsHnavenit, rigethorridaterg9
PaHa i fif carnlei redennt inpello re nodi.
Atrofoshos, at^He iffa novat Projerfina» CHltm.
Tnm geminas qnatit itta manm : hac igne rogali
FnlgHratl hacvivomanm aeraverberat hydro.
Et Ovidtus lib.iv. Mecamorph. cum fingiteam aJunoneadfuroreiniB
Athamancem injictendum miiTam ; fta eam defcribic {
Tififhone canost Ht erat tnrbata, cafiSos
Alovit^ Cf exfiantes dejtcit ab ort colnbros.
I^ec mora Tififhone maslefa£tamfangHinefiftmi
ImfortHnafacem^fiHidoqHe crnore rnbantem
IndnitHr foHamp tetroqne sncingitHrangHe
Egreditnr^He^domo : LHlhu comitattsr enntem^
EtPavor, ^Terrorftrefidoqne Infania^HltH.
Quare Furix non (blumoperam Pluconi dabant>(ub cujus dicioneerior,
redjimoniquoqneac Jovi ; quijijsaliquod ininFerosbabcre vidcbjnrur»
Icaqueucerqueincerdum Infernus, ac SiygiusaScygiapalude,qn«Infero-
rum reg!onem dicicuramblre, appe-facuseftsfercujusaquas Pocczfibu-
lantur, DeosJurafTe ; per juri autem eam fuifle pcrnam» uc annum diviniiacc
reabdicarec,ambrona,neftarequei:rivaretttr. Id paludiSrygixtnbutum
fcamc ,utDiipereamjurarenc, quod Vidotiaejusnia inbeliocontraGi-
ganre» ajove ftereric. Velpotiusidconfiftum eft > quod^»}^s<niaro«
rem /igniAcat , a quo Dii long fHme recedunc , quirempfrcrnisfiuun-
tui bonis ) pcfinde atque per id jurarent , cttjuspenirus funtexperte;.
Ha:c palus iufemum dicicnr circumdare ; nul!ibi enim major maflicia
rcperi i i potcft. Jbidem Lethe^ jichicrony Phlegethont Cocjfthsu, Miii^Hefin^
vii ejfe dicHHtHr , quilu&umytrilbclam, aliafquehnjufmodianimiperror-
ba:iones iigntfrcanc , quibusperperuo iliic incluiiafficfuntur. SedPla-
conici ea volimc in hac vira comingerc ; hunc enim mundum infcroum
vocanc , in quem anitnum tunc dicunc defccndere r com huic monall
coiporiconjungfrur , ubiprimum eiLetheusfluviusoccurrit , cumfcili-
cct rerum p ixcedencium oblivione capicur ; cx hoc ad Acbcronceis crao//r,
qui
POLrnco-HisTomcuM. ' u»
qui Ixritfc pd vationem fignificac { inimus enim » rcs caeleftes oblitus , omni
Itacim volupcare defticuicur > quaminillairumconcemplacionefentiebar.
Icaquc cft in maxima mQe(U[ia ; & id iibi vult , cum palude Stygiadrcumda"*
ri« ExquoinIudu,atque lacrymis verfaruri quasCocychi noikieo reprar-*
fencat» Phlegecon auctm f cnm.abignenomentrahac » fraeardoresalio»
rumqueanimimorborumaeftttSf quibusfahoccorporeiDCcndimur» at*»
que corquemur, dengnat. Idem minifterium Furiis tribuicur } qnibus Vir-
giliusalasaddir«.ea(que prasfto Jovi elledicit» cum easadmagiHim altqaeai
moccalibus cerrorem incucitndum velic alIegare;cujurmodi funt berum ,pe-
lUs> aliaque id genus. /Eliarius curcurcs fcribiTiFuriis fuiflc conlecratas : ncc
aliud animaascacum proprium reperio»prctcr qiaod Virgiliusiib.xii.if nei«
doa f vham ex iis in no Auam fingic coa vcrfam « cumdJovcadTuraimi
cum i£nca pugnaacem pcrccnefacfendunimltricur« AliquitribusprcdiAis
' Furiisquarumadduoc»iK)mineLy(Tam;haecrabiem%nificat. UndeEuri*
f idcsinHercttlefurcoiCylrimiadactcJunomsjufluLyiram adducere, quae
Hcrculifuroremac rabiem injiccrcc : haec ccntum ferpencum capicibus GbU
lanctbus ca|mc incinA9m iiaberc t raaou vero ftimulum geftarc finge«
bacur.
FuriisnonlncongrueHarpylasadjunxerimus ; nam & ha^colim d Dlis
immitticredebaocurt ad honiinum fcelera punienda : & eorum fedes eranc
ininferno^jquamvisVirgiliasinScrophacisinfuIiSyqusfuntinJooio^habi-
tafle^dicar, .Sedcamenadearumimaginem dc/ignandim » parUm referre
pu co » tibi candem illae degiftenc. lca ycro a Virgilio dcfcr ibuocnr lib. zxr*
iEncid«
Wirginei volHiTHm VHkmffadijJimd Vintrii
ProlHvies HncdijHe mAHtHyCffdMiiUfimper
Ordfdmt.
Dantes ctiam ad Virgilii exemplar eafdem ita adumbravic ;
t - JJdc locd monfird colnnt Hdrpyid pejftmdy qHonddm
Qnd StropbddkJifipHlfis Trodi eeeinere
TtSridis ddripdi vexdtnm irifdme dird.
VirgineivolHcrmm VHltsu,cottHm^ttef€dpilliqHef
JmmdnesventerplHmis conteStu ; dcerioj
Ddntgemittu rdmts hdrentes drtorii d/td,
ExHarpyisOvidiu$lib.vt.FaftorumvulcScrigesnatas>quasicadciignaiS
Grdnde tdput, fidhtes ocHliy ro/hd dptd rdpinu^
Cdnieies penm&^HngHiiHi hdmtu inejt.
KoBevoldnt^ pHerofiHepetHntnHtricie egentes%
£t vitidnt cttnii corpard r^tdfiu.
Ceri
130 THEATHUM ETHNICO-IDOLOLATRIClIil
Cdrferi dicmmmr UOemna vifirrs rcjlro :
Ei p/cmmnf p^tcfimgmimegmttur haiemim
Stariuseais fabularur ininfcrnonaras » accisfacicni, callamf pedasqBC
muUebre , feqieotcfque i cjpite in vuhuni defcendenies tribui: : cas ctiam
dtcit , nodu per donios eunt?s , ut infintuin fangaiDem exfsginr. Quare
aBtiquiDearoCarocmf feu Cardineam^ deqaafapenusd.zimus . lacri-
ficils phcabanr, ut hanci fe ca'afn>catem avcrcerer. Plin: us lib zi. fabulo»
fumjrb:traturdeSrr:gibns , ubcracas iofantium iabrisimmulgere; fuit
fequcdiciMnmalcdidisapudant quoshocnomcn ; Hcot Sc nos malieies
maleficas ftrigas appellamus. Nonnulli volueruotLamiasfdcm apud Gr«*
cosfonarc , irque Scrtgcs apud Latinos. Sed Philoftratas in ApoUonii
vitadicit » Lamias cfTe Cacodarmonosperverfos fanccradcles , acLibi-
dinofos humanarumquc carnium devoraiores : Saidasatq*iePhaTOri-
nui Lamiam moiicrcmformoramfuiirccradunr , qoamjupkcradamafiii
& ex ea filium fufccpit : Sed Juno prx Zelotypia dlium perdidir , &
Lamia prjt moerore deformata alicnos lafanrcs r^cre ac perdere dicc-
bacur. Non defuerimt qui eas belluas fuiflc dicercnt , ncic m^altebii
ac pcdibus evru-nis. Scd Dion in Lib\xa hiftoria hzc de Lamifsfcrxb:r>
Facies eft eis nuilieris , & furmi fo: qufdemabcnacpe&oraiongepal*
chcnima , qux ncquc mclius piAorpodircffingcrc ; colorfplcadidlffi-
mus ; gratia qujtdam &: vcnuftas ab o.ulis 8c manflietodo in aniroum
incidit , qaoricsaNouiscasfpcdlaiiti rciiquaparscorporisdara&inftin-
gibiiis ob fquamas conferrss , inferiora lunt ferpentis ^ ur ima pan io
capuc dcfinat rcrpcn-fs & qui^k^m ho:rib.'Its. Hx fcrjc alas nonhabcni»
Taiag044> ncquc iocuanrur, ncque a!iam vocem cmitcunr^ fcd foium Sibffa acociS
^ ma quemadmodum Draconcs ccrrcftr um omnium hx vclociffimz , ai
nu!l'2m poiTi* cassnimaletfugcrr. Cxccraquidemanimalia virifausexcu-
grian: homines : Hx Mx fraudc ac dcccpcione pefiora apeiiunc,& uoe»
ra cftenrpm : (^^uod & Hicremia^ Prophera confirmat>cum d.cii, leJ & La-
]sixnudavei'uriCmimmasfuas)cumvcroqij-saf^'ex'r,vcncficfrsquibufdam
ccguni 3d confabiii::c:o^is dclider:um,&hicquidemvciu:iadrouI:cre5 3C-
ced ty IIz inticp.driCniancnt» dcorruminhumum/xpcrefptcientcSjorBa*
lumriC^uJoiem Tuliiris imi(an'es>£iquc racumquipropiusacccflenVa-
piunt f namquc manus runcfcrai uro» qiias al quaniifpcro: cu*tant : cztcruni
tcrpco^ ir.orden5,veiicno inrcrfic.t»cadavci iprumcomcditfcrpcns,&qiiod
ic!)quumcftfc'ar>fcddcLaroiisra:is. «
J m ad S| h ngas vcnio quc funi monftra , non admodum pr«cedcnt:bus
diflimi'ia, &pa:rin»fabuIofa.pa[timqneadTerum accedeo n. Nam Pii-
nius lib. VI 1 1. C3S fcr bit fufto pi!o mammisin pc Aore geminis io i£chio|na
gcnerari. Aibeitus Magnus dc animalibus fcnbcos^as ioccr /unios coooki-
jnfr«>
politicohistoilicum; i)f
vierat» ex cu jus verbii conjiciamut Iicet»cas efle Cercopicheccs. Sed camen
atiterdeiis Poeta?Ioquunrur ;aquibuipofl;e8pi£i:ores&ftacuarii cxcmplar
defiimpferunc : nam ii ur ij^ianus rcferc Spbingcm ica cffingunc , uc media
cjuspacsmulierfsfpeciemprxferat» mediaLcooiSt icaenimfabulaquxde
Tficbisoarratureamdercribic,ubjillacrat;& (copuloinfidens» vicimmi-
ncncffinfolubiliacnigmatatranfcttntfbusproponebac"quotciiflblvc-
renonpotcranCyUaguibus&alisfnterficiebar. fijus crgoimago fccunduia
fabulas hxc cxir,uc capttc mauus & pe Aus puellx,alasavfSy reliquum corpus'
leonis habeat,ut cxquibufdam Auloaii Poetascarminibus intclliglmu5,Pli«
niuslib.xrxv.fcribitalicubiin^gyptoSphingcm effidam » velmtgis mi-
caodam>qua(iiilveftrenumenaccolcntium:fui(Ieaucem (axo nacucali ela-
boratumf&Lttbricjmcapicismonftritmbitumpcrfroncem cencum duos
pedcscolligerelongitudinempedum cxxiii» altitudinem a ventre ad fum*
mnm apicem in capite LXii.Neq» hic de CbimasraSil vero^quod quidc mon-
Ilcutaeftpeni(u(fabulorumid:(Juxu Homeri ac Lucretii defcripcionem«
Prima Leo^^flrcmaDracOimedia iffa Ghimara,
Exorcmaximamflammarumvimevomcbat; quod & Virgilius teftatur,
cttmeamIfb.v(«7Encid«ioprimoiaferniaditu» unacumaliismonf^ris coU
locac.ScdresIcafehaber.Mons erat io Lyciaignlvomus, incujuscacumi-i
mlneLeoaeshabitabanc ;in medioaucdknubiparcuisabundabatcaprS) iii
radicibusautcmrerpeace««EtqnoniamfielIerophontcsmontcm hunc ha<-
birabilemreddidici Cbymxram fingitur ocid'(Ie, Huc multorum malorum
defcr(ptio»quaBadSygiafflfamilmmpcrnnent, aonincommodcrcferripo*
teft;Sedcamen«quiaalibi opportua^ustradlaiipoiTcvidenturi eaadalium
locum rcrervo.| Quarc illis omivfif ad Parcas ▼enio, qnx ab antiquis la Di-
vosrelataBfuat.&tcmpIaac aUariaobtintMrunt.Hac crcsfueranc,Pluconiq;
fuamnavabantoperam.ncearuunaapadClaodianum lib.i.dc rapcuPro-
fcrpiaae fatcrur,cum Pluronero orarine-bellamjo vi velit inferre ; ica diccni :
• O maxime ffoOis
j1riiterHmbrarMmqUiff6tims^tmin§ftra iaboraat
Stamima » ijttifincm cunliis^ (ifiminafrabes
Nafi:endiijne vicesalterna morterfpeniiisp
Qnivitam , tethnmqtu regis,
NetjnemirtmefitParcas Pbuoniiefeadminiftras.
Nam ea: vitam humanam quafi c colo ducerc crcdtbancur| ; quir eft brevis
vel Diuturaa»prout corpus folidiori } aoc infit miori maceiia coagmentatu ;
Ma tertam autem Plato repraBreorat,Eas aadqui rrcs finxerunr, quarum pri«
mam homlnls generacioai»aIceraiB virc * tettum morti prirfeceruat ^ aaot
qux cft tnter easadolefcentuIa»coIam ccnct % ac iodc pcofa crahir; quxeft
hac aarumajor^fufism teacr,qoo filacolligit« Poftrema auos colIcAa jam
filaihcldir. Qiumobrcm cum Poet«morrem iAnuercyolaof de fiUorum
iacUbaemealiiciuQCittcManjalii» K ^ ibr-
I3Z THEATRUM ETHNICO-IDOLOLATRJCUM
Rufirunt tetriet cnm mitUftnfd Des^
FuIgCAcius PlutoniParcas (ribuit^ earuni cniin?is in tt3 has inferfores do«
minaiur ; dizimus autem fdperiust Pluconem terrat elTe qaoquc ^mbotu-n.
Varro, ucexratapud Ageliium iib. m. nomtna Parcisantiquos litfcciile
i pariendoji & a nono arque ded momenfe » nam Parca inqm'c immurata It-
cera»una i partu nominaca i item nona & dectiBa a parcus tempefti ?i cempo«
re,redquiaquiRacuseft,nioriquoqaedebet9earumtertiaM.)rca fuir appcU
Uerta. l^ra a nione, quam ca hominlcredebacur aSerie^Haoc Paiifinias in E>ijcis
prioribus defcrtbic^cum de Cypreili Arcanarratyica dicens : HicPoiynicein
li afg itiy '" gcnuacoltaprumfiacer Ereocicsurgebar^^tergoadfiftebat foDininaden-
jT^ tibus & aduncfs unguibusquavis fera iramanior.Teftabacur inrcriptio mor-
tam tliamParcarum unamcfTe; & (aci quidem vr Pollinicem ruccubQiflc;
Eteodem veromeriio fuocecidiiTe.Qufa veromuIciPhi)o(bpho{umfen(t-
runr,div(nam providentiam femet cnndas univerfirattshujus res ita difpo-
fuiffe^uc nunqua amplius uila ratiene inutari queam;quandoquidcm earmn
caufarica incerfeper feriemqaandannccoonezrtuciaonpoflint noo oainia
necefTkrio ab eis pfoficilci ; hinc faci nomen ortum habec^quoct Poctjt fiib
Paicarutnfidioneabunibraruntycasque rresconftijuertint ; namoaoia ei
pri-^cipioquodamptodcant^neceflTeeft» ut per fba media progredicocia»
adfiocmtandem>quo funrdcftinatapervcniant.HarcexChao enerfiflefin*
^untur ; nam in ptima dla omnium feparartone ; (ingalts fiue 'proprix caort
tributaefucrunr^Sunt quiexHcrcbo (quieftpei^ftiHimaterraepars) acNo.
Aeeasnarasvolucrunr: ur expacrismacrisqneobfirurtrate intellfgcrenNii,
quam difiicile in caufarumcognicioncmpervcniamusiPlatoIib^ X.deR.r-
pnblica» eas necefliratis fihasfacir; inrerqucearumgcnoainiagnom illiUD
fufum adamancmum coUocar » qui ambos pollos attfngir« H« ergo jona
KmJptMs platonisfencenciama^qualitusiocerfeintcrvallrsinTkronofedentiVcftibai
^^^ albisjcapire coronaco & ad Sirennm Harmoniam canuncLachelis qoiden
practericayprxfenria Clotbo» Arropos vero fiirora : omnes fofum unt cud
1U4 matre Neceffirare trafbnc. Clorho dexcerayfiniRca Acropos ; ambabor
manibus Lachcfis Humanx vitar fiita a Lachrfi pendcnr,at*»qne raulra divi-
nus hic Phiiofoihu5adiidt,qoa? Auncnoneftexplicandf locus^Earum ma*
Immum rri necefficati atque violenciae cemplum apud Corintbfof dicatum efle Pau*
mtenm. . fanias referc>qno nemmifas eracin|redi.Serra Parcisalic|ai ex Darciffisrofl»
fecerunt; aliicandrdafafciaeartmicapiracinxeronc ; qormadmodoni Ca»
tullus>qoiea« ita fi; Pclei &Thetfdis Epirhalamrairadefcribici
Uic ewfustremutmmc^mfleQensMndiqne vefiis^
CdndiiU furftered tales iminxerat ert^
Et Rofe^ nivem reJHehimt venice vittd\
%^ternumquc munus curfctant ritc Idbmm^
POLTnCO.HlSTOHICaM^ IJ5
LiVA cpium moBi tdnd rffineiMi dmiOnm^
Dexterd tnm leviter dedHceusfiUfnfinis
Fermatat digitisitMmfrowd infoBic^tertjHms
Ltbratum tereti verfdbae turUnefufiitt^
Homcnis in hymno mercui ii > Parcas rres Sororei vJi^iMi » alatafqae facic»
ac eas caput farina coniJKrruni habere dicic* AptKi PaufaoiaiD eft legerct
Venerem a Grscxs inter Parcas adnutnrracam fuiflc > pracferrim ab Achc- Imtgo 4^
nienfibiis,qui huic De« fimukciumoi Hermxqttadracum dtcaveranc.Epi» ^
grammaaurcmindjcabat csieftcmVoocrem eOe^ParcarMmDa^uAiazimami
de quanihil fide dignum a:r^ Achenienfibut craditum.Huc mihi in roencc
re vocac , Romanos olim in Lifaicinx remplofei ecrum repofuifle: cu jus rei renu$intee
Plucarchus eam rationem afferqqoodfcilicec Libirina Venus cifer , in cu ju5 TatM.
ccmploicpulqralialnfigniacnAodicencur» orooshuoianr vit2 fiag<lifaiis
admonercmur.cujttaintaoK()oe'finMadcin Deaprxeflcc: NamVenus ge-
nerationisDe^redciuMiiequKequieamParcarAuiaxima natu faciebanc»
proculdubio innucbancieaodem iuimanz vicc jincm imponcre. Poilumus
eciam dfcere.ideo rcferri>quodParc«cclo(Ushal>erenrur» :iccc Plutont i/i^
fervire efTenc diAar. Itaqueinqoadam Grarcisparce» altareerac M^emgeti
DeodlcacuTn^qui ParcarumDucemfigiMficac, 'RaufaBiaslci!bic>idceit;ni-
mcjoviseir'? cognomen;isenim<tsparcasioruapoceftatehaberccredi- X^^fJ^tf^
' cus eft. Eadem for taile de canfa>eundem Deonim fcrtbam diciinc ; can- *^^* ^
quamejutefTetmunusyDcorumvoluncacem» fibicognicam acque pcrfpe-
Aamiiccerarummonumenciscommendare> uc fuo ceropore eam cxequea«
damcuraret. Pecrus Appianusinlib.Anciquariorumreferc , inSciiianon
diu admodum p'nmbeam laminaim refetcam fui(Ie»-ubi circulus du&us eft»
incracujusambiiumadolefcensquidamnudusfupraparvum fedile fcdcr,
qui ucraqoe manu ocnlos , faciemque concegic \ Epigramma fopra capuc ,
eft CloclK>:ad pedeseftpuertIacusnudusquoque»quidezrera manu genu
dexcerum tangic; finiftrahoroiniscaivariaeinhcreCtqcizioorerranrverlum
oTTumhabec^pueioeftinfcripcum nommLacbefis, calvariar aurem W/ro«
^piSpueridexreranonadmodumlongeabco,ardcnsf]amma videcur cxfi-
ftere; propeadolefcencem herba>cumquibusdamfio;ibusccroitur ; reli-
quum folum cft aridum , faxis Mnc inde confperfum» Sed uc candeai ^cjrgias
familiaefinem imponamus,nuncdeNaviculario videamus, quem ferebanrt
animasmorcalibuscorporibufexfutaSyAcbaeroncemfluvium cransportafle^
s)on umen omnes» fed eas>^oar Deum infenfism habeienc ; oc Dances Yir- 1°^^ 47*
£iiium frb^ narrancem inducir« • ' ^!
Sciteanimas.fuarmt^diviuumbduduumeuamicum^
Vna emues Stjgias buc sfmU^uetemkre nd undoi.
K| Sid
i|4 THEATItllM ETHMICOIDOLOLATRICUM
Sed camcD antiqui abfqiuUo dilcnmineonintt tlluc coofliiere aflerebinr»
licct non omaes codem modo ttlceuocemripam transveberentur; qucmad-
modum cz Virgiliolib. Vi iEaeid.inceiligimus; oamectincum ftacimflu-
vium tcanrmicccbanc»<}oarum CorporafcpuicurMi cfrcornaAa ^fcd (icaad-
hncinfepulcajacereuf, cencumcaabanraDnoi, antequain Charontisiu-
vim ingrcdccentur, Chacoatem Sencca in Hercule fiircnte ica dcfi*
8«ac;
HtmcfirvMi Mmtem^ cftltM & a/peSm berridm^
fdvideftjHe mdftes fyMMiidtugcfiMt/etmc^
AmpexMpeftdettMrhaidcfrrmemJimmm
JVcdmi ceerceiscemcMmfymmlemtgwmm: ^
Reiit iffi cemie fertitQr iemgo rmtmmm
ficeniplacauLcini VirgJiolib. VI. i£Mid.eftinuruatiu;q«iiradicict
Periiter km leetnremdm m^mm^ &fimmimmfirvmt
TerrUfiiifiimmlere Ckmrem, cm^fltmrimBmmeemte
Cmmiciei imcmitmidcet :ffimmt Immnmmpammuk :
Serdidmt ex bmmerismedm defemdet MmiSme :
Jffi rMtem comtcfieUpty veiifyme mimiffirmi^
EtferrmpmemfitkveSM cerfrmcymtbm,
jMm/emior^fidcrmdd Dee% viridefymefimeQms»
Ita ctlam cundcm Polygnotu^ ezprciltiat quibufdam in tabulis • qic
apud Phocenfcs in Apoilirks tcmplo aflec vabantur ;nam \% in eo pingeolio^
Pocrasanciquosfibiimitandosproporucfac f qu«madmodiun PaubnlasiQ
Phocfifcsrcfcrt ;qui cciam dc quadam aquamcmim't> ibi exCftcnre, qoiiD
-MMf^fitie pio Achac.ontcponipurat» magoamqiioqucvimpaluftrisaniDdinisiQel^
*^'**. fc, & pifciumpotiusumbrasyqoampifccsipfosczrniiciibit. JoaonesBflc-
^^'*''''catiu'hancimagmcmcxponens> mquir» CiiarooteaproreinpQrecapt»ar
ctiamScrviustnrcIlcxit; hiccfiHcrcbifilius » quiarcanunidivinaEfflenctf
cottfiiiumreprarfcotatf aquotcmpus» <«rcraqucunivcFfaAintprogcnia
Ejasmatcr d cirui ciTc Nox;namanccquam tcmpuscxfiftcrec » nbndumlox
erar;.'deoqueititenebriScftisgcncracus»cxcencbrifqucoaciiseft« H:caJ
inf«rosrclcgatuse(t',namcxIiiesicmpOLcminimcindigenr»qucmadctuHia0
Aos»quiinninamoibisparccnicoltmus;quarcilliscomparari^icxiofcrnoJc-
gcrc juredicimur. AniroasCbaronadalceram flumfnispar^cnirransvchiCi
nam nos ftarim in iucem hinc fufccpios,rempus ad moi tcm dLicit;pcr/Iuvi«
omque Achxrontctn transfert» quigaudiiprlvatioocmlTgaificac ^nanin-
tam hanc tranfigimus fragilem>caducam»mireriarumque picniftimamJdcfl
eft quidem fencx^iied tamcn robnftui; nam ccmpus oumquam diur urniiarfi
foas viresamitcir. Panno quodamatro» ac.ibrdido concedluscft ; nosconii
dom ccmpori fumm obnoxii » aullam fccc cogicacioocm alionun Ihfci'
j punust
POUTICO-HlSTORieUM.^ ijf
fiiiDiif , pmerqaam icrrenomm , qu« viliflima funr, fi com cftleHibus con-
fcrantur ; quibus tamum nobii cflcc inliiantlam : (ed tamen morcalis hujus
corporij velqm,(]uoinduimiir, itanobiiratioiiiilumenoccnlrar.atcaccu-
iientcjinfernahBclociobetmos,rcnfui.acdepravaibsaoimi»ffcaustim-.
quamducesfequentcs. Qparcmioimemirumvidcfidebcai.firexccnianot
opptiraantraala, ftatim atqueioliuncinfcmumdelabijnur,hoceft, anirai
noftrimortaliacorporarnduuntjntmhuctcfetripoteft , quodVi^il.lib.
VI. .-Eneid.demalis , infcrnt porias obfidtotibus fingit : Cumfoa iu ha-,
bcnc : '
yefltkulum 4nte iffitm.frimifyHtiHfMifibiu Orci
LHiliu,^MltricetpofMertcmliU*CMrA:
PsMemrefyMthahitAnt Morifi trifiifyMt^StMtOm,
EtMttm,&jmaiefMMd*F*met, &tM'fi/EgejtM'.
(TerrihilejvifMfirwM^LethMmqMe^L^ita-^Mt:
TMmttMjMngMtMtm LnhiS9per,(im4Umititis
GaMiiiA,mvrfifirMmqMe4dvtrftiM-iimiMe bellMm: .
Ferrei^mt EiimiMidMmthAlamitSi ^ifiordia demeMi:
riftreMm friMemviitit iBMex4 trmtMtie,
MER^CURIUS.
INieifabiilofoiantiqiioTUm-Debsiticranimuncca^liftcibuM , uttltia>
]'ud libi tanium(>ropriumeirDnt fbititi. Imerhesduohocofiiciofun»
gebantur, ucDcorumellentnuncil- ; Mecuiiusunut, qutJovioperamZvwM
fuimnavabat ; Isitaltcra,qu£junont'inunf<jlitamcn; naiT)& Joviin-"*""'-
teidumminiftia(relcgitur:rediunctantuni, cummortalibuibellum , pe-
ftcm, fiimeni ,atiudveingcnima!um afmunciaret. Mctcttriiautemoperajif«rc«na
i[i.clnutae(isjLipiierutcb»tur;red&cKteriDiieumdeni llbinunciun],cum»«HMi.
- eirc[epus,adrcilcebaiit, HxcfabHl3innHit,rcrmoueidexprimi,quodmen-
ce , qux divina cft in nobis particnla, concepeiimus. Hunc vetcres non fo-
lumniiiiciit, fi^d S:luctiipixpo!iicrunt,quemndmoduintsdefcapud Plau-
tumia Ampliiuyone: , ,
Nam vai ^Midem idjamfcitis ctnctffMm ($ datum
Mihi ejfe ab Diis aliit , MMMttii frejim ^ Imcto.
InlibroAniiquirjorDm l'etriAppiani]Mercuriutlmberbiscffingitur,iIua-
bus parvii alit uipraaures aEKxit, nudus > nilj quod in dorfo palliolum habe-
(e vidctur,dexTcrima[fupIumcontinet,quodrupracapU[Hirci;acer; Sini-
fiia yeroCaduceumprcferf,adpedesGaIIas&Hirrusfubeft. Cadii. ;usCW«mM>
crare]usinlignc,quitnitioeratvirgaqucdam,abaliisno[) difTcrens , quamitnsgo^S*
abAi^pallioedonoaccepJt,' prctcttharKmunere, quodineumcontulerat, a.
cumpoftbovesfubieptos , faduscum^o.pcicpint. ItaqucHgmeiut io
li/moQ 10 MciciuJuni, AppsUiocmita ei dfceQtcra ioducit i
il6 THE ATRUM ETHNICO - IDOLOLATRlCUM
HancqHetihivirrami quafelixatque beatmr
Efficere dako : flaceant fimtfnera nofira^
Caduceo duo unguei (iuit adciicti vel qiiod Mercurius.cam duos tnter fe
ferpenref pugnancesofFendlflrer/fu virga iarer eosconjeA»,iltosreconcil v
jtngutt ewr vic ; auc ob Cftm raciohem qHaai Plimus lib. XXIX. aff.rc, qui p oftquam tt*
*«^**^tuliflcr,cBrferpencc8aBftaceinierfccoropliccntur,fibjicit. Hiccomplezut
^* Angiiium I & efFeracotiim concordia caufa videcur eflre^quAre cxcecxgen-
ces cadaceuM io pacisargumennscircumdacaeftigieanguium (ecerinr. Ji*
gyptifyquibusnoninjuriaid taiquam primisinvenroribus c<ibuerrrous,ct*
duceum ica pingebaut. Erac vi rga eredla , iibi Dracones mas & fccmiaj
f)atce una , parce media voluminls fue invicem modo» qaem ▼ocaht Hecca-
h obligabantur, prjraarque- parces cocumreflexasiQ cxrcalum , prdCsocu-
IisambfCumcircuIijungebanr,&fK>ftmodurocaud#ise?ocabantur,adca{Ki-
luro caduceiyornabanrurque alis»cseadem capuii partenarcenribus. E^n
Zigdilff virgam latini Caduceum appeliabant» qiiodea app»rente^ ftatim difconiis
^^i^\aeli ^^^^''^"^* Iftcjue Pacisiniigneerafy&legat] propatemifli Jiionifcrebaac
gnum qui & C'iduceatoresappeIlabantiw : iidemincer<JumO!caeramum(ere'
bancthoc pr^efefeienteSifeucamfcoivenire* ItaVirgilius Rrv^iiJEngn^
cencum oiatoresad'a:inoinalIe<>aftcOieacorotu(os ; eumdemquecoa
adEuandrumproficifcitur « Pallantiquiprimutfibioccttrriflec 9 tnmo'
lcam exruliiTe^lioc Hgno oftendentem^fetamquanvamtcum ad eosacccd^
re. Stacius cum fciiblt Tydeum legatumpioPolyniccThebasadEreo-
ciem pto recuperando regno profeAum , eu olivae ramuro prarriiliire icfen:
cum vero re infeda^eum reverti,oporceret ,eundcm humiabfecifle, exri»
fccleratum illud incer fratres bellum initlum duxit« Appianns Alexjndrinos
fcribit» Afdrubalcmicum videret) fe^iutiusCarcfaaginisarcemcofltraR^
manos oppugnances defendere non poffe 9 axorefiliiaaIiflfqaenifllt>»in
iCfcutapii lemplo reliAis (quipoftea feipfoscombuflerunt^clamadSctpic*
TirhnM, nem profugiflc, olex ramum fecum ferenttm ;quo lignificabat, (epropsce
impecrandaadillumaccedererquodmultiprxterea ex e/usnixlitibusfasb
antecffccerantiquiadScipfoncfecontulerant,ucnbcoobrinerenr,quorc^
elFct fraudi eis»qui ex arce fiigi iTcnr,verbenam,non olca m pratferenrf sj 1:^«
VjV^^^^ exApp:anivctbisnon{oluverbcna,red&aliaherbarnmgencra,qafca^-<^--
Juet, Verbena? nominc herbx omnes» ac folia capiebancur» qu^r Deoromauin:-
ponerentur^Scd & illcuiherbam porrigere,apudveteresftgnificabat,e{iiV
teri,qui porr!gtbat,fcv:ftuinab eo,cui porrigebarur. Quod Feftus fcr.&i-'i
primisillis:empoiibusdpaftoribusintrodudu)nam,cumcurni,aucal:ola-
dorumgencreinrerleccrrabantf vlftus fehumiinclinabar^&hcrbamir^anfl
decerpcam si6toxi porrigebat«Scd tamcnVcrbcaaip(kerat pac/sngnunf,ot
Fliaiii
yAa
. .P0L1TlCp41fSrailICUM.' ' : 157
Plinius /cribit -, hacque Icgaci cqrodabtQtttr .' • qui pro fQidece ttit pacc in-
cunda mircebaniur» pr«rercimaKooianis ; tMmimenacionesatiapacis in-
fignia ufurpabanr ; apud Appianum cnioide^bnfiiamHi^aniaepopu-
h>iegirur,c)uilcgaco«ad McrccUompro veniaacpaccimpeccandamitcront»
eos I upi. peliem pro Gaduceo» auc olea » tcI verbeiit prtfcuiifle» qmr magis a-
pud cxceros in hujufroodi ncgociii eranr .iificaDi.s l^«ctercs interdum vcia
quaedamf aut laneas fardasprcccndebanr» qu« eoram qui ferrcoc infirmica-
ccm atquc fubmiiEonem denorabant : ovis enim elLHiimalinfirmum.acque
vile, qucmadmodui^Serviusi iEocaBprtmumadEvandramfrrmoacmc-*
Aarraas rcftacur» . - j
PixCaduceocepraefeDcactapudanciqaoapeahabebafor • RomcqueFAr.
pulccrrimum» ampliflfa&tamMecctiipIuro hahebacjca nc czteMoacJones ad
iilud viicndum iindiqu^ cooflucrenc. - Id i Vcfpaiiano poil Vidoctam f Ju-
dsis parcam j cxjcdificatum fcrunc ; 10 quodomnia Hierofoljmicani tcmpli
ocnamcou mnftulitt < iFaodm Ajiilopliabes afpc Ao pulceflrfmani defcriUti^^^
elqttc Venerem, ac Gradiscomtes tribuic. Paufaniasrcfcrc» cjosilatuama'«
Athcnis ad mi4^i^C>cdeiii efleoflbaanitElaiaMiptterum divitiarumDeum
(uc fuperius dizirausjmaauceochdai divtiurciiiro paccmagis, qttlmbclllo
parancur , ac confcrv^tor. Ita^ vecerdi Pacem Cererisamtcam dicc- j)]'^[^^
banr, ucTibililns Ubui* Elcg^altinaidicic: ^
. DmxUanUitrojfiitjitj^dcmrvsiMis.
JpMxdlmivdieif€ffi^coso9MdidiiMtV4k
Funderii mtgnato tefid paserna mtrsm.
Bcllum auccm coocrarinm cfiicic. Quarc Claodiaaus Cererem fiogic,fiUam
Proferpinam Marri, auc Phcabonoioiflecollocarrjqaicjuscrtiic procijnam
ncuc vehcmctecs Solis «ihisrficqiic diiiCTirni feget ibns ofliciunc^ica Sc j>ella«
Quamobrcmanriqui: oc in quibufdam nufrafmanbusccmitur, Paccmei^
finxerunt , mulicremmanibusfpicamconiinencem: dequaicaibidemTi-
bullusfcripflr:
At n^kis Fnx mlmd veui^ ^icsm^me tcncte ;
' *Pcrfiltmifgp$miscmndidmsmntcfinttt.
Eam oleatnccrdumcotonabant» aliquandolauio: in auaifroacibus roieii
fert s Taspc cerniturredimica. Concordiaarqne Pax quaroqoam df verfa no«
roiiu habenr, & di verfo modb cffingancur, camen idero urracque fignificare
vidcntur. Amb«abanciquisdivinoculctiaflfcAaifunt,uc abcisTitamcraiH
quiliamiacabbmnipcrcttrbariociehberamconfcquercntur« . Coocordiana
effingcbancdcxcuicraccrem cenenceniticfaCornucopisr. Itaque dc ta ita
SenccainMedcadixiCf ,^ •
.^Sit^cri : ' ♦ ' .
MdrtisfitngmincaSf qtuabiht mMntts»
S ^4
». . . • .
3"^ I . ■
-'I.: ..i- i^ % .•|j.«
qS . THE ATRUM "ETfTMRZO-^ IDOlOtATRICUM
Ei cQrmmrMmeimviii C9fidmi j
DimamriiMerdnMiar Imftid^
Interdtun tc fcepmiai habebac^ ei qoo fm Aos cmt Vicfebjiiinikv AriftMe
inoracioneproGoncaqliftadRho^fico^eaincxpr^flirdctfMsiii , cqo|«'
Aam, bene coIofattpn«gtacio&m «t Ac undiqaeper omiiia /ibt cfDadraamiib
& coogriicntcm,DeoiiunqaeLdiltgcnria« ac beoigiiicnrc t a rerraai delapfi»
Haoc eamdeoL DcamMldn oiacet aiti ab Jove hom coiifinnare» felamd»-
fignarecun Aat agroc cuhibua exornaret fiiacoai co|ufi|«e nrwn fivABS i^
JiAi I^Mljarumqoe pofleffionem pr^Rare » resuibanugerereprovotOf pcrqaa
maiiire nilf ciai^inm dire ^ ttuaacdpere io qaosy' ft il€|aibiia-idiea%liba«ii
edacare»acqneerudiFcJ -fSed &daabaataacattd«Beristiiaiiibiitima(ir
)uaAi tiia qoadam Neroois humifmate ccrmrar : id qaod 8c Fidei niWoi
quam etiam. Mcerea Deam habebanc, ;Eam Sihw Iralicua libiiai.de Rch
Suaico» in petmifiaMbelUpaicc ccdlocarpcote Hcvcttlom fiiig^teaBiMd^
.>loqacate»i|. - -*r .*■. ' -v. : ,■ »^ '
AMirf&vimgjim irmu u Akm J Bwm m ^mi
QmAfimi min titmsfmimmiMim i^mrm afrOM,
■ .. . . ^iJ^i^t9t^iri:tMcikmmqmiimfilkremtimi€ii^
' ' "^ Ttdescnini dcbcc effe r e Aa acque fecreca;Jioceftfas»qcui ollcQflu 6^01^
w*|0 ^'duncur.non folum allopaAoprodendjr. SaodeaioiimadoKacqaeintf-
dis cx^encm efle of oicet. Aibo paonovvlaciHamBneaeBea NaoMii&ft
cuco facra facfebam» qiicmadmodum L:vtns rcferc>^c eo intel liguf fr
dcm omni finccri'ace cuftodtendam eflTc* . FidetdarcrnnlaiiliferBlcoafc-
WMaUf. nfi^a; quodinnocfaac»jfidcmdexcera cocandameflc , Virg^l^ Ub.i.iEocidii'-
bam 6c canam fidcm-nicaTiC ; quod Scr vioa cnarrans^ ideo diAnm cife 0-
quittqaodfereiacantshoiainibusfidesrcperiaiurt -HorauwrlbocaBtea!
poromin quiurcm accafims» ioquit ;-
'^EiMh
R4irdfd€S€iliiHrvel4tdfmmmi*
llbiAcroaic A!bopannocspurvcl4flccos»qaifideil8erificaf«at,qMfe
f cfercbatur ^wi fign' ficarer candidiflim um animom (ccnper fidei dcbcrc dt
comiicm.» Qutfe Ludvvicui ArioftushMdefidedicic (
OlimfimQd Fidis miva veftiid eikre
Titd videhdtnr \ mihii& migriris imefi
Cirsare irdt ; titmm nmm iUi decmsire feriget.
"^f^^A-QaiavcioFideipropiiaredesindeitera maoo CfcdeboairS Meo loicrte
M e»nfh diiabas.jun Aismantbusfingcbaittr ilmerdft daabaainaagaiiculiajdciccfia
^^^ dcarera jungeniibus. Quamobr cm apud vercres manoa dexrera raogitfs
res iacrapuiabaiur» UndcprofcAamcftyUi» canacaiiiiiliocDaUqucia't-
..1%
paLITICO-HIfiTORICtfMi:: ij»
pente txchatum redare voiunittSaCiQi io akuin toilMraft;eaademq«e aper-
cam porrigences » pacccn aftcrrc jiidlcaalisii » Icpqucpliinfn^princJ^um ac
jlhiftcium ImpctratorumftatuscernMaittccnro peikAres ,* :cumequeftrMr
^toereras maaui tepfleotes. Jqfepbils-qiioquefn Iibffis ileafltj^itatfi-JiidilPa
xcfertf inter barbaroitf^umquiidetceraib maaamalrcrl porr exifler^ fignifr*
jcaflTenulIumcloIuni ifibefte» quo msnusdlcer alrerfnoafideeec^- Hincforr^
coofuctudoiuanavit*l>ain?0giriKniC PkinGtpttmmanHSoicu!«ndiiqiiainoo M^mm
iUumafiud nojrjB.dfeCMin,afudveMPei4^rvabarui»,ii(QvPittiacdiio dHkc^p tfiMUri.
poITumus ;:iib^PopiU|i|;U<oa»poftqd)iR»dittdui cdinCi^irefn Sqniiuui^
euute eo ipfo die» quo fuit iMerfeftiili^det coUoqoorut» roinuoliflplata di*
fceffic* £t Macrobius lib.K SACUfr^Mwm (ervorim defen-
iioniiim i^l^it jimveoHl: jiKci: fcrycis jWiqiMmfecoDii fortioisctn ^iattfoid 4^ ^ 'r *■' ^
figaififihbHi^ fa ti\fA£^i cQmm<»diirq,«yii ini i a iro pfeglff ww t * jdi»> ^#«r^^
qf^ eum foupi doqiifiam agnpfcecjCi^ft^ s^ limporil noftta yMtitmn^f»hwf^^
mQ94tnyvfih deireQr miiitiif iu (idei (igtanf orrigeadc f idea eciamf^
cio is. capdidi f7ml|ok^pftco4el|iMir< plofimi Alim eaque admironda^le c^
optxi <fid|ell cicepitrfiitfur, r Scd ^dcpiKordlmi ijQvertaaiar^ coiioiiqi^ cir
epmaaKqoi4fccr%runt ; ideoque c^Icopiap mdc^incjuMQcnpio alebitiitir ;:Ii-
ccC' Angclus Politiinui non clcoidaip a fed coadccmcopcoiidic tribuat ; ad ^^j^L^
cu)us coofirmadonem vcccra Bumifcnata aliqqor iddueittitque iEiihntis qui r^^^/^
dicc veceresiQnuptiis,ppfiquam Hyip^ocam.invocailcnr^cornicemquo»
queadvocaiiCpinuuftufrfcilicrMroen. con^<vdiie fiKttrrimyrcos, qui Ji«
btrpri)raqafpsenjii>rumgr;icj^ cpiwqiiffenri Sedhocfidem jonuebatjquiai
yi^pftr.^op JMpp fpr vaj:edebilJ^Qr,o^idt;iP quoqufc^iinas rcferc: dicicquf
cori>i^f ka|ubi muiuo fidelcs eile> pi (i conjugumalcf rp oBitHpa fueriCy si-
ceraperpciCttOYiduar perfevcr ct , fcd Sc apudiintiquof aiala pnpica coacprdi^
ani j(ij;ni£i(;a^nt9 «iMcbr^rnm fcrigCf^ro cradttuci ic^oqMlp vefte/acer-j MsUfMm-
6uuii d^pi4(iyi^ttnf. . Niinc ad Merf urHunref csrtfH^ur ::qaiil^HAmei,u| ^' ^? ^
pe^i^t|s abcifymaouque A^irsam ceneni^defigni^ ^^*/mfr«.
lyfkT^pcm mtjlapsht uc^yaemafcdipv^ffiec*. vcl id-P/iamamia Qr«cor^^^
riuBcaftrapcrducfndum allegatumfingiCintfiliiHc^rilcaclaverrepecet ^^^' ^*^^
rer^ eum Virg|(ius fcJiciifipie Simiriipv;cttfn Iibro IV. J^cid.Meccuriui^ "*
iodjicit Ji)vi«iuflu«d Ancaro4Voficifcea|^^quituof:iCii»bagin«.defi^ /'^ '
bat^ Carmi^H ica;babenc.;; . . '
Jmperi0 : (g prmmmfeil^Mf n^^ari^miBU
j1ttr€MfMdfi^fimiefmMii09jfu0,Mit^/kfr^
S€t^urrMmrapid$fm^itcrctmfiu^mef0rtMfU ., j.. . .^
. xTif^^(vii;g4m€Mfii;ln^iii9b^ ..n* vJ./ ... /
I S X TdiiM*
«-wr^TRlTM ETHmCO.IDOLOLAT!LICnM
J ^ . .ii«Mih«i^4M«i:'n>poncain aprningcftans ;(ag ccis a^esquafrlam c(NH
^^^y^^tr^ntingentct^ ucalaspaiidciices, iutnMiblismortslibus
..«^i^v%K:vitiABni(ecumfcrociffiinuinuilruniperdacens > qui naribus
^a%Mi «Aabai; foitiffimum qucmdam 2'ganrcm pedore comprimcnsi
^^iKii eiidcns;fcroci draconcinterfedko»aureamaiacxHcfpcrfdumhorcii
dtccrpcns; humeris fupponcis , cxlum fiiftinens ; cricorpor c quddam rege
iub.Voiejiisarmcacaboum(ccumabigcns}infpe(unca quapiam formida»
bilemlacroncm»orefuaiumacflammamcxfpirancero enccans; cridpicem
Ccrbernm^catenis ac it vindlttin fccumpercrahcns ;fagiccis aquilam confi-
dens» qu«jecur Promethcit ad Caucafummonccmreligaci tbfumebat;
fexcencosdemumlacrttnculos,acquecjrrannospcranivcffum ccrrarom o>
bem demedio totlens; infinicum cnim efleCt finguia. e/us glorioCi fidnors
perccBfcre, qu« nrcclara ar^umenta variis imsginibus effingendb fuppedt-
tanti &ob quacafAi^^imscnoc cftimalorii demolitor fuic cognoininattti,
HmMs Sed,quta nuila umqaam mooftrafunc cecerioraiacqi {nmianiora» nec tyran-
finhmdB ni fcTiorcs , ac craculenciores inrer morcalcs rcperiri poflunt » f mdisaoiiDi
Imtmmo. YJtiis • jdco nonnuili in ta fcnf cnria fucre,4ic diccrcnc, Hcrculii foi ritadioc
Jnanimo»non in corpore conifa'ti(Ie,qua isindonfcasanimicnpidiritcs f r^
tionlsimpcriominusaudicnceSyatqaeanrmi trinqiiilliratemcniram in mo*
dumperturbantc5,compcfcuerii. InhancfenccnciaoiSaidas fcribic , vetc-
res»uc Hercutcm prudent 0imum»acomnibusT/rctttibttsomaci(fimii fiiiile
oftendtrenceum pelIeleoninainduciimdcpinx!iTe;qaodmagm» acgene-
rofiaoimicftargumencofdavamdexceraraddidiile; quodejus piudcDiia,
ac fapientiamnobis ob oculosftacuic ; quibus virtucibuspraedicom» fabula
eam draconem>Hcfpcr]dura horci c^ftodem inccrfeciflr» ac cria msJa aurea
quxhnifttageftabat » iadcabftuliilcfingunc-, appecicum euim edoronit,
' eumquc a gubcrnaculis areovit ; cis rationcm prxficiens » quam orani vic-
tutumgcntreinngntvit.Macrobiiulib.a.Saturnal.(icucca:cerosomncsDe*
Uifculm ' ^' proSo'e capi vulr,ica eciam & Hcrculcad cundc refert ; ej us verd duo-
ff s$U dccrm illa memorab Iiageft4»si Sole,duodec'm (igaiferi iigna fiiperance,8d«
f^m« umbrari fentic. Ahi cempus Hcrcule reprxic:«tari voluerunt i quodo-
mntavincit»acquedomac ;acquceade caufa eum populea frunde coioDa-
^^^^tumdicuncthanceniraciarboremvetercsdicarunt, lcaque Virgiiiusi.tn-
V» ^j^,iCneid.Kvaiidrum,Hcrcu|ifacijficancem9pQpulc3fronde«quani AiHcr-
cnlcam vocacjcapuc cinxtilc fingic : hxccnimduplicicolore duas cei.ipo-
fifulHt rispaRCsexprimiCy namalbnsad diem , fufcus auccm aJ nodlcmrcierni/.
^^^^ Fabulae vero hujus rei hanc cauflam aftcrunc,quod fcilicet,populea coroni»
^^ cumad inferos defccndcrcr^caput Hercules vclaveric : unde foliorum pm>
quar illins cemporibus adhx/crac^candida; qnc cxteuor fuerac, er atro ififc«
corura colore,nigra permaQfic : qui colorcs «dhuc io ca arborc ccrnuntur :
i caf^ue
rOLniCO-HISTOHICUM. ifi
ff ifqiie frM^l feiBprr poftci Herealcs anuvit *nun cf ctpit a tetro lafero^
rum fumo defcDdetUDt. Q^d aKCfn Ueiculei pio teiiipotectpecetDr> ^^ ^
^uidainritu)) quiinejusriGnficiisadhibebtDtBr» jppofiterigntftcabttiCHftvjiA
naiD prxtei n]oretD,qni io alioniai Ocoromlaciificiis fervabiii)r>apettoca-jSwfjft
pilc ci facrificabanri «luemadaiodaai Macrobualib.ii. SaiuRHtliDm refeit,
«d quim rentcadcmiatio aceonimodsri poteft,qaaiii fipra io Saturoo atcu-
limus t cui itCBi cspiteapccto reoi {acram ^iciebant. Apud Plintum Iib.x.
leglrur, R.omxinvdemHerculi)inf6ioBoario>necmDlcat, aeccanesin-*
trafle, iwiquidem, autquodclaTamfurtbusappofitamruboI/acerentuut
quodmagnoabHi:rt.uleodiohabitifeii)ntur,obc3urataPIataichoinprO'
blcmaiibusallatasj cum fcilicei rationem icdde. ct, cui cnnei ejuttemplom
Bonjngredecentur. IIIasvecdiquodiicinfabaliaQarcatiu^.cumlaOlympu
temdivlium faccreiHetctit», & mufcz illivaldemoleftceflent , Jovem
orafle fecunt : atque ita mufcc omnci uitra Alpeum annem evolavere, qita-
xe abco temporc Eljeorei Javcm Apomyion.noc cft Mufcai abigeniem co- /«^r ^
Inete. LicetaliqaipattatinoaJovcmledMyiagrun^qut&Myiodesdi-fMVTWi.
aitnr) mulcas ab Heccule id>egll&. HuicDeocumalicubiinGrxciarem
iKramfacerentmufcxomnesenraregioncmavolabaat. Cyrenxiquffunt
Lybixpopuli, AchocemmufcaiumDeurocolcbaor, clque {accificabant:
jnnltitudioepcllilcnitam afTercme: qux piotlniu iniecibant,flatf m atque ef-
ietliEatum. AccaconitxquorumiubieiatinPal>flinaDeelzebubum vene-SM/u(«-
xatifunt,f|Uem mufcarum Deum Hifronj^mns intcrpretdtuc. Et Hcut mu- ^*"*
fccabHcrculislacrificiiiczcludebaii[ur:iramuliecIbaiets{aterc(1e, nefas
crar, quod abco (latutum feruni : proptcrea quod niu'ier quxdam el (itientf
poratDnegaret, reexculans,qnodBoazDexfacti6ciitimpediretur, quo-
minui hominibusialiquid pracberet. Quacc ut par pati lefetretur , faaum UnUirHm
cfVi ut flcuti homiaes a Boiiae Dexlacrra repellcrentar ,ita & mulicres Her- ""f^^
culii facrificia fpeftace , aut ejus tcmplumingredinonpoflcntj iirfipauc*-'*^'-^
qusdim apud^rjrthraKMiquHeccutii fimulactu apud fehabebant i.-il gno- '^2,
tumrate inrertum,qaemadroodumPauraniasinAchaictirefcrt.Eaiatispec
JoniipeUgutadinrulamquamdamappulfa cft,quxinterErythraT,8tChium .
eftmedia. Cnm jam rcrramca attigiflct, confpe^ofigno, fummii viribusi
Jones&ChyriccnatimadfeilhidpertraberefuniconaiLErythijcuipoftre-
mo quidam,cui k mait & pifcaiu vidlai fuerit* fcdex morbo erat oculis ca-
ptuf ,quod pcr fomnum moneri libl vifui fuetat ciPofuii,oporterejErythiz-
orurofoemioaicomistondete, fcapilloeaium, avirifnnescontexuifrent,
nondifHcuIter,quoveIIent,caierapcttraauros. Eifomaioutobtempera-
rcnt , cum cive» fceminx aaimum nba Inducerent , i Thracia mulierei qux iBHfof «»
volunuria fecvituie. iageawe ormcumefreat, vf aum fibi apud iCryihccos ■.,
gu»itabaM^stoD(kadupi«biicj^Qua^axa(efOEiu£dihrKiedixe-
rua^
t4% THEATRUM ETHNICOJDOLOLATRICUM
recraninc:& iDo»{iiiC,ur9Cuin cubitum ircnr, vinuiD libarenc i & vidicnaiim
linguas ci facrficarenr. Mcrcuriuspiiniufefthabi(us»qaiIuAandtn)odoi
hi9rc€f$* <^ftenderer;ideoq;aicrcarorumeracDeus:hacq;raionefadlufuifle, Sui«
rtm Dim. das (criblc,ac crumenam ejus hmulacro adderenr-Fulgentius alaios Merco*
rif pedes tuIc ad veloccm , acque pecennem negoiiaroruro difcur(um rcfe-
rcndumiqui fuomm negoctotum rranfigcndorum cattfa, hac illacque corfi-
^* canr.QuareCcfatincommencariis dc bcilo Gallico» Gallos rcfei-r.Mercu-
rioprjtcipueinccromnesDeosdivinosbonorescribucre t cujusapudeot
mulca fimu!acra vifebantuc ; nam, prarrerquam q^uod eum omnium tere u*
tmm fepercorem ccederenc ; purabanr eriam mulcum in lucria» ac in nego*
dandi arre prodefle poflTe : in qua quanrum hpm*nes vigilancea efle clebeanc»
prafclare fane gailus»ejus fimuiacroappofirusinnuiriucecnonaulliputcnd
fd-pociai foleniam,acq; vigilaociam fapiencumhominumdefignarr, qu.btti
nirpe eft,tocam fterrere noAem : nam Mercttriu%cua>p/oi:at:one, acdi-
yfno illo nomine cap'acur,quod nos ad rerum cogniriuncro ducic ; non itn
GMim Qostnfomnofcpa!cosdelircfccrepeimircic>fed animi ac corporia viribus
fr^fthitf' modico fomnorecreacIs,nos ad confiicia opcta excicabir ; neque ramca
9mfimn, omoinoinfomnesducerc no&cs nos volec ;nani hora ncsciim in pcrpcrua
cdrporis,aut mentisagicacionepciiiftercnequeattr» breviquiere» qaam
fomnusafteivndigcnc. Paufaoiasin Coriothiatis fgribic do quadamar»
iibi MufiMcquc fomnofunul res facraficbar , tamquam maxfroe lotcr ft
confencirenr. Vecercs cnim Somnum Dcum habuerunr \ cui 8r ftaruas po*
ncbanr:cumHomecDs,acHe(iodusMorcisfratrcmappcllariinr : quoo*
iam qucdam imago inCypielliarcaexfculprarcfpicicbac i.erat-enimmn-
9§mit iiMl(erqiia?piam»quxioiftrobrachio poerum cand:dum dormlentcm (ufijic*
9fimMufis. bat^dexrcraauccn ntgrum* qui eriamdormicbiC, acqidiftonospedesha»
bebat ; hic Morrem t ille Somnum dcnorabar ; foemioaUlji NoAcm, ambo-
.M nini marriccm (ignificabat« Nox vcro apiid aniiiqa^s muhci is fpecicm ha-
bebat,magnis atisiisque acris prardicXjqUf «xparifaB eircntii^iK jaro vqlare
velie viderccurf iis uni verlHnicomplcdcbaiur^uc yiisiUus(cripGt.. Ov:dias
papavercccmf^ora^JDScingic , UBaquecumeam^lgpiaro tnicticpigroruoi
KMi lummorum mDlticQdtoem. Aliieicurrum socanun qaacopr acTribuo9r,qu£
imMi^' joxra fiuccariifentcntijm quacuor.&oilispfrcesrcprxfeprac^in qua amili-
tibusacnanis.cum cjccub asagunc, cftdiftrjbutaffC4eftfufci.coloris«rc(l
▼eftis injc.irai(qiian'uli|m.quod ad Coelumcefcrcar». iaqup jcoipeclidera
foigcnt»TibuIijs liK'ti.Eleg.i.eicomicesadiungit ftqUaSy^uasejuafiliii
*' '^irem lbmriunfi»atqiiefomniA«cum icadicjr;
LtuUiiiiim. msxjmttgie e^M§x j cmmtmqueJefHmtmtr
AiMrisl^CfVoJidirafiilvdfhoro.
P^ipn0tf^^it^ifMf^fiilviJCfrcMmddiMf4/ii
: SmffMi^^isiicrtcJitfiM^s niffrafidi*
V
POLtTICO-HISTQRTCUM. rj,
Vero fn arx deitera pirreoun)iT]uni.patrfa nori Hgnitit dedicafre: «bi quoid
cxulufiicrit. rogalTcnt. auremfimulacro »iinOTilIe,indevctoJ foroab-
euaies, tnuitbuiaurcsprclIifreiubicfaEaexceffiireni, zRiotii laanibuif
quam primum excepKTcnt voccin.eatn Obi Qnculiloco duxiflc.
MINER.VA.
DI c □ N T Fbilofophi, Deum opr.Max.inin pIarbDa,qoc in homlnem
<on(ulj't dona,diio przdpuc admlranda effe elttgtcum : unum eflfe ora*
tionem,aUerummanuumiiriin).Sermoeniniianimi rcDfa cxprimens. mo-
zimamvimadld,quodYoiiimas,perfuadendDmhabet; manus autem ma-
zimiin4u(l:iacundi advitamh jmanam facieDiia procarant , cunftatura
trttum munerx obeunt«,quKautoIimfunt repeicc autia &turumfepe-
rientur. Quiaveioornaiaoratior«penon prodeft, immo nocet ptutl-
mam , niH rationem , atque prudeoclam conu'tem hibett > ncc pfuacncii
{n coihunealiqu''dboniafirrrepoceft,nilifitorKlon(sprxndiii mllfufta,
qua alifi perruadcte valcat, at'a malli refuglanttftAeninr booaicivilifque
Titxrationcntueantur, (d veteri^hocSymboIoinnuerunt, Mercudam
videlicei , ac Minervam conjimgen te*. De Mercurio autcm jam dfximui i
reflatnuncdeMiaervadilTerere, quam Prudentfac Deam, aconuiium ar-
tlum inveniricem arbittabantar. Ambotnm ergo Dcornm ftatuat copw-
tante(|Hnamrcddidetnnc,qoam (^^«^^nrf appeihruni; tf/MreaimMer>
corium , dd' !*■ MlnerviBi fbnat : cam In Acadcmif i collocabant : at cos
rciliccT commonefaccf ent , uc qui ibi fe eitercebant , eloquentiam piuden*
tixconjungerent ; hanc repntantes prr fc pinim pofleprodciTc i illam vera
obclTe plutimum ; qoemadmodum etiam Ciccro tn piocEmio librorum ,de
invcmioncpluribusvetbiidiflcrft. De Hcmnthcna idcm ita lib. iil. ad'
Atticumfciibit ; QuodadmciJcHermathenafctibis, pet niifaf giamm
eft. Sc ornamcatum Acadcmix propriom mfx . quod 8c Hermes conunu>^'^f'v*
ric omnium , 8c Minetva fingnlarecft ejui Gymnafii, Si quii Minervam**^*
velii cfHngere ,aat folam , auc cum Mcrcurioconjanftam,eam vultu viriti
efhngar, d£tracaIento,glaacis ocur» , perpeiuum enlm fcre td ejuf efl
apudHomenim EpicheiumutdJcaiQf yli«utwnf «d-^i* Paufanlatetiani
Atticit poftdcfctlptum quoddam Minerva: limulacrum , quod Aibenii in
Vulcanicempiaexftabicdiciii In fabulis fuilTe : NeptunifiliumMincivx
fjmilem fuiile, quodambzccruIcosecHloihabercnt : Cujuimodi cttam
paict Neptunus haberet. Sed Cicero ia llbiis de natitra Deoium.Miner-
vxoculoscKfios, Neptunfaatemcsraleosfuiirefcrlbit, tnquoquldcm*
aliqua differcntta I qaamviiiionadraodum magnacemitur » ambxcniia''
Toces apndlatinos vltidem colorcm fignificani , qul ad clacltatem tendai,
qualis in catl aut nodox ocutls deprchendiror ; fi tamen qali vclit in
Miacrvxeciili«fplradorcm9uemdamm«gJsignitamiD^i«aju(inodiell
11 ialeo-
H4 THEATHUM ETHNICO IDOLOLATKICUM
ofque aciem incrofpiciencis admicticde cornu credtcarf cujuf ifta naturt tlk,
uc tenuatum vifui pcivium fic : cum vcro i vero hebecat»acrepellit obcutuai»
ebur putaturycujus corpus ita nacura denfatuni eft » ucadquamvisexcteml-
catem tenuicacis erafum. nuilo vi(ii» ad ulcerioiacendcnccpcaccreciir» Idem
Virgilius lib. eodem dc ulmo Somniorum icribit t
Im mfdio rnmoSi Anmofa^HC trachiapMmdie,
V/mm opacdf ingens, qmmfedemSomniavulgi
Vdna tentrtferunt.fohiseiHtfHb omnihm kssrtmK
iommis u^\ Secvius, qiii dc inrotnniis>inaui t, tcriptciunt, dicniit» qao cetnpore fo-
vsns. |£^ dearboribuacadunCi vanaeflc looiiiia«- Alii dccunc«almiim arborero ttk
fterilem» idcoqneSocnniorumvaQiuceniTxprimere^ ^uatateccribiucsct
' ftmt appeUata t uc Suidas cefci c ; aut quod fallacia fint,auc quod cucn eis lo»
vlrim f #- quancur»qui oculos habenc claufos* Virgam noimumquafn Somnus in ma*
, mmL m'biithaberedicicar>quahDminestangenay feporcminduci i~ bac fc tang^
StaciQampocmacepauloancepoflco ,orat. Ovidiuaejus fedea^pudCim-
merios vnlt efle, Hpmeriis in Lemuo infula» Statiusapud i£cluopcs» Ludo-
victis Acioftusapud Arabcs. Ovidius ergopoftquamlib.u.McCMiorpk
Somni rcgiam defcripnilec» h«c rub;ungit : #
JnmeMotormtJlhehtnofMimie imMirm^
PlHmtMSt unicolory fmUo Vilmmim tiSm^
QHocHbatipfeDeHsmemdrislsmgmrefilmik^
jHHmccircapaffimvariasisnitantidformm
Sommia vanHjdcenf^ tosiJemfMoi meffis mrijfss
SitvageriifronsUs^ ejeQmUttsst^renM.
^tpater epopmlo msUorstm msitefst&rum
Excitat artificems. fnmmlsutrtmuimtfigtsra
' Mtrphed^moniMojmffosfolertimsisber
Exprimtt inceffttSt vmlitim^fimntstm^He loqHtttdi :
yla/ieit ^fveftes^ ^ comfmetiffmsa fmafme
Verba :fed hicfolos homtimes isttitatmr :atalier
JFiifera.fitvolmcriSffitbmgotorporefirptns^
'" *>. ^HmAclcihnfuperi.moirtaUPhobttoravHlgms
Kominat : efi etiam diverfi tertims artis
Phantafos : ille in hmmHmyfaxHm^He» ttttdasmfme^ irmttttt^me
•■'*" ' QHOijHevacamt amima.faBaciter ommia tramfit.
Sedhnnc ad Mei cu tum qiradr«ciiip: cjuem Panfanias in Achaicti rdfcitiaV-
Mertmrkm fubi in vla exfticiflc ba: bntum, acque pileatum : nequc trbitror alibi de Mer-
/crcmffr-ciiriobacbacomcn-ioncmficri : namfemperimberbisdcfccibKur : qaod
^9 (ignificar^^legantem (crmonem numquam fene(cece» Sed camen pAimam ii*
nogiiacm cz eo puilulare^cx Maniano fupra didicimus \ & Luctaous, iu librc
' . • Je
■1^1
POLrflGOHlJTORICaM^ r .14/
dc facrificiis iiem confirmar.Homecusquoq;fingic»ita Uiyflli vifanliCum ad
eum Moly herbaraaccnli^qua concraGrces veneficia enm munivir.Mercu-
riiinfuper ilacuis viacorcs iolebantispidum acer vosaccumulare» uc (inguli Aarvi U-
/ingulos adjicercfit ;id fnnueotes, vel ita Deum hoDorandum^ re fcilicer ea«^^^ ^'''
qu« ad prsrfcns (icin promptu.&obvia^veiquodlca viam ▼<'<l^bancttrrepur-^j^^^|^^
garc,neadlapidescjeceiiviacoresoiFenderenc;?eIquodeeIapidumcumuio
ftatua Oei notior prxtercuncibus fierec : aliiiooracioneroipfam referunt»
qux exminimisparcicuiiscon(iftac. Suidas (cribithoslapidum acervos in
trivif s faille : ne viatores&Hiccc errarcnr. Ideoq;ibi fiuAuumprimitiasolina
poaebaDr,ut yiacores exiisquod /ibi ellet opusycapereqc. Mercuriusquoq; .Mnvwrto
triccps cf&ngebaturi.veladyimfermonisexprimendam» vel adviasoften»''^^*
dendas:in iis enim fubei at fubfcripcioncs,quo fcil. illa yia fcrret9& quo tlia»
4c alia.Scd cnim & Paftorcs a Mercurio curari,^x Homcro habetur, cum io
Iliadc ccftacur^Phoibam diciffiro&Trojanorum fuifle armCBtorumf acq; gre-
gum ;natDMcrcuriust cuiispr9cipuccuracerat»ilium italocnplctaracjcaqi ^
Pau&niasin Corintbiacis,iUtus ftatuamyaiCiCaeam fuiffe apodLccheum fc«
dcocclhii& juxra eum Ariccem: cujus rei csinquam Arcanac racionem rccicet.
Dealia apud Tanagreo5,qui erac B jeotis popQluStidem mcminic,qu2 a coU
lo fufpenfum habebac arieccm } nam dift tabant.Merciunumf ea figuraper
Qppidim<Bniadifcurrentem>raagnampeftcmf quc lancibi graflabaturi de«
puliflejtaq; cum anniverfarinm (aerom tn ejus rei memoriam cclebrarecurf
renuftus adolcfctns urbcmobibac.agnura collo fuftinens. Idcm Paufaniaf
dc quadam altaMercurii ftacua merfiinic » cx Arcadia in Jovis Qlympii ccm-
pluniallata» Hcceratgaleaca amidlachlamidc* & tunicayariccemq, (ubaU
oporMis. Macrobiusiibroi.Sator.qiuimcliigivulr,Mercuriiimafifnem ad
•Solcmapplicac,alias>inquitfns»SoIts velocicatcm referre^ Bamex i&bulis ha«
J)crur,eumArgumjusInach£filfascuftodtsquseeratinvacctmvetfa>fnterfcrInnsgo sh
ciirc.Icaq; cujus fbtua ihrcrdnm gladium habcns c^*ngicur: Acgus aucciTi eft '•
cGDlnm , fteilarumluccdift ndrum, quibosineflequsdainfpcciescaeleftiom
videcuiroculor um: & vidctur certam dcfaper ob(crvare;quom iEgyptii Uie-
-ccglypbkislicteriseunifignificarc voluACipoDunchcmiiotsfigurara, Is ergo
ambicus cGeUftellarumlumtiubusornaciis»cuoc tX'(KmatDreocAusaMcr-
<urip,cumSoldiuniocempoTeobftrvando Mera vclati enccar. Plciaque
cttam(imuIacraMercnrit,idcminquit,quadracoftKufigurarf,rulocapitetn-
(igntta»&viriliraembro>uiSolcminnuanr,quicftmttn<rc^pur>&reiiifator: *^
qiiatuorrtem lacera ea racicme fingisUt totidemmundi piagas,velquacuor vi«
ccs tempo: a.quibos annustncluditurtfignificent,vcl qubdAiobHscquino-
diis du6busq; Solftitiis Zodiaci raclo diftinfta elL A t gnmentii Caducci ad«
genicutam quoq{ horoInij»(ecnndtt cjufdem ftntentia»iEgypciI procendunc
-DcosptjcikiccshoraininalccntiqoatDoradcflemcmoraotes > Dcmon£lciL
PorcuDaBhimoiCf>c accciEtatcflKSc dBOipriorcstSoIcnaicIjMumipteKigl
T voi*
. > .'.
i4< THE ATMIM £TnNICO.IDOLOLATIlIClIM
Tolaoit qaod SolaodorfpiriciUt calorisaciumlois» ImiiiaMviargeiiitor
accoftoscft : &ideon8rcembDcmoo, idcft Deascrcdirar;LunacftFor-
tona ;quiacorponunpnt(aleft ;qo« fortuiconiQi Tarietacc jaAator : Amor
cxamboruroicrpcocum^quiCadaccumambiantiorculofignificatar: Ne-
cefficas nodo,qoo inccr fe iili cooneftuncar , innui vidccnr : Manianus Ga»
KeUalib.i.rcribit,Phigincm>qaxc«laramcxhabcnorabiilam , arfrumencii
f ercnrium defigoancibus afterebar. Erar auccm in roedio a vis JE^tiM^
qux Ibis meiooracus ab incoiis : redcumpccafeverrez,atqocospurcherri«
mom vidcbacur : qood quidcm rerprocis gemini lambcbat imp^exto : fbbter
quadamprxniccncisvirga;cujuscapacant»cumt medis ghuca^pircQsfiii»
czftjbac : fub dezcra reftudo, minicaasquenepa :st Iscvacaprea.fcd dilophoo
aiitcro > qiue (it orcinum miciorincerraministencameotapulfabat» Hcc
omnia cx iCgjpptiorum arcantsruntderumpra,apndquoi Mcrcuriusfab A<
Bubis nomioccolcbatur;nam buoccum Caduccoeffiiigebanr» ut eumA*
^lffMt* pulcins deicrtbir » qoi deeoitadicit : EracibiAnubisqucflo Mcrcurin
% dixeronrt noncacn , nonc aurcafaciefublimist arroliens caniscorvicessr-
diias,lcva Caduceum gercns, dexiera palmam vircnrcm qaacieQt« Capite
cantnoeffir.gebatur»urcxeoMcrcarii(agacicaccm in noiderivanremiacet
ligeremus i nullum enimcaneragacius aniroal. auc juira DiodoriSicol
fenccnciam , quod Aoubis Oljrtdis filius efler j qut cum I^atrcm lciBperia
bello afle6bireiur»magna fuz virrucis argumeoca pnebiii c Icaqoc poft mor-
cem eft in di vos relacus : qoia vero is viveos> canem pro tnfigni gcftabac,ideo
canina facie ilkimiEgypcii colucrc» id innucoccsieumfciltccindclcmpaoil
cuftodem fenoper fuifle.
jgmMbu Herculeseciamidemerarcum Mercorii numine» vclcerteiien abeoab*
korrcnsicojuarctfidemiacirefus irosgoaGallisexcogirora, quieamnaH
qaamprudenriaiacqiieeloqticncicDcumcoiebanc : Eaautcmtqocnudmo*
dum Luctanos refier r > crac huiofmodi • Sencx videbacur peo^ dccicpiriub
cal vus»paucis captttis» coloratos fufcufve 8c n^ofus , leonina pcffc todomii
j Cumrhopalo,idcft clava dexrcrayfiniftraarcii ccQens, & pharetraei hame-
l lis depcndeme > cacenus vero , ex auro tc eledro admodura teoutbas, Ka*
gu« ui« Ctcremftar e perfbraca inrertis ; maxiroam hominnni mukiciidiociib
noff inviram» fcd fponre feqalnccm, auribus alligacisrrahcns« Hic elo^pKO-
ciae viros adamhrarieft p^rfpicuumyquam Galli Hciculi criboebantiqaaiDS-
"'9''^* gis f c|uam corporis viribus eum pollere credebant. Eiim igitnr Asicin c(-
^^'' fioieranr ; nam eloquemia magis vigec in fcnibus> quam in adolc(ccnuba%
qoemadroodiioi Horoeros in Neftore oobf s oftenchc , ex cnjus oredalcior
meile flocbac oratio» Iraqucin Arcadaccmplum commnnecuin Mercurioi
cloqacncucDeohabuiflefirrcm^AchenicnfcserfaminAcaderoiaaffasDoofiH
IumXlufis9Mfnervaii&Mcrcurto,veromcciaroHctcullpofneroat.qnodpa-
jw;citfbujiisqaoyc ttjracn adcft ii<»quiiU cxcry cy tatuty fmbaua^aoq^
- . - - ^- liibii;
s
POLlTrCO.HISTOR.ICUM. 147
(cribic: Gr«cosacque BarbacoicrcdidifTe, Mercarimn arquc Herculem
GymQifiisprxeire; qui ia Gjmnafifs pcardpuecolerencur» Icaq; apud La-
ccdjeinones indromo (craeaurcislocuSyubicurruftadolefccacesezerce*
bani)vecuftumeracHerculis(imulicnim , caiquimaforescrincnatufa-
crificabanc , Sc alicabi in agro Corinchio Herculem ajebant • clavam fuim
Mercurio dicaflc 9 qusscracezoleaftro | tc ndicjbns aftis » in magnam iiBago f f ;
arborem excre vifle credha fuic. Hic non dizerim • num uuum « an muU a*
tos fttifTe Hcrculeseziftimem; ( quamvismenoniaceac» VarronemXLlV»
oumerade, aflcrentcm, fordffimoi quofque Herculesfuifle di Aos) ne*
que quis czrotfnDivoifuericrelacus: hocenim excrameum propoHcum
cfle arbtcror. Id hic d*xifle fac flc , vecerci unum Cincum Hercu'em co->
luifle f i£g)rpciofquc cum in duodccim principalium Deorum numerum '»
rccultflciquemadmodum Herodotus refcr c. Liccc aucem Fadnora Herculii
ioflenia i di vcrfis»hoc noaMDc appcllacis fa Aa legantnr ; camen oni illi o-
mnu adrcribebancur»qutDeushaoefcicur.Hujusflmulacrum crac uc plu»
cimum Ingeas^uc eo Heicuiis vireifigniflcirentur ^obquaiMalampygoseft ^^rmim
cognomloacusthoc eftjcluniaccrtquod eft magnt roborisargumenrum, de ^*^ .
ttohujusmodifabularcfcrcur.Paflalus & Alcmon frarresraere»Memno*^'^'
sfiliiiomniicelcrclnqutnatiiquibusmiterpraedizerattucd Bigrfciunc ct|*
verenc: iUi nil magu ab infticucodcftiteroQt. Accidic^cum forceHecculci fub
arborcfe(niirecuDarer«tttiifratres Herculi infidias tenderent : quodprs^-
fencicns Hercu*es>vivosamboscepicperpedcfq; ligacos,i tergo fu/penlbs
clavageftabarrqui demifliscapiciDus.cum Her culis nigrsi narea vidcrenr»
macernae monirionii memorei»Ioter ft tacice fubmurmorabanc : quos au«
dientHercnlestre incellc45lateo fcrtur cognomioc adeo deleftacus»uc ftacioi
vinculis folucos, impune abire pcrmifcric : qui*poftea Jovem Allcre cearan-
ces>inccrcopichecos verfifuCTunt»acSuiduretert.Iraq;fubCercopum no«
mi ne dolofi,acq; atTentacores inrclltguntur ; quemadmodu eft legere apud
Plurarchuminlibcllodedircernendisamicii abadalicoribas; ubi(cribic
PrincipesicaadularoribusdeIe&ari>uc Hcrculcs Cercopibui« Dciiicciaui
mcminitHerodocuS|CumXerziiIcerin GcccJamdefcnbcrcf » dlccnseum
Afopum flovium tranfifle,apud didasCercopum fedes»ubt erac & iipis.qui
Melamp7gus appeilabarur,quod nomcn nigfnm eciam fontc fignifictc. Sed
pergamus deHerculc dicere ; cu)us fimulacrum hominem forcemyac coba* ' t
ftum referebac ; erat eciam nudum> nifi quod lconis pelle tcgebacur ; cujut
capuc ei ecat loco galete ; clavam ona maooi alccra arcum cenebac ; pharc*
cta pendcbac ez bumeris* Hujufinodiqooquefimulacrum xocum,ckcea
cubicosalcum Olympis vifcbacur 1 i fociia Thafi » Sc Agcnorli filii, qui ad
^usrrendam Europam vencrat , dedicatumtUtapu^ Paufantam in Elia-
d% prloribaslcgiror. Faiccciam apad Lacedamionia^ Herculii armaci fi-
gouok CucflccaiiicmcolMbiCMHcccalci^ refecc Paq(aa|aiia Lacooicii
Tft " ' hiac
148 THEATHUM l^^fHNICO-inOlOLATRICUM
haoc fuifTe caoflam ; Oeonns (^el Lycimnias^fecnnduffi Appollodori ftn*
tenctam lib. ii. ) Hercolrs confobrinoi »' dum adolefccntulu» adhuc efTer»
cum Hercule rparcam Vedit : cumque VtfendaB orbis caoff t obambolansi
ad Hippocooncis aedes forceaccefliflet» ineumcanis« domuscuftos ioTa-
fit; acillelapldecanem percuflir. Hippocodncis filii curlum egreflii
pueromfuft.boscbnficiunt. Ea ces Hercolem Tehemenier commoYic:
fobicoicaqur animi impetu impulfus » Hippocoontjs filioscftarmisador-
tus. Verum in ea dimicacione vutnereaccepco » fe clam periculo fubduxir*
Mox verocopiisc6mparaiis,patre&fllforhalemulrac/s, probe Qeooica^
dem ulcos eft. Ideoque Arcades Herculis fimolacrtim com cicarrlcc in co-
zendiceefiinxerunr ;proprervulnusfcilicetindidbpugnaaccepcum;quo
MjtuU' (3||^(Q ^ tcmplum iffculap^o Cotyleodicavic fiutvAir cnim eft coxae cavicai)
^TtylAMs. ^^ faniratisbencficium accepcum referens. Apollodorus lib.ti. reFerrjHer*
Htcnlu culem tuncetiamarmacum fuffle« cumpi^ThebfscontraMineospugoi-
«f»4. vit; MinervamqneeiarrriafuflecifleHdemqtiedfcittHerculem, comib
Euryio (agictahdi artem didicifltc» fagicrarab Apolline,cnfem a Mercorio,
., thoraceni aVulcano^a Minervapelcamfumpfifle ; davam aurem fibiio
' Nemeafilvaconfecifle. plintus hb« xxxiv. com inemorabiles ftaioas re«
cenfcret» qox erant apud antiqubs, juxta noftra Hercolis cunicatl » eledo
*habico Roma? , corua facie , fencienreque fuprema ia tonica fuifle fcribitt
Eum vero cerribiiem afpeAu fuifle, vel tllud tuerit argumenro; quodqui-
dameomranrum cxhoruir , utin (Jxumobrigueric, com eumtranfeuoccm
^j^cerne.er,^fpeluncaqnaplaro>tn quamejus rimore fe abdiderat: if vcro
'lapis» urSuidasrefen, hominisform.impra?ferebar)quicapn€ezferic,iir
pro(peder. Fabulantui quoque Poer se, Soicm ingens poculom Hercoli
donodedifle, quo&marejuxtaAihenaeumrranfmifir. Macrobio» lib. ?•
S€yfhm^ 1J3J Scyphum rcferr> quod cftnavigiigennsi&adpoculum» ideriamno-
*"'^*'j| mtn accommodaripo^cftiQuarc olim in HcrcuJisfacr^ficiisep canrutnpo-
^^ ' cbli genere ufl funr. Virgilius iraquclib. iix. de Herculis (acrificio ab E«
^andro celebrnto fcribens incitiir :
Et Sacer imflevit dextrnm Scj^fhus.
Qnpdvansmagnrudinemoftcndir» cumquo Hercules intcrdum effingc-
m^vtuhs b..tur,aur uradfabulamd 6lam a!ludererar,aut ut innnerccortcum niaxj-
mt forffe bbacem « quemadmodum de eo Athenxus narrar , qoo fbrraft
'c^josnmulacrumrirfj^lcfcbar, quodinquadam cjus «dicola in Cerintbio
^agi^b vifebaftur,in qua quida adolefcens ei poculoro porrgebac ; licet Pao*
uiiiasinCirinchiisfcribary Hcrculem cum apud /ocerum ronm coenet,
digi^ uno Cyarhi pueri,qui erar pocillaror,cius in fundcdo Wno fninifterio
offenfnm^tam graviier caput percnffifle^ut cx eo vulncre puer diem fuom o^
bierir,f{i cojusfa^ Mtmoriam.tlla fimulacra fii^reeffi(%a:apud ApoModorfi
Aibararumatq^aJioiicgituriHcicuIcm nnrQittlnmodumhijfle cpoloffcm
acqoc
Imago
a.
PbLmCO-HISTORICUM* H9
atque voracem ; uaquefolum intcrdttm inrcgriimbovem abrumpfiflc : acq;
ideo ei avcm hmf§ft^i C\xd$Ji Latimtfuiicam didlam ciTc dicaum i^ca cniffi
juxcaSuidamcftmaximefrapaxocq; vorax. Exquofadumeft.ucinquibu^
dam- jus racrificits verba bonaprsbri non Iicerer,nam ui Ladaiitfusl.i.ac
Apollodorus Kii.rcferr,Hcrculcs, cumUndumjQUod eft oppidum Rhodi»
delatuscflet/amemq; paterecnr,ararorcm quemciam arpexitoperaqtem,ab
coq»pererecaBpir,uL (ii>ianum bovcm venderer> eiiimvcrolte negavirlicd
pofIc,quiarpesruaomQiscoIend«temduob^illisjumcncisnicerctar.Herw
cules fulica violcncia n xHS,quia unum acciperc non potuiCy utrumqi fuftti-
lit.AciUeinfelixcumbovcsiuosma£lariconrpicerec, irtjuiiamruamnaalc*
diCkis ultuscft \ quod homini clcganri & urbano gratiftimum fuicmam dum
com:tibus filis cpulas appar ar,dumq; alienos bovcs devorar,iUum fibl arasH
f UGmc convicfjmetcum rifii 8c CachioDisaudicbac. Scd poftquam Herciili
divtnos hoooresob admiivtioocm vircutis dcferriplaquit > i civ bus ci aia
poiita cftiquam de h&o /Soii^vyoju, id cft bovis jugum pominavit ; ad quam
Deo jdndibovestmmoiarehturtticuc illiquus abftulerat ararori : eumque
spfumfibiconftiiu tSacerdorem , ac prxccpitut iisdem malcdidis fcmpcr
incclebrandisfacrificiisbrcrecur»quoQ ncgarct, fc umquam cpularum clle
jucundius.Nequc hic fitcntio involvjm quoddam (acn adoriim genu^^nfliq
minusfbrra(rcinepcom,ac ridiculum,atq',luperius fuerac impium 8c ncfa»
rium>qtiod quidcm ciiam ab Herculis volupcate ortum habuic.Id fichaber,
proutSuidasiefert , Boscum cftcrHercuhimmolandusaufugircumvcro
nihiieirct,quorestacia Deoficrcc,malum quatuorfuppofitfi ramispropc-
dibtts& (faiobus pro coniibus>in fot mam bovis tlli t n. kicrificium oblaconi
cft. AcJciliusJ?oliuxinprtmoait,inBGrotia demalisfruftibus Hcrculircm
facram ficri ; idque ca caufa conrtgiflc : (}ood,cnm forre arics ei in facrum
adducerccur, Afopus flu vius adeo excrevit , uc adduci non poflcc : rum qoi
facruraprocurabant,malummaturumftpnlcrmi) accipienccs pro arictpjsei
quacuorfcftucaspropedibns, &'duaiprocornibusinfixcrunt : atqif^efo .
modo rcm facram pcregcrunr. UndepbfteaapndThefcanos,& Bcrotiosid
moris permanfit. Sed qaia non minor Hercu!is vircus in egregiis ac ford-
busgeftiseluxir^qnam in edacicace , auc bibacitate : plurimae ci quoque
ftaruar, &rabulsr, inqusbusilluftriaejiis facinoraexprcfta fucrc, ramin
cjiis tcmpli5,quamalib) dicafa font:aItcubi cnim infans Hcrculcs cerntror,
in cunis cxfiftens, duos ferpcntei, qui ad fe acceficraor,ftranguIai\s : Jdcm
snajorjamnarueflTedus videcureffidiis ^ ontcapicaHydrxfubiodcrcna-^^^
fccncia abrcindar,qusp poftca comborac : alibi ^ro poft cer vum currens,«- i^ra.
neos pedes,arqucaurcacornoa bjbentcro, cumquccomprcheofumintcr-
ficiens : itemquc malas fcrociffinil lconisconfringcns • aot eam Aitfoicans*
Interdamqneexprjmibacuri &riKifliniosqoofaam equoscQOtctoplai^Sf
^utiUgis cojufdam mcmbra^ i fefuppofiti, dilaoieot ^ acquc man-
T 3 dant;
xfb THEATRUM ETHMICO-IDOLOLATRICaM
dant ; hmnerls qnoq; iropontum aprniii gcftans ; £ig t lis a!rei qiurdam eoi^
fidctiSyqacitaerantingemei^ ucalaspandeiitct, lumooiblisroortalibttS
eriperent:Yindnni(ecumreroci/liiBanitailranipcrducens » qui naribus
ignem e6flabat; foitiffimam quemdam giganrem pedlore comprimeiis,
earoq*, elidens ; feroci dracone interfeftof aureamala cx Hcfpendom hords
decerpens^ humeris ruppofitis , cclum fuftinens ; tncorpore quddam rete
fublatOfejiuarmeacaboumfecumabigensiinfpefunca quapiam fermida-
bilemlarronemiorefumumacflammamcxfpirantera eiiccaiis; cridpicem
Cerberara,catenis ac ie winStmn fccumpertrabens ;(agittis aquiiam coofi-
cicns» quatjecur Promethei» adCaucafummontemreligaci afafamebji;
fexcentos demum latruncuios,atque tjrrannos pcr uiiifrcrfimi ccrraram <»•
bemdemediototleas;infioicumcoime0et»(inguU.ejus glorioij fadnort
perceafcce, quar prcclara ar£umcoca ? ariis imsginibus effingendia fuppedi-
tant i tc ob qu« «Ai&%mk, noc eftimalorii demolicor fuic cognominaMi.
iHmMiis Sed,quia nuHa omquam mooftrafuot teterioraiacqi inimanioraf nec tTriD-
firtiimd^ iii fx viorcs , ac traculentiores inrer roortales rcperiri pollunc • f mdisaoiai
l0mm. yjtiis • i^^Q nonnulli in f a fcnccnda fucre>iit diccrcnr, Hcrcuiii fotcitodioe
in antmo»non in corporc confhcidcyqua is indonitasanimi cupidJcatcs « n>
rionlsimperidminusaudienceSyatqHcanimirsanqadliratcmmiriim in nio-
dum perturbantes,compefcucric. lahancfcnrentiaaiSuiclaa lcribit >tcie-
reSsUt Herculem prudent fnmum*ac omnibus v/crucibiis omatiffimii (wfk
cftc^dercnt.eum pelleleoninaindutumdepiiui:ne;qaodinagnii acgcM-
rofianimieftargumcnto:davamdcxtcraraddidiiIc; quodcjus pmdeDuii
ac fapienci:imnobis ob oculosftatuic ; quibus viruicibusprcditm» fabnli
com drAcone(r.,Hcfperidum horti cuftodeminterfeciflr» aceria mab mrei
quxliniftiageftabat ^ indcabftuliilefingunt^ appetitum euim cdomoiri
' eumqneagubcrnacu!isaroov»t ; eis rationciu prxiicieos » qiumomaivir*
turum gentreinngnivit.Macrobiiulib.i.SatumaI.ficut cxtcrosomnesDc-
niftulM ' osproSo'ecapivuh,itaetiam&Hcrculcadeunde rcfcrc ; ejas veroduo-
fM S0U dcc?m illa meroorab liageiti»aSole,duodec'm (ignifcriiigna fiipcrante,td-
ftfiim. umbrari fcncit. AlticempusHcrcule repraBi'c:.tari voluerunt 1 quodo-
mnia vincit,atque domat : atque ea de caufa eum populea fronde coioiu-
f|^^V tumdicuntihaocenimeiarborcmvercresdicarunr, Itaque VirgiiiusJ.tKCi
r§ flfim.^^^i^* Kvandrum , Hercultfaci ificaotem» populea frondc«quani & Ha"
calcam vocat,caput cinxiifc fingit : harcenimdupiicicolore diusteiapo-
f0fHUti rispartesezprimir» namalbtisaddicm» furcusautcmadao&cmrcfcttiv.
HncHii pj^tmlc yero hujus rei hanc canllam afterunt^quod fi:ilicet,populeacoroiiii
^^ cum ad inferos defccndercr^capnt Hercuies vclavcrit : unde foliorum pan»
qiNt iliins temporibus adhjBferat,candida; qoc extcrior fuerat, cx atro ioft-
roramcolorc»nigcapcctiuofit:quicoloscs idiiuG ioca acborc ccrnuiitar:
cif^uc
f OLITlCaHISTOMCUM.' ifi
f arque frofi^f kmptt poftea HercoJes amavit > naia eicaptt a cetro infero!-
rum fumo dcfeodetuiic* Q^d aatem HcrcQlesprocempotecapeferur^j^ Ip
quidam ritus > qui in ejus faciificiis adbibcbamur , appofite fignificabsbt : HmtUk
nam praecer moremtqui in aliorum Deorom (acrificiis (ervabacqrtaperto ca-/«^
piceei facxificabanty quemadmodum Macrobuslib.ii. Satutnalium rcfctc,
ad quam temcad€mracioaccommodaripoteft>qqamfupraioSacorno atcu*
limus • ctti item capiteapeno rcoi (acramfacicbant» ApudPliohim lib.x^
leglt ur , RomsB in ardem Herculis in fbro fioario»ncc ro^icas , .nec canes in-»
uafle y hos quidem» au t quod clavam furibus appoficam fubolfaccrent; aut
quod magnoab Hcrvuleodio habiii feriioturi obcaufas a Plutarcbo inpro'-
blematibusallatasj cum fcilicetrationemicddc«ct»curcanes ejustetnplum
non ingrederenrur. Illas ver&t quod ut in fidinlisLoarratur, cum In Olympia
rcmdivinam faccretHeccoles, & mufcse ilUvaldemoleftcdrent » Jovcm
oraile fcrunt ; atque ita mufcsr omnes ultra Alpeum amnem evolavere, qua-
st abco ccmporc Elicnfes Jovem Apomyion,noc cft Mofcas abigentcm cQ^iufififA^
laere, Licet aliqoi potcnt » nonjovem fed Myiagrum (qui & Myiodes S^f9mp9s.
citnr) mufcas ab Herculc abegUfe» HuicbeocomaLcubiin 6rsrciarem
facrarafacerentmu(cxomnesexcraregioncmavdlabant. Cyrenxiqui fun.c^ ^^
Lybixpopuli, AchoremmufcarumDeumcolebanr, eique (acrificabant: ^ ^*
muititudincpcftilentiam afferente: quar prorlnus intertbantjlatim atque cf-
iet liratum. Accaronitxquorum urbscrat in Palarftina Beelzebubum vene- Bntt^
aau funt,quem mufcarum Deum Hicrunymus interpreurur. Et ficuc inu* ^^*
fccab Hcrculis(acrificiisexciudebantur:iramulicrlbuscisinterefle» nefas
crat, quod abeo ftatutumferunt : propterea quod mu'ier qucdam cl nrienti
potum negarer , feezcufans>qnodBonarDexfacrificiisimpediretur, quo-
minus homini bus. aliauid praeberet. Quarc ut par pari referre tur , faaum hiulkrihm
cft| ut Ccuti hominea l Bonx Deas (acris rcpellcrenrQr ^iiz 8c mulieres Her- H#rr«/v
cubs facrificia fpcAarc , aut ejus templum ingrcdt non poflcnt 5 hifi pauc*-^*^^
quardamapudit^thrxoSiqsuHcrculisfimulacfiiapudfehabebant ial gno- J^W,
rumrate infertum^quemadmodum Paufaniasin Achaicisrcfert.Eaiatisper
Jonii pelagus ad infulam quamdam appulfa eft«qu2 inter Erythra^j&Chium
cft media. Cum jam terram ea attigifleti confpedoligno, fummis viribus,
Jones & Chyricertatimad feillud pertrabere funtconati.Eryrht«uspoftrc«
mo qu!dam,cui c mari & pifiratu vidlus fucrat» fcd ex mofbo erat oculis ca-
ptus,quod pcr fomnum moneri lib/ vifus fuerat expofuit,oporterei£Tythr2e«
orumfGeminascomastondetc, ^capilloearum, 11 vlrifimcscontexuiflcnt^
non difiiculter,quo vellcnt,ratem pertrafiuros. Eifomnio ut obrempera-
reiit , cum ci ve j fosminac ammum non inducerent , ^ Thracia muliercs qu« lai» f ^
voIuntariafervJtutc, ingcnoa^ortucumeflem^viaumfibiapudifirychrxost. ^
^uaeritabaot^e tondcndasprcbi|e^ Quajain ra(epotiti£dthr«i cdixe- '
ruht
t^i THE ATILUM ETHNICO - IDOlOLJlTRiCUM
ruDrtblis^ThracUmdlicribus inHercQlisfaniitifiDtMltriOclicerer. Um
''^!^^ Pau(aniasinPhocicisfciibu> Dcl, hisfuiflcftaruas^Hcrcnlia» & Apollinis,
^ n^^ qui tclpoilcai prcnficabaac > &dceo;afn piopeerinrpugaamcoinniiJliiri:
fivMai^/^^^^I^^^onani^&DjanafnApollinisi Minervam Herculia lcnmffc. Tradc-
9»gr§du bant cnim^irenienti ad Oraculum Herculi, facerdotenirefpoafuin darcre-
cufadc^HercnlcmVcroira commorui«,fublatumdtcmplo rripodenifcami
^^^^T^, afportaile ; fedpoftca»tripodercdditoqtirdquidvoluiCf ab orac>ilo didi-
^^^^^ciflc* £ranttripodcso!larxrex, cnbusfultcpcdibus ; quoraiDabisra*
S^fciiTift:! dicebantnr » quadfcilrcerornacusgraiiad.<acierancindom:biiii
T^ifmfmdiftX ccmplissignibos proifns in adijquosHomeruti/iriSfri^f appc9at,q«od
4^« cft » ignis expertcs ; qui verqad igns ufum comparaci eranc , mMmwmt F^orei
llli maaimo in precio eranrt Dn^ue i ac prxftancibus virruce viris dooo di»
fcancur.Quarc Virgiliuslfb.v. i£rietd.cosfncerp*asn^iaiecen(er»qiuc^Deai
ialudis Anchirx pacris manibus celebracis propofuerat : qui erant iUifonaf>
t^^^ fc, quosdpnoabHcleno acceperat,quosVirgili(isi<b.iii.^neid;leb€tci
' appellait *| hos Servtaii vult vafa efTc^ ad manus abiueodas idonea ; cmiidi*
cac,nbi vidcif^non niolrum decere, uli viro viiracuhtiar adonare. S^dA*
ih^nxus, Homericatntripodumd ftmfttoncmreferenr» ufuinirodndm
dicir, utambogeneralebecesappdlentur I vulcqticduiafvairillosadaqoai»
calcfaciendini c(Tc accommqdatos » ««i/{a«;r Auiem cfTe paterarom mftir,
qiioi iim lilus f\i tn vino fundendo. Sed ts^en ad rem, qua de ai;ittiiii,liec
non sdmodurnfacere videntur : illudpotinsfdcit; qudTripii^ifictnenfaii
tcmplo Apollinis Delphici>cuifuperpofitaPhcebas> varicinabatur« Apvlli-
neolpiritu inflata , quiexpariibusinfcrioribiisfacerdociscorpus ingrcdi^
baturiitaqucnonnulli rcfcruhr»cum tripodem in medrorulflfepcrforatomj
neullumfcificeteflctimpedimcncum , quominusijpircusinearepenetfs-
y$ri»mf fe poflct* Tripodem autem pro Vericatis (tgnocaperepofTaams : nim
oiiicuium l tripoieeditnmi femperveruolhabebatur : Iraqae Athcnxoi
olim pro vci bio jadari (cribir»cum velleat hLminem verid cum t nnnere. A
Tfit^] extripodc loqui, £ademratione«idem dlcicBaccho tripodem aiDlila^oni,
MMt€ku qj^jj iiiparcrarfoimarneratcfliftus, nam viiuim verftatcmpatefacir,ncnle'
cusac Oeoriim oractiia t nam dcomnibus ferc Diislegfnnisicuriheub.-^?'
laculicHtd fli, DequibusnoHeftnUncdicendilrxtis ; opcrxprericni >
'm«n m.hi fadcurus videor , fi in cxtrcma hac Mcrcunl iniagine, al qi» -^ -te
ihnum 'Meicuriioracuiodixeio. PaufaniasinAchaici\rciibir,al cub. inciGrr^.z
#ra^«f/ffM^'rcgionc in medio foio Mercuttr marmoreum (ignum ezftiriflc,cambar\v
]^^>.^ L..4I AMsir* AMC mtmnJH^It t«%ltM- •. • 7 ■•^tMflk • ft«W#kV<M4#« 1^«»«^ ^mm ^mI» |i«*'ll#*
churciocenfo\placaflc> dcitide,dlco rnfiifoi lucef oasacccndiire ; com vr<
r6io
POLrnCO.HISTQRICUM. ijj
Tero ffi arc dcxtera parre nununum*patria nota fignitu dedicaflTe: «bi quod
cxurufacritj rogaflTcnr , aurem fimulacro admovifle^indererodforoab*
eunccs» roonibus aurcs prcfliflc» ubi ^ fovo exceflfiflenc , amoris manibus»
quam prtmum cxccpftfcnt voccmicatn Cbi onculi loco duxifle.
MINEHVA.
DI c a N T Fhtlofophi, Denm opr«Max Jncer p!arlma«qac in homrncm
conculit dona,duo prarcipuc admiranda eiTc elargirum : ynum cflc ora«
CToncm»alcerummanuumurtim.Sermoenim«animirenra cxprimcns, nia»
ximamvimadid,quodvohimas,perruadendumhabct; maoui autcm ma«
ximaioduftiia cunAa ad vicamh amanam faciencia procuranc • cunftarum
arcium muncra obeuntet,qucautoHm(unt rcpcrUBf autin (iiturum repe-
rieotur. Quia ^rcro ornara oracio (arpe non prodeft » immo nocec plurf»
mum , nifi rationem . acque prudeotlara comitcm habeat ; ncc prudendt
lo comunc ah'qu:dboniaflfcrrcpoteft»nifi fit oratlonis prxfidiis raftruAa,
qua alils perfuaderc valeat» aCa malls rcfugianr»feAencorboaaiciviIifque
vitx rarioncm tucantur » Id vetcr^shoc Symbolo innuerunt , Mcrcuriuni
vldclicct » ac Minervam con jungcntes. De Mercurto autcm jam diximus ;
rcftatnuncdcMinervadiflererCt quamPrudcntixDcam, acomniumar«
tlum invencriccm arbitrabantor. Ambornmergo Deoramftacuascopii-
lantcs » unam reddlderunc » qium i^fcA^qw appeilarunr ; tf/AvrenimMer*
cnricfm > si^&vni Minervam (bnac : cam in Acadcmiis coliocabant : ut cos
fcilicct comnK>nefacerent » ut qui ibi fc cxcrccbant » eloqucntiam prudcn*
tix con jungcrent ; hanc rcratant cs pcr fc parum poflc prodcfle , illam vero
obcfie plurimum ; qaemadmodum ctiam Giccro tn prooemio librorum , de
invcnttone plurtbus verbis diflcrir. Dc Hcrroathcna idcm ita lih. iii. ad '
Atticum icribit ; Qupd admc<lcHermathenafcribia» per mibi grarum
eft, & ornamcntum Acadcmix proprinm mex , quod & Hermcs commu- fj^^^
lic omnium , 6c Mincrva fingfilarccft cjus Gymnafii. Si quis Minervam^''*
vcliteflingcre,aatrolain , auc cuin Mcrcurioconjunftamycam vultu virtli
eflingar > tc tracalento , glaacis ocufis , perpetuum enim ferc Id cjus eft
apud Homerum Epithctum ut d icatnr y^mAihfit md^i « « Paufanias etiam
Acticis poftdcfcrlptum quoddam Minwvx fimulacrum , quod Athcnisin
Vulcani tcinpio exftabat dicic > in fabulis fuifle : Neptani filium Minervx
fimilcm fuifle^ quod ambx ccnilcosocalos haberent : Cujasmodi etiam
pacet Ncptunus naberet. Sed Cicero in Hbris de natvra Dcorum,Mincr.
vx oculos cxfios , Ncptuniantemcxrolcosfuiircfcribit, in quo quldcm '^*^^
aliquadiiFcrcntiaff qaamvisnonadraodum magnacemitur ; ambx enim ^*'^^'
voccs apnd latinos vlridem colorem fignificaar , qul ad claritarcm tendaCff
qualis in catl aut noftnx ocuHs deprehendirar ; fi tamen quis velit in
Minervx ociilisipIeadorcmQucmdam magisignitumiiiefle»«uiq(8nodi cft
U Milco-
,54 TIIEATRUM .ETHNICOIDOLOLATIIICUM
in IeonamocuHs»nonrcpugnAbo, Eademquoquelongahafta &cryftaU
lIiM> Clypeo armata efi^ng tur jqualem fe apud O vidium lib.vi. MccamorpK
cum Arachne cerransj actt pinxiCj cai mina ira habenr :, .
AtJtbiditt^lypeHm,dffdcmidcu^idishaJfam^^ \
Datgalcdm capiii^ defcnditur agidcfcUus. * *
Qnxomnia hominisprudentisingeDium czpdmunrjurpoftcaplaribusdo^
ceEo. Claudianus eciam in Gigancomachiavaliiquenonnullieodcra pafto
Minervam expreflere ab Homeio exempiar muruanres» quicura eamfin-
gir a Junone in Ma.rtenJ Tcojaaorum propugnacorem ijfnmifl^m jUt Grxcis
luppecias ferrerj ei forck/Iims bcliacricis ni^uram artribuic > auraca^igaleaia
Imago 57.capiciaccommodans: namfapicnsi ruafapienciamunitust facifefefarcuni
a« ceiAumacundisquaeobftanryprzftat» rotufque (plendec in operibus, quz
Mmerv4 aflidiie fua induftria molitur* Ahtrum eciam in Minervs galeadivinum
f «/m. fplendorem innuir>qui humanara mencem fnp fulgorc collufti ar,ab eo cnim
Mifierva prudeniia ac fapienria in Iipmi nes derivac. piccba^cur etiam oliniiMiflcrva
^tiomo^o cx Jovisc.ipirecxcitifte ; cujus reinmuIac!Umquoddam in arcc A^benaram
^^*** vifebjcur. queniadmodum Paufaniasin Accicis referc » nam Vulcapusadi-
mantina fccurl Jovts capucfc.ndebac,cxquo Minerva r.b(q; macrisopcra^
mergcbat; nam intelligcnris animi virtus in cc(el>ro refidec ac i di vrnamen-
cciqMam Jupirer adumb:ac,corapromanftr»omqis enlmfapienria a Dcoefti
& ab orc arcillimi procedic.non autem ortum ab inferroxlb^s rrahiriquxpcr
Junonemreprocfenracui^. Sed MariiannsCapcIla Minervaminqutc abfquc
xnacienacamsideolingt.quiamutirrcsomniconiilioacprudcuciadeftituao-
tur, in quo Anfto:eIem f:qnitur, qui in Eihicis fcr!bir».muiicresnonpollcre
confilio. CapucquincriamMiiicivaeg.ilea cexciunt, ucinnnerenrf pru-
denrem homincm non fempcr fua conlTIiapaniimcuivispatefacereloIerc,
nec a(ridueIoqui,itautabomnibusfaciIcince!l'gaiur , fufficic enimeiiU
afuinmiUbusfua verbapercipiincur > quxcxterisxnigmacurnSphingisin-
ftac [fnc. Itaque /£gy pcii in liidis ccmpii Veft'bulo (quae eadeni erat ac Mi«
nerVii^S^phingemcoilocaruntilicccidpolTicadreligionisarcanaaccommoo
dari, qux fub facris iiiregumencis legt dcbcnr, uc a promircuo vulgo non fc*
cus arque xnigmara ASphingcpropo(itaignorcncur« Paufaniasin Artfcis
ccftatur|Achcn(sAltncrvsfimuIacrumfui(re»tncu;usgaIeaeconoSphinic*
Gryphet. nainebarsUCfamqueaucemgalcaeparrcm Grypbes tenuiffc, quicaputatgue
alas(imilesaquilaehabenc,caecera leones reprarfencanc, hxbetluxdtcuntur
e(re ((i tamen rcperiunrur » nam Plinius lib. x\ fabulofas effe arbicratac; io
JrimMJfi. Scyihia»&cum Arimafpia, quiiinicumhabcncoculum , auri cau/at q^^^
cuuodiunc»ai!idue bellii gereretexquo incell glmus,quani caftodiamnoftro
ingenio adhibere debea^i^nc Arimafpi irruentesiCQnos privenr.Incerdti Sf
gallum ejuidcgalecimpofucrucjUtapudElaroslQqtfadaftacnay.aPhidij ex
auco & ebortf cohfe£ia^ccrnebacuf;Quod Paufinias a<i aadicia qu« fn bcl'o
eit
eft adhibcnc!a»rerert;gatlu5en!mniagnampr2 ftferraudaciam : Sed pofTu-
muf ad vigliantiaquoq; accommodare , quasinforciacfapichri fmperacore
foelTc debec : nnm ^nm anciqui , taih bellicae rei anam pacisarcibuspra?feca*
runt ; ac propcereaaritiitainefinxerunc : Fabulis quoque cafercur Pallanr PMBMt.
tcm G^aocem occfditrc«d qfuaPalladis nomeojuxra quorumdam oplnlonem
fumpnt 'y alii aucern mwl XQivMiih t) iSgu , id eftj a concuctenda faafU fic di-
dam voIunt« Erac aurem Paliadpnm Palladis fimulacrum quod cgbIicus de- fiUUtUtm.
faprum credcbacar : R.omxque 10 Veftx cemplo erat repo/iciim 1 raocaque
4liligencla ciiftg^Itum» uc ncinini vel ad incucndum pacerec acceffus , Aedum
f arigenduin >' lii^ ex virginibiis cuidam » cui ejiis cuAodia erac demandata.
EademTricoutacbgnoininaca fuic,auc a quadam Lyb«>palu^e iic diAa,cu«
jus filiam hdnnulli eam feccre ; forcafle quod Ibi primum fic vifa : auc quod Imago^ 0.
cres finc flipientix pattts: prxfcncia ncmpe noffe^futura prxcedereacprxte- ^
rict mcroitiiirc x aut qula cria fuiic fapicRtisprxcipua muneia , bona lcilicet
cpnfiliadare, ic&ejudicare, &'ju(teoperari;cxteraprx(ermx[cp» quxad i-^ - ^ j^
hoc Qomen explicandumTacjunc ; parum enintnoflropropofico congruunty ^
£cuc & iilud» MiBcrvaix) dlAam aut i inonendo » fapiencia enim femper nos THumsi
hollri ofiicii admonec : aiir a mlnuendiseorumViribuStqui fefc(apieo(ixflut
dns.dcdidcriinc aut j oiinafido; nain uc belli Dea fempcr cerribi|is.incupoc(«
bvis vidcbacur r qupd poftrenvumcum eo rairum ih modum c6nientir:quod MimfVM»
'& fietlona vocaretiir : namaliqui idemDcriufque.numcn efle ypIucrimc:BcU
lonam auccm veceres bellis prxfccerunc. Cxfar fcriptis reftacum reliquitt
Cjppadoceseamtantum vei^eracosfuifIe,uc ejusSacerdosfecundum a rcge
foc^pi ccn.eret i id Dex majefl^cem decere exiflimances. Sed can^en earuni Brlp0««
iriccrfe.diveirxiQiag^hcsdi^repnam incfr eaicflcyperceindicant; quod
n:t!icec'MinervaImpcratorumbenici'stn rebusprjovidenciam » djligencem
adniiniftrationcmfCoriiiliumqnefapfensrcprxfcncarec; Bcilonaaucemcx-
A^i» furorem , ftrages» &c alia hujufmodi iqux exercencur in prxliistfignifica-
I cc:nam eonij^octx Marcis aurigam fingonr«ucScatius lib.vix. Thcbaid. vU
fic inqMip •' .' '
r-^Rem dtrdJHfMis
S4ngmn^4BcB9mMm4nu^btiia^nepii$^M
Eamdero ec/am fangutfie afperfamf«eiuac»qualem Silius Italicus cam defi:ii«
bic^dicens; , /<.-«•
IffrfACimqmmienSifSftiifUitmfiuiblHinemiUt^ .1» .-.>•..%
, SfarfrcQmiim%me4iM4cies.BetlQnAfertrrii/i.
Sed camen Scactus lib.ix^Thebaid. camdem vim Minervac tribuit » qun Tf «
4ei ^d cam preces exp^ic in hunc modum ;
DivaferQX^ magnidiCHit ingemiHikqnefitreH^k^
EeUtfQteni 1 cni tvrvntenii hQrrorf iecer%
MMtM.
atiHTWL
%S6 THEATRUM ETHNICO.IDOLOLATRIGUM
Caffls,& ajperfQcrmdtfcitfdHgmimtGQT^om.
Nec magii mrdemtcj Mavarsr hdftaimqmefmgmm
Jm^pm/erit Bettematmtas: htuc ammttefacr:
Bcllona igi cur ab anci^uif Oca itx , ac furoris plcna credebatartCoi crdes,
humanus fanguis , bellaquccordi eflenr. luqueejas Sacerdotes qai Bd-
lonarii appellabantur, fe ipfos cultris ferlebanti & proprio ^nf^utnenuniea
placabtor. Hanc effingebanr imerdam flagello pugnasconcicmem; nanc
cubabellicumcaneniemi nuncfacemgeftantem;naainpud Lycophronem
legicur, veteres anre cubjrum ufum invenrttm> cnm prjclium eflenr cooitut
furi» prarmicKre(blitosquiardencesfacesconerafemutao)acuIarencar9 a
qu bus tamquam aufpcato funeft um praBiiu m tnchoabant.C^^o rcfpeac Sx>
tiusi ciim pugiur inirio fiellonam ardencem facem oftendiflcuctibii. Eodcai
ClaadiaDus •pcftaviccura llb.t.de Rapr.Proferp^diXtc:
Tijfphone qmariems infefto Imfnine pinmtm^
^rtmatos adcafiravocat patentia manes^
Ante Bcllonc fanuoi columna qu«dam exftabat $ non admoduaa raam
qaam Romani bellicam colamnam vocabanc: namjcum pacribus cerutea-
teocia inferendi io aliquem popuium belli fedi(!cr , ad cam poft J. ni portn
paccfa£ias » ahercofifulum accedebac;indequehaftamjaculaba(ur , cio
parre , qoar ad populum , cui erat bellom offerindum» vcrgebat ; 8c cxeo
lemporebcllumdenunciatumintellfgebanr. Sed Romani anrequam in^pe*
rii fines mulrum proculiflenr » ira beilum edicebanc : Fecialem ad hoften
allegabantiqui> belJicauflisnarratis , haftamineorum caftracoo|ic;ebat>
Sed Sc alii fitenint apud ve teres, belli denunciands ritas» quos in Jano acciji»
&inferias!nMarce,fi locus dabirur,aciingam. Er>utde Bdlonacoacui-
dam» eamimaginefalteroaMincrvadiffeCTeconftar : Mt ficfW« Apolcfoi
lib.X, galeam oleagina corona circumdat \ nam h«c arbor olim ei erar Qtaxi
cjos enim reperrrix purabacur;qucmadmodam& Virglliuscamhb^x.C^
org. nominar : & (rcnr in fabula haberur litis incer eam» ar^ae NepraoBOf»
urii icilicec Arhenarum pofleffio eftec ad/udicanda. Herodotiu fcribit,
camdem okam quam Mmerva i rerra ednxcrar, quando cumNcpcimocoa-
seodebac » arnftc una cum cvitace ».aPerfis comBufta , led codeia
d*e repuUulaffct 6cadduoscubicoscrcv)fff. NonnulKdicum» idtohoi
fifturo : quod Minerva primamodumoleiabolearumbacciseiprimend/
docuctir : Tcterram , qrrodfciencisabfqoediururnisTigiliis « &muIio
oleo infmnpro , coropararr nr qneanr, Quamobrem « ur Paabnhs io
Acticis refcrc » aurea lacema hurc DcxAclienisdtcacafuir , faquaRfio*
leuminfufumnonconfuinebarur ^ nrfiexadodemumanno » ciimtamea
lucernadics , no Aesquearderer : id adeo eyeniebar , qoodliicemxroe-
sai i lioQ caipafio liiaiculHs > quod fanc iiaum uoam ex omnibus igniooo
tv
POLmCO-HISTORICUM. 157
coiificitiir« Ucm m CoriDihiis narrac » Epopeum pro qsadamyJAorfa
Diisgracuiatum» Mioervs lemplum esexifle» acyopcre jam abfolacot
Deameireprecaiom, fibifignumaliquodurdaret; num ei accepta fniC-
re\ Tani dedicatio i ftatjmQue oleom ante lemplum diviniius fluzi/Te* £jr
qnibus paieat 9 non injuria Minerva6|oIeamdedicatami Idqtie non fo-
lumobfapienriaeftodiunii iedobartiom» ab ea reperiarum ezercliatio-
nem : ci namqiie ars nendi » fuendi , lezendique accepca referciv^, alfsquc
qnx mulicruro funt proprfx. Itaque apud Graicos ea lignea erat cfli&at^'/''^
ambabiis manibus colum cra6lans, Apud Romanos quibufdam Mioer- ^^^^^
vcfeftis, Mjitiimenfc celebracis , dominx ancillis prandcoiibos infer*^^'^^
viebant, hoc prse fe ferences > a Mincrva fe emblumencimi capcre , quod
abancillisperfiipradiAas arccs tiahereoti auciilat eciam boc veloii prar»
mium i Dea fe rccipere facebantur , ob labores io aitibus , ab ea rcpectf s
toleratos. Nodua interdum M ner v« Gateai imponcbaiur ; uc qiut cfTec
ipfi avis facra , quamcaniom amaflefercnr « utaucfupracapuc^ aucadpe«
des aut alias alicer femper fere cum ea eflc cernarur. Cujus ret caufam
aonnullieamefrevolunCf ciood Achcnls , qux ubas erac omniom Deae^>*«
charifGmaCcujusrei vclilludfitargumcnco , quod & ipfa d&nvm uno 00-**^'*^
mme cum ipfa civitace vocarecur ; neque injorta , cnmibi , fi ufquam alu
btf quondam omnium arcium ftudia mazime floruerinc) mazimano-
ftuarum erac copia. Sedtamenfifabulasaudirevolumus» cornicemolim
Minerva amabat» in quam adolcfcentulam quamdamjfibl charifnmam
converierati uteamaNepcuni vi dcfenderci» quii uc virginem com*
primeret> poft eam in iitiore maris mazima qua porerac ccleriraie cur-
lebai : eamigicurcomicemfadh^n Dea in dcliciis habi|it| quoad Cecro-
pif filias accQMflct. Ez.quarc ladignata Deat eam ez alba innigtam^
cujus nunceft coloris , commutatam i a ferepuliti arquetn ejus locum
nodluam fufFecic* Icaque ez eo tempore mazima eft f nter has aves inimi»
cicia, NoAuaautemfapiens viriprudentisconfilium fignificat, qaem-^AM
admodum apud Juftnumlcgicuri quirefert, Hieronii cumtdhu^ adoIe-9^/%*^
ilrenculusinmilitiamtuncpciniumprofeftuseflcti noAuam fuprahaftam-'^'''*
advoIafFc ; quodconjcAoresinrerprccaci funt , eom confilio plurimuni
valicurum: nequciveroabcrrarnnc, namlicecobfcuroeflct loco natus»
SyracufarunFi eft rez efFedus« Quia vcro oculos haboiffc ferrur ejufdem
ac no Aua coloris 1 qoxnoftu oprimecernir; idinnuir» fspicntem ho«
minemresvclocculcifnmas, ac dithdllimas facile difpiceie; cumdem*
que, amoto ab animo mcndaciorum velo » adveriiaiem intuendampe-
netrarc *, harc enim delitcfcit , nec facileomnibus paffim fe videndam cahi- » t.
ber« QoamobremDemocritus eam in purei profundo obruramdicebat» ^
ocquciMtnaquamemcrgcre» mtempnst aui Sacumui («t Plucarchua
U I ia
i'5t . THEATRUM EtHNfCO.IDOtOtATIlICUM
in proUefftatibus dicir^ ejus pacerexeolucoeainquaodoqueinlacenies*
crahar. Hippocrares autem in qaadtm ad Philcpvmencm epiftola ha/c nso*
doeamdercribicMuLereinpulcram.ma^nain» fimpUclccromacaiD, iUci*
ftrem, ac fpf eDdidais;cu/us oculorum orbes pnro faiiiiiiie oftebaar^ac zAtO'
%fw#» f giQ fuigorem ffiiicari'ytderentur. Idem ibidem ArOpimonem deicribit
IfocpaSo, MoiiereiDyquxnonmalaviJeaturffedaudJcioi afpeftu,& coi»-
cita tior. Exftac apud Epiphanium ex Marco hderertco veriracis eflfig:es,ii>
rerss Gcxcis : cujascaput cx m^ Sc MCunftabac ; coilom ex .^, Sc xl^zc artera
deinccps mcmbra e^ !itter'spriozibus Ccddnctps feqbenribus, Sc poArrit-
cibu$pra:ccderitibu5 per fertcm quamdam. Eadem fingebacilr, uc Phi o*
ftiarosiD ^mphiarao rccibit,virgo nivcis induta veftibus^ earaq«c alibi V.r*
tmis marrem appellar. Hxc etiam apud anciquos Dea babcbatiir j cui Rc*
^^' ih^/i: fanu ancc Honoriscemplu» dcdicaruncysam» cum Maccellus,uc VjIc-
riQS Maxipnus refcrtiambobustemplumvovifler, Romaniyobjc^itibia
Ponclficibus relfgione,duo e3^cdi6caycre;dicebant enim^ ii torrc afaquod.
, ibi prodiglum acctd.fTer, dubiraflenr, ucri noiuln! litandura efTct» Vinacis
i vcrodelubrum ancepcfirumfiiic^ poft (ndehoneris; utoftcDderctnr, adi«
tum non p:itcre ad verumhsnoremconfequcndum , niii pcr yircuceoii-
pfair : cu jus itle tanriim & eft » & habct ur precium , j& pra:j\i tum : quarc vi>
tu:cma!aramcffimreruat; proptcrglorianifcilicet; Schonorcra^ quicam
ex hi:nio tn fublime evchunr: quodforraflcLuclanixtatcraroufiivcn.e«
bar, Hcut & alioroni remporum» rrarcipue noftronim racid fcrt , uc honsinci
vidclfcecomnivirrure iliuftres» (spiflimehami firrpere videamus ; nam ris
iri qqodfim dialogodevirtuce&toiruna , virtiftcm JFoitunamalehab/-
canidcfcrb-cjaccrum ac moBtentem, nt quxnec! ad foy-safpcdtum aJmit'.
^eretur. Quarc iion inepcecam qnidam percgrlnb nai>icu indaerunr, dc
qux apud no» diverfbi io non invenro , in alias regiooe» migr ^c. Eandcm
oniiquiinrerdunimatronx/pecieexprefferunry quadiato Saxo iniidstHis.
In M. Val. AciliiTiiumvirinumifmatcmnlicreftinfcu^pra, columnelcvo
n:xa cupido» dextcra fcrpcntc m rencns , eactat erlim mafcula Vlrtns ui uno
firtm mth qurdcmGoL-dianilmpcritoris ,iu cnjusaltcra patteimagocit fcnisbarbari,
(euU. ftancss » nud ,clavjcinn:tcnrf$, cumlconispclicbrachfo adyolutacurahac
ihfcrfpt:onc, VIRTUTI AUGUSTI, m altcro vcroNuineriani numifiiu-
rccadempcprftiscerniturlmngofcnis, cuminlcrfptione, VIRTUSAUC
in Viccl J nun^ifmate w ruscft , "adolcfccniis formam i.-ra:fercns, ruccinfte
yc;ftiif,^afcamin c.>piteh:ibcntis,cujusconus eft cx pennis cjuibuldai»; is
fini!tracievatare£^a:haft2tinh2ret;dcxtera,qua&S^eptriimccncc,dei:nmi
gcnu concigic , quod Hniftra cft elevacius , nampcdeteftudioem preiKir,
occeaspcdibusjnduit , & oculos in virginem quandam, qur eft eregionc,
i^tcndit; Hxchonorcm rcprjcfcmat^ qu«cTraeramancthiftamereAaa
tenec , cxcaparceulqucadTeAtrciDcftouda : Goiftra cocoucopix haber,
gaici
• PQiITlC<y-HISTORICU^L - ijsl^
gaka pede proinicat : capuc ilm coma efl: ornAtum,qiue conc7nnUm m mo«
dum eft apcaca. Prodicus fojpbiftaj uc apud Xenophoncem in yicaSocratis»
& apudCiceronemlib.ii«omc»legicur,referc, Herculi cum primum pube*
fcerec iviirecque io roLcudiuem quandamfubi duas yjas invenit » di verfas in ^ . . .. •
parces ducences , ner^icnciqac ^cri fc commiccerec, dum in ancipici vecfare-
tur,duasvirasencmuiieresi quaVumunaerac volupcas^primoafpedln pul-
crayiafciva fVcnuflaqaeob fucos» quibusreoblimerat : quspHcrcuIem (e-
cum conabacor per delicinrum viamabducere > latamillamquideminiciOt ^
planatn, %ilcm, variis herbis. fioribus ac aiboribiu con{[cam, qux mirum . «
in modura oculps.oble&abanc : fedin (ine arAamfalcbroram jfencibusquc
luam : alcera afpedu feverior , fimplicemque habicumgerens i Vircus cr^t :
qiix viam fuam micio ardlanr}acclivem,«cque difficilem oftencabaryfed qux
demum in amocnidima pra'a ac in campos, omnibus deliciis circiunflaences
duccbat* HutcreHerculcsadjunxitiillarejedlayatqueidcircocaincclebtc
iiomen c(l confequutus. Dantes inruoPurgacor:ovoluntacemfevidifle
iingens,iliam dcfwiibic mulierem balbaro»(l£abam»pedibus diftort^m» muU
(ismanibusrpaI!idocoIorc>qu«poftea <x{^eJiceloquiinciperet» in pedesfcloiago 59^
crig(;rtt,Yulcuique exaibcfcenci eos coloi cs induccrec, quos amor vellcc, ab ^*
Ciquc (e duIciflTniiis verbisiliiciendtim (uifre»nifi (latim Dea qnzdamfan£la>
atque honeftaexfticiHer, quaeahericomprehcnfx veftcsabfcid^flTeCj vcncre -.7
libi patcfa£lo, qui tan:um tetorem ex fe emtitcbaCi ut fomnum (ibi ademe*
ric. Qu{e maximc cum ftiprad da Prodici f ibula confentiun\ Sed (1 quis
viam Vircucis, acque Vbliiptafis alircr vellet adumbrare^Pychagora? liccerain
cfiing^t, cujus defcriptio» atquc fignifxcacioincer Virgilaopuiculainvcni*
tur; ea aucem fic habec»
LittoTA Tythag9r€^ MfcrimiHefeEla bicorni^
JiHmanAvitd l}:ecicmfrdferrcvsde$Mr^
Namvia VirtHtis dextrnm fetit ardna caBem :
Difficilemtjue oditumprimHmJpeSantiim offert :
SedreqHiemfrshetfejfuin verticefHmmo.
MolU ofiendie iter via lata :fedHleima mets
Hrdcipitat captos^ volnitijHeper ardnafaxd.
QHiftjHts enim dnros cajks VirtHtis amore
Vtceriti iBeJtbi iaHdemtjHe^ decHsqne parabit :
jit ^ui defidiam^ iHXHmefHefeqHetHr inertem
DHmfHgit oppofltos incoHta mente labores^ .
Tnrptd inopfjHefimHl^ miftrabi/e tranfiget dVUm.
Idquenoninjuriadicitur ; nam volupcacesnihil tandemadcxtremumaffe*
runc , nifimarorem, panitentiam« acqucruborcm:concravircucesnon
foium nobis animum pacatum reddunt » eumque ingcnci lascicia complenc»
ftd ctiam apud alios nobisgloriam 1 acquc honorcm pariuor* Alciatus m
Fidei
Mt^
ka THEATHtBf ETHNICO^DOLOLATUCDU
F'Jd fjzfaolG Hoeorets p :ip:rsa rzStt icfin^t . Isora cococar». AU
Vxn Jtczi Dea.-s fifi^BK ^zzct6ezt . ddnde zd eamHoocceK i CBpi^
d«C'. Vrrcf cs Volopiaxn to spcasos Osasn cciocic^iit cz Vxrxx»e diib>
mssirjivass^esRsgicnfpalui^rrcqefBrcfcrchar.. qisr&^asfafiir
iaiiibfin:: loco feiicbv. Vinii:c:rq-!c peAns pfD ceici e Tiaebatar : Ii
C}usara Acger&nU Cmulacnzn: -fcbaw . ab aagoncos lcraniia ddz:
a ^M paroz: d'?::end vccc Agczor.I Dcam TocavcraDcaiiciqiB , abaco-
doappcI:a:afaiqood adagcndtii&han:iiiescxcirjrcf i ficiir& SuiniiiafD,i
ftiimiiando diftax , ic Horusi , ab bosczado « baboenioc. Pksardiasis
Problcmaabos hiijiii Dcx,Horu sdcm , miK^ajmdaodi (bfitaffl oadir ;
ca (ciliccc cau(a i qacd femf e: prcclaxf aliqaid fmi boccarenzr , nnmoaaffl-
qnc ccflandam. Scd ad Angcroaam rercrtamBr « qoam ab angorc tcci-
Utmmls» um diccbamus : tcI quod Pop. Roouroorbo « & angma • dicicoc prar.:>
MUfts, (o httic fftx yo?o l.bcrarus fuifle. Ac propccrea fonaflchojos CQ:!a.i
{k(z'', erac obi 2aram«qai & os regercciir. Macrobius I.b. i. Saronia!. er
Mafcr io refe; t , llmulacruffl ejus Dez orc obbgaco , arquc fieoaro io 2:1
V ' '■ . ^ . .
d
w
nitisiio.iir.arqucbornuslcribir.hancucamicactnciam . or inicihgcre-
TMf^ mus,celfg:onisarcananonc7u'ganda: qyodenam Noina isiftiruit , coof
Deamquamdamt Tacic^im di Aam , cokndam propofoic ^ namdivinis
rei caccrcnos oporrec.Icaque^£gypcii Silencii Dcum fncer pr«c>paa fui oa-
m!nal'un(venerari;eumHarpocracemvocaverunc , qacmGrzciSigsico-
^mfHT^ ncm d;curic« I lunc Apulcjus» & Marcianus iib. 1. rcdiinicum puerum 6«
*"' ciani,a joscomprcfrodigito faluca:i« qoafi lllcmium commoncrcr. %U
lentiiDcusincerdum ctlingebacurabfque^iift nfiafacic,pilco capuccon-
ceftumhabcns,lupinapelleinduttts « quaeocu^s , acqucauribusplDriinif
erac dlflinfta^uceointel^gererous» mulcavidenda,acqua audicndaifedlo*
qui nonicem : id pileoquidcm innuicur, qaodeft 1 bercaris fyniboluoii tft
fuperius dixinius. Dc iupo narracur, eum 1 qucm prior Ipfc vidccic » ma-
tnfntjh' rumredderci acpoftquamaliquidrapuerir, ica cacirum profugerci ut
Imamm ^e hifcere quidero audeac. P crfcam srborem Harpocraci dica vir iEgjpcus;
fljmfM. ^y^ j ^ jyj ^j \ioi\% frondes lingucfrudus aureni cordi fic quam fimilimus ;
^"■^ ^" perindc acque lingua , quodincordclacec, parcfaciar : fcd Id non anccaiJt
j^f|J* feciendum, quamdiligcns&diucuinacogiracioprxccflcrit^ Icaqaeteift-
tfMk. porc caccrciionmcdfocriseftvirtus; uc Minerva fignificavlr » cumCor-
Cfnif» i mcem a fediminc , quod eflec avis perquam loquax» ac garmla : mm
^^r^ prudcnd homfni , noneft in nugis ccropus conterendura, fcdin filcncio
r^M(f29» eftetiam» acque eciam confiderandum anceqiiam loquacur « quid de
%Mcpf rc loqui dcbear^ Quo forcaflc Minerrc qiucdam ftaioa# q^
crac
POLITICO.HISTORICUM. ift
entapQcIM^flrcnlos, rerpiciebac» qa« feciinduin Paaftniiin fn Meflfenicis
cornicemmaDUcofitinebat ; nempey quodvirpnidenslernioneminruainC^niMri/».
poccftatcm hi bere debeati Dtcamespedirejudicaverir>eun(\ cohibere^ auc?^^ ^^
cmictere poffit. Haflram edamMinerva,ucdiii>cenec,eamqueut Apuleius*'^*
lib^X^fcribirtquatfr; bracliiumquc accoilens « clypeum oftentar , idemquc
ci duos pueros addit • qni nudatis gladiis minitati omnibus vidcncur ; quo- inago tfo.
rumunuseftTerror,alterTimor; ouiquidem in bello doroinantur. Ica-a^
que Scarius l:b.vii. Thebaid» cum nogtcMartemiJovemiflumadbellum
interArgiVos&Thebanosexcftandam ,eumdidc (ecumPavorcm& Tcr«
mccm adfciviiTe ; quosita adumbrat.
hde mntm Mrd ccmitMm defleht P^ivorem
Qmadrmfedes dHie irejmtetjmeH ^dter mthehs
h!pn9tsre tttetuii nttitttmmfg ttvertere vemi»
jlptier: imttttmerattiom/hevocesyme mMtmqmt
Bt fmcies tjtueutttqme liitettenui emnim credi
jlmBer ^herr^cis Lymfhmr^ in cmrfihu ttrhes
Sigemittosfetes rmitstrmqmefmndeat i^ra^
Amt mmtarefolmm^ amt veteres defcenderejjhtm ;
Ah miferi vidiffefmtent s
psufanias dupliciter ab antiquiidercriptum Terrorem refcrt»nam fc iblc bk
Iliscis prioribus , eum in AgamctRnonisclypeoleoniscapicefuifleexpref-
fum, in Corjntbiis aucem, Pavorem n:uliebri hablcu»td tcrrorem quam ma«
ximcefKftom extitiflerefert , hancque imagtnem Corfncfafos Medex filiis Tifnof 3i*
dtdicade, a fe lapidibus obrocis ob pt rnicioia dona a Matre ad Creonris fil • ^ hmHtmt^
iiamallacfiifquceieritiumjUnfverfieqtTccjusdomuiattuIerunr. Timorem
quoq-, Lacedarmonii coluerunr,ut Plurardius IhCleomenc oflendir,fed eum
non (icur alios Demones vencrabanturjqnos ranquam noxios procul abeflfe
lcivitatc volebanr,ac hoc Reropub. maxime conrincri arbitrabantur» cum
fci!iceclcges,atque magiftratascimerentur.Iraquc Ephori flatim arque ma-
g ftraiumlnjiflTeQt.publica prarconisvocc edicebant>qucmadmodum Ariflo*
teles refcrr,ut omnrs bntbam abraderenrjcgrbosque parcrenr,ne ivG ad fup-
plicfumaliwuihiferendum adigercniur :idqifadirabanr«uradoIefcenresvcl rgrkfirth'
in rebusleviflRmis magifh:ariidiAbaudiencesefficercnt.Neqi veroillaapudrW#» •
intiquosanimifortftudo eftex!ftimata,cum quis iibi animum indnxlr.irfhil
umquam t hncre, tmo i llud vcrc hominis fortis argumcnnim ftatuebant , d
quis nc quid fc indigoom pateretm vehemenrer timerer ; huncq; magfs con-
cra hoftes fortem atque audaccm forc ducebanciqui legum cimorepcrcclle»
rctur>qaa qui nihil easformidarctinfami«q;cimorcmhomiocs»adqoidvfs
perperiendiifortiores rcddcrc» QuarcIegimasamidLacsidcmonioS|Ephtf«
ros Timoriafaceliu coofhuxiflc prore locum « uoi ipfi tribiinallabcbaiirt uc
X cfTcnc
%€% THEATROM ETHNICO.IDOLOLATRICIIM
cinmtcmrisiiMJorifoimuliM.EchixfortadcTtiU Hoftinus,lLQauv^
nimrarclpc)uCy€timP!ifoi«iB»MloceiDqiiefi^ ot
Laflanuui hlsi.rcfieffi i nrociiim«(iiveaii»ac it oon cipaffcfcac, mn parcc:
digniM profcdo fiif r,nc ibidem Laftancmc did^qoi fempcr Deoc uioc pic-
icnccr haberec«SedadMincnramrcvcrcaiiHir:qm&4iimhaftaniqiiacic.clf*
pcumqcM arcoK/ r» iiaa com comfcacnt q acm ilf i A^alciQi Gbro {s* acrnlNiftf
bclUcas mioas rcpraefencat^d fi eamdcm paaficam confidcrciiinieclTpeiiff»
qui ex cry ftallo crai,corpiisquc comm ab imivcfffia pcticalif protegqjbac, £•
gnificac»homiuis(apicntisanimiihocmorcall corpwecfic icftura , otcam
curarur,pcquecuftodiac, non utmentisademimpcdiact quomiimscCBncre
^^1"^'^ poflSr.Qiravcrocljrpciuipiurknumromnda fuBtfbriiuiiVmamriaalio mo*
'^'^' dotnreidum vidcaniuf ciim efFcftuflihqucmMinerva«ftabar)idooMartia«
nus Cape - la c ly peum , Mf oervar bracbio iBfcrtiHp fcabic dcoocar c « Miin*
dum, qni rotundos^ft, pcovidcnciarqjf,nonieiBcrCtaccafiftfcrri»qiiciBad«
MfMfva modum DemocfitaacEpicttffoeftvtium.HaftavcnshomiBcmpaudcatcm
^'^^ aliis criam cminus obcfic pofle oftendir ; aur canram.cdc priidcociar vim > ac
nillicitadunim»quodip(aaoapciieircc, camdamiorcrdam rannimicei-
ionere»ot ccrlos ipfbs concingar. Itsquc Claudianus Mincrvsr hafUm ra»
longam cft^cir , ut nubescranfirec. Ec Homcruslib, i • Odylll Miocrvam
fingtc, cuiu ad Tclcmacbum proficiTceretnrvOC de Uly flc pacrc snqnircrcr,
faoriatura, auracafibicalaria indttifTe (de quibus inMercuriodiximos) «1«
quxprxicrhaftamgcftadlc» ApiidCiccroBemlaii*deNac.Dcornm lcgi-
iur,unam et qnioque Minervisfde qu^bus meminirt alaroa pcdcs haboii&»
1 PaufaniasinArciciitCum funulac(uinMinenurcBmSphingCt.rupcriaspo»
ficumdefcribcrer^longamcihaftaminmanustfadir, dictcqac id xc&oib*
cacumcuaica calarifiiiflc :itcm ad pedes fuifie clypcum » ac<|iic ad iimii
fcaflam dracaaem ; nonnuUi noAuam addunt tex quo DcmofthcnisdiAe^
aiom fumpfir argumen tum ;.cum eiiim i clvibusAihenienfibus rclegacoi, IB
czniium proficMccrctttr,dtxifrc f cctur, Mincrvam p quat Arheniciiham erai
sucelaria Dea,tribus adroodtim belhiis dele Aaci r noAua (ciliceit ferpeoic,
_. acpopnlotnam inca Rcpub«piurimumpopuIttspoterac»Defcrpeme,ficiil
rT^^ deno£biad«cam>cumMinervBfuifte(acrum ^ quod Iit prudcnciae fynbo-
JJ^ ium» Quamobrera Romat ad pcdes magni Mtnervac fimuiacri crar ferpros
colle Aus in fptras ; fed capuc ad clypcum escfcrcbat , quem iUa ex brscftfo
iiifpenfiimgieAabat,quemadmodamScrTi(isilIumloiCumIib»ii«^neid.ViK«
gilii enarrans dick » ubi duoilli angues ^ qalLaocoontem una ciim filiis la-
teifcccnir^c , rcAa ad Minervat fanum comenderuatyfub pcdibusqueDcc,
\ ic fub cl)rpei orbe fe prorexeruocDe ralari cunica^cu. chorax crac fttprapo-
fituStHerodotusfcribit, Crarcoshunchabitumab Afris mulieribof , qua
f^TjfltradcmpIisi^ Bcquc uUam cfft dii&-
POLITlCaHISTCMLICUM/ tg$
reiirfiin.tnnqisodliar«iniiinfcatQ€eriorcftpeNicea; eiterforis Mtemtho*
rtci«6mbri«noneKan)rDicuiis,red excodo coaftiorjn minutt fegtnenra
concifotthoraceniezeaprinapelle confieere £ilebant;ttnile eum argi(jt
d-jri ^iJkyit Grmci appeilai«nt« «njusibne fioibrtc angoieulos apud^tr^
Grccoi condnebanc : Iq i^a iCgide caput Gorgonfs effingebant , quod ^^^
«rat Mcdarsrcap«r,angaibus crinitum; iingoamqne esfertaas: quod in-
cerduni in clyp eo iniculpebaiit , quem nonnulli cciam i£gida vocaruntj
nam Diodotusrefert,a Joveeumcaprse Amalrhes codo fiiiilc obduftiioi»
Minervsrque dono daniro. Se dfrequenttus pro spcide peftoris omamen-
tum (bmicur ; quod Hyginustib. i r. ab i£ga Solis miz nomen vulthabere, StsSdk
<|usr mulco candorecorporis prsBftabat, coiconrrarios puioricudmi horrt»^^
oilis afpedusexliftebat.qooTtcan^perterrici jfcderuor a Terra « oc ejus
cor^^us obfcuraret : quam Terra ipecu quodam celafle dici cnr io InfulaGre-
ta. Sfd,cttm Jupiicrbcllum concraTicaneiappararee»refponfum eftci, £
vincere veUec,uc ^gos pellecedus • 8c capicc Gorgoais bellum adminiftca-
tcr. IraquCf vi Aorta parca,celiqua i£gbs otTi , caprina pellcconre Aa ani«
ma doaa vit , & ftcllis figoracam memoris coinmcodavit i & poftcat quibus
iptcviccracce^his» Mioervr concefir, Vtrgiliusljb. ixs.iEoeidoi,lcaMi-
ner vs? arma defcribit t
^/EgtdMtfmt h^rrificdmy fMrhstd P^itMiiismrmm
Ctrtsiimfquiamitfirfentmm^Mir^^nffplikiimt
C^mntXBfim^Amgnts , fffsm^f in feliBrftUvd^
Gergtnm, deftOovertentem tnminm celb.
ProGorgoneautemMcdttfjteapuc tntciligitor; qo6d tnfpednm hominet
{nterficiaiat. Sed Athenariu fcriotc,in Libya apudNcmades quamdamful&
rchujttsnomfaisbelluam,qu«ovi, aut iiecunckim aliorum feniendam » vi-
ciilofimiUserat;faarcafflaturolo (rtaeratisrcter) alias belluas ad fe acce-
dencesenecabat;afpedkuetiamintcrficie(iar,fic|uandoab ocults quemdam
crrnem« qui eos tegebac , dimo videc : qood mllites quidam Maciani (unt
experti, quicurobelluamhanccapercvcllcnt, fpfi ab ea (imt InterfcAi»
ftarimacqueabeafuntconfpcfti. Scdincolascaptamslfebeftiam, adMa«
rittmmorcuam accttlecunCtejttsnacuranarrata;namipfi ejus capicndc ar-
tcm callebant. PdHseratfcamuttiplicibuscoloribusdiftinfta^ttcllOmam
mii(a,nemopoilecconjiccretCQJ«se(Iecanimanc.'s, & ramquam res aliqua
admiranda , in Hercttlis fano fitrepofita. Proclus Canhaginenfis fcriptla
ceftacnmreltquic» ucPattfaniasinCorinchiisrefert,io Afficxdeferclsbe-
fiias gigni mulcas mirabili fpecie , icque {nttfiraca , feros incer eas viros
&fceminasac virum fe R^mam iliinc deporuictim vidifte : conjicere tca-
qucfc» exillis£aemints iinam fuiife Medufiim , quas,cttm i foisgregibtts ll^Vi^,
aDcrcaast vcnificcadTritenidcmpaludem, cjusoccolasBuile iBokavir»
X 2 afque
2^4 THEATRUM £THNICO. IDOtOLATRlCUM
ufqac dam i Pcrfeo eft ocdTa. Adjotriccm ¥cro Pcrfco Minecvain faiilc^'
idcirco pffodtcuin » quod,qui ftagnum illud accolubcjiomines MioemB &•
^hrgim.Z c^i cr» nc» Diodocui » Gorgonu io Africa fseminat bellicoiiiEaias f oifle
' cradir» qu« i Pcrfco fiipccatar fncrctfeamm r^ina Mcdoia intetleAa : qood
fortafle rc veca fiiic geitum. Sed fabolia fertoc $ nt Apollodbnis Ub. it
narrariGorgonestresfuiflcfbrorcSf qnanmiMedaiaiolamorcalif eflec»
cctcrar, Eurjrale Sc Stiieao , immorcalct i iiiacapita ierpentibosobvolarai
dcncesruuminftar» aBneairaanus» aiasaureasfiiiflei quibos , cumfiiiflec
coliibicuni» volarcnt, cofqucin lapides mmafle» qnosconipexiflent ; Per-
feiimquci cis dormicncibusrepercis, caput Medo&abfddiire 9 qnod Mi-
ncrvxd(Hiotradidcric,iquamuItumineareeiIetadjacusi nam clypconi
ab ea eft mucuacus > ficnciMcrcuriomacconemacccperat; u!aria»acOr«
cigalcamyquxgeftanrerononafpcAaliiiemreddcliac: icem&|»ecam» io
quamfbcmidabJeilludcapuccoajecittdNymphtsquibofiiamfurofit, qos
i CjibusaltisGorgonamfororibusipii funcoftcn(x,ot oculumtacqueden-
tem ab co ablaca , cecaperarenr ; de his enim iegicur , eas ab ocni ipib fta-
cim anusf adas , unoquc crcs oculo» & dence uno prardicas, quibus viciflim
incec Cc uccbancur. Icaque alicubi iri Grarcia io Mincrvae fano Perf ei ibuu
vifebacur,uc Pau&niasrcferr,cui,tamq(iamin Afrtcam profedluco,Nyai*
phas quaedam galeamcapiriApt^bautfac pcdiinis calaria anneftebanr. Sed
de Gorgonibus magis vulgaca fabula habec ; Palcerriroarom crium foro*
rum » qux Govgoncsab Infulis, ubihabicabant^ica nominacis» funrappel*
lacar,McduramcarteiaspiiIcricudinc anteifle»quaeanreoscdam capillos ba-
bucrit. Qoarc ejus amore Neprunum capcum > cum ea in Mtnervs tcBi*
plo concubuific \ Deam vero ob id pisculum ind^natam , McdaCim , la-
rttiscjuscrinibusln ferpences converfis, maximedeformeni, acvifafer-
midabilem efrecifle j voluitIequeeuminlapidemvertl,qoi in eam ampUoi
ocnlosintendiflcc -, fed hujusmodi monftrum >cum obmarimum enciami
ouodorbiimporcabacdiutiusferrincquiretjd Perfeo » eorumqnos dat
fubfidiis fiiifle de medio fublacom, cujuscapurMinervaab imerfedort
atfs#rw donoha(>ucr{c, idque in clypeo» vel inrfaoracegeftaverir. Homcrnsi
fknMXt Qixfxk Minervam conrra Trojanos armari fiagic>esm fibi choracemindDift
fcribit , maziroo horrore circumdatam , cui Medufaccaputerat infixso^
inclufofquehabebatingentes animos, maximam fbrcicudinem, cmcdqiit
ininas : qux quidemfonc bellorum Deacpropria, qnaceidero eft qaoqac
Vifioria. Qnamobrem PauGiniasin Atricisfcnbit, Arhenienfes d Vifto*
riaminpeAoccunacumMcdufxcapiteiofculpCile; fcd Apud £ia?os ei-
demillam prope adcfle. Ha?c fapieotiae ac prudentiff vim oftendimc ; oam
luc vircuies,admiraliiltbu5 quibufdam ez ie operibus ediris, fhiporem m*
lucntibttsinjicjuntyquos vduci lazaadmkationc quadS ingend obr^cmet
rico-HiSTOiLictnff'^ a ^ v. : uf
i, quldquid^indemvolcJapetnc;eumaQi-
cxponac* Quarenon injorla honibile id Me*
dQcbancur«abiquemanicta,iitLuaacicu5Cautmc. ^
quidera/edauratisbullisdiftinfiumrquodnobilesmacrons (iiis manibos
conficicbanr > Decque cei tio quoque anno offercbanr. Sed hoc apud A«
clienienrcsufiirpabacQr,quorum Mioerva erac tncelariaDeat 'Sedpeplum
nrplutimumintellfgebacurldtndnmenrum» quod AtIienis|poft qaintnm
qucraqueanoam foienni caercmonia huic Dex dicabavt' \ 'licet Skiidas rcii«
bar, id nequaqnam veftimencumfui<Ic»fed cujafdam navis velQm,qu« ftacis
Des fcftis maxlma cum pompa adornabacur. Sed & vccerts peplum buic
Dcaeo£rerre(bIebanr,cumnuminiaiibi opemin maximo dtfcrimine con*
ftiruci coodliare vellenr» Icaquc^od Homerum Hecoba,Heieni fiiii va»
cirquecon(]tIiod*a*cumTrojano3iGrxcisiniramceniacompulibs vider» _
cxpreciofiifimis fuis veftibus » magnificeniiflifnum peplofii ^eligic , quod
comitibus fibi nobilifliaiisquibufque matronisadfcitis , ad Paludis rem-
plum ferrw'dq;curacDesrab AntenorisQxoreTheaooofFerendnm,qQam
unamrunc reipporis inrer Trojanas maxime vcnerabanrurromnefque ii-
muliDeaprecancur,ucfibipropitiaeftevclir. Qiiod VirgijiuaJib. i. iE- ■ ..>!
.ncid.optime expreflrtc cumrefertibpacietibu»cempliJuQoaisquodCar«
chagine exardtficabarur.eflTe dcpidum,ica dicens :
j9ii€redMitfmftMmH0M4qmMPABsdisibMnt
CrimihmlliddisfiiffiSifeplHm^HeferfiMt^
SHff/iciier tri^esiig tHH/ifeHerdfo/mis^
In hoc vero Miner vx pepto Athen^enfes acu Enceladum^ auc alium qciem-
cunqueexGigantibosptngebant , quem Mincrva inrerfecifle ferebacori
Sed 8c inrerdum aliquos max/me in bello forces,ac g!oria digniflimos expri-
roebanr. £nceladus.auremfuperiortcorporis'parre hominem referebar»
inferiorl anguem ; eademformafuifle prxdiri i Poccis narranturGigantcs Glgmuts.
ilii,quiccelin1)usbelluminfcnefttncauf].IraqueSHidasdeCammodoim-
pcrarore^ronium cnideiiflimo,ac cctcrrimo referr,eum fe Hcrculem, Jo-
Vfsfiliumvocarivoluide : quare fibi quandcque Leonis pcllcm induere , ^^*^^''
clavamque ftimerc in maniis^ quamulros bomincs ludcns inierficicbarrut-*'***^
queproDeispugnarevidererur, miferisillis crura anguium inftar diftor-
quenda curafTc , quo Gigances illos referrer ; acqueiraclava rocum^eorum
corpos confr^ifte. ApoIlodorns.Gtgantesrruciafpedu , capiUbtdhn- ^/^«ti/M
.mcrospromiflo,barbaadpeausprocenfa fiiifle fcrtbic. Parces eorumin- s^i^M^
feriores nobis innuunr,homines impios numinifq; concemptores nihil nnii^^^^ «^
quamreftumirhoneftHm/ juftQmqueprsrftarcfed aUa ommi potius. Ica-
X 5 quc
tU THEATMIM ETEINICO. roOLOCATRiCUM
qiienonti^iiriareipciiiibuctoinp«rMtariqiii le hoitaoaRoUereneqneiwt^
QccreftumscerinGedcrc, iiRiaItqiiehac»iliacrepAntopeKec. HiiMs-
. aervaaiomnitffecre^licitur^ nam (emperio.qpioranciar teiKbcii vcriia-
' uirynecuni^MmaculosfusfiimattQliunc» addiiJBiimilittdliiaien ioiaefr*
dam,qilodM8f»liacec;t]ai ad glorioiam*aererpAmqiie vitain coocendaat:
idque fignificacfahfidium , arque £iTor iile » qod Miner ra eos proieqoitari
quiruimopemlraploreat; quales fuiile narraonu pertcus • ocque Bclie-
rophon» quiaheademPccal(>equoa!acOfdpmitOi& ad eqiucaiidum a»
commodaio iiifidcns , Chtma^ram confccit* Qpaniobrein apud Goriii-
chioa »iit Paofaiiiasjn Corin thiis narmc p erat hgneom fiitiulacanniy facie n-
mcn»manibuSf acquepedibusmarmoreia exiftcncibaa» q[uamMfdetTafli
^^ Fixnatriccm vocabaot; eam cmm piimain cfledtcebant » qu« PegafinB
Fr«iM*' cbuumfrcnaflct» cumque Belicropliooti tradidiflec^ Promecbeuaeciaa
ifijv* cjuiHem opc fretnap cdum confceiulifi dicitnr ,. indcque ignicBi in tcmi
a(portaflefquototarcesmottal'busofiiendcric ; qua: & Mioer vat ideo at*
trtbouiicur Lquodhumaoumingeniumnovjuquocidie artes JDvenit , aaT-
queigniaminiftcriocxercct; ntm in eia duo func ncceflaria; qaomm
anom eft tnduftria , qiia qu:d f\t faciendum, cxcogiramus alreroiDei
ipfamopaa»ingcnfoiamexcogitacum»atqucdc(tgQacum ; priua MioeiTa
Wkk^m. figntficaturipoftetiusVala^no^ qoifuonomtneigocRi adnnibrat; ^
tnftrumento ad^oinniaferccooficienilaurimar; igniaenimfimiiJcale£tfifc
arque fpiendet \ quorura alcerum fi defit, nihil propemodumpeificipo>
teft. Sed tamen non omnia ars rxfequi vaict, quar ingeiiio excogiiau^ io-
ventaquefuerint ; eaenim» corpori ailigau j abeone Ucnm qttidemiiD-
gnem poteft recedcre , ne prsrftarc qnod /ic (iipra e}us viresa (cdii^eni-
um fiepe £ corporco habitacuio e voiar j &qualiber» difcurrtc» nanirei»-
qniBeciiim DciopericonnderanaieorumqaeexerapUmeme» & cogicauo-
nc concipis > quar tamcn opere ipfo repratfentare nulio padko po;eft. Ita-
qne &buiis cft fidum , Vuicanum nunquam Minervam uzorera duccrcFO-
tuifle » quamvia fummis vinbus ad cf us nupcias czpugnandAS eflec ufiifi Jo-
veprcfcrcim confedcnte. Scdtamenijtp^legsmoaeorum nmulacra liimil
ineodemcempio fuiftc repofia* Quod PUco infuo Atiancicoconfinaii,
dicens ambos Dcos cx arquo Achenanirollrbipratcflc ; ibi enimi^btem-
IfjirMMif pcftace ,nonfoIumlicrcrarumScudia»fedetiamc«tciaromnesartesdorL-c-
Mktervs cum. Ica quoquc dc Ncpcuno , atque Mincrva fcicnr » qiMs fimul Jopiicr
/^* eifiiem Achcnis prstcccrar» Iraquc Achenienfei in fuii oummis exiiDapai-
tcMinervflicapuc,ex alccracridencem, NepcuniinfigneiiiprimeI>am:hoQC
lLegemappellahanc,iIjamvcroCiviiemcognaminabant| iilu4 aiiudentn,
qnoileivicatcm pacificc * ac prudenter ,adminiftrare oporteac» qnod quidoi
eciani pci vatli in cdibas opus cft fiiAo.Quarad>rcffl.in «rblum ac domoram
fociis
V,
poLrnco:HisTOMCu»t ; iir?
^rtli MiocrTS dBgieai oltmexprimebant • fcdMMrtemiarslHai ^^^j^ffg^i
efiingebaDt , hoc innuenteSfbellum quoade|usfiertpoflit, JDobisprope^,jf^ ^
krenos deberc,EademntbaeItomaiiicattamfna,qii«rebtiiiioitts ptz^fortm.
cfic exiftimai^nt>al civkatc in fuburbana abkgabatli t ut deBcUona at Mar-
fc leithur«Sedcameirhkcemplumcttamiocra bochdria4icitnrhtfbnifle,ubi^
pacincum nnmenrfit babimftiyac Qa!rintts nancopatus» Dcco mox dicamt
cumal.quade Vttldanodiflcrucnfe^equoapadEiifcbittminlibro dc pur-'
paracione E vangelicaicgt tur , enm ignis Ticrutem tSc appcUarum^ iif for«
ma hominis ei nmulacram conftitiuuniy iacofiit capitc piiciis eflcc cflcro-
leus,coekftts5ymbolumVolarionla,«b»intbgrcSinccrasqocignisinvcni«
cnr. NamquicccBlointerrasdclapfascftjCammateriahac-inipara ilatar«
lmpuras& ipfteft. ValcaQUs autcm Claudusdicttur» qaodhxc apudnos
flammaclaudicare vldeacur vnanf furfimi nonrcAetcndir» ftd crcnuiia hac, MMMik
illac fc commoiat : hoc accidicicum non fic para,ledcrafla cum hac materia
cominifta , iquaimpcdituryqqoininus redka adfiipcriocemlocamconten^
dat. ALxaiKler Ncapolicanus in libris Genialibus fcribic (quod«]oid«m
cumarbitror ab Herodotofuifle muciutum, Ucct in aliqulbua ab cpdiflc*
rat )ini£^ptoVulcani ftacuamiuifle manibus mureltDContincntis, cnnique
idco ica cffi Aumi quod vulgo fic credicum. Vulcanum t qucmdam mtxH vkifsmMi
roummuriumnamernm#contra Arabcsimmififle, qox iEgypcnmingeniirirrr^*
cxercituiiov^rcranc : qaacxrcdomumingrcdi^compuKbs. Sedcamdcni^'''*
rem Herodocus ica narfiic. Seton idem Vplcani Sacerdos>ac i£gypti Rcx »
cummilicibus fere dcfticucrctur \ iiam nubqam corum uflam racioncm ha-
buerar » a Senacheribo Arabnm regc maximoexercicuimparatus oflenfusf
in fumma reriim omnitim difficolcatc animum dcfponderac. Sedmaximo
iHGerorcaiFcfhiSiprope Vuicanifimulacrumfomnam ccpic; ubiin fomnis
cft ei Deus vifas ^ qui eum bono animo efle jabcrer, & ur parvam iUam ma-
sium , quam fecum baberet. armarec,pnecepic ; mm fc ci Ibppccias mtflii* ^^f^^
rumpoilicebatur* IiaoueKcx evfgilansyCxiguas quasdam coptas^itpotait,^^^''^
tnftruxf r : quibos hoicibusobviam proccflir.ac calbra contracos cft meu^^'^'*
Ctts^ Scdno^fttinArabum caftra » innumersB murium curms irrucrani*
^ui ^arcuum chordis, dypcomro loria,& carceris belltcis inftrumcntis, quac
excorioconftam»corro(is,coseXiFgypco concicatiffim^ fugcre compuTc*
runr. Icaqucin VulcanicemptoSeconiscfligicsvifcbatur , manu mnrcm
contincncfs : & hnjufmodi Epigramma legebatur ; A me pictas difcatur»
& Reijgio. Exhacrc Arabcsfonccancumin murcsodium concepcrunt,
uc eos poftca femper ad necem qusfierint ; quemadmodum Plutarcbua
dceis, dei£chiopis, acPerfiiromMagisrefefc ; quidicebanr, fonitum
illum » quem hujusmodibcftiokerodcndo cdcrent» maxime Diis eflc mo*
Jcftum. Ncquc uUsbqaantttA mc icgjflc Bfminciim^xftat apudfcripcorct
caiio^
Ut THEATRUM ETHKT CO i IDOU>LATRICIX&t
rtiio t coc iwsaiii Aa aiiiqiifn imiDiffio Vulcano tdHmezam^ Sednam ak
fardc fonaSc pto co ccmporiSf ac ibli ficeius capi pofleu Nani PLniQs bk.
X« <fc aittsiiinuirciipdicacc fcsibcns , pso vcnaim coian CcdcaciliBS adfcri-
btc : iraqac bjrcmc noa anplius cxilafit» iiludqneiaicrt qnbaammodoflb
aulucado scpcouoccidat i oam ncc cxaninies repcriaotttrjicque ell . cd
morcm bycmcagro e^udcLic FabuU, quse dc Vuicano fennmryfaor nol-
cipliccsj ccqacnobis psircUra argunienafappcdascpoiranc» ▼ariecBsi
cffingcndjtf; ScdfUC aborcucjttstacptamos^cxjijiioiieiisciudtcifttr^ipai
camcmnadmodttrodcfoisaicniccciicrec, ccceloprxcMcemdcdir. cfciii
Lcmnumi qa«clt i£g«iinfuia, cecidicf cxcaloqne diffra&a obiaclsc-
dtts cft eilcftas. QuodPhyliaforerprecaacurdefaimfne,qiK>d cft igci-
ciuvapor ;hoccxiniimaaerispaicc» maximcomni&m crrafla, acdenlaJ
i cercai cad:c : acrem aacem Juno adumbrar» Vulcanus , fam gcsoto
€ml$tT9ji' 0a(|iefteAus » io|uiizquc a maiscacccptxmenioF • i>ceamalc;7cerer.i-,
^' aacinc f-Iecculiproiibidinenocerc^ prohiberetj prooc Su daa cx Piiidar^s
ti EpichiCcnorcferCfautaKam kdcmeidonomidiTmquaiUa comrecoiV
caflcc, iraadhjenc^ucexrurgereoequirer,necc«i cum opcu(a, fesbilbe^
cricjrcvaiuerir. IcaqueDii lummiiprcc busa VuVano conrenderon?|DCi
iocGclum afbcndcna» macrcm v*cculisim?,aiearcitic;orciniexc«s,exblTe*
sec rfedilic > qui cocum nemioi /e credcrer 5 iilacfeconfeenfuri.iDnc-
gavir: tandcmuni fiachiofidcns trufc ama:rccrqucl:bernvic« Id PaQlanitf
yuleAnm eciam m Aiticis confirmar,kiibcns, Athenis Bachi cfti^^icm ceinf 1 Vulo-
md€Mmi^ Rum in catlum fecum ad macrcm fol?cndam reducencis \ Sc In LacoDfcii.i-
mtm. pud Lacedxraones in MinecvaccemplocfTe Vulcanum. matiis vincu!i fci-
vcnrem. Idcm eciam in vafta YpcSuacaexfiftenf efHngicur.qnt una cuicCf-
clopibus ad caminum adftac ; ubi ex fcrro variaoperafabiKar: nam Di^i
quotief€umquearmisiodiguiiIenc,quibusfpfi , vel arquiseiscarusfuiiTcc
ofuruis Vulcanum ad:bant i quemadmodum dc Theride narratur, qur ir-
ma pro Acb*lle fil.oabeoctticiendacuravir. Iraisfuic in Cypfeliarcm-
fcnlpcur^ui Paufam^isinEliacisprioribuireferr ,dicens, eum • quiTheriJi
arma prrberct , claudum fwSc » cui quidam cum K>rcfpibus re:roj;i-
ftabat. Vcnus qucquc ab eodem arma pro iftnea fitio lijibuifiefiri^rcr.
Poctr , cum qu:df iam magno cum artificio confcAum , ac ^ffibrcti'
Ctum defcnbere volunc , id i Vulcano fabricatum dicunr. QuzDztiu
ctDnesquamvisfabulofr , optimeitsaccommodari po/Tunc , qoedceo
juxta hiftoriam Suidas narrac ; eumfciliccciniEgypto regnafTe ; ibiqc:
numinislocohabirum, quoddubia.qusriureligiooeincidercnr, cunnun
Prr^qnk optimc diflblvercc > cumdem admodum bellicofttcn fuifle. Iraqucci
f9mmn- vulncrc in prziio riifccpto 1 claudus eft cfteflut : illum ctfam primcm
jmfiu cxfticiftc > qui femim ad aiim bcUica atque roftica iaftnimeoc3 co'>
hCCB-
POLITICO.HISTORICUM. 169
conficrenda adhlberet. A Poccis prxterea Vulcanos tradicyr , Veneiem
uxorem in adultccio cum Marte deprebenfam retl fubttlfflfima impIicafTe;
idemque vim Minervas intulille , (cd fruftra ; plurimaquealta de eo ferun»
rur^qus, cumad cjus fmaginemadumbrandam minus facere videantur,
a me conrufco prxtermitcuntur. Isdiciturclaudusfuifle, niger» turpis> ^/p4em .
fuligipe inquinatus, qualesfabriferrariifbleot eile : quareeftita effingen- «^«»
dus, Nonnullieumnudumdepingum : aliipannofum, & laceris vcfti^
bus femi indutum exprimunt » pileumqne capici imponunt. Apud Hero-
dotiinl legitur • Memphis quz eft i£gypti ucbs 9 Vulcani (imulacrum (imile
cfleplataicisDiis,ncac Phocnicibusdi^iStquosilliinnaviumproris fcrre
folebant » formamque Pygmaeorum referebant. Vulcanum ergo (ic effi-
iftum Cambyfem Regem,qum in ejusfanum cflTet ingreffusvebemenrer ir-
rifi(Ie« Hulc etiam ab i£gyptr's l.eoncs dicatos fuiflerefert Elianus : funt^^f^^ A?
cnimnatH^aeigneas: indequefitt utproptermaxtmum, quem intra pedus ^''' ^'*
Mrdorem inclufum habent : vefaemencer ignem reformi(ienr« Alexander ^*^^*
Neapoiitanus fcribir, Romc canes Vulcaoi templuro cuftodifle 9 qui nun- ^^^
quam iatrarcnc , niH qui eo animo illuc ingreflus eflet 1 ut aiiquid inde furri- fnfio^„^
perec. In ^rna eciam canes in ej pfdcm cemplo ae luco cuft odes eranc ap-
pofltl. Yi^ores quia etian> (poliatis hoftium cadaveribus • ac in acervum
icutTsft aliifque armis colleftis, & poftea incenlis. Vulcacio facrificiom of«
ferrtfolebanr: Quemadmodum Vir^liuslib^iDUiCneidos: Evandrum in«
ducit • qui id fe fecifle dicat, cum viftor fuit Prxnefte fub ipfa. Quod Ser- ,
y ios vult ex Hiftoria ft.omanorum , efle defuroptum , ubi legicur , Tarqui*
oiumPriicumdeviiftisSabinis» omnia eorum arma in Vulcani honorem
combuflille,extero(quee]bstemplum efle feqducos. Icaquein more erat
poficum > utquidquidin Vulcanifacrificiisbblatumeffaiflaromistradere-',
tur, Sacrificiumetiamapud Veteresftiir>quod vocabacur Protcrvia ; fn
eomoserat^ flctiti rcferr Macrobitis t ut i\ quid ex epulis fuperfuifler,
igne conrumerctun Hinc Catonis jocus eft ; nam Alb:dium quemdam ,
qQifuabonacomedifler,d(noviflimedomumiquac eireliquaeraty inccn-
dioperdidiflet,Proterv)amfecifledicebat ; qiiodcomefle, nonpotuerit,
Id combufliflc« Eft in fabulis Venercm & Vulcanum con juges fuifle:nam y^nt ^
rerum ortus, qui Vencre abumbracur» abfque.calorc cffici nequic : calorem ^'f^*»
aurem Vulcanusopcim^repraffentat.Haceademracione Vcccresfinxerunt^**^**"*
Marcem cum Venere concubuifle^eum pro Solis arftucapientes : licet Ari- ^^ ^^^^
ftotelesid eo refpicere veIit,qu(Mli)omine5 bellicofl valde (int adVenerem finnt. .-.
proclives: Qnare Acicani Hifpana gensflmulacrum Martfs.ucMacrobiua
lib.i.Saturn.referr » radiisornatumf Solia inftar maximareligtone cole*
banc. £t certe ratio naturalis exigir ; ut idem fubiicit , ut Di;,caIoris coe-
lcftisarcaccsiaigta nominibtts 1 quamreifubftantiaqae divcrfi fint : Fer.
V , vorcQi
lyo THEATHUM ETHNICO-IDOLOLATRICHM
Yorcm enim quo animus esccandefcic excitaturq; aiias ad iram, alias ad virto^
^^* tcs» nonniioqua ad cemporalis furoris exceffum,per quas rcs cciani bclla na*
rcumur» Martc cogoominaTCiunryquembeliiDcum cflcdixerunt,qocmad-
modumethmMiocrvamiquatficot abrqueniatrenarae(Icfingitur>ita &illt
lflMgo6i, abfquc patre : nam in fabulishabetur, Junoncm cum Jovi inviderct , qood
^* filiamabrqucrcpcperifIet,fpramquoq; (in^illiusopcra fi|M..mcdc;cvo:Qif^
ic;alil dicunt^floribttsquibufdam u(am,quosciFlora oftcndcric,utOvidiaf
referc;aliialitcr dcrefabuIantur.Ea e:go gavida cffc£ta»Martcni tnTii.a-
cia pcperir . nbi popu*us ell admodum fcroz,arquc bclltcofas: cz noo difci-
^^ mus,bcllaplerumq; nafcicx CQpidicaicrcgoorDm«ac dt virui omiquas Jano
(ignificar^ Mars cft ab antiqu's efliftus fcrox,rruci afpc Au,armaciiSjinans
haftnmatq; fl^gcIIuu9gefta;is:eumqueinfcrdQmcquo,tnterduni curiuiin>
jtdanh pcfuerunr, Homerus ejuscurrum i duobuscquis trahi diciiiquorumunos
^P» Terror»aliu^Timorappcllctur»AUbi]demQoocqooscosva!cel!c,rcdcomi*
tcs^^quibus etiAmlmpetum»Furoretac Violcnriam adtungii :quod Statiusiib.
fjiw Msr- VII. Thcba{dJmitatur,curoMa ceminducir^aJdiflidiainduosfracrcsEteo-
^Jf' clem>acPotyatcem/crcnda,proflc fccntcmipoftcaquamcjiuarmadcfcripiit
f(l^f^ (hzc funr galca, qux arderr» ac fulmen ci coni !oco effixcim cflc vidcbauir;
thcrax aurat js, ac rerribilibus & formidandis monnris refcrros» cljpcus ia-
tc fangiiinea fu*gens)<:um circumftaredicitFurorcm,&Iram;equorum bs-
oa Tc! roi em modera h Famaixi on^nes prjtccdv rc^ram vcri quam £ilfi qoo-
ciam:naiTieaexlevi inrerdum rumorcoriiur.quodpaularimcrcfccns omnii
dcmumlocacoplcr.Homcrusea iij v snunciam vocat.VcceresIunceaani
Deam hib^erunr.mulieremq; eflinxcru:* r.panno quodam adntiodum fabci-
liinduram, &fnbcindlam, qnxtubaminflarisvclocircrhaciillacdifcvrtre
videretur : aliat cfam ci addtderunc .* Scd prxft3r»ut ai t ficiofiflunaoicjiii
ilcfcriprionem exVfrg Fiolib. iv. iFncid.peramuf:ea fic habet ;
Monfirum horreninm > ingtns cni, q^fotfnni corforeflmw04t^
Tbt vigiles ocnli^ ntter { miratile diEln )
TotUngnd^ totidemorMfinant ^ toi fnrririt imres.
NoQe votiU cesli medio^ terrd^ne per nmfram
Stridens nec dnlci declinat Inminafimno^
Lnce fidet cnfios nntfitmmi cnlmine telii
Turribns nnt altis. (gmagnas territat nrbe^:
Tamfitiijfraviqne tenaXi qnamnnnciaveri.
T nmnim Harc no.i'o?umtrifti«i,(isd et am fnterdumfauftanuncsaaflfert : idco Jopt
¥^ ccinFamam. fcccruot: malamillam atisnfgns effirxcronti(jiixtailiodCUu-
d-ani contra A!arfcum;
Fdma^me nigrantes fi^ccinHa fovoribns alas^
£af alasahqui Vctpcrtil ionis fimilcs cffiv iunr.Fama ergo Matcff carrom srf*
^^^..^ j:.;*..| • i^m [j^ellonun ioitio piura cffiitiont homioef yquam pofica ira
clTc
POLITICO.HlSTOlLiaiM; vii
cfCc dcprehendinr^Hsc utriafque partis animos acdentiflSma ira fncendit ; i'^^*
qux p\ct\xtti(\i\c in bello domiharur. Ira autem eft omnium an?mi perturba-
tionum.ut mquit Sehcca , vehementiflSma ; nam non fofum rationem de
fua Ccdc dccurbat|fed etiaro Cmpc corpus ipfum magnopere imurar : ut enim
ideni Scncca,ac Ovidlus tcftantur,iratoruni faciesinflarur , igncfcit , ocult
ardenr. Itaque f ratus ita fe terribilem ofkntat in terdum , ut non minotem
terrorem iniiciatfitque Medufae facies« Hominem fratum defignavi : eo
qttod nuilam aoud reteres trc imaginem repererim^ur^ fl quis eam depingcr
te velit,ex irati effigte excmptar deiumerepoflir* Furor efiam efl ira quam Bsnr»
maximcincenfa. Eum vereres vulru terribifi, ac/anpuine confperfo effin«
gebantiqui fapra thoraces,cI/peos,gaIeas,gladios,afiaque arma fedens fre-
inat»revinftus poft rerga carehfs: Ita enim cum Virgilius f ib j«i£neidos de«
rcribit,vultq;ef{einrraJanitemplumJcoocIufum.Eumdemvinculisexfolu«
tum Petronius Arbiterftcum beilum Cfvile defcriberer, effinxfr» Sed , ut ad
Marcero revettamurynonnulllejus currui quaruor equosatligarunr , qui na«
ribusigncmfpirarent. Ifidotusrefert^Martemqua&doq; pe^ore nudo de«
piftum ; quicumqi enim inprxliiim ingredirur,eo animo debet efle, ur ad«
verfo pcdirore fortlter fe omnibus perlculis opponar^ Apud Herodorum ie-
gitur,Scythas^licer plorimosDeos colerent>nemfni tamen templum^aram»
aur ftatuam dedicafte, pratterouam Marri : fcd omnibus eodem ritu facrifi«
cafTe : qui cum fir valde mirabilis,m,ihi rcferendus viderur. £rat aurem hu-
jusmodi : ViAimaprioiibns pedibus vin6la,in medio ponebatur : Sacerdof
poneeamiocapitepercutiebat : quahumiprocumbeme, {pfccjusDcIno-
men invocabat^cui eam iramolaret : poftea laqnetim ejus collo iniiciebar ,
3uem baculo quodam inrorquens , tandem eam fuflfbcabar. Ea autem corio
enudatam, acinfruftaconcifam, igniex ejufHem oflSbus Incenfo fubii«
ciebarfnamScythsmaximalgnorumpenQnalaboranr) carnes autem in-
teidum in feberesf inrerdum Sc in bellujt immolata: yentriculum conii-
ciebat. Iraque eadem vi^'niaez fe in fe ipfa coqucbatur« Saccrdos hoc
peraAo facrlncium Deo, cui conftitueratfoffcrebar. Inret Viftimas autem
primariaeratequus» quemMartipraefcrtimfihmolabanr. Ejusrcmplum^ .
qu ^'d fsc '^ ;>'uviis motaqoe reglonis temperie deftruebatur,quotannis rcfi- .^^
cicSanr hoc pz€to ; omnesfimul maximam farmcnrorum copiam ia unum
condiicebanr,ex qu bus ftruemquadratafotmacon6ciebant,quxextribus
laiCL ibus alta erat ; fed retiquum ita demiflum,ur ex co coromoa^ afcendf ad
medfum pofTct^ubi acinacis erar, id Vetam Martis fimulacrum arbitraban- tafgo ^si
tur,quem prac cxterls Diis religiofifEmo cultu profequebantur.ArabiaB Pe* ^
tr<r£inco1»,urSuidasrefert,Martisfimulacrttm fic effingebant: lapidem
nigrum, quadratUtquatuorpedesaIrum,Iarum duosdedoiabanr» outlaalia
Jgura cxprefTas hanc Maruscffii^tem venerabiciir.Statius tib.vi|.ThebaId.
Palattum aedefquc Matus apud Thraces finxit,atqaeita defcripiit :
tU THEATRUM ETHNICO. roOLOLATRlCU&t
qiienonti^iiria(eipciiiibuctoinp«raiikar,qiii le hiiilio anoUcre neqnenar»
Qctxeftumicer incedcre • fei xiliqiie haciiliacrepantopeKet. His Mi-
. acrvaaiomniitfetse^lfcituc» nam (emperin^pioraDriar ceiiebris vcriia-
lur 9 ncc umqaazmciilos (urfiim accoliun t » ad diiiBiim ilind lumen iocnea-
chim^ qiftKlfafne(ncec;t]ai ad gIorioiam*cccrnAmqjie v>cam concendonc:
idque ugnificariiihfidium i acque£iTorilIe »^06 MincrTa eos profeqnicur»
quirutmopcmimploreac; qoales fuiile narrancoc perieus • atque Beile-
rophon» quiaheadeinPcgaioequo.aIatOfdpmicoa& ad equitaiMlum tc^
commodaco iniidcns , Cnmmam ccmfccit. QuainobremapiidConn-
chios»m Panfaiiia£inCorinchiisnan»r» crac hgnenmiimuiacanm,facicca«
mcntinaciibnSf atquepcdibusmarmoreis exiftcncibns» quamMinciTaia
Fixnacficcm vocabaot; eam emm pcimain efledicebant » quas Pcgafuin
^^ cbuoaifrainaflcc» eumque Bellcropnonci cradidiilet^ Prometbeosetiaai
viM. cjufHcm opc fretns» ccium conrceniitfi dicitnr « jndcque ignbn in tccrai
t(poVcafle»qttocotarcesmoccalrbusofteiidccir; qua:& Minervs ideo ac*
tribnuiicuc LquodhumanumingeniumnovjU4}uocich'earces^veiiiCi asT-
qneignisminiftcrioexcrccc; nam in cis duo func neceflaria; quorom
nnnm eft induftria , qua quid fit faciendum, cxcogiramusalrerumeil
ipfumopas»ingeiiJoj[atnexcogicacumiacqiic<ic(tgnacum; prius Minem
fU^4ff«f. flgnificatur»poftetittsVaIa^no« qoi fuo nomtne ignem adumbrat ; qiio
tnftrumenco ad'Othniaferecooficien<lanrimttr; ignisenimfimaicalcfacib
arque fpiendcr \ quorura alceriim fi defic» nihil propemodumpeificipo-
teft* Sed camcn non oronia ars exfcqui vaicc, quai ingenio cxcogicaca, in-
ventaquefuecinc ; eaenimi corpoci alligata , abeone lacnm quidcmuo*
gncm poceft reccdere , ne pracftare quod fic (iipfa ejusviresa icdingeni-
umCcpedcorporcohabicacuioevolaCj &qualibeC|dircurrtr» nacurc>ar-
qnJBectnmDcioperaconfideransieorttmqaecxcrapIamente» & cogicacio*
nc concipis » quai camcn opere ipfo reprnlencare nullo padko po;eft. Ita-
^ne &bulis eft fidum » Vulcanum luinquam Minervamuxorein ducerepo*
tttiflc > quamvis fummis y iribus ad ej us nupciai expugnand js eflec ufiiSi Jo-
vcprcrercini confedcnte. ScdtamcniatpclegimQscorum fimulacra iimui
ineodem cemplo futftc repofia* Quod PUco in fuo Aiiancico coniiriBar»
dicens ambos Dcos ex arquo AchensnimUrbipraicflc ; ibi enimiilacem-
Stftmm pcftace , non folum licrciarumScudia^fed cciamcxceisromnesarcesdcvi.c-
Mmervs cunc, Ita quoquc dc Ncpr uno , acque Mincrva feicur i quoa (imul Jupiccr
fi'^* eifdem Achcnis praeteccrac, Iraque Achem^enfciin fuisnummis exunapac-
te Minervascapuc, ex alrera rrideacem, Nepcuni infigne inprimebant: hcnc
RcgcmappeilahanCyiliamvcroCiTiiemcognaminabanCi illud alludcmcii
quodctvicaiem pacKice » ac prudentcr,admtnTftrareoporccar» quod quidcia
eciam priTacii in cdibni optts eft faAo.Quamobremin nrblum ac domurum
poccis
POUTICO.HISTOKICUM. I7J
JMorsar^matAfedit^iiUorHmfQlHsin^is ' "
Sdngnis. £g iHce/tfis, tfni raptns ab HrbibHSy igtsis: '
TerrammexHviac'trcHmy(ifaJHgiatemfU ,
Caftainfignibautge^teSyCalatdeJHeferro '
FrMgmiH4fortarHm,bettatricefjHecarina.
J^tvacHicHrrHs iprotri^a^HecHrribHSora.
Potneetiamf GemitHfyHeaJeo,Pisomnis,^omne
. yklnHs Hbiqne ifjnm ^fednon H/^Ham ore remijfbi
Cernereerdt. /
Pturanias in Laconicis LaccclaenioJQios.referr , Mart^s ftatuam vinculis ipi'
l^lexamapudrerctiouiffc^cxiftimahtesreeopadotiellorum Deumapnd fc
femper recjfnturos^cnjus prxdjio dehoftibiisnumqiiam non viclorifmre-
Esrtarcnt. Quod apud inulras quoqv naciones ei*at untainm : Narn Romant ^
guncur qttxdan^nmulacra vinxi{Tc»eorum prascipueDeorum,fab quoruth
tutela urbserar : nam exinfinito propcmodu Deorum namero » quosanti*
qui venerabantur»quxlibet urbs uoum,dub5 ve Hbi pcculiarcs religcbar,Tu-
(elareinuncupatos,quosvei.hoftesipn oflrenderereformidarent; Icaq; cum
srbemaItquamob{iaioneprcmerenc,DeosTutelarcsevocabanc> ac ad (c
conceptis i facerdote vcrbis-traduccbaot » hoc padlo ofteodences fe Dils,
urbe illam cmaatibus noUe bellum infcrrc • Quare Romani Dei fux urbis
cuftodis nomen ignorari voIuerunr,ne fc.ab hoftibus evocatus » utbem de«
fererer^Quamobrcm cum Virgilius iib.i.Georg. VeftamTiberis » ac Romas
fuftodemnominatyServiusidpocticcdiAum cflecavetincqueexiftimandti
pffedicicyid veretu:elarefuifle urbis Romanas numen : nam rcligione in«
qui(»idprohib tum faiftcinccuiquammanifeftarctur^Tribunumq} quenvk
dam rupplicioafFeAu,qui)dcfFerreaufuseftet. SedneforteTutelarcsevo*
cati«recederenr,eosvin&osconrinebant*, Qu^madmodum Q«^Curtius de
Tyriisnatrac,qui ApolIiaisiimulacrum> primariiurbis numinis » ad Her-
culfs aram catenis aureis relrgarunr ; nam fub Herculis tutela eorum erat cl-
vit^as; ut»fl forte is fugam molircrufiab Hcrcule retinercturjcum enim AIc-
zinder Magnus urbem obndtone cinxnfTctsiscuidam civi in fomnis fugam Vfll^rid
adornarefuerat vifus. Huicrciilludconfentirevidcturi quodapud Arhe-^^^
nicnfcs vffcbatur;namij. ut Paufaniasin Articisrefcrr^ cam finealishabe-
baot,nefcilicetdfeavolarct, Harc« (icuc Hcliodorusinquit» dextcra ma-
lum punicum^finiftra Galeam.continebat. ft.omani aukem ut libenrius fec§
petmaneret, ei fedcs apudCapitoIium injovis Opt.Maz. tcmplo conftitue •
runt, quemadmodumLiviusfcrfbit>eotemporc I quo Hieron , Sicilia?
Rex » poft Cannenfem pugnam » ad eos Vi£loriam auream» una ciim aliis
quibufdam donomifcrai iquaBquidemilliomnia repudiaverunr » Vi6toria
0xcepca,qua apud fe boni ominiscaafarccinuerunt.Hscabantiquls,ut ptu- ^^^
uiDum alata, volaos^ virginispttlcracfpedem prxferens » alteramanu lau- ^fy^
y I ream,
I7Z THEATROM ETHNICO- tDOLOLATRIGUM
UmiMd ^ferrdtis imcumlufft teSa columnis.
LddituridverfumPhcebiiuidr^iffd^uefciUm
Lux timet, (f durus contrifidifiderdfulgor :
DigMd loco Statio^ PrimisfkUt impetus nmeus
EForiiMs.cdcum^ueNeptStird^ueruhutes
ExdMgHescjuemetus : occultitfueenJlbitsdfidMt
InfiSdgemiMumqueteMeMsdifcordidferrMm.
Difcordiam vcccresinrer OeosDumcffabaDr , quos noti fpe bonl iHctijQf
conrequendiifed mali ivercendi colerent : Nam ubicobque ea tanram cfTcr,
Uunufi' indcceDrinuopax,qiiief, omnisquecraDquilKcaseffugabatur. £amidco
muUirum Jopirer h ccclo cxpultOe dic< tur. Hacc ad Peici ac Tliecidis nilprias , quo
' omncs Dii , Dcacquc convencrant nonyocata % caoCQm injignarion^ coo»
cepidefingtcurtucpomumtneorum medittmpcojeceritf unde poftcama*
jgna inrcr Deos diffidia > ac Tro jos dcmum cxiciiim.eft pfofeAum. * Eam io
snorem Furis fqrmaTit anttquiras > qualem Virgiliua Iib« VI, deftripCtific
dicens:
^•EtDifcordiddemeMS
yipereum crinem vittis innexd cruentis^
Ariftidesin ouadamadR.hodienrcsoratiphe eamdicft ifle fbpino capicc^
labrisIivencibus.ocultsftrabis^utridis^unicfaAiSyla^rjlnurubiodeflocd-
tibuSf man>businconcinencibus, mobilibusqucj gladiom inrus ad pcdus
ferentcmitenuibus, &obliquisinnixamcruribus&pedibus ; caligtnctr
tenebris ceu reci circuroTolucum. Pauianias in Eliacis prioribus tn CjpkU
arca A jacem atque Hc6torcm infculpros fcribit>qu! inter ft Difirordia prac»
fente» pugnarcnt ; hancque defbrmiffimx mulicris fpeciem ptat fe ttili0&
Necaliuddeead'xit;nccexplicari quopadoeam CaliphonSiamius indc
exemplo dcfttmpco^inEphenDxDianxtcmplodcpinxcrit» obi &BeIluin
longe a Grarcorum navibus cxprenit> uc idcm codeni in loco teftacur^ Scd
eamomnium opcIme,aceicgantTfli(nc Perroniusiraadumbravlt;
iMtemuere eubd : acfiijfo Difiordia criue ,
Extulit ddfuperosfiygium caput, hujui iu ore
CoMcretMsJdMgMiSi contufdque lumind fiebdut.
StabantiratifcabrarMbtgiMe dentes,
Tabo /ing$$u flMeMStobfeJJa draconibMs ora^
JitqMc iMter toto )ac eratampeElore vefiem^
SdugMiMedtreiuuldm tjudtiebat iampada dextra^
SedadMartisdomnsdcfcript'oncm cxStaiio defumptamreyCrtaiiiiir
iMMMmerisJhepit aula MiMis : trifiiffmdVirtMs
&ac medio, Idiuf^ue Furor, vttltuquecrueui^
POUTICO.HISTOKICIIM. I7J
MorsarmaUfidit^bfUormmfQlksin^is
SdngHis £g iitce/tfist tfui rdptus ab urbibusy igms : -
Tfrrarum exuvid circum, (S faftiglu temfli .
CaptairiJignibantgenteSyCdUtdtjtieferro
Trigmina portarum, beHatricefyue carina^
J^tvacuicurrus iprotrita^uecurribf^ora»
Pitneetiam, Gemitufyueadeo,VisomniSy^omnle
. f^lnus ubique ifjum ^feduon ufquam ore remijfo,
Cernereerat. ,'
Paufanias in Laconicis Lace.€l«raqQios.referr , Mart^s ftatuam vinculis {ni'
plexamapudreretioui/rc^cxiftimantesreeopadobellorum Deumapnd fc
femperrecifntUFOs,cujusprxnjtodehoftibusnum(]iiamnonviClorifnire-
portarenr. Quod apud mulras quoq^ naciones ei*at ufitaiom t Nam Romant
leguncurquaulamninulacrt vinxi{Te»eorum prascipueDeorum,fab quoruth
cucela urbserac : nam cxinfinico propemodu Deorum ntimero » quosanci-
qui venerabanturtquxlibecurbsuoum^dubsvefibipecttliares religcbar,Tu-
celaresnuncupacos,quosvei.hoftesipfi oflTenderereformidareor^ Icaq; cum
Hi:bemaIiquamob{iaioneprcmerenc,DeosTutelaresevocabanc> ac ad (e
conceptis i facerdote vcrbircraducebaoc » hoc padlo ofteodences fe Dils,
wbe illam cucaotibus nolle bellum inferre. Quare Romani Dei fux urbis
cuftodis nomen ignorari voIuerunr,ne fc.ab hollibus evocatus » ut bem de«
fererer^Quamobrcm cum Virgihus lib.i,Georg. VeftamTiberis , ac Romas
cuftodcmnominatyServittsidpoccicediAum eflecavettncqueexiftimandti
etrediciCf id veretorelarefuifle urbts Romanas numen : nam rcligione in«
Suittidprobib tutn fuifte»necuiquammanifcftarecur^Tribunum-q} quenvk
am fupplicioafFcAu,quiidefFerreauruseftet. SedneforteTutelaresevo*
cati>rccederenr,eosvin&osconrinebant; Qu^madmodum Q^Curcius de
TyriisnacraCtqui ApolIiaisiimulacrum> primariiurbis numinis , ad Her«
culisaramcacenisaureis relfgarunr; nam fub Herculis cucelaeorum erat cl-
vtcas; uc»fl force is fugam moltrcrur»ab Hcrcule recinerecur^cum enim Ale-
xinder Magnus urbem obfidione cinxnflct^is cuidam civi in fomnis fugam ^f^^ris
adornarefuerac vifus. Huicrciilludconfencircvidccur, quodapudArhe-^'''^
nicnfes vffebacur;namij. uc Paufaniasin Articisrcfcrtj eam finealishabe-
banc»nefcilicccdfeavolarec. H«c« (icuc Heliodorusinquit» dextcra ma-
lum punicum>finiftr3 Galeam.concincbac. Romani aucem ut libencius fec$
permaneret» ei fedcs apudCapicolium injovis Qpt.Max. cemplo confticue •
runc» quemadihodumLiviusfcrfbit>eocempore > quo Hieron , Sicilia?
Rex^poftCannenfempugnam» adeos Viftoriamauream, unacumaliis
quibufdam donomifcrac iquaBquidemilliomnia repudiaverunc » Vi6toria
0xcepra»qua apud fe boni ominis caafa recinuerunt.Hsc ab antiquls»uc ptu- p^^^i^
umttm alaia , volaos^ virginis polcrac (pedem prxferens » altera mann lau- $ffgi^
y I ream,
174 THEATHUM £THNlC(>.IDOLOLATIUCUM
reiRif aur oleagmain coronafnprcbencis>alceraptlmaai cenennf effingeba*
cur : uc in namtfniatibustaclapidibus antiqufscernitar.^fed ramdem incerdii
tsnrmVi» folam coronam babenccm»aliquandocumrota palma videmus. lloniaoi ei
Shris/t* quatidoqueLiurumtnmanibuspofueruht ; nam eam Vi Aoric fignum du-
f JMM». cebant , eamq; cum laurcatia litceris conjungebanr/quibus fcHicet v ftona
nundabatur.Icemq; cumpublicaelTec ih UrbelarcitiadealiquavidorisDa*
Iaa|0,^4 pernunciata»hujus atboiisfoliain JovisOpt.Maxgremiimi cbniiciebiot.
^ Hac etia criumpkan tes coronabantur. .Cgypcii io hrerogtypTiicf s iit ccrisVi-
jimuiU rt ^^'^' aquih innuebanr>Iuec enlm cxtci as a ves fortitudine vincir.Hbc fo>
B$risfi^ ^^ fa£lum eft,ur R.omani in (uis Vexillis aquita frequentius effingebanc.Sed
,ffmm. Sc lupum incQcdu depInxi({e,quod efTet Marti facer« 8c Minocauram ieguo^
tur;utvideIicetoft;endercnc,Imperatorisconfiti&lralarcre debere cxceros,
lk9mm$- quemadmodumMinotaurusin Labyrintbo iacitabat.Suem etiam inVeiil^is
xiUtt. expreflum ferebanr,nam absque hac bellum fsdus»aur pax non conciliabi*
tur:inquohu]ulmodirftumadhibebant» Cum ex utraq;partepacisaatf(r«
iMcis «MT dcris legati una con veniflfeniifecialis poft concepta verba > Srpadhi recitars,
fadifit fi.icepoicamfcriebatfacq;interficicbatJovemorans,iKirapercucereceuffl
fmuti^n* q^j {^j^^f{^ aur pacis condiciones minus fervafter.Legfmns etiamRotnanos
' olim pro vexillo focni fafcicuioad haftx cufpidc reIegato,fuiftc vifbs , itcin-
que& manuaperta,&veIoqiidpi3m,quodLibarumappeIIabant« Effigics
quin eciam equi auc bovisinrerdu \t\ eorum vexillis videbatur dei]gnata.Sd
camc his vexiilis fciccum fe incracaftracont>neren:,ucebantur ; namireiret
pislium comm^ctendum,AquiIam cfferebant;eam enim urjofenhusinquit,
pi incipa^.us irili^ne arbitrabantur,ac boni ominis loco efte crcciebant.Iciq;
apudjuftinumlcgitur, cum AquilaHieionis AdoIefcentis,&tuncprJtD!ini
miiitancis lcuto in(edilTct,ab auguiibus ei regnu prxdidum • ut rcvera acci-
dit,Iicetob(curo loco efTet nacus.Cyrusquoq;jquemadmodum Xenophoa
{nCyriinftitucionereferr>aureamaqu!la,aKsexpan(]sinhaftjeverdcefercn-
dam curavicquod (cqncnces Perfaru Regcs funr imitati.Paufanias in Laco«
nicisnarrac,inJovisTempioquodapudLacedacmoneserar,duasaqutIasfa-
iirctqusfccumiingulac (ingulasVidoriasporrarentyquasLyfaoderded ci«
raCypropter duplicem Vi Aori jm,quam de Achenirnnbus reportavent* In
celcbri illo rpcdaculo,quodPtolomk^PhiIade!ph%cefteAthena;oexhrba/r,
gcminae Vicloriaralacae vifebancur, quzvcfteshabebantjin qu>husVir/oia
animaliv fpecics intextx eranc, ipfaeqs plutitt^is omamentis aureis iofignie-
bancur>fercbantq;aureas acerras inftar hedera? foliorum fabrefadas f for-
te qiiod Bacho tunc miniftrafent) ad altareqaeprogrediebanrur»quoderat
aurcia hederas ramisornacum.GlaudianusinlaudibusSrjrliconisVfftoriam
trophaeis ornatam defcribir,viridem ei palnia rn m;)nus cradens , alas home-
fisaddcnsrqajeinccrcosbcUorumevencuifignificabaot : nam Vfdotii»
qu
POLmCO.HnTOHICllM^ 175
Sx mme ab hoc ftydMdecar^ftatim adlllum migraceodemViftovires
^^ad^ih,diuque v^dorimemorfamapiidpoftetosvtverefacitt perinde
arquepalma, quomagisonerealiquopremitury eomajoi-rbusviribusrur*
fum reaiiitur i ey\g ligoum non putrefcit ficut cxtcrx arbores « foliaque yifforiM
diutiilime V ridia confcrvantur. QUia vero be!lorum exitti$eftdubius Vi^r^^vim^
Aoria Oea communis eft appcilacaj non fecus ac in medioe(Ieceiadh«*i>M»
fura 9 qui ma;ori fuerit ufus mduilria» ut ipfam ad fe penrahat. Eadem
quoque ratione Mars eft Deuscommunis diAus :' nam ufriijrque partis
commune eft, vinci, aut vincerepo(Ic« Legimus qUandoque Vi Aoriam
armatami vultu iularemt fe puI verc foedacam » arquefudore^fuiire depl*
£bam » quff croentf s manibus ipolia» ac capri vos viftoribtis prxbcrcr« Hant
Prudeniius contia ^ymmachum deridens y atqueiiios» quicam colerenr»
iicinquft: t
Fin€fnJifUdrisd§minum} JkddexierdeHiquteS^
Et Deus omnifotens i non pexo crine FiragOi
Non nudo fHJpenfapede ^firofhioqne recinUd.
Nec tumidas fiuitnnte finn vefiita fapillae.
Std jzm adiMarrcmreverramu • HuicequumfacrificabantRomaDtj <l^eq$mf im^
IncurfuviAorextitifler» bocprx fcfcrentcs, fcMarrt vi&oriamacceocamiff./MMi; '
ferre: Ucet nonnulli d:cant> id fieri adnimiamvelocitatenipttmendam;
hjrcenim viAisfummiprxfidiilocoeiL, utoftendcrcncinpcdum velociu-
teneqnaquam fperandum. Marri quoquc vel ramquam vi€tfmar, vcl d ut
comites quardam alix belluxfunrailignaisei quales f unt canis , & Lupus^ jtmmalia
qax ejus imagini adjunei poftiinr j ille quidem » quia natura eft domt fti* Maruf^*
corumaiiimaI;umfcrociinmus9 atquefortiffimus, uiPau(ania$rcribir: htc^^^*
aut quod oculoruxn acie cxteris prxftat, itaut&noftucernat; quod ex-
crciruslmper^torem admoner» utfitperfpicax^ neinhbftiuminndi^sinci-
dar : auc quod natura fit rgpax t & cruentus ; quod in belli Deum optime
quadrat; Cuietijm exavibus Galluseft dicaftnt ur eo vgilantia. quar io mili«
tlbus ineile debet,fignificai ccur:vcl,ut eft in fabuIis^Luciano refteMle€liy6
miUsperquaMaiticaruSfinhancavemeft converfiis, quod nonbeneexcu-
bias,fibf a Mar emandaraStCgifl^er^um fcilicer iscumVenereconcumberer*
Itaque»dumn]hilmaIirufpicarentur,ambos Vulcanus ingrcfru^^.renuiflfima yuhup
rcti injedaJnvolvit^Vultur quoq; Marti confecrabarui;nam is cadavenbus iitntt fio»
pa(cirur;ideoq; caftrafequiiur, ur natura edoft0S|harc ad cxdcm faciendam ^er.
cogi: imo^ut Piin/uslib.x. fcribitstridiioaotr^autbiduo^^aliquidicunt fe-
premdiebus anre)volarceos,ub;cadaverafut«rafnnt« QuareolimKeges
anrcconflidu explorabaot, in ucrorum caftrJs plut cs vulrures invenirentur,
cx eo conjicicDtcSj ab utris viAoriaeflei ftatonu Picusinrerdum cum Mar^* riemMarti
tc dcpingitur ; atque hac dc caofo Picttf Martias cft cognomiaaciis ; aut , /^•r.
".. : qwod
I7< THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
quodficHC hxcavif roftro iignum vel dnriflimliif^^cutiens , tandemex-
cavac; itt etiammiiitescerebris machioif urbtt mGeniaquauences; tan-
dem aliquando dlruunt^ aur, quod ci prarcipuus locns fir dacus iu auguitisi
quibusmagnoperemiliceserancdediri ; Jromoomnesfere oIiiti icaetsDC
addidi» acnihilveIpubIice,veIprivacim(nauft>fcaroaggrederencur. £x
mrMmin arboribusnullamadhucreperiMarri(acram: fed legi gramen illi dedica-
UMrnfA* cum; forcaflefquodfUcBuccaciusfcribic» harc herba plerumque latisia
^*'*^' locis ortarur, ubi plerumque caftraiocantur:nequeapua Romanos Coro-
nahonorificentior.quain Graminea rcpexiebacur, qua is coronabiair, qtu
cxercicum extremo in difcrimine conftieurumliber^iret. Nil de Marte oii-
hf dicendum reftat,nifi quod folenne feftum, Faprimidc, quod cft i£gypti
UMrth f$' oppidum>in Marcis honorem celebratumynobmihinientio viderur invol-
fnm. vcndum, IdabHerodotoiranarratcu: ; cum annfverfaxius fefti diei n
orbcm revertifler/quandocircumTlciacgeniesin civ. tatem confluebint';
faceidocumaliqui tutrafanumin facris faciendif ciricaaras occapabincor»
alii circa portas cum ligneis clavis erant ; conrra quos » ij qui ad (e-
ftum convcDeranc bacuh's armati infurgebant t Martis nmulaci um» aurato
tabernaculo inclufum » ac currui impolitum inti 9 fancini iafcc rc conaorrs:
quodcum vchementerfacerdocesprohiberent» orta inter eos pugm, ic
r quaiemuruisidibuscsdebant : tandem qui foris erant % cxpuiHs cofto*
djbus , currum intra p arietes in vehebant. Quamvilquc mulrf pe^nitba-
culis , acclavis acciperetur , numquam tamen ideo eomm «'iquis morruof
narratur. Hujusridicutirituseamcaudamprofctebant : quodsCumMar*
tismater ineotemptodegeret, (iliusjamgrandiorfaAus » ur^m earofl*
cutnbcet^eoaccelTetic : fedafacerdocibus, quideredubitabanr , ficet
ciimnon nov:(rent,aditufuerirprohibitus. Atispaulo pofl,coadaDOO
paivaexvtcinuoppido manu, maletraAatisracerdotibustactfanum^peo^
traric,matremque violarenon dubicarit» Harc fabula num^quidarcaoi
conrineat, mclacet: nihilcerceHerodotusde eadixic, quid Agnificarcr.
Siinilis fere ab eodem inMinervx facris inftitutus narratur,quem nos r efer*
- renongravabJmur, ut , Hcut ab hu jus imaginis tradatronc iiKGcpimifti
liinervA ita in cam definamus. Eracauccmhujusmodi : quotanniscircaTriroo/-
fiftum. dcm paludem , quae eftinAfrica» ftarodieilIiusregionisviigines«in^Deo-
damlocumconvcniebant : ubiinduosordinesdivirxptjtiumlapMbo'*
ac bacuHs inibanc : qusqueczrerarumjudicioforciflime fc geflificc, ib
aliis fepoiita , milirnribtis armis induebatur » ac currui impofita,cira palu-
dem maximacum pompa circunducebacur : qu« vcrd inhoccoraifia
vitam amiiiflem , pudiciciamminus fervaflct acMincrvse opcra i^crixflecr^
debancur» eaenimperpetuovirgo fuiifedicitur» quandoquidcm veriSi'
pieniia » quaro Mincrva adumbrar 9 auHam umquaip iabem admittit p fed
lcmpei
POLITICO-HISTORICUM. 177
fefiiperinanc2i>ac (incerapcrfeveret/ Icique tnMinervapfacrfficifsiiiunda?
viAimc aclhibebai)cur«(]uales erant,agBa,can(lidus (aurui,indomita juven« Mminm
ca auratis comibunurhoc oftendererurirfrginicacem aequaquam libidiaia "vir^»
f ugo fub jeAam« (ed p nram ac candidam pcrmanere«
BACHUS.
Llcet exhiftorlls babeatur , Bachum fortiifimdm fui(Iefmperatorem,qaI
plurimas nationes armis devicerlt^non tamen tantum ob cgregia Itia facf«
nora eft ab antiqnis ceiebratus, quantumi quod viui iaventoc futfte Rtcvcdi^
tus.Icaquceum olimDeumhabuemnt,aequeBachum (bIum>fed5cDiofiv(i«
iim,LiberumpatremXenarum>Lixumeura appeliarunt; quibus nomintous
divcrfos vini in nobis efFcdlus expre^Terubt, ut deinoeps,data occa(ionc • c»-
{>licabimus« £jusimagfnemdiverfeoIiroeffinxenint;namquandoque pucrl
brmam;interdum adof crcent(s,aUqutndo& fcnisca referebat:eadem nuda*
interdum veftibuscontcAacernebatur, itemque cnm curru ah'quandocx«
prc(rerunt,aliquando (ine curru.Itaq; Philoftratusin Ariadnat imagine mul«
tif f n(igniisBachum cognofci (cribit;nani bcderae (ertum cum corjmbisiduo
etiamcornua > quxreccns extcmporibusvideanturprodirc»itemquepan«
thera prope poiitaBacbum indicare foIent.Qux oninia ad vini naturam ref e-
runtur,quod Bachtnomiaed Poctis]nnuitur;namisntpauloantedixeram»
yini inventor fuiftc cft creditaS|Cam mortaKbus oftcndiftct « quo padlo u vx
a viribusrecidcndc » ac earom foccus cflfct exprimcndus, qui non fotura
in cunftas futurus cflfct i fed &iitilis ii%, qui tcmperate eo nti folct •^^^'*'
quodquidcmvcteres varlis Bacchi imaginibus adombrarunt : cum cnim ^^*
nudum cflingcnrcs • nos doccrc volcbant, viaumcbrictatcmque vcritatcm,
ancca fumma cum diiigentia celatam»in apertum profcrrc: quare provecbio
jaftabatur > Vcritatem in vioo incfle ut etiam fuperius, cum dcTripodc lo*
qucremur»dicebamus. Idem cjufdemftatna (ignificat, fcnisformam profe-
rcnscapitecalvo,ac caplllls oroninonudato : prcterquam quod oftendit
ctiam , immodicum vini ufum fCneftQtero acceierare»qua inxtate multum
vinthominesabfumunt:cau(actiimfeneAutiscft,proptcrcaquodhumsdum
Innatum in nobit dcficir« quod qddcm vino reparare ftudemus ; fcd umcn C
(kpidimc falIimur:quoniam vinum re ipfa cft him)idum illud quidem,'ar vir-
ture cft ita calidum » ut mutto majwem hnmidiratis partem abfumat, quam
dac : qnod Galcnus dc cgrcgiis vini potatoribns dicit>cos bibcndo, magis (i«
tim accendcre^dum eam cxftiogucndaro cnrantQuarciquoniam vinum cale-
fadt>idco Bacht imago plcromquc/uvencm imbcrbcni»florentcni,atqoe hi*
larem rcprar(cfitat,HuicComuS|Convf vioi umDcnsihabttus eft pcrquam (i«
milis:ejuscnim imago»qucmadmodii a Philoftrsto dcfcribiturfjuvenismoU
lisi ncc adhuc Ephcbi figura cxprimit.adftat ad thalami (brcs,ubi fpon(i cq-
1>a':ipfepi X vino cft rubtCundusi&quodEbritscft redosdormitidormit aa«
tc facic inpcftus d^€|eft^ flcgucturii nlhil oftcndciis fiaiftri vcnabulo fn*
Z ftincm*
174 THEATHUM BTHNlCa.ID6L0LATWCUM
reaRitaur oleagindni coronamprsbcntisialccra ptlmaoi cenencif effingeba«
cor : uc in damifmacibusiac lapidibus antiqufscerniturrfed camdem interdii
EMrmV^ ^<>'^^ coronam babentem,aliquando cumfala palma Videmus. Romani ei
£hris/S* quandoquciauruminmanibuspofueruht ; nam eamVidoric fignum diu
pmm. cebanc , eamq» cum iaurcatis licceris conjungeI>anr/quibus fcHicec v ftoria
nundabatur.Icemq; cum publicaeiTcc in Urbe Ixtitfa de aliqua vridorf a nn«
IaMgo.^4 per nunciaca , iiujus aiboiis folii in Jo vis Opt. Maxgremithn cbniicicbior*
^ Hac etia criumpiiances coronabantur. iCgypcii io hieroglypTiicis f icccris Vi-
AkuiU VI ^^^^^ aquiU innucbanr,IuBC cnf m cxcci as a vcs forcicudinc vincir.Hinc for-
^JrUJS» ^^ fa^um cft»ur &omsni in fuis Vcxillis aquitl frcquenrius cffingebant.Sed
.gmtm. Sc lupum xncQrdu dcpinxi(Ic»quod cilcc Marii facer9& Minocaurum icgun^
rur»ut vidclicet o(lcndercnt,Impc(atoris conG\i& ira larcre debcre c2tcroS|
Rmmm^ QuemadmodumMinotaurus in Labyrincbo Uticabat.Sucm eciam in Vcziltis
xillM. exprcflum fcrcbanr,nam absque hac bcilum fcedus»aur paxnon conciiiaba*
turrinquohujulmodiritumadhibcbant» Cum cx utraq;parcepaci5ancf<t«
fMcsssm dcrislcgaciunacoriveni(rent>fccialispoftconccpcavcrbai&pa<5tarccicara|
fegdnit filiccpoicam fcriebac«atq;incerficicI>ac,Jovcm orans,ntit2 percuccrcc eum
ftriMMH- qyj f(3g Jepis aur pacis conditioncs minus fcrvailer .Legfmus etiamRoinsnos
* oiim pro vcxillo fani fafcicuload haftx cufpidc rcicgato,fuiflevi fbs , ircm-
quc& manuapcrt3»&:vcIoquopiam,quodLabarumappcllabant« Effigies
quin eciam cqui aut bovl.^inrcrdii in corum vcxlllis vidcbatur dcngnata.Sed
ramc his vcx*ilis fciccum fe intracaftra contincrcn^utcbanrur ; nam ircilet
piaelium comm^ctcndum^Aquilam cffcrcbant;cam cnini tujofcphusinquiti
piincipa^.us iriii;;ncarbitrabancur,ac boni ominislococflccrcclcbanc.ltaq;
apudjiiftinumlcgitur, cum AquilaHicionis Adolefccntis,&cuncprffDiim
militancisrcutoinfcdi(Tct,abaugmibusciregni]prardiduin»utrcvcraacci-
ditjicctobfcuro loco cfTct nacu.«.Cyrusqiioq;>qucmadmodum Xenophoo
InCyriinftitucionc rcfcrrjauream aquila,alis cxpanHsin haftjc vercicc fcrcn-
dani curavit»quod fcqncnces Pcrfaru Rcgrs funr imiratt.Paufanias in Laco*
nicisnarraCyinJovisTcmf loqaodapudLacedarmoneserar>dua5aquiIasfu«
iiTctquae fccum ilngular (inguIa$Vidariasportarcnt;quasLyranderdcd ci-
ratyproprcr dupticcm Vi(9:ori:.m,quamdc Athcnirniibus reportaverar» In
ccicbriiIIorpcdaculoiquodPtolomk^l^hiUde!ph^rcfteAthcnaeoexhibu/ry
gcminx Vicloriaralatac vifcbancur» qua;vcftcshabcbant,in qu'bus Vsnoiu
animalin fpccicsinrcxtxcranri ipfacq^ piuticimornamentfs aureis in(i^nie<-
bancur>fcrcbanrq;aurcas accrras inftar hcdcrx foliorum fabrcfaiflas ( for«
cc quod Bacho tunc miniftrafeni) ad aitarcqucprogrcdicbanrur>quoderat
aurcis hederae ramisornatum.ClaudianusinlaudibusStjfliconisViAoriim
trophxisornatam dcfcribir,viridcm eipalmarn m^^nus tradcns» alas hume-
tisaddcns:qttaeiQccrtosbcUo£umcvcntuiiignificaban( : nam Vi Aoris,
quc
"\
POtrnCO.HHTOWCUM. I7J
mx sanc ab hocft^ftfvidetiir.fiatiniadlUain niigraT,eodemVIAoTires
utp^ad.Ih.diuqtie vifitujitneniotftmapiidpolletosviverefscit^ pcTtnde
it^uepilma, quomigfsoncrealtquoprennitur, conMJorrbasvinbtiirur-
funi renidtur i ejns lieQum non puirerctt ficut cxtcrz arbores, roliaquep'^^^^
diutiflime vridia condrvantLir. Q^ veto be^Iorum exitasefldubiusVi-rM»«»«ii«
Aoria Dea commiinif eft appeIla[a,non fecus ac in medioefleceiadhje-i)».
fura, quf majoa Aieiit arutinduliria, ut ipTamadrepenraliat. Eadem
quoqac rationc Maii cft Deaicommunis dlSus : nim utriufque partis
commune eA, vinci, aut vincere polle. Legimus qtiandoqne Vidoriam
armat«mi rulta iutarem* fe paivcte fcedatam> aiquefudorei fuilTe depl>
^am. quircraemitmanibusrpotia,acc3piivosvfftotibtisprxberer.Haiie
PrudeniiuscontuSymmachamdefideiU|8tquei:losa qtileam coIeicQt»
fcioquit:
yiiutmdi^u£riiJ»minmm> fitmdexterdeniqutt^,
EtDtmem»if«teiu t Homptxocrine ftra^o,
Nom HmdofMjptmfAfeiietflrofhio^me rectnSiU
Nec tmmidat fiuitdHte fimmveJiit»f*fiUM.
5ed ;am adMjrremrevertamu , HuicequumfacrificabfntRomaiitj <^tMm imi
incurfuriAorextitiflct* hecpiafeferentcs.feMartt vidoiiamacceptamiip jUtMi,
ferre : licet ooTinulli d.caot > id Se:i ad n^miam velociiatcni punienaam ;
lucenim vifiisfummiptzfidiilococfi) utoltenderentinpcdum velotira*
teneqHaquam rpcrandum, Marti quoquc vct lamquam vi£timx, vcli^t ut
.comitesqiixdamalix belluaifuntafngniix ; qualesfunt canii, & Lupu;, ^mnii/«
qtix ejus imagiiii idjungi podiint j llle qu:dem , quia natura cil oona flt- A^i/t-
coiumantmariimfetocifnmus, aiquefbrtifSmus, ut Paufaniat fciibir : hic<^'>
aurquod oculorumacieczteris prxtlat, ftaut&iioftucernat; quud ex-
crcitus Imperii torem admonct ■ ut fit perfpicax , ne In bbflium iii(idi>s inci^
dat : aut quod natura fit r^az , & cruentus ; quod io belli Deum optime
quidrai: Cuieiijm cxavibus GaJIuiefl dicarniUi eo v'gituiti.i. qur io mili-
tibuiinefIcdebci,fignificaieiui:vcI,uteftinfabuIis,Luciano te(lp,Alcfii>'5
miles perqna M41 ti cariu,ia banc avem eft converfus, qiiod non bcnc excu-
biaf,fibiaMai emanda[2f,egiffct,curofcilicetlscamVcnereconcumbeier.
Itaque,dum nihilmali fufpicarentur.ambos Vuicanus ingrcHli!!. t?nuiflima f>«^,^
retiinjcda,invotvif«Vulturquoq;Marttconfecrabatuilnamiscadaveiibuiju«r»/«.
pafcitur;ideoq;ca(lrafequiiui, utnatura edoAas,hTcad czdem faciendain'«r.
cogi: imo.ut Piiniuslib.x. fcribii,tridiioaDtr>«utbiduo^altqutdicunt fe-
picm dietiui ante) volarc eoJ| ubi cadavcra futvia fnnt. Q^iaieolim R eges
anrccoo6iduexplor.'tbaiit,innitorunicaflrisplu[ei Tultoieainvenirentur,
cx eo conjIcicDtesj ab utrii vi AoriselTet ftatura. Picusfnterdum ciim Mai' titmMtirtl
■cdepingitHii atquclucdccaaUPicafMutiwcficognonuBatus} ant ,/««•'.
xSo THEATIUIM ETMNlCO.IDOLOLATRICaM
icfcremibus. Qiiidiin Bachi comoaTolaeniiitctfecaHPof , qoiezitn^
qaecapiris|iartcpfopeaiiresprominaonir,reliqiiocipnc ra(bf qoalet n-
demus ooftra cenopeftare Armenios Sacrificolos. Diconc etiam LjG^
nuchamregem comocameffifhim, acioanriqufsnoffiirniscibasceroipo-
teft. SelcaderiamNicanorttftacoacorootaczftsrir» cojos re: ea eftcaola,
ot Suidas referc, qood raorum ab ara fbgientca » com AJczaodcr eom efit
immolacuros, is cornibus comprebcoderit. Bachom aarem loagH
comu habuilTe , Seneca io Oedipo ofteodit » ica dtonia loqucatem
inducens,
Effnfnm TtHmitt €9mmm nutMMte ch^rjmh»
MMa Nyfus armate irachia Thjrfsjfie.
£amincerdomhabiiufoemineoindotniat,ucapad Philofliatismni Ariid-
nx imagine rernicur , com eum ad Adrfadaam proficifcentem ve ftc pcrpo-
rea, ac ionga, roiisquecoronarum dercribic:eonqoeeoraicabantiirmiiii^
it% qoatdam, Bachs di&x, Nymphr, SilcosSatjri, Faonit SylTani , Aco-
reri ejosminiftri» quos iii marmorc a Dxdalo io Creta incifos Stnbo le-
fert. HiomncsiCarolio inEpithalaroioNuptranimPefcf, 8c Thctidisii
fiachi comicaru foifledicanrur ; tca cnim ibllcribicar r
Herttmpars teSa tjttatiebai cttfpide thjrfisi
Fars e divtt/foJallahantmemirMjmvettce :
Parsfifi tortisferfentitus incingebant :
Pars obfcura cavis celebrabant orgia cifiis»
Orfia , ^nafittfira cnpimnt auMrefrofans:
Piangehantalii froceristjmpanafolttris^
Autteretitennes tinnitns are ciebanti
Mnbi ramcifinis effabant cornna bombis^
Barbaraqne horribiliftridebat tibia cantm.
Hstc eranc Bachi mTfteria, qux«n cjos Fcftts dicbur celebrabancnr : &ersoc
hujurmoditvini amphora,paniPfniscircumdaca prxfcrcbacurjpoftfeqae-
bacoris,qulcaprumcrahebac, hufc^sfuccedebac, qui phallum geftaoar.
Ica eam pompam Pluttrbus defcnbic , cHm de di vlcJarnm cupidicace h>qoi-
tur,quz pauperc & nmpiici hoc riru etiam in Bachanalibus conicmpcoi lo-
rea vafa » veftem predofam» rumpcnofos currusincroduzit » uc Atneiunis
referc , cum Bachanalia fplcndidiflfima a Prolomxo Phtladelpho celrfcrara
^MT, recenrec.In Bachipompa vaonum ferrc folebanr^quiquidem ei erac (aceci
namuc Serviuiioquic,oIimBachIinyfteriamuIrum ad animi purgarioBcm
£hietMt facerecrcdebanrnr » perinde arque Vannus ad cririci expurgacionen eft
^aehi mf jnvcntus. Buccatius (cribir, hujufmodt purgationem ex aliqnonvn feo-
^nm, tenria pcr ebriecacem perfic] » qu^t Bachi cft mjfterium ; nam , ubi ejos inf
^eiaspcryomitwn^anraliaracioocdcferbuerlc , ftanimo^ad tranquilira-
"" lem
POLltlCO-HISTORICUM. i»
tem redado, vMeturhombomnium prxteritarum curarum oblin]S»mazi-
niajacund taie frui ; qnod etiam Seneca in lib.de tranqnii!icate animitc*
ftauir* Ideo(]uejuztanonnuiloi/?achusefttib.r pater cognominatus;nani
qui largbribus rcfe ingurgitaverit poculis ^ a folicitudinibus liberatur,
niulto loquitur libcriut» quam fi eftet ficcus. AHi foluerunt nomen dedu-
£lum ede a hbenate>^c\]]us Deus i$ credebatur, namBachusproeamuU
tum» diuque, quemadmodumplutarchusio Problematibus narrat 9 tam-
quam pro aris & focis pugnavir, unde profeftum eft> at apud veteres in li-
beiisciviratibus» fimulacrum Marfyas , qui ex Satyris Bachi miniftiiserat.
veluti iibertatisinngne, ut Servfus alicubi fcribit^ftatueretur, apudque Pll*
ohimlib«XXI.Iegitur.P.MuDatinm»cunidcmpTamMar(y«coronam dflo»
ribus capiri fuo impofuifleryob id in vincuta coh/eftnm roiftc. De Marfyfl f n
fabulis habecur,eum ab ApoHine pellcmundarumiqtiod tibia inventa qunm
Mlnerva projeccrat,aufus eftet eum ad ejus inflandscertamen pro vocare j ''^^'5<>*^
ob cujus mortem tot iacrymas Nymphx^cc Satyri profuderunt » utflumca
Marfyam d: Aum effccerint. Sed ita fe res habec; cum ftilicet pentiflfimum
fuifle muficom»tibi«qiic iii ventorem,qnemadmoduni txMetfddbto A the»
nxui refert, qui mentecaptus,ut Suidasrcftatur/eln fluvfum pi^jecerit, quf
poftea exeo Marfyas ntdifios. Paufahiasin Atticis {cribit, jn Athxnarum iilii]gp«r«'
arccMincrvaB Hmutacrum fuiflfe.Marfyam verberanrisiquod tiblami fep:o-
jeAam fumpfide^ Sed utad Bachi Veftes reverramur, nonnullJrodticbret
easfaciunt^nimius enim vini ofus vires debfl/rarjhominemque effaeminatum
reddh. IraquePaufaniasin£IiacisprIoribusrefert|jnCyjpfciiaica Bachum
promifla barba taiarique viefteexfculptnmfuiftc'! quique in qoodta antro
vicibus ac fruflirerisaiboribusmultfscircumdaro jaceos,parcraniporrlge- j^lf^irMVf
ret« FercurqunetiamBachusBaftareusfoiflrecognominatus^quoanomen ^
ex quapiam vefte eft faftum^quaipfe, cjnfqucSacerdotesdum (acrtficarcntt
utcba:rur.H7cBaftaradicebatur»i quodam LydixoppidoAcvocatatubi
ea conficiebarur; vela Vulpium peliibas,qua:ThracumIinguaBaflarcap«
pellabanrur. In Thracia autem eum Bachar affe Aabantur^ qu« i deo etiam
Badaraefuntdiftar^ve! Mxnade$,quodoomeneftifurored/dum, nam hx
in Bachisfeftis» fparfiscapilIis,Thyr{bsgeftantes^ ac furentes, faac illsic
difcurrebanr» ur ea commemorarenr, quae quond;fm gefTerunt, cum Bacho
fe comites adjungentes orbem terrarum,plurima regna peflundaotes, per^-
grasunt. Neque folumhujufraodilnulicrcs Vulpiunt pclJes/rbiinduebant,^'/^*ff^**^
fcdPantherarumatqucTigtjum,Thyrfo armat«,comasjntcrdumHedenr ^^^^''^
fercis adftringentes,inrer£ni&pbpulifrondibus:h«c namquc arbos DUs'^^^'^'*
manibuserat facra,eamque in Achsrontisripis hatam credebant,idcmque
Bachi mioiftrit tradiderunr: ^uod eum in^ernum Dcuio foifTe ducerenr*
Itaquc utfupcrius dixmuJyCitProfcrpiniXciltlB ■atum dixcciftit : qiidd
Z ) rccti
at THEATMIM ETHNIGO- IDeLOLATRrCOM
refte fc haber,(i fub Bachi nomiae folem iacell^amitttqiicm dizmias totef •
duiB Deum infernum appellar/. Eodem modo quo Bacchx eKpcnnuaai:i
cciavi Bicchai ipCe aliquando f idecuc exprciCa. uc apud Claudiasom Ixb. i.
do rapctt Prurerpinx«
« LdiMSiimtJtmMlprecedif Baccbus ,
CriHdU fUrcnx H€dcra,iiMm Parihicdtigrit
FiUt^ ^ aHrsuos im nodum c&Utgit Hmfutt^
Etris M4»Hiisfigit vejiigU Thfrfis.
QttodClaudianusdeTh/iib dictr*iiii f;:;ulaecribuecunt^qna Bacchusinni-
Y^f^l^ xns/e raftineaC|eandemq;cuu6tfs B jcchi comicibus in maaus tcadidenui:.
MM^he Cujtts reiraclmem Ea(ebiui cz Diodoro afierc^qurxafis cft ^ cum hoBBioci
^iM Jaittonjmio?iniu(ttinebriaci,a2€elcbrescoarentiones Te!i''renc,in qufttf
bacalis fe feriebanciac f^pc alccx aiceri vulnera,ac morcea inferebanr: Bac-
chusiisper(uanC|ttcinpofl;erurupcobaciiasferttlasferrenc : Naoacxciii
plagis nuIiuNi ferc penculum clmendum fueiar. Feru!a auccm cft adn^
)duna arundinl fiaiilis>cujus foUaaiints (jinc^aciifimatideo afinus ci DeO|fr
cundom Plintum eft dacus>coi fccula erac iacra« ^cribitpraececca Diodoraii
Bacchum quandoque fe in bello arm^tilc/olicumcuPancheranini pelles io-
W0ithu duere : nsiD non femper ebriuscraC|feJ fxf/efurciflimepugnaffe legicufifn
friumfhi m mulcos Hcges fupcraric.uc Lycurgum Pencheum cjecerosqueilndiamcpie
mvtmcr. fibirubegerit,undeviftor£lephancoinndcns, dumicverccrerurj priicitf
onMiiom criumphavic* Quare Baccboj canquam criumphl invencori pici
dic4c;ii|iicp qttcaviseftfanequamgarrula, acloquax, in rrjumphisecr-
imMik oiw\^qoe fas erac , ulomphatori proba omcifa obiicere « u'c Sucronius in
M^€b0 }ulioC«rarerefcrr« Huic quoque Deo veccccs Scrtorum invcntionecn
kMmas (ulerunr , accepcam : nam uc Piinius ceftatur,is pcimus /ibi coronatn ex He-
decafadlam capitiapcavir.Quamobrem Alexander magnus cum imirarus,
cum vidor ex India revercececur , univerfHm exercicum Hedera coronari
MiJtfM .}uffic.HedecaauccmBacchomuIcisdecaufiseft'data; Feftusvulc , ididcj
«»rB4^r^0eflrefad:um.quodBaccbusfempet jnvenisefiingacur » ficur illafempcrvi<i
dmn, rec,auc quod quemadmodum ea arte compledicur id> cui adhxrcc,ica & vi-
oum humanasmentesardliffimisquibu(dam vinculisalligac.quominus ibo
Imato ^pPofficumunerc fuiigi. Plutarchus fcribiishcderam occalcain quandara Wm
a, po(fidere»qucmeocemdcfedefuadimoveac>&furorc quodam corop/^^c,
ica oc absquc vtni potu homines ebcios reddar. Hedera i Grxcis tMfts
dicicuraqao«itr<rivderiyac, quodeftlibidinofealiquid appccere: ideo-
qoeEuftacius vulc» hedcram Baccho rribucam > qtiod cnaxirac hominei
ad libidlnem i vino concicencur. Icaque proverbto fercur > finc Cciefe
& Baccho frigere Venerem. Macrobiuslib.it Saturnal. de BaccU Th/r-
fm icribit « 10 eolaccns telum fuiiTe» cujias.mucro Hcdcra lambcocc proie-
. I
roimco-BistORicuM. 183
i;ebarurn<iqueoftendcre9vinculo quodam parientis obligandos Impecus
belH; cum hedera habeat vinciendi Acobhgandi naturam« Dfodorus icri- rLgrrmL
bit,abiEgypciis hederam« Oftridis plantam appellari 9 eiquefuifle confe* ^^^
craiam»tamquam abipfo fuiflet inuenta ; ab eisdcmque in facris rebus piu«.
rishederam,quarfemperviridisperreveret>qn»mvitem» cu jus folia hiemft
arercanrycfle fafiam« Iddvetertbusinc«cerisarborlbusobferratumlegi* .
snuSiquxaifiduevirent:ideoqu6Venerimyrtum» laurumquc Apollini di-
carunt* Bacchus non foium hedera,fed eriam interdum ficus foliis corona*
baiur I idqueobNymphscuJurdammemoriam^quxSycevocabatUTi ^wj
cnim fiettm apud oos fooat > hanc fer unt i fiaccho adamatam 9 in bancquc
arborem poftea con verfam fitifle .* qoemadmodum & dc CiiTo puero > ab
codem etiant amatosnarratur , qui demum lo hederam mutatus dicitur;
idemaue de Stapbyle Nympbaipoetsi fabulantur » qux 10 vitem eft verfa»
. cum ab eodem aroaretur. Itaque nihil eft mirum ; fi hz arbores tantum el
: pofteagrat« fucrint $ ez eifquc coronati volueric: eifdem etiam olim ejiia
; curruSyclypeusyhaftayaltariaqueornabantur. Sedleglmusejus ferta quan-
s doqueex Narcyflfbi quandoque ez aliis etiam ftoribus fuifle confeiSla, Dio«
• dorusrcrib]r,Bacchum diebos feftis fibi preciofas vcftes » molles» ac delica*
r tasyflorlbufquepiduiatasinduifle. Atborti prscipucfacraerat vitis, nc«
; queidinjuria; nam fiBaccbus vbum cx uvis exprcflum fignificat i quid
inagis ei refpondeat^ciiiam vitis ? Hnoc prstcerea currUf dc fociis veteres ho-
, BorariinCpdequibusficrcfertStacfus, . _
' Ljnces? (SudamereUmbHntretiMMcmUtiffres:
\ . PoftexHlt4Htesff>QliM0irmentMliMf§riant.
SeminecefjHe iHfos^fitJfasqne mimallones IjTfis^ t
Nec comitsUHsinersfisnt iHic IrA^FHror^He,
Et MetHs^ Cf f^irtHs^ (^ nssmifHHmfibriHS jtrdor^
^ SHccidHiqHegrHdHm caftrHqHefimiUima regni.
^ Currum BacchiBuccac;uslib«v.GeneaI.ad vinicfreAttsreferr^qoodhomi-
niscerebiumitaincerdurninorbemconvertic,quemadmodu curnu rotaa
torquericernimus.Quodquidem iraclle>quocidieezperiroor : fe^! camen»
1 cum Athenacus lepidiMmadeeare referatez TimaroTauromi^iicafu^^ar-
' rationemjQon pomim non eam huc inferere ; ea Ikhabec^^X^idai)! Agri-
.^entiniadolc&entes unacoenarunt,cancomque vintexhauferunti ucemots
prorfus mendscficAi^fibiin crircmi ellcy vehemencer acempeftate agitara»
^idcrentur: timentcsvtro > ne navia onerc deprefla» fubmergcretur,
ad cam cw&crandaaif iittic iggrcftl > V( fcnc^l: vcra dQmnm men-
fas^
184 THEATRUM ETHNICaroOLOLATMCtlM
fasyieftosyarcas» rebqaamque domefticain fiipelledileiii projsciemei.
Quemftrepirum com pTxtt&i vfgtl iim audiflen t,illttt «ccarr tniDc,domuiii-
queiogredieaces» homiaes fn bumumab)eftos, profiiodum (omDum dor«
mieiices ofieaderanc^ quos vchemeRter agiraroc cum rix tande exckafleott
iacerrogaronr , quid id iibi veliet « qood tectdcoc; re^iondeninr fe cantua
tcmpeftacejaftatos» aclaboreiiIo»queminnaTl exonerandaperpeffieflco'i
dcfarigacos fuifle, uc vix (ui eflenc compoces» qatdamqac ex eis fubicac»
Ego 9 ioqnfeas^^vebemenci rimorepercaUbf» meia fenciaam abdidi.Ap-
parirorest com lilosab errore» inquoeraar» abducerediajftaduilleiir, oec
quidqnam cam en profeciiTcnr, racedere inciptebaiir : ac Adi adoleicaitcii
Gracias vobis agiams, inquiunc; 0r>(i umquaoiexbtcceinpcftace Joporam
evadere ad pairiamque remeare potcrimus , nm vot maKiafia maris m»
saioacelehr-bimus, vobis noftramfalaremaccqjtsmrereorcs.Sediinmlrof
diesebrieMceillarunroccupariiirsqueea domui poftea Tiremis eftnunco-
pata. Bachtcurrusarigribus^arque pancherisrrahebatur» vinumeniiab-
mioei hamm belluarum ioftar fecocesreddit.Philoftracas Ideo vulrB:cki
eum Panthera intercedcre familiaritatem» qood ea animalium ficcal^dxffiau^
^^^L ^^^^^^^V^^^^ Bacbafaliar.Idemejusnavtmicadcfw'rib!t; CymbahfttOtoiTi
^mL ^PP^^^^'« Prora ad fimilirodinem Pantherai eduda cft: ThTffuriatcfi
i mediaexoricarnayi»malivtcemg€reos, cufpurpureaappcn(afiintfelj|fli
finnfplendentfi} aaiecauremintextafoncioTmoloBacbar Hcdensitm
8c vi e navis eft ledA , racemusque /uper ipiam pendere videcurt Scdi
J4«fcffivif vini fonsex eafvaturiebaricx quo vefioresomneslatgfcerbibcbaot. i»
BaLhiuavem Ph loftiacusdefcribir^ioea tabula,ubiTyrrhenofPiractf (&•
f ingir, i]ui cuni bunc Deum, pnerum adhuc comprehcndiffenc , ib co
in Delph nis itint converii Fabulatli Ovidios iib. ux. Metamorpii' ft
nariat;
• - Sietit stqH&^efMffit
HaHdaiiur qHam (iffecHm ndVMh teneret.
IHiAdmirAnteSi reMorHmin verbere ferfiitnt^
Velaqne dedHcunt % ^emiuacfHe epe cnrrere tentdmt .•
JmpediHnt hederaremps , nexHqne recnrvo
Serpnnt, (^ffraviJu difiingHHnt veiMcorymtu
Ipferacemiferisfrentemcircnmdatm Hvii^
fampineis agitat velatam frondihui liafiamT
Qnem circa T^gres.finmlacraqHe inania Ljncmm^
Piliarnm^He jacent vera cerpora panthenarmno
Mxiliere viri • five hoc infania fecitt
Sivetimor^ primmqne MedoninffrefiertfinBif
C&rpare defreffu ^ J^ima tnrvam inffi oQi
ipi^Qfo.
• t
' POLITICO HrsTORlCUM. tti
Rachi ndvfs et)4|Vi#ftta cempeftate Romae in D. Agnetis qaod erat ofiim'
Bachi fanum , Emblemace exprefta vidctur. De eo Poetfl! fabulancur ,
c}im,cu.niadhuc infans e/Ier,aParcis fui/Ie^erpencibusincindum, qui, hi-
l^il eum la:dci)ces»per facjcm acpe<5lUs adrepebanc.Itaquefiachs, ejusMjr-
ftcria ceicbrances,ab(que ullo timore,ac periculo ferpences traAabanc : uc
Plutarchusin Alexandri Vicaceftaiur,cum de Olympfa Alexandri macre lo«
ouitur, qu2 a ferpento gravida e^edta diccbatur : quod etiam de Scipionis
in.itrc cftcreditum,namuc idem Plurarchus ceferr,ferpentem » i^pe in ejusj
cubiculumfe iniinuaremulri viderunt* Hocinnuebacricusille, quem fu^
pracxCacuiiorecuIimvs, in Bachi facris adhibicumfuifle,cumBachi mini-'
ftros ferpencibus Cc cinxifte dicebamus ; ibidem etiam iequicur eofdem yitMlm
mcmbra laeeraci juvenci jadaffc : nam PentheusThebarum Rex Bachi con- {^^^'^Tt
ccmprot fuifle,ac ejus myfteriacelebrari vecuifle legtcur; quam injuriam flc ''' 2^1^^
Bnchus cft ulcus : cficcit uc is matri,cactcri(que mulieribus, qus ipfiusfc- *'^'^
ftum cclcbrabant, vitujusaut flcucOvidius narrac, Aj>erviderecur , qui (a-
ct >s cercmonias curbacucus adveniflcc : Quare in eum omnes irruenresf ^»
cum m frufta difcerp{drunt,qHac fiiribuncUehac iUac difturrentes, oftenta-
hantjcujusreifnemoriam renovantes, in anniver(ariis Bachi (acrisiuven-
cum difcerpcre, ac parciculasfecumcircumfcrre (blebant. Quod forcafle eo
rcfpiciebat,uc idcommemoraret, quodTyphoncontraOfirfdem perpetra^ Ojirki
£at} Ofirisenimapudifgypciosidcmerac^acBachusapudGraccQS, icaque
Tibuliuslib.i» Ica de eo dicic :
Pfimm dTdtrs mdmm filirei ficit Ofirit ,
Et teKtram ftrf ffiicitnvit humttm.
Frirrit! titixfertdeommi/itfimindtirrd^
PomdtjHi non nitit legit db drtiritm*
Hii docmt timram fdUs ddjmngin vitim^ K*
Hic viridim durd nddn fdfi amdm^
lHi iucundis primmm mdturd fdpint
Exfnffd incultit uvd didit ptdtbm^
£c*Pauio poft
Nin tiii funt triftts curd^ mc luSm OJirlt^
. Sid chorm, & cdntm.fid Uvit^ dptm dunr^
StdvdriifiiriS^afirinsndimitdcarjmUt
Fufd fed dd timris luted pdttd ptdts.
Et Tjrid VifltSy ^ dulcit tibid cdntm
Et livis occulis Ciufcid cifid fitcris.
Ofiris imerdum accipicris forma apud iEgyptios expreflus reperu jr*; qttat ojji ^ ^
avis nofta dare cernit, velociflimcquc volac : in qno Solcmiimicacur ,.cuy,ri/#>fi
jtts eft i% imago. Scd wadem iElgypci i frequcfitiiis, uc Piutarchus de Iflde firmdm
Aa jcOfi- ***«»'#
ruu*
m IHEATRUM ETHNrCO IDOLOIATRICaM
9c Ofiri^ieyVeluti hoininem»genfale membrain arreQoJiftabcatem» nAno^'
^ue pamio xnductim depingiehant : cujus rei ikiqIo poft , io Prfapi imagiiie
^hu fm rationem afiremus: iisenim qaxdamOfiridis pars fuit. NamTjrphoejot
f^m fm- Irater kgitur»conjuratfoneadyerruseam £ida» eum occidiCe » ac in IrQfta
S^f^*** dircerptum»intercon|uratosdiftribuifle : ied membrnm virile, com ab o-
^ nmibgs eflet reptidiatamsinNilum Aiifte pro|eAi}m:Ifisqtie ejasoxor cum
Eihiladhuc demariticxde refi:ivii7et,(ed tanrnm amiflumdiu^nkomq^iihi
marfi vf flet,tandemquc rem cognoviflet,Tvphonem deviciflciac sl con juratit
•ogula Ofiridis membiirecuperafle,^cyiibus omnibtis (ito loc# collocads,
coro visik membrum deeflecomperifler,maximum dolorem ruicepifle,cjas-
opeinaagtncm maxiRureligionc colendam omnibus propofiiiflesqux poAdl
l^ Priapi nomiae honores di vinos eft aflecutt, IXtque hujus rci memori-
ainiiolla ooquam deleret oblivio,aniuverfaria iacrainftituifle,inqoibasfo-
knmi pompa Ofiris cum fletu & lamentis qoserercrur \ tc pauk> poft tan-
^iiam efletinventus; publica latritiaptter circumftrrenir,qai invcntomOfi-
lidcm tcprsientaret. Itaque huic Ovidius alludciis alicubi dtzit
•«— » Nmmmmmm^mt fiUii ijtufitms Oprii.
Mem propemodum Horo accidir>qnem Jfis ejus mater diu flev/ r, com noS'
^oam appareret>fed eo repetto vehementer eft ezhiIarata.Macrobiaslib.i»
Satura.hiii:c pro fokcapivult^ab eoque horas,in quas eftdic»dfffcibittiii^
eue difta5.Alii mundumeumrepra?fentare(enierunt.£jasfifnokcramadch
71. fefccntis erat^manu Virilia Typhonis tenentis; nam is oarratoryTypbone»
deviciflc,non umen imerfeciucycum incrocodilomverfiis,ab eo ftatiman-
fttgerit.Quare ApoIIinopoli^ qoat eft urbs iEgjpti Jez erat t qoa jiibebata^
oeullus honoscrocodiUs haberetur^fedomnes cesejpellerenr,c.iperent,iih
rerficercnt^acibs vero ante Hori templum ponercnr. Dc Typhone u]im &-
^***^ bulantur,Quemadmodum ApoUodorus recitat^eum a terra genitum , ot ca
Dees ulciicererur, qui gigantes inrerfirceranr. Quamobrem cimi Pkto io
Phaedro moltipUdsnaturat belluamtardentcm^furioiamque aM>cIk»;]scQr*
poris proceritate^c robore cun&is ez rerra lurislongc psarftaDat. Ens fi».
^ior pars hominem f eferebat^pennisque coiitegetatur , tam prodtgicfr
frat SAagnirudinis,ot vel alciflimorum montium verticemiiiperarct» fidcr»»
«iccapitecontingercvidercrur^is brachiaexrendens^akera maou ad Ok»-
icntem^akera ad Orientem pervemebat : ez utraque manu ccmom ai^
capiiilNisczporrcAisemergebant: craraicrpentinaertflr, circomqoftalii
ftrpeates implicabantar,oui univerfum corpus aihbientei, o£]ttc adcapn
pcrtingebant,quod horridis, fqoalidisque crfnibus cooiegjrbaror , qoi per
colluio»atquchomcros/c di&ndebaot: barba ad pedusillud val|ampro»-
^■Bittebatiir:QcuIi cruces eranr,ezfequequafilam veluti iantiiiasemittebantr
9jf ivBflMtaAwiicvaAcbaCr Hwc » ciwi iii caUam ignjitoi Japides cftr
PbLITICO HISTOIUCUM. #
ftciriattivantum oelifts exhorrDeruo»,ut omnes in JE^yjHntxifMfiig^TiDti
mque ab ejus impetule tuerentur^alii aliorum Gbi antmalium formam in^
duerint, ut dc mulcis fiiperias a nobis didum cft. Sed tamen immane ho#
monftrum randem aliquando a Jove viAum fertur» iit Apollodorus tefta*
tur : alii vero 4tcunt,ut nos fuperiusretulimus,ab Horo fiiiile (hperatum;
qui idemfuir^acOfiris^licet inter fenomine diferrent Itaaue Hermipoli«
cju«efti£g}rptiurbs, accipiterln Hippopotamum impetum nciens effinge«-
patur;^proHippopotamo Tjrphonem capiebantyqui malum quodcunque»
d terraprofici(censadumbrat.Accipitervirttttem,quxeirefiftit, acomne»
e jus impetum retundit^fignificat 5 naDc Ofiride,aut Horo oftenditur^qut ib-
lem repnelentant : iidempropteralias rationes jBachooondiflrerunt^nam,
ficuti^yptiiOfiridem dixerunt i Typhone in frufta concifum , ira etiam
Grxci ^Bacho affirmanr,quem volunt iTitanisdifcerptum fiiifle. Et hoc
illud erat,quod dicebamus»Bachum (cilicet folitum mcmbris diicerpti )u*
vencidefignari.Nam deBachoferuht»aTtraniseum caffum, concifum co-
&um» atq; iterum compadum,gypfbq; obdudum fiiifte, ne fi:ilicet ampUus
de facie cogno/ceretur^quemadmodum Suidas fcribit; id innuit , uvas coii«
tert,ut inde vfnom exprimarur,quod in ligneis vafis,ai!t lapideis^aut etiain
gypfeis bullit,acquodammodo coquitur; immo etiam in alienos in/icitm^
ut fubjedto igni czcoquatur,quomeliuscon(ervetur:Bachimembraiterufli
compiogivitesinnuit^fuotempore uvas iiitegras,ac folidasf rofirrre. Ba^
chus pra;terea,quia eam virtutemadumbrabar, quarpiantis vim ad fhiftw
maturos proferendos fiippeditgtyfamiliarenumeu EleofinisDeis>quaieranc
Ceres,& Proferpinaftiifi[e,abHerodotonarratHr; h«c autem efficere cre* Msi tm
debanrur,ut femen bumi (parfumgemioaret^PaufaniasinArticisre&rt, A* ^""^^^
thenis i n Cxfaris remplo,Bachum exfticiAe,manuardentem ficem porrigeiH ^Btefp***
tem.Iraque Porphyrius,ut Eufebius refert^vult Bachum ftsmineo habitu in^
dutum,ac cornutum e(^,ut in plantisduplicem inefic virtmem, ad firuAaf
produceodos,mafculi fcilicet,& fismina: oftendator : quamvis vero de pal^
ma f eratur,eam part im maiculei efle fexus,partim fosminet , nec unum alter»
femotofacilefrudlosprofi!rre;tamenquxlibetaib<)s£>lia,acfrudasprofect9
^nealteritts ope,ltautalteramcum*alteracon;ungi fit opus,ut in am'manti««
dUs videmus,quarprolem generare nequeunt , nifi mateulus cnm firmioti
coeat.lInde forrafie fit,urfabulentur,PriapumcxBachoortumefie;tttfcK
licet demonftretur,femen tam in animaljbus,quam in plantis i Sole» vi«
ad producendummutuari:quodinOfiridisimagtnecxpriratmr; ubipannuf
ruDer,quo tegitur,ca?leftemcalorem innuityqui leminibus,intra terrc vlfcec» .
l:econditis,yim adproducendjim tribuit Sufdas fcribit , Priapum eundem ac ^^^
Bachum dlc»qui ab JEgYpim Hot us appcllabacttr. Hoti cfifgics apud eot
di THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
iraezpiimebacuL': adolercensdexcerafceptrumconcTnebar; pcrinde ac do^
minu$omniurae(Iec,qux hic oriuncur>nniftraautempudeniIareneba^,naRi
(eminalis virtus abeo proficifcicredebacur : eft quoque alaras^uc e;us ve*
locicasindicecur : ei ajrcus adjacerec, quo munoi rotundicas (ignificacuF :
nam fol quem Horus referc^mundum quocidie fuocurfu o1>ir. Urque ve-
HMchtmih ceres oftenderent>quantuiTi Baclii, Priapique numina incier fe eonfencircnr,
ii&rtmnr jmopociusumimamborum e(recnumcn,in Bachanalibusexcollo merabri
t$ti. virilis figur^m fufpenfam geftabant ; hanc Pfallumappellabanr y ex ficab
ligno dolacum. Sed apud Suidim lcgitur ex rubrocorio quoque oIhti hanc
Ifnago>7i. imaginem exprcnam fuifle^quam fibi inter coxas fufpendences, per urbem
a* falcicantesdifcurricabanCyCumBachanaiiacelebrarenc: hiPhallophoridice-
'iuf^^^' bancur ; faciem cenuifiiniis arborum conicibus» aut ec»am pelle cegcbant»
' ^* capuc hedera auc violiscoronabinc/ Herodocus narrac, i£gyptios cubi-
rafes ftatuas cffinxiile » verendis extenfis, ac longirudine pene corpus roram
aequantibus : hafque a mulieribus circumferri ibhras per coinpica fuper
currus,ad hunc ufum fabrefadlosyprxce Jencibus ti biis, ad quaram modos
Bachilandes cancabantiir. Idem de muIieribusRomanis lcgitur, quz fo-
FrsMfl lemnipompamembri virihsimaginem geftabanr.' Sed Prtapum ira cfEn-
ImMi^. gebanr,erat pucrciaftiis^defbrmiSyViriliavaftidima habehs , quos reliqui
corporis magni tudinem a^quai enc, Suidas referr, Junonem, Veneris ucero
ledlo, cfFcciflc, uc is talis na/ceretur, ut Jovi (cilicec rem moleftam facerer,
qui eam gravidam efTcccrac. Sed alii Priapi patrem Bachum fuifte volunt,
cujus reiTheodoretus rationemreddens,dicit> proVenerecoitusVolupu-
tem, pro Bacho Vinum immodice fumpcum, capi (blere,ex his autem fimul
UHthm. conjundis Priapum exiftere. Huic fimilis imo idem Mutinus fuic , qui fe-
denspudenda ofteiicabac, in ejus finu,omniscaufa,nubentes Ie(Titabant,cit
earum pudicitiam prior Deus delibafie videretur , ut Varro /criptis cefta-
rum reliquit, quod La^ftantius Auguftinufqcie in Irb. de Civic. Dei refe*
MiHiHifm ninc. Priapusiveceribus Dcushorrorum eft habitus , barbati hominis
nrum, formam retciens , comam implcxam habens, nudus, dexreraqne f^lccm
lenens^/icuccnim TfbuUuis Iibj.£Ieg.4« eumdcfcribic^ica dic0Bs :
Sic 0mtrcfi$ titi contiMgMnt teUd PrUpi ,
Ncc cMfitifoits^nc ftoceaMHftn nives.
Qid ttid fcrmofos cefit foiertia eertc
Non ttiiharbanitot^nontibi cmita coma efi :
NnJas a Hiberna frodncis frigora brnma
* NndiH & afiivi timforaficca canis.
Sii ego , tnm Bachi re^ondit rufiica frolet ^
Armdttio cttrvafio mihiftUcoDom.
Eua«
POLITICO HISTOWCUM. i«9
Eufninterdum panDoquopram operuetunr,cujus ipfe lafcinias infinpmn^
ducebar, in quo omnium generis fruftus conrinebacEidem ferra ez hbrren-
ftbus herbis conficiebanr : nam cuftos horris apponebarar, longam arundi-
nenr fupra capur habens^ur ea ayes dererrerer. Ira enim is de Cc apud Horar.
SarJIX.lib,iJoquirar.
Olim truftem tramfismlifmyWMiili tignum :
Cmm fdkiT ineertiii^ finmnum faaret ne Pridpum ,
Mdlnit ejfe Deumt Detft indi ego furum ainumjui
Mdxima firmido : nam funt dextra cotreet
Afi importttnat vebteret in vertiee armnde ,
Terret fixafVetatfi^ udvit eonfiden in kdrtit,
AAnusquoque prope Priapum non abfurdepingi pofl[er>namea vrxdp^Q
vifkitn^ hujurinodiDeusdete<5labarur«obmaximam fcilicer, quac eftiUicuhi
eo,fimilicudinem. Apud iEgypriosHircus pingebarur, qui Priapi eflcr fym- Hirem
bolum s nam de hoclegicur , poft feprimam diem ab orcu ad coirum eile Primpi
idoneum,ad quem iemper (ic pararus. Eadem bellua Bachus innuebacurs ^P^^
nam i& ferrur in hircum fiiifle converfus, cum in iCgjptumunacumcxre- *
ris Diif-fiigiflct, ur Typhonis raanus evaderer. Apollodorus fcribir , Ba-
chom adhuc inranrem, i Jove in hcsdum fuifle verfum , ne a Junone co-
gtfto(cerecar,per Mercuriumque Nymphis nurriendum rradirum. Quare
ob hanc caufamcaper , vidlima admodum Bachocaraerat^ vel eciam, quod , ^^
i.';valde viribusficnoziuSj arqueharcdeBachofinr difta. ^
LARES.
LAresDii domeftici eranr, quiinrra domefticos parierescolebannir,raa-
quan» domorum eflenc cuftodcs : ei prope focum Uculum confecra*
banrLarat;iumdidlum,quod Lnresibireponerencur^ubi, & aliaquoquefl-
muii^cracollocabancur; nani Lampridius fcribir, Atexandrum Severum duo
Liiraria habuifle, in quorum uno fimulacra Chnfti , Abrahami \ Orphci »
atque Apoilonii eranr, in airero Ciceronis 8c Virgilii efligies vifebancur.
Nequc privacarum ranrum zdium Lares cuftodeshabebancur , fed & uni*
verilc Civiracj^, 8c agrorum quoque , ur Tibullus libro piimo his verbis
docec ; *
rot quotfue felieet ijuondamy nune pauperit agri
Cuftedetj fertit munera veftra^ Laret.
Ir;]que,ucFeftus fcribit,p!lx&effigiesAririIes & mulicbresex lana coni-
picalibus (ufpendcb.incur incompicisi & hunc ffftum diem eflc I^corum in-
ferotum,quos vccant Lares, putarutu, quibus cor pilx , quot capira fervo-
rum; cot elfigies, quot eflenr libcri, poncbantur, uc viyis parcwicnr,&ef-
fcnc ii$pih>,& fimuUcrisconrcnri: vclisricusolim cftinfti(u:us,qui;dLares
geniosquofilam morcoorum cziftimarenr,qui corponbus cxiuci, «.luiuid ubf
Aa } quiciU*
t^ THEATRUM ETHNICO IDOLOLATBJCUM
quiefcectnt babere cupiebant.Sed tanien Lares IK fluriaiiim Dii dotneSi<f
patabantot \ hi juvenlti figura effingebantur , canis pellc rMti , quibus
Imtg» 73i eciao) canis afliftehat ^ quod argumento erar^eos domorum fidelifliaiosefle
cuftodes» domefticis famil)ares,ac blandos, extemis fermidabilcs , quaks
CsMit cum folent efle canes. Hcc eft Pktarchi in Problenatibus feiitentia^teasb
^''^'^^ Ovidio in Faftis allata.lidem interdumobvohiti toga ruper humenmi fioi-
ftrum, 8c fub dextro fprmabantur ; ut lcihcet magis ad roum niimus obe*
undumictfent expediti; quo juxta Plutarchnm ibi(^m,dih'geiiQffimehoai«
num opera veftigarem,ne fceleraeorumUtcre&t» fedut de itsifcccB-
FnMiit. per tis, juftiffimas pcsnas luerent. His Dii Pcoates iimillmi eraiu^prccipae
in civitatibus cuftodiendis: nonnullieos voluat wud Romanos fliiflc,Jo-
.vem,JunoflemarqueMJnervam3 aUiautem,ApoUiiiciiv8c Nepcimumiqii
Troj^na mcenia exjtdiicarunt. M. Ciccro cos didos (cribiti pemi, fivc sb
eo,quod penttus infident : &idcoin pe&itiffii|iis«diumpattibiiscoleba&*
tur. Itaque Demipbo apud Tcrentinm fe domum profictfci velle dicit ,
Deos Penates falutat um^ut inde in forum ad ncgotit pcragenda revertaitt;
De figura vcroeorum,& ibtma Timxus hiftoricus (crifatt , eos Utuos ier-
reos,& xtces^Sc Trojanum quo4damvasfiAikfiii(Ie,eaqueiiioccultis,&
reconditis Lavini jacuifl^ (acra. Dionyfius h'b. i. Rom*hiftoriapirefert , iii
templo obicuro,& humih, quod erat non piocul i fbro Roouno» dsis
duonim Trejaaorttm imagines fe vidiife.duorum juveiium iedentiiUD,lu-
bentiumque pila in manibus,quibiis eflct infcriptto D.PENATESs flmi-
leique vetuftis in temphs plerisque confpici juvencs , militari habitu , %
Cimm. cultu, quod idem inmultisantiquisuumifmatibus cernftnr. Genjus cti^
ilomei&um aumen, immo& proprium unicuique habebatnn quem alifu
hofpitalitatis Deum efle voluerunr, item voluptacis, ac naturx^ imque goua
tndulgere dicuntur,qui voluptati dant operam, namracqu^largiuntnr qwd
cxperit ; getiiumquc dcfrattacrc illr exiftimanrar, qui alia omnia potius &-
ciunt.Horatius hb.ii. Epift» ad Julium Flonsm fcribcns» de bumanatmD le-
rum inftabilitate diftcritjbiaue quasrir^qui fiat, ut duorumirauum abet
£epe voKipraofiis,aItet fir laDonofiu : cui quaiftioni fic tc/poiidet^
Scii GmimjMUU$ cma j$u ttmfirm ^firnm^
NiUmtM DntsbMmMS^m^isUs im mnmm
Qmdqui esfm : vukm mmsAiliit^Umi, ^ iUiTm
Cenfbrinus in ca cft fentenria, ut cenfeat,geniam tSk generationisDeami
autquod ei prarfit; aut quod una nobi(cum fit genitusit nebi(cumqaepcc-
perao maneat, ut vttam hoftram tuearar. Itaque veteres fingulis nngolos
geniosartribuebant,autetiam biaos,alteram fcilicet Malutn ^ alteruBi Bo-
iMimJiUQC ad bonum adhortatorem,illum ad mahim impsiibrem : qos^
non admodum i noftrs rcligionisfcitis abhoactin quibus habetut de Aa-
tn
POLITIGO HISTORICmit ifi
gtlis cofto^v9> ac CacodcmoDibiis ; nifiqMjnM co$ fiolomiis nobiiciioi
onri,qfleaindincdiim ▼ctercsde fuJsGcniisac Lanbos diccbut : namma»
Sna crac intcr cos fimilirudo. Qnarc Romani in trivits^ tc compitis Aogofll
lcnt um nM cum laribus collocar ont, at^tic ▼cncitti &ot. QujUbct ycro
immGcniom feparatim colcbit » nuzimacom betitia dicmfiiiimnatalcm
celcbrans.Scd Princi pis Geniom ab omnibos poblioc oiiiimo honore , H
coku afficiebator. Quamobrem qoi per cjos Geiiiinn Jaratos,pc)cniret,pce-
nasdabat; rcIiBiofiffimom cnim id josjarandomhaMbanK. IdeoqueCaF
liguia, cum ob leviflimas can&s mortc plorimos qootidie aficercc » dicere
<firpe(blebat, (icutSuctoniusreferr^feillospunire , proptcrea quod nun«
quamperfiiumGcniuro joraflentshoc pnBiefercntes»(c ipfiUB contemnc*- p^^p^
le, indignomque cenfere, qoi colererjr* Genioa igitor numen quoddam r
esuftimabatur^qiiod femper homines abono ipfo coimcaretur. Idem locis
etiamtribocbator.ut Tamblichiisfentit,cum probatDiis, qui alicui loco
praefidenttdo iis facrificandum.quc ibidem oriantor: Namrcs,qusr tn no-
ftro patrddnio fnnt»nobis cnteris folent eflecariorcs. Virgilius lib, V. cam
^neam Bicit annlmfiirfa )ufta AQchificmanibusperiolTcnccm|angucmvi«
/um e(Ie fcribir.
drmliM €$fi tirgM «sM, mMttU/ki (fdMro
StfiMmMmimcimdihMt frlgmr^tm mmkUms mretts
Mtii tridrii wmtfis mdvtrfi fili eilins :
Dubiratque, nnm lod Genius, an aliod qnfdpiam edet. Minceft fa AuoH
ntaliquiGeiitQmferpentisformaeffinzerint > alifpoelili,juTcniIi aliqui »
nonnalli (eniIi,Qt Cebes in faa tabula. Paufanias m Eliacis pGrfterionboa
rcfett,Eleos tanquam patrium DeamSofipolim,qiii orbis ferratorcm fo»
natcolu fltf : ejus Hicrificia m templo Ludnap quotannis patrio ritu cele-
brari Iblita.De eo harc ait^fttiircmemoriarpradiFS ; cum fcilicet in Eleorum
fines hoftiliter Arcades inrafiflenr.conCTiiqaeeosaCTemElei direzilIent;mQ-
lierem infanti pucro mammam pra:bcQtem,ad Eleorum Duces vcRiflc^fcque
cum puerumeumpeperi(Iedtcerer,addidi({e»moiiitampcrfomniom,ut eum
f>ugnc focium Eler; ad)unKrctribi eos,qui (umnuc ret praeerant(quod mu«
ieris verbis fidem habendamcenTuifIenc)puefomnodtim antef^nacoUo*
candumcmrafrcJmprcffiooeabArcadibosfafta^poerom in corom confpe*
Au , 1n angoem mmatum : coprodigio hoftes ezrerritos^i^fiigam (e proti*
nus dediffc, acriter inEleos inftitjfte:pai:ta verohac infigni viQoria,! fervata
civiutenomen Sofipolidt inditum:quoque loco in cavcrnam^vifus fucrat fe
anguisabdidifrcyComeAoprarlio fanum eredum »idcirco verohonoresLuci«
sur dectetos,qood abea in iocempuerom illum fibi edi tum,interpretati fonc»
Hic DcQs cxprimebatsr artaic poerili, chlamyde amiftus varia, ic fteHata»
ftae ff gcicb» maoo » akcii cepis corno i (^cciiiia fiMmacoidam in
ir^ THEATRUM ETHNICO
(oinnis eil Yifus.In vccuftis nuttuTmatibus TrajaniyAdriaiii^liprumque prin«
cipurn geniuf paceram d.-;ctera manu fupra aram porrigcre^ qiue ara eiTcc
fertisprnaca,lasva.vero propendulum fl.igellum,vel iimue qoidpiani cenere
vjdecur. Sed enim &,inaliisAdriani inlcripcionibus calis epigraphe repe-
ricui»G£N. P.R. ubi imago ceriiihir honiinismiiicaris; cnm vcfteadc^u-
ri^mediumciicuiiiyoiuca^dexcerapaceiuim in morepi iacrificaqcis h^^bens,
TUtanm U va ^ucem cornu copia: » populi autem Romant Gonius id.fpccafle^numea
Qtnio fa- eratjH cujus turcla eorum urbs erar. Gcniumolim piataao. coconabant,
^^* fcd & interdum iloribus, ut apud TibuUum alicubi legitur :
iffi Jmqs dJfit Ginim vifurm hon§r€S ;
^. . Cstidtc^nnt/kmSidiJUre^firtdcemdt.
.^^ Sed quia duplicem eflfe Geniuni d'ximus , ut Socracicus Euclydes apuJ
Cenforinum velle videtur^dido debono , nunc de malo Gcniu videamus.
1niago74. HuicnuUam ftatuam antiquos pofuifte cempetio. Sedtamen muitisfuiC'
^* fe vifuslegitur. Quare nos ejus rpecicm ex variis hiftoriis defignabimus.
PlutarchuS|Appianus, ac Lucius Flori^ mcminerunty.^Britruni cum aua«
dam node fe in cubiculum incIudiflet,ne(cioq»uid,ut ei.erataiosx cogicai>
cem, ^e^ftrum quoddam confpexifteatri hominis, acque horcibilis » qu^
cuus fum, inqui t Brucc^Gcnius. Valerius Miiximuf hb.i.R.ctcA:t dc Caflio P^r-
menn, qui Anconianas partcs fecutus, ab Augufto capite eft mulcatus, eum
paucisante mortcm dicbns exiftimatle ad le venire homineiii: ingcntis mi-
goicudiniS)Coloris nigri,fqualidabarba & capillo demiflb^qui iaccriogatus
refponderir,l(B ejus malum Gehium efle.Paufanias in Eliacis pofterioribus,(ie
Euihymo Achleta fcribens, narrat,Ulyflem errantemTemedacn eciamlu*
h'a:.urbem efle appuUum^ibi de havalibus (ociis cjus unum , virgine pervi-
num violataab oppidanisconcumeliam vindicancibus, lapidkbus obLUsuin:
l(lyltemquidem, nulla ulcifcendi inica racionr,inde profe<^um: perenipri
vero (bcii manesfinem Qulluun (xviendi in cujusiibet xtacis homirKS fecii^
fe^priufquam cogicances pacrtani relinquereTemeftenfes, quo eam pcfleai
c0Fugeren: , ApoIIinisfeipflnib Heroem placare jufll funt , & . confecraco
' ei (qIo,tenfpIumezcicare,dcvovere ei.pra^teriMquotannis Virginum ur.am,
qux ipfls foripoflflinfa vila ejflet. Quod cum illi ex oraculo facere pcr.^e-
rent, nihil omnino gcavius.,pafl9S efle. Fqfce vero Euchymum cuinre»
niflet Tremeflam^eo ipfo tcrapore^quo (blenne facrificium. fiebat , tetou
cognita^le intromitci in cemplum poftulafle : Ibi virginem con(picatom •
ptmo mifericordiacommocum,deindeetiamamoreincenrum, armisiginir
optiSyCumGcnio congrefliim: illum vi<5lum,m<cnibnS|& agro ceflifle,(ub-
lfM:umquc prorfus ex homtnunKCoecu , in mace fe demerfifle : ac in hujHS
facinoris prxmiam viiginem vi(flori nupfiiTeJpfum veroGenium, idemre*
^rr, colore fuifTt vehemeoter atio , cccer/t /pecie maxime fbrmidabilerat
amiAumaucemlupi pellem cifuidc. FOR-
■ '■ .
POtinCO HlSTOIUCllSt ijf
FORTUNA-
F§rtmn4m€i$l^t munr^ frwtrifymi iMetffuni \
Cmmt4m§nkdcm4ffmmf§timsm€r§4tmrh0n§nm. '
Ltbec aiihi ab hisDantis Alj^rii yeriibus, Forcunastraidadonetn aofpjaui*:
ei namque nos morcales^ quidquidexcrafencenciamcadtc, acceptuiQ' ftii*
muSyilludmoIefteferenceS) exquopocinsmagnam Iseticiam fufciptre debe-
remus; videmurquereifamiitacisdchonorumcomparacionem, eorumrar-- ...
fus /ai^uram , ac remm omnium.viciflirttdinem ab ea pendere arbitrari. lca^
que Francifcus Pecrarcha quoda inioco Forcunam ica defe dicentem inducic^
MdgnM^pMnsrirmm^c§n$rF§rtmnMividitne^
L4tum€trift§sfiUmm€rtdd9r§f$£§>
Idqmiftnsim ecttri fmm iddsm vcUcier amrm.
^odtjtsi vides^ noftris jmffis id wlvitmr emni.
Hincomnium conviciorum , ouar quocidie in eam CQngecimus, eft origo: f^rtnnM
nam qux Forcunx bona appellamus , eos plerumque poflMcvo cernimus, ^^ ^^dfc^
qui minus iis digni nobis videancur , digniflimis auibusque ipoliacis. Qudfl ^*''*
benenc,anmale fehibeat,illisconfiderandumreunquo,qui, quafuntmen*
tis acie praBditi>difpicete foli Po(nn t^quot curis^moleftiis, periculisque; cadu«
cahzcquas bonadicimus,abundent. Sed pauci id, aoimadvertimos » id
unum ftudentcs,fcilicetutiis nos refarciamus; .cumquerestproamtrii libi*
dineminusfucccflcrit, Fortunam ftarim reamiacimusi: ou« camen juxca '''^^««m
inulcorum fententiam nulla eft . Itaquc }u venalis Satyr. z. iic dcca dicit -, *f* ^A'
Nmimmnmmtn ntiftyfit J!t frmd§nti0n\/§di§ , . .^ .. fi'^*
NosfmcimsUy FcrimnHy D€0m^44rkfm§ iocsmmms^
LadantiusautemFirmianus, Fortunam-niiiiiaJiude/l&dicit , quam nomen
vanum>quodhomjnuminnpientianai ^gwt: Cicei^iii confenciens, qui in
Academicis quxftionibusficinquic: Forcuna eftccic nbbis multa iniprovifa
propter obfcuncacem, ignorationemquecau&rum. Sed non minus in For-
runa veteres decepci fimc, quam in c«cetis Di\% : hanc autem bonis atque
malis his externis adminiftrandis , taiqquam Deam,prarpofuerunt. Itaque Fmsmm
duusFortunaseffihzcrunc, bonamunaiiip alteram malam ; huic adveria o- ^*/^«
pniaiilli profperaqua:queadfcripferunt^ bonacandido vulcu, mala atro
erat pracdita. Pra?i:tei(e,ubieaceleberrimum templumhabebat,fubduatum
fororum imagine colebatur, ut AlexanderNeapolitanus refert. Obeam-
demquecau/amPindatuSs» .qucmadrnodi|m Plutarchus teftatur , eamduos
Teryiones moderantem c ffinxit. Sed tamen una tautum Fortuna habebaturi^
cujiiseffigiem hic ex pcifcis fcriptoribus apponam. Paufanias in Mefteniac*
fcribit,|}ubalum, qui femplaconftruere, & animalia oprime effingere no-
verat, omnium primum Fortunac fti^uamSmyrnasiseiFccifte, polum capitt
fuitinencis » nunuque Amj^thca^^cornii concinencis. Hac figura
Bb jnnue-
1^4 THEATRUH ETHNICO IDQLOLATRICUM
innuebatur, Fortunx idefTemunus^uc ea pto fibidine largiarur, aclimat«ue
divitias,quas Copiae cornureprflefentat,eardea)qne perperuo tn orbeiii ver-
Imago.7;. tuntur,(icuti coeluni a/Gdue circa polos converdror, Ideinpoftcriores fiini
^ . jmicad,qui FortUnam aut tabu]is,aat/ignisexprcfl[eranr,eofpe<5bintesDria*
tetlig^remusypcnesenmrerumjiarumadnuniftrationemeflfe, quasfuo arbi-
tcio:di/pen(ec.Ladlantiuslib»IILrefert,Forrunam depingi Tolere cumcotna
Jl#fi«wi!;i».copiar&gubcrnaciiJo,raaquamin ejus cflepoteftateiimm^dfvirtas elar^iri,
ptMnMrum rcsque humanas, bonaquccaduca moderart : nulla ennn inhis ftabilitas re-
Mdmini' j)crtfur,nec jufte tributa v idcnrur, clim magnkm ^ruin' penuriam boni pa-
/fM/iP. tiantur,malique homines^eis undiquectrcumfltnnt.Hant' ob cau(am forra-
nam ca;cam,inftabilem,demciitcm,. maiispotios quam bidius amicam di-
cimus>ut cft in quodam Epigrammare , quod intcr Virgilii opu(cula rccco-
lcrut, id eft ejusmodi.
TMftHmjmisatrnxfMdithvitidiedfi
'■ ^ EverSifih # hmcs^eligis improhi .-
Nic JifVisrg potis muMirihsss fidim.
' ForemttM immiritos dstgiS homoribHS
Fortmmd immocstos clmsiiltms mfficis. >
fmfios tU^vitos fAmpirio grdvmti
* . imdigmotoddimdwvttHskidS."
Ud^ dtsfirs fmvimiS^ (g ntimiS fimis^
Injmfto Mrbitrio timperm divtdHms.
Qmod digmis adtmieytrmmsfifrtgiimpios r
AecdifcrimimhdhSyriOm^olmdUmSi
Imcinfldms^frdgiliSypirfiddlmMcto
Nec qmos cldrifitdt^peirpetmo fovii^
Nec qmos defermit perpetmo premie.
Itaque Thebani Phitura Fortunx m;nibus impofuenftt u t fuperius dixftmBj
perinde atqtie isDeus qui divitiis jJtfitlidcrc credebatufiopcs tribuercr, ai-
mercrque pro Fortiinx arbitriol quam ita Martianbs ht. t. Philol. dcfcri-
bit.Tuncetiaminquien$,DmniumgarrulapucIlarum, & contrario fempcr
fruibundii luxu,lcvitatcpcrnixdefuhoriageftiebat, quam alii fortcmai&>
runt, Nemefittique nonnulli, Tychcaque complurcs , aut Nocriam. Hxc
autcmquoniamgrcmiolargiotctotiusoibis ornamenta portabat , fialiis
impertiens, rcpcntinis motibus confcrcbat , rapicns his comas pucrilitcr,
caput|illis virgas comminuens, eifdemquc quiburfiierat Eblacidira , iAibai
crebris vcrticem,complicatis in condflos digitis , vnhicrabat. Nos autcm
jta ludibrio habere Fortuna videttir, cuni bona qux nobis tribuerar 3 rur-
%i% adimit > ejc quo masrimo^noy dolore aficimur, q«od quidcin mioime
^ ^^ ufu
l
POLTTiCO HISTORICUR i»
isfu veniret,npluri»ca non faccremus»quc (ubejusfunt poteftate , quam
mx fub noftLa.DivitrsrnaniqueFortunsedominatusrunrobnoxfa?, virtus
ola noftri eft.Sed ramen nos has iUis poftponimus^quod Horarius magno-'
pcreindignatar,icainSaryris.excIamans, ]
Virttupoflefis, -v
Bonam fimul,ac malam Fortunam,ficvereresai?umbrarunr,quamvis dcfcri-
ptio bonam r.intum innnar. Eft in folio /edcns mulicr ftolata, fubtiiftis,
cuius dextcra: dextram jungerevidetur'ado!efecntu!aegrcgiaforma, acli-
berali,qux ftat anteillam : poftvero nwtrbnam fcdcntchi puc!iuls quac-
dam manum fupra fcabcllum tenerc & innxri vidctur* Mceftai!la matro^-
na,prxterttamFottunftm fignificat : ddorefccnsqua^ci maiium pracbcr, pras-
fentem oftendir > piiella mcuric eft fytnbolum. Sed antcquam lon^ius
progrediar , Iiic aliquid dc Nemcfl-imcrjicicndiim, opcrajpraptiiiAi'forcl
diixiiambx enim interfc valdcfimlfcs^ vicfcnfur,ita ut aliqui idcm riirmcn , .
efTc fint arbitrati : quod vel cx irs difcamus licct, qnodfupra cx Maitiano
ittulimus. Sedtamcn uttaqucproprium fibicultum,ftatuamque 'fibi cfV
foitita. Ncmcfis crgoDeaerat,qux unicuiquequodrccSlumcflerj oftcn-
dcrc crcdcbatur.AmmianusMarccilinus ita dc eii dicit 5 Dcaeftultnx faci-
norum impiorum,bonorumquc prxmiatrix,arbitrarerLriTi , reginataufa^
rum ; quam Theoiogi vcteres fingentcs, Juftiriac filiafti,cx abdita quadai»
a!ternitatetradcbant,omniadcfpcdarcterrenfe. Macrobius lib. r. Saturn.
Wcmcfim contra fupcrbiam coii y eflTcque folis porcf^arem arbirratus cftji
cujushxc natura fit,iiit fulgentiaobfcuret,&quaefunrjnobfcnroillumincr:
Sic etiam Ncmcfis nunc crcdtns mcnrium humanarum ccrvlces opprimcrp,&
cncrvare videtur; nunc bonos-ab imo fufeitans, ad beneviVcndum cxtoliir,
proprium crgo ejuserar munus, cosulcrfci,qui nimiurrt fnprofpcra Fortuna
fupcrbircnt. Eam PoctxRhammufiam cognorn'mrunr,i qUodnm AtticiB
}oco,ubi pulchcrrimum cjusDea: fimnlacrumcxfftebat; . Eadem Adraftia
diccbatur 5 quod AdraftusRcx omnium primusci templiJm jpofucrit. Pcn-
nas huicDca? ideo vetuftas aptavit^ nt adcfl[e velociratcvolircri cundisex-
iftimaretur: cidcm guberhacuIumdedir,&rotamfubdidit, ut: univcrfita-
tcmregerc,pcrc!emenradifcurrensomnia,nonignorarerur. Hanc intcr- ^'"•S*7^
dum,unamann frxnum,altera mcnfuram cubiti tenentem cfl5nxexunt,non
iingun? frsenum injicere,ac inomnibus menfiira mi dcbere,qucddifticum
apudGrxcosdocct; idefttale.
mJ» u/jtlT^ofrt ^jroiciP yuwT a;^*^'»'* ^'>fi»'. Hoccft; . ,
frddiee bdeNemefit nermMfimHl hisqnt /npMtiSy
Nen fffireng htjni, Cf ttilfieri stifysse medoi^
Bb 1 . Pau-
1^4 THEATRUM ETHNICO IDQEOtATRICUM
innuebatur, Fortunx idefTe munus^ut ea pto fibidine largiatur , aclimat«ue
divirias,quas CoDixcornureprsremat^eardeinqaeperperuo inorbem ver-
Imago.7;. tuntur,(icuti ccrlum a/Gdue circa polos conyerticiir« Idcmpoftcriores funt
^ .imi{ati,qui FortUnam aut tabu]is,aat/ignisexprefl[erunc;eofpe4!lantesnrrn-
tctlig^renius^pcnesenm rciumjurum adminiftratioRemede , quas (uo arbi«
t[io;di(pen(et.LadlantiusIjbJILrefen,Forrunam depingi Tolere cumcotna
Ik9fumh9h copitf &gubcrnacnJo,raaquamin cjus cflcpotcftatefinim^divitias elarglri,
mMnMrum rcsquc humanas, bonaquccaduca moderari : nulla enmi iniiis ftabilitas re-
mdmim' j)a:itur,nec jufte tribu ta v idcnrur, dim magnam ^nmr penuriam boni pa-
frnuQ. riantur,malique homincsrcis undiquecircumfltnuit.HanfCob cau(am fortu-
nam ca;cam,inftabilem,demciitcm,. maiispotias quambdm^samicam di-
cimus,ut cft in quodam Epigrammaie , quod inter Virgilii opu(cula rccca-
lctut, id eft cjusmodu
O Forimt4,pPtMffqHdmvdriatiigs
'TMfmmimri$atrtxqmduhvindi€4fi
' Evertifjh^hnH^fUiis improhi •-
Ntc Jerv0r§ potot mmniribtu fiitm^
' ■ Partmnd immHritos dmgot honoribms
Fortmnd innocmoi cldditms sfficit. • .
fmfios $U^ vitos fAmpirii grMvmti
* . imd$g9Moddem divuHs k€4t.-'
Udi dlsfitt fmvones^ (^ retinet fena^
Injmfio artitrio tempotm Hvttbins.
QHoddignis adtmit\trnnsfrftmiHmpioir
MeedifiriminhdhiHyrepdfmelmdUmt:
ImcenftslnSyfragiliSypitr/iddlmtfiHc^ -
Nec ^mos clarifiiMtypeirpetmo fovit^
Nec cfmos defermit perpetmo premit.
Itaque Thcbani Phitura Fortunx m;nibus impofuetUnt ut faperius dixitncjj
pcrinde atqtie isDcusquidivitiis ptttlidcrc ccedebatur*,x>pcs tribucret, aA-
merctque prb Forttinx arbitriol quam itaMartianbsfib.t. Philol. dcfai-
bit.Tuncctiam inquicns, omnium garrula puellarum, & coDtrario icropcf
fruibundn luxu,levitatcpernixdefultoriagcfticbat, quam aliifortcm^l&^
runt,NemcfimqucnonnulIi,Tychcaquccomplures, aut Nottiam. Hxc
autcmquomamgrcmiolargioictotiusotbis ornarocnta portabat , Saliis
imperticns, rcpentinis motibus confcrcbat , rapiens his cottias pucrilitcr,
caput|illis virgas commitiuens, cifdemquc quibus^erat Eblahdita » idibn
crebris vetticem,complicatis in condrlos digiiis , vnlnerabac. Kos autcm
ita ludibrio habere Fortuna videtur, cun^ bona cpxx nobis tribuerat , rur*
fit adimit » cx qtto manmo^no» dQlore aficimur, quod^aidcin mioime
^ ^' uTu
POLTTiCO HISTORICUR i»
isfu veniret>npluri»ca non faccremus^quc rubcjusfunt poteftate , quam
qux Tub noftra.DivitrsrnaniqueFortunsedominacusruntobnoxfa?) virtus
K)la noftra eft.Scd ramcn nos has iUfs poftponimus^quod Horatius magno-*
pcreindignatur,itainSatyris.excIamans, "]
O eivtf cvOts^tjUdtnnda fHmnU primufff >
yirttu pcfl cpet.
Bonam fimul,ac malarn Fortunam,ficverercsai?umbrarunt,quamvis dcfcri-
ptio bonam r.intum innnar. Eft m folio /edcns mulicr ftolata, fubtriftis»
cujus dextcra: dcxrram jungerevfdcturadblefecnrulaegrcgiaformai acli-
berali,qux ftat anteillam : poft vero nwtronahi fedcnreln pucHuls quac-
dam manum fupra fcabcllum tencre & innxti videtun Mceftailla matro^-
na,prxteritam Fottunam fignificar : ddotefcensquaE^ ci itiahum pracber, pras-
fcntem oftendir , piiella futur^e cft fymbolum» Sed anrequam longius
progrcdiar , hlc aliquid de Nemcfl-intcrjiciendiim, opcrajpraptiiiAi'fore
dux!,ambajenim interfc valdcfimifcs^vicfcfrrur^ita ut aliqui idcmriirmcn
«{Te finr arbitrati : quod vel ex ih difcamus liccr, qnod>fupra cx MaT^'ano
ittuJimus. Sedramenutraqueproprium fibicultum,ftatuamquc fibi e(V
fottita, Ncmcfis crgoDeaerat,qux unicuiquequodrccSlumefler, often-
dcrc crcdebatur.AmmianusMarccUinus ita dc ea dicit ; Dcaeft ulrtix faci-
norum impiorum,bonorumquc prxmiatrix,arbitrarerum , regina "caufa-i
rum ; quam Theologi vctcres fingcntcs, Juftiriac filidm,cx abdita quadai»
a!ternitatetradcbant,omniadefpedlareterrenfe, Macrobius lib. r. Saturm
Wcmcfim contra fuperbiam cofi , eflcque folis porcf^atem arbirratus cft^
cujusharc natura fit,iiit fulgcntiaobfcuret^&quaefuntinobfcnroillumincr:
Sic etiam Ncmefis nunc crcdtas mentium humahariim Ccrvfces opptimcrp,&
cncrvare vidcrur; nunc bonosab imp fufeltans, ad bertt-viVcndum cxtoUir,
propriumergo ejuscrarmunus, eosulcTfci,qui nimiurrt inprofpera Fortuna
fupcrbircnr. Eam PoctxRhammufiam cognom'mrunr,a qUodnm AtticiB
Ioco,ubi pulchcrrimum cjusDea: fimulacrumcxiftebat. . Eadem Adraftia
dicebatur j quod AdraftusRcx omnium primusei tcmplUm pofucrit. Pcn-
nas huicDcap ideo vctuftas apravit^nt adefl[e velodratcvoltfcri cundiscx-
iftimarctur: eidcm gubcrhaculumdedir,&rotamfubdidit , ui; univcrfira-
tcm rcgerc, pcrclementa difcurrensomnia,non ignorarctur. Hanc intcr- ^'"•S*?^
dum,unamann frxnum,altera mcnfuram cubiti tenenrcm cflSnxcxunt, non
iingun? frsenum injicere,ac inomnibus menfiira uti dcberc,qucd difticum
apudGrxcosdoccr; idcfttale.
uid/Jtlr^ofri "froieif /Anr ax^^^tvetXiyUf, Hoccft; . . ,
frddic9 bdc Nemefit ttcrmd Jlmftl hisjtte iHpaiis y
Npm fffirntit htjfti, Cf ^ilfieri tikfyfte modoi^
Bb 1 Pau-
Wf6 THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
Paufanias tn Auicis rcribic, hancfbper cctcrosDeos adverfiisfnperbos cttk
inexorabilem ; quod ex iis, quse Barbaris, Ach^oienfium hoftibus accidc-
ruQCyComprobac, nam ii Achenarum opes advcrfus Cc concemaentes , jam
tum cocum marmor accepcranc, quodad Trppharum erigendum vebebant.
Sed iis curpicer yiStis , i d marmor Phidias ezcidic in Dcc bojus ftacuam, Dc
quo Aufonius talc Epigramma cx Grxco fcripfit ;
M§ /apidim am^mJdm Per/k dJpemri Tfflumm
VifienmliSi^ mmmei^ifmmNimifit
jlifiemiCrdeuviBeritmsfii Tnpbdim^
Pemiifie Perfim vdmHifmiS Nemffif. . .
Huic fimulacro corona capici appofica crac, qua 8c cerus , tc ViAorixparva
ligna concincbanciu:: inalceramanaeracramusfraxineus,inalceraphiaia,in
qua i£chiopcs cxprcfli cranc: cujus rci caufam Pauianias dicit, (e coujcdu-
ra afleqm' non poflc* Idemfubdic: NcquehocNcmciisfimulacrum, neqoc
aliquodaliudanciquum aiashabcbat : Sed pofteaapud Smyrnax^s fimulacn
MfMMjli alacafucrunc, 8c iph Nemcfi zlx addicas vcluci 8c cupidinj j quia hujus Dcx
^/^*' numcn in iis pociffimum apparerc autumabant, qui ainorc capti fiint^ cos c-
** nim puntt , qui ob fbrmam faftu turgcnt, cs(cro(quc prac fc contcmnum, or
Oviclius in Narciffi fabula oftcndic, quae lib. iii. Metam. habctur hinc
ttiamOruIliiliud*
Ni femm Nimifis repefidt m te :
£ft vehemtens Ded y iddere bdme esvete.
B^/HtUh p^uia vcro hxc Dca mortalcs , ob fupccba £icinora punire putabatur , cm
aliqui ,idem cum Juftitiaclle crcdidciunt. Hanc Chryfippus (uc Agdliiif
lib. XIV. rcfert) forma 8c filo virginali de(cripfit , afpedu vehcmenti , 8c fbr-
midabili, luminibusoculorumacribos, ncquehumilem,Qcque Atroccm,(ed
rcvcrcndjc cu/ufdaro triftittzdignitatc. Itaq; Platodixic,Jufticiam cundace^
nere,abanriquilquciaccrdoribus,omnium rcruminipc^ricemfuiftc di&un.
imditi» Apuleiusalicubi peroculum fblis , ac Juftitic jurac, pcrinde ac hapcnonniK
V^^J^ noremyimcernendi, acqucSoI ipfc poflideac : hjcc nos injuftitixminiftni
^Vi'' iQefte dcbcre intclligamuslicer -, hoserum rocnrisade ad abftrufiflimaro veri-
catem pcnccrare oporrct : iidcmea puritatedcbcnt cidepracditi, quacafts
Virginesfolentefte; itantnequedonis,ncqaebIanditiis, oequc alio quovis
fccorrumpi umquamfinant,lcdfevere lempcr , quodjuftum fit (cdlcnrur^iis
ctiam opuseft, ucfeimprobisfbrmidabiies, innoccntibus benignosoftcn-
danc. Pidorcs examine lancis vcl ftatcrx , nunc & fecurium , 8c virgirum
fafcc, nuncillis, vclillis Jufticiaminfigniunc, func qui eamdem hocmodo
^ln^^ cfHneanc. Nuda virgoquadrarum fupcr lapidem redec,'2qu3Cam roanuil-
^ ^ tcra bilanccm cencns, exfercum alccra fub ala cnfem quodammodo occaienSi
Diodontseftauchor, alicubiin^g^pro^ubiVcricacis porcc crant , Jnftmi
ftacaain
f
u
^ ' POLITICO HISTOKICUM-:' ^ ': } rf»t
ftacaatn cxftitiffe,qtt« capicecarerec : cojus rei iiullatn aflerc racionem.' Ean«
deiiii£gypcii e£Sngcbanc pcr manum finiftram pof rcc^a palma di/capedina*
cam ; propcerca quod finiftra , gcnuina^igricia, nulla callidicare prxdica vidc*
cur ; & ideo arquicaci apcior , quam dcxcent PaoTaQias vero in Eliacis. prio«
ribus icadcpidam aic in arca Cypfcli i Acfiirmoia^inquic, illamulicc» quac foc-
da facic alccramnniftra obftri<9:ocollo crahic , dcxcera fuftecaedir , Juftitiam
fignificac, qua^injuriammaicmulcac: namjuftiiudiccsinjuriamrcmpcrde*
bcncopprimcrc, curareque, ne cuiinjujiam paftb, non racis6ac. Hoseciam
oporrccdi^fccre, ncTcricaseosiarcac,:UU:aqu0 parce audica , Sc numquam
accufacorisnudisvcrbiscrcdenccs, rcun^pondenmarc^ In hanc fencentiam
Lucianus i n libcllu dc non ccmerc credendocalumnias^cale rcferc cxempl um :
cumAnciphilus, ApcUisquidamasmuIus, apud ptolcmaeum Apcllem eflcc
calumniatus, quod cum Theodoroconfenliftet, quiaregerebcUionemfe*
cerac : 8c a quodamconjuracionisconfeio» qui capirispGenaccncbacur, re-
{iinnotuiflec, Apellcm omninoiacinocis ignarum : & iniquciUuminlimu»
ati : cnm Pcolomxos, podtoforore/encentiam mucavic, ApellcmTalencis
cencumdonavic, ciquc in fervicucem cahimniacoccm Antiphilum addixic»
TuiicApcnes, pcriculi memor , rali pidhira CalUmniam ultus eft. Indcx«
ret a quideiti fcdec vir, permagnas habens aurcs, qualcs fiiiflc Mida: fcruntur:
manumlongc illc protcndic accedcnci Caliimniat : circum ipfum vcro fiinc
muhercs dux, Ignorancifciliccc , &Sufpfcio , exadvcrfo CJumnia , muher
ornaca , 8c pulchra , (ed a/pei3u ardcns , & iu iram ac rabiem concica ; lae va
faccm acccn/am prstferens , dcxcera adolefccnccm qucmdam per capillos
craherevidcbatur; quimanusambasadcalumccndcbac, fuperofquc obce-
ftabatur : pratccdcbac virpallidus» impurus^acuceincucns, iispropcmo-
dum flmilis, quilongiori morbo funcconfcAi: hicLivor. /culnvidiacrac»
Poncduzalixmulicrcscranc, Calumniamdirigcntes, &adornances, altera
erai In(jdja,alrcra Fraus. A ccrgo fequebacur Pam'ccntia, pulla;;, laccrafqoe
veftesindurai quarrcrrocapurinflcdens,flens,acIugcns, pudore vemcmem
Vcricacemcxcipere videbarur. IcaLucianns Calumniam defcrfpfic , quam
;intea ApeUcsdcpinxerac: luidecoUigic, Calumniam nil nliud efle, quamfat*
fam alicujus iniimnlacioncm , c.ui judex fidem habear , de eo confidam , qui
abflr, necfuamcaufamdicac: acqueabinvidiampIurfmumprofcAam : &'*'"'*^
ea rarionc ApcIIcs hanc ci pra?mictic* In vidia aucein cft omnium am'mi pefti*
um longc cetcrrima : nam non folum iis, quibus invidetur, nocet, fcd 8c iis^
qui invident. Icaquc Silius Icalicuslibro xiii. eam iucer monftra ^ qoae apud
inferosfunc, numerat, iraeambrevitcrdcfcribcns;
Hime Mnnt mtrd^mmmm/kMgmiiitrs h$v^.
£c Horacius Iib« i.. Epiflol ad LoIUum flc de ea dixic :
Imvidid SUmli mvm imv€m$n i^rdmmd
Mi^mtmrmfmtmm^'
Dbi <^cd
fft iTHEATRim^ETHNICO IDOLOLATRICUM
Quodoprimc ponit ob ociulos quoddam pocfmation, quod intcr VifgiBin
pufcula numeratur* Id fic babet ^ *
Livar tiUkfcmm mMUs vemitmm-^
lHtMUitvcif^t$S^kmm4di$nMi^ a
Ei Mum iiU$ mubmcrmwmJ ; ■
Qmid qHifyuiifHri$^vidt$€i$^f§rti^
Vt dihit^filn fOHm fimfer iffi gfi.
Tiftatttr gemitu griiVit deJms ^ •'
Su^irutygemit^htcmitqtti ittuiif4 •
, 'Sudut frigidmyiutuim fmd $dit :
Effundittustik Hitgituvirmt ut¥utmi ''
TdBirtirribilisgiumcclorat z
btfilix muciernuudMt pjfa :
Kou lux^uiH cikm iflfudvis iUiy
Nic potm iuvat^Mt fifor Lfmi *
NiCyfipocmla fufiter frofinet^ '
jttqui bdc forrigdtyOf minifirit Hiti^
Jlut tradat Ganjfmidis iffi mUary,
Non fimnttm cafit^aHt 4]uiifiit uufuam^
TorfUitvifiirdcarnifixiruiutm:
Vifanos taciti movit fmroris ^
Imtiutam auimo facit Erinttjft^
Litalis Ti^ique vmltttr intm >
^ui fimper laarat^ comiflqui mintem %
PHvit fiSorefub dolenie VHlnufy
Quod Cbironiduic imanHS Uvaret,
NecPbithHS^fibolefi/ecaraVhcebi.
Ovidius lib.ii. Metamorph.ci maliebrcm fomum tribuens , Cquam Gr«-
ci bomincm effingunt,<juandoquidem i ^doW; maiculi fit geQcris) itade«
fcribit;
^aMor in ore fidet^ macics in corfort toti •
Nuffuam reHa acies : rigeut rubi^m dentes :
ViSora feUi virent \ lingua efi fttpifa hinino:
Rifits abefi^ nifi quem vtfi moven dtJons :
Nicfrttitur fomnoyvigilantibmixcitacmrisi
Sid vidit ingratos^ intabifiitque videndo :
Smcejfm bominum cdrfitfue^^ carpituritua y '
SupfUciHmfUifuum^fi. , .w .*. t - ..
Idcm paulo antc cjusdomum fufs^^uafi coloribus cx^rittfens» eam dixera^
sbi rc/idcnrcm rcrpcatiuncamibusicparccrc. Plutalrchus Imgum faiic opos
cw^
POLITICO HISTORICUM. ' . 199
confcnpnc de Invidia: fc magnu5 ille Bafiliu» in qfndam de ea ad populum
habicaconcionc,incecc«ccradidc, ihvidos vulcunbus efio per/imiles;nam
iicuchi ruperarvalcca,auc florida prata volicances j •ounquam defcendan^
'nifi cadaver de(pe6tenr,cuju5 pufrefcentiiis catirum parctfs^-reliAis mcoiru*
%ti9,decerpunc; icainvidi in quovijihniK]uam4n(pitiuoc»aUCconnivenc ad
ca,qua;laudem merencur,iiiud foluoi ananadvcrcenres, onde anfam ad vi*
tuperandum quaiemcunque capcare pofiinc : qualis eciam fuifle Momus
fcnbicur, qui ^ciam inrerDe6Snumeral>aru^ i acab Hefiodo in-Tfaeogon.
nodii ac (bmni filius ^ iiaiAe dicitur : hdtn niii il hic per fe^prceftabac/edranr HirnM
tani aliorum Deorunl^opera in([)iciebaF^qaar omnia^iibere repfehendebac*
Qnatey£fopus de eofcripfit, uc AWftot^bles re(crr','i}Iiim bovis opificium
vituperaire,cum cornua pocius in huraeris, quatnin tApite affigenda fuif*
lem, uc vahdius fi^cire poflec. Idem de homine dicebnt,ucLudafriks iaHer-
niotimonarrac, Vulcanum vehemencei erralle, quod non feAeAtacum ho-
minis pedus feci(Ier,quo e jus cogimtus plane^videTcncdr. In^^cmre, uc di-
cir Phiioftracus,nihilreprehenfione dfgnum deprehendit,nifi qiiodejuscre«
pid£,dumillainccdcrec, nirais ftrepecenc. Ejus imago libro VI, Epigr»
Grxcoium defcribicur,tanquam hommis macilwti,extentiari,pallidi, ore
hiancis, ad rerram fpe(^anris,quamisba€illo,quemfnaDa tenety percotiti
idque obeamfoccaflcraiioi]en),qdo^Dif apudatiriqcios^Teiix filii dice-
banrur.AbliocMomo,qui eofunr ingenio^uc onania^qiwfibi non allube«
fcanr,viruperenr,Morai'/i/ncdiitr:'quod m eis viciuni fercex iavidia oritiir t
^nx luxraEuripidcm', titi£iianus rcfert,eft perquani triftisjpcrverfa,atqiic
Yttrecunda. ' Eam vecercs fub anguillac fymboio innuebani}; ^ hase enim, u( 2>Mi»
idem i£liamis (kribit, (eOriimaca;cerispi<dfausdeg:c,necoiiqiiameft in cch
rum comiracu. R.mdem,quam Calumnis comittm Apelles4UJ)utuic » ica
Dances Algcrhis in fuo inferno dcpingit}
Tmm Fram Qocyti imitmm €Mfm$ extmlit mmdis \
QMrmmemhrmUtemtyflmvio dem^rfafiAim^.
Efi iUi vit/tms meUis^fMdeffme benignm^ 1
fttftiitMm redolet \ /MnCles ifemermksre meer^^- '
Sed parteSy ijmm iBd tiegsit froferrifmts^rm^
HorremddvtfmyfesiSyfyaamifymerefertmz
Serpemtisformstmrefefetitntxommmiefrs^
Totnodtscorpsssconjuftgitisr\ mt^ste^tolores''''^''^ ^ '
TotJparfimfmfosoitif/hmon/hmty^mod'A^dtkm$r^ ^
ipfafmmtelasmimmeevdrU^Vfrasmniftumsi ' 7)sceo$o^
Hoc eoreferrur,ut intcfligamus, homines deceptores afpeifta quidem , & rnminio^
verbis benignitattm quindam incredibilero, lenifatem , oc modeftiam o- pinm.
ficntarc l ted re,ac operibut dia^timnia potius elTe : quod £idkis demuxii ^i'^ t^
pio* P'^"^
^
lo^ THEATRUM ETHNICO IDOnOLATRIClIM
finmfro prod^int. IcaqueincerdiKnpinofraudein Teceres innuerunc ; bxcenicnar-
fr^HJi. bos, fi aItitudincna>rcaicudinem,viroiemque fpedes , afpe&u eft jucundifE-
na; fed fi.quis fub ejus umbra dormiar , qon parvum in v^lccudine da-
mnam fufcipit; ejque fi appropinqwet, cadmibus ex alcQ firui^bus , 6 fortc
fcriatur, f«pc incerficitur, aut cci ic ni;»gnopcre laditur. Scd ad Fortunam
tandcmaliquandorcvertamur,quara Apellcs cum fedentem depinxifi^t, io.
ccrrogarus , cur id fcciflcc; quia numijuam ftccir, refpondic : ubi ambiguo
vcrboJufiCi ftare^nim cam apud Grarcos., qnam apud Lacinos non folum
lecaum eflc, fed &permanenccm fignilScar. . Aciicm) fanc ref ponf um : Fa--
tunaenim vQ)ubilis,acinftabiIisdicitut{,.bai\€e)us mucabiiiracein antiqoi
adumbrare voIentes>eam , ut £u(ebius in jibris de prrpar^itione Evangclica
reftatur,in pi)a (edcntcm ^ffingcbant^alas Qti^ip addidcfunt, quibus v elociffi-
mehuciUttcfercur. ItaqueHoratiuslib,IlI^Od.XXIX. iti dc ea caoit ;
iLildfm im/plettitm (mJirf fminM^
' TtMnsmmai inetrm henares^ .
Nunc mibif nuhc alii kenignd^
LidnJo mnneniem %ficelerei ^nnite
P§nnns^r$fignet^n£didii:(imtii*\
. Pir$tii§mtinv$hi^pr0bnmiini . iiir
FmtferiemBned^ie^utrn
C^es Tebanns in /ua cabula Fortunam mnli^reni cxcam, amencero, lapidi
f ocundo pedibus infiftentem dcpingit. Artemidorus Daldianus in Lbio 0-
nocrilicon.Forcunam fedcmem iupra cylindrum aliqittado , abqiiando
comptam.ornatamque, aliquanddincomptAm fordidamque & cum gubcr*
naculodeiccibit. InNumifinatibusanciqiiiSyicafiepeeftetcprcfifa. Claudiiu
Galenus in fu.ifi)ria, Fortuna^inquic, indicarc nequitiam, cum annqui vel-
]ent,illam vcl pingcntes vel fingentes fQcminaripeciefi>rmabanc , gubcrna-
culum illi attribuebant^ tametfi famfnea levitasfaliserac; orbekn pccibus
fiippofiicrunt: tumctiam&corcam; uteju.sinconftanuani judicarent. Hoc
ejus ingcnium opiime Pacuyius cxprcflit illis vcifibus,. quoscfcat Gallitf,
iveCorni(i€ius,vclquisquisili^^jUidcmfueric, qui Khecocicam adHeren-
nium fcripfit, carmina funt hu jusniodi \
Feriunnm infnnam effe^ fS ctcnm^ ^ trniMf^perbitgni Pbiinfiphi^
SMXotjneinftAre ghbpfipmdicsniwlnhli* .7. ,
IdeeqnepixnmimpinUriiJerf^eecndereFvlrtiinam nmtftmani,
Cicnmobcnmremtiernnt^tjkinnihiUemdi^ypfetippiieein
Infannm antem nftmt^iiniMtreXy incerts infinbi/if^ne fit,
Brntnm. ^ntn dignmm , st^ne indigmnm neijneaf intirmifceri.
Exftat quoque in antiquis lapidibus caduceus eafipulptifs, in cujus verocc
cciacos
POLTnCO HrSTORlCOM: iM
ahtuspilcuseft, &urriinquecluocornaacopiaet cachioeam fpfum comple*
^enria! idque fignificac, eloattcnrix & dodrinar comiccn eflfe bonamFor- B^m Fif*
cunam«' Non de7uerunr,quiafcercnt , eamtamis viribus efle pr£dicam,uc ^**^
vircus abs<|uc ca parum poflet { ^ax licet nos ad ^regia fadnora exctcet , (cd
camen nos vori compotcs efficerc ncqucar » nili Forruna comes #dfucric :
nam eam inter numinacollocabanr , quar plurimum in humanas res virium
habercc Std tamen qucmlibet, Cux fibi fortuKx fiabrumefle, bons R bene
iis,quxfenobisofferunr,uti(civerimus'y malat»fimaleeisdemutemur^ (api«
ences afEcmant. ItaqueSeneca ad Luciliumicaaliciibi (cribit: Nihil neque
boni,nequemalidarcpoceftFortuna: ValentiorenimomniFortunaeftani- ^^"^H^
mxjSf qui in utram parcem res fuas dudt, bea tat, miferarque virar iibi caa(a eft» ^ *^
Quamobrem cum dcr criorem panem d^eriraus, nihil For runas eorum, quc
malccedderint, (edomnianequicifleho(&x, ac imprudentic expenfa ftrre
dcbemus. Idcm vcteres occalionis imaginc innuertmc : quam nonnulli
camdem Forcunac volucrunr : fimillimxcerteincericfuDta ucexiraagiaibus
inrelligipoccft. Occtlioncm ergo inccrDcosfortaflcretulerunr» ures e|tti
imagine^divinishonoKibusaficAat ac(atpe obociilospofira» admoncctmuc
Qmiies»utincun^'$tcmporummomeiiracapraremtts; rescnimtcmporibat
mucancur» cffluunt» eumqne qui ac€ipere,€um ofterencur pmiferir » maxim^
mcsr<irc dBScmnt. Ejusimagoeratnuiusmodi; Mulier nuda pedibust ro-
ccancpiLe infiftebar,lon£oscapi|los£n*oncedependcntcshabens. CccerMi
occipitiorecalvaftra,pe(Ubusailara, perpetuam comitcm habcns poBniccn-
ciam ; i^meanobis perimprudenciam ^manibuselapra, nihilnobisnrascer
panitcntiam rclinquir» Hujusmodi lcgiiur occadonis effiiuifle uiMuIa^
'crum Phidias : dc quo Aufonii ftrtur, fane quam elegans Epi grammai^ Gra»«
co converfum, Latini eam ut Dcamcolucrunt^ Grxci uc Dcum» ««u^o; enira
apud illos virilis cft generis, quom occafionem nosdicimus. Huic Pauianias
icribiCi apud Eleos aicare poiitum , atque eum aic » ab Jone pocca filioruo»
Saturni nata minimo vocatum fuifte. Dc hoc in fllorilcgio Grxcoruim
£pigrammacum»Prondippi czftat /ciciflimum Epigramma ,ad cujusexcmplar
Aufonius fuum confcripmjambo enim inccr fe mir ific£confeociuncmi(i quoil
ille novaculam, in Casri manibus collocabac,^hfcfu«occafioni pGcnitcn»
ciam comitcm acljungf c. Califtratus etiam cum Pofidippo de Catro Deo dc
loco con veni tspacrumque ipium Deum facitiilorehcis arcaciSy fbrmofumicri*
nibus fpar fis Zcphyro , Sc carcera deniaue ferme,qaae Pofidippus. Vigilan-
dum eft igicur, ac manus parataehabendar , ut quatcunqae occafio retulerit ,
ftarim arripiamus • nam ea dido dtias avolaf , ac pofteriores capttis partcs
gkbras oftendir iis , qoi in nriorcs ctptUatas manus non injecit z nam ea
poftea comprehcndere non dntur , cum pedes ad fugicndum alatos habeat.
£odea ftre »odo Sqrthac fuaoi Fortmam cfliaacctttm} um tr QXurtiui ^Mg^
Cc ♦ rcfeni:?"?^»
fortunM
M THEATRnM ETHNICX) nX)LOLATRIClIM
referr, eam Gnt pedibas » fed manibas alacis cffecerant ; ea enim bona liis
|iracber,acraHtacumceleritate,ucVixmanibQsadrectpienduxn porreftis, ca
avolarit. £c quamTis lAterdum vjdcacnr Fercuna uias maaus hoftris juii-
jiBc'j camen nunquam]>ennns,quxmanibusrantaffix«,comprehendi anu^
bisfinic; nam fibi poccftacemadimivulr^quominusnonlxbuerit , inobii
etfugere poflic : quod quideni cico facic , ecenim nunqnam ftare loco poccfly
TiTtMnM feiiciracemque quam cribuir, iecum repenre aufcrr. Iraque nonuulli eam vi-
rstrts. ^ream eftecerunr« Quemadmodum Alcxandcr Neapolitaous refert , nam
iicutvirrum> velflleviflimccollidacur, ftacimfrangicur; icaFortuiuBdoDa,
JinigD parva quapiamadverfiraceexiftencc,dJlabuntur,acevaiie(ciuir. Sednonpro-
7^^« pccrea vcceres illi credere denerunr^ imo tantam ei (c fidetn habere pne ie
lerebanr, ut fecum (emper ejus fimulacrum rcrinere vellenc, prarcipue vcro
RomaniImperatores,quiiTirBiscubiculisaurcaniFortunam hsbebant, ean
quoquefecuminpubifcumefrerentcs. ItaqueSparrianusfcribit, Scverum
tsnriHL^ Imjperatorem, cum morci appropinquader , jumfle utFortanx iimulacrum
* in filiorum,quos duos rclinqucbiic, cubiculiscollocaretur, di viiis inter fe die-
kus^quoddivifiincerfeexacquoimpcriicrarargumencum.' Aotonxus cciam
Pius Imperacor,ut eciam Sparrianus icribir , morri vidnus Forcuoac fimaU-
crum in Marci Anronii cubicultu3i rr ansfcrendum curavic , quod transiad
quoquelmperii fignum crar. Paufanias narrar, apud Elcos ftiifle Foniuue
femplum,acligncumfimulacrum,ingcns faneacinauracumtotum» maafbos
ac pedibus exccptis, qux eranc marmorea. Idcm in Achaicis refert , iEgii*
fuifTeForcunae fimulacrum , una manu cornucopias tenenris, altcra cupiHi-
nem compledtcncis : quod /ignificac , amorcm parum profperos fbrciri cxi-
tus,ninpccanixad rem amatam cxpugnandam luppetant. Nomiulli Form-
namdcpinxcruntinmari fiudibus agiraco vela facjencem,alii earidem ioal-
tiftimascaucis, atic etiam prznipci monrisculmineconftiruerunt, iuncvcl
leviffimoflantevenco, vcrcacur : non defuere qui eam in cquum velod/lH
mum imporuerc,& currenrcm eam Facum arcu intcnro inlequens effinz^
runr»Forrunaeinftabiliratem,pcrniciraterr.quc fignificantes^ eamque Fari W
femperagi,ubienimeftFatum, ibi nuliuscftForranxIocus. « Sed lucciiinc
rccenriorum inventa. Forrunam Apulcius idcm cum Ifide numen vulc cile,
cum fcilicet fingit,fibi rum exafini inhumanam figuram reverfb,a Dcdr &-
cerdote di&um , fe jam in Formna? rutela efic, non cxoculatz iilius y (cd W-
dcntis , &illiusquas fuo luminecxceroseciam Dcos colluftret. Sed ictvc
poftiimus eum de bona Formna inreiicxiftc, (uh cujus nomine.Macrobius
itrmnM Lunamfiimpfir,qu«perIfidemmon(lracur, ncfupracftdicium. Lnnacffro
tr§ LuM ixiaximam vim faabcc, in fublunaria barc corpora,qu2e variis Forrunat cafibus
^ func bbnoxia , quarque fubindc mucanrur, fi ergoLunam ac Formaam pio
eodcmnuminefiimp(erimus,9lquoomnium rerum onus ac intericosdcpco-
icanh
.-»' ~
POLITICO HISTORICUM. m)
deanr,optimo jure Paa£iniasex Pindaro unam&czParcaraninttmero»cste»
rifque plus virium eam habere affirmavit : licet magis Tideatur Parcis cuoi
Fato , quam cum Fortunaconvenirc, id enim fixum^inunutabileque habetur »
ficut & hx funt ftabiles , cum hominum v itam i fuis ilhs cohs ducentes , uni-
cuique ftatum vitar terminum aflignant , fcd hax: cxtra rem vidcantur* pfc *•*"* •*!
bonoigiturevencudicamus, cujus'/imulacrumRomasinCapitoliounacum ^^*
bona Fortiina ponrum erat,ejU5cf&gies, ut Pliniuslib* XXXV, meminit, erat J"^g«»
adolefcentis, dexrera pateram, (iniftra ipicam, ac papaver tenentis. Fortnnas
eriam Fivoradjungipoceft, qui a vetertbusetiam Peuscfthtbitus; nam hic
abiUa plcTumqueprirividctur^licec jpulcritudinenrpe nafc^ttur^interduoH
qaeivJrtuce:(ed&omnia,quibusgraribomjnibusreddimur,nobisfayoreni
quoqueconciliant. Hic (xpenos faftutumidosefficit: nam quo magis pro»
(pera utimur FortunayCo magis(blemusfuperbire, c«tero(que defpicatui ha-
bere : (edfirerumfiu converno, runc fuperbise poBiias Immus tficut emm^a*
lioscoiitenipfimus,infclicicateexfiftences,ita&contemnimur ipfi , cumad
mi fcriam devenerimus. Itaqne ne nimium quis huic le viflimo, ac maxime lu-
brico £ivorifidat, quandoquidem ftatim evanefcic, quemadmodum ex ejus
jinagine difcere pouumuSyqua luvenem alatumrcferebat;aut, quod^rebus
profperis affluontibus» tantum le in fublime exrollar» uc humilia fpedarede-
dignecur: atquc eandemobcaufam cascuseftefiidus; homines enimadma-
gnos honores eve^ti » alior ii vel vultum ipfum intueri non fuftiuentaut » quod
nobi(cum non diupermanet;(ed ftatim dif{tigit;atque ideopedibusrotaein»
fiftebat :quandoquidem is Fortunam imitetur^fc quo tandem illa (econverci^
codem eciam isconcurrat.Idem vulcu timidicatem quamdam pr«fefert,nam
remper ad alcioracontendit,ab adulationeimpuirusquaeei perpetuo cones
adeft : pone eum (equitqr in vidia, fed cardis gieftihns » quae fereper obtortii
oculis alienani felicitacen) intuetur, Sedea, fi vere eft beara, invidiam non re-
formidat, Felicitatem vetereseriam tamquam Deamcolueiunt ; hancGracci u^nMriM.
Macariam appellarunt; qua; juxta Euripidem in TragoBdia^ qua; Heraclides
infcribitur^Hercidisfiliafuit; ea,cum orsculumredditumfiiiuet, Atheniea*
ies vidtoriamhabicuros , fi ex Herculisliberisaliquis/pontemortem oppete-
jct, id audiens,fe ipfam jugiilavi t; qua ex re & vidoria Athenienfibus, Sc divi-
nitas ipfiMacariac eft comparata. Felivitatisimagom JttlisMammacas Aug.
numifrnaiequodamcerniruryitaexprefia^ejftfoemina^ infolio fedens,dextera
caduceum,finiftra grande cornu copiar renens;ille ad vJrtucem,hoc ad divit iai
rcferri poteft ; pcriiuleatqnenecvirtus, necdiviticperfefeorfimhomineoi
reddereielioem queant^quac fuit AriftotelisopiqiomamquaB taademfelicitas
• ftudiofi cflepoterit^qui camapaupertareprematur, ur cnaximam penuriam
omhiun»rcrum patiatur»contra veroquiomnis virtutis eft expers,opibus liccc
circumfluac» numquam feUcis nomen per me obtinucrit» immo eum infelicis*
4biu Bon dubitavero aipeliarc^ cum ab iis fit penitus dcftit utus^ quat funt ho-
Cc t Aioi
V
t
M4 THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
fnini propria» lUi ergo,ex Ariftocelis fententia, cui Fclidcads imago coDfen-
tit, fclices dicipoteriinc, qui& fludiofiflnc, &divites. Cel>^ ThebaBus in
Cabula hoc modo Felicicacem defcripfit j in emincmi qnopiam arcis vefii-
>% bulo ea in fblio (eder, liberali ornatu compca, led nonaccuracc, Cc florcntiffi-
ino ferco coronaca ; ad quani omnes quidem afpiranr ^Cedii ranciUB perve»
niunt, qui virtutem ducem icquuti>ca?ceraomniapoft{edinii(erinc: isoaBi-
que in illa fuic fencentia , uc cum mulcis aliis dicerec » virtucem (blam (eip&^
etiam aliisomnibuspra^fidiisdeftitutam, adbene^beatxqaeyivendamefle
contentam. In cujus fententiam nobis eft pedibus di/ccdcndum , fi Chri-
fiiane loqui voIumus,deea feliciratenon intelligentes, quam yulgasappetit
(ea autem non eft felicitas, licecefle videatur)lcd qua animi corpoib boc
snbrtoli cxfuti , cxleftibus illis fedibus perftuunrur* Ad qoam iiljperve-
aient, qui divino lumine colluftrati , hujus vitse itcxfidc viva comitcioc^
dent , quasper caritatem eft afiuofa.
C U P I D O.
i ^ OMNIIIM animi perturbationttm nulla equidem ychemcntior, anc
ff '* ^ttimc>lkk eftamore, quem GrscilpMTadicuht* Itaquc nihil niirum, £
▼etcrdk aMl guos nuflus non aniini morbus, aut vitium numihis locp babe^
banu, Artmun Deum , &magnura illum quidem cdludrint, ctijpiditacis tur-
pirudini Drmitatis nbmen obtendentes. Itaque varie eum czpreileruot ,
prout varie i6 animis noftris vires fuas exferir. £jus autcm imagioes ita
omnibus funtjhotat, utqui(queperfeabfque dodore(itafiimiisfir^cadiio€
vitium procliyes) fi puerum depidlum viderit , oculos iafcia impcdiros luh
bentem, arcumrenentem, exeujufque humerispharerradependeary aroo-
rem eum Iibere aftirmare aufir. Sed tamen non omncsaeque rationemcnr
itapingacur, reddere poinint. Id veropraccipuenoshocia opcrc ftudemos,
vt non folum undecumque pofiumus, Deorum imaginesin medium pfo-
ducamus, fed&xationesexprobatiflimisquibufqueaneramus. Quamquaa
TeroCupidoproprieanimicupiditatijquaadresvenereasferimurp i vece»
ribus praeponitur ', non deflietunt tamen qui fbrte adflagitium aliqnaho-
aefti fpeciedecorandum, geminoscupidinesexcogitarunr , qualcsfiint Pia-
tohici, quihoccolorefttdiftimospuerorumamores,qaos, G Deoplaceri *
gradus ad diyinam conremplationem faciunt , honeftifEmos rcddi^ruDt:
9mtN9& qao quid abfurdius poteft excogftari ? Platonicrergo gcminani VcneraD>
Mm^iwtt^ geminorum Cupidinum matrem prarclarofcilicetcommcntoconfiazenuiti
CGcIeftem alterum, ez qua divinus illeamor exftiterit > quodicaot» aoimoa
noftros ad divinamm reram contemplarionem inflammari : honc in calo
habitareilliaffirman^ quod&Philpftratusconfirmat» cumonnm dfle fcii-
behs» incttloque degentem, ubiccsleftia admiuiftrat i himc voltcflc poiom
pcQitus^atque fioccnuxi. Itaqac cum javeaili corpore^ucido» ac maztmepBl-
CS9
VOmiCO HlSTORiaiM* aof
ero effingebant / cMem iJas ad junzerunt, quibus anioiotum noftrorumiquof
hic ardor incendat, adcoelum volatus innueretur, divinas illas mentes , ak
omnimatcriarUbe^cretas, imitantinm» quasproiequa^uead divinamput
crinidineracontemplandam fercextollunt: qux inaltimma cali parte refi*
drn^, Juosradios quoquo verfus emittit, quibus vehcmentes roi amores in Oifi£nk
omnibus expitet ad fe anundum, atque omni cupiditate cxpetcndum: hx/H^f^
funt acutiffima; Hlx fagittar : quas Cupido hic juxta horum (cncentiam» jacii-
latur. Addunt , aroorisdivini purttatem» pellucido hujus corpore^ fi quis id
reciperevelit,reprzrcntan\alisquarumeftmtmus^giiviaper fecorpora, ac c^gp^^
humi /identia, in fublime attollcre, ejufdemviretcxprimi, quibusmentes ^
noftrx addivina iUacoatemplaiidaevehuntun S^ttas diftitam , addivinas
lucis radios , qnibus multiplictter feriamur , poflcrcferri : ut his excitati» ad
eam mentem, animumqucconvertamus,ejufqucpulchritudine mirabiliter Gii/f^^M^
capti,humanaomnta, actcrrena ufque adeo contemnamus, ut non.ni(iiir/%[!^^*
camquam gradibus ad ca^lum utamur. Id vifus eft vellediccrcFrandfcus -
Petrarcha in quociampoematCi in quo Cupidinem ^ i /ein jus vocacum ita
fuam caufam dicentem inducit ;
Q9udciH9msgiseim8utmr0kiru:mHmnrMlii^
Fos ^mihu aitslmm €9nunditii , bifiecriMM
Vfemutgraditm : fmk/i qmu fimJiriidftA
Ahmtntif^ bimmunQMi^dfmUiwriatoimti.
Sedvehemcntertimeo,utcx tamlBbricoiococvadanty quipraeclarishisatl-
dloribas utcntcs, in turpiffimi amoris muliebris , aut ionge fisdioris , pBcriE-
lis ca?no (e infigentes, rauftis avibus iperare audeam,(e indidem alis iurnptis^ -
^d altiftimam cariipartemevolaturos* lidem tamquamextrcmammaoumad
bunc i k excogitatum cccIeAcmCupidiflemexoraandumaddunt, eum foli
fimilem cfte , qui pcr uni vcrfum mondum tadioi fuos dividat , & , fi forte in
levia, ac lucida corpora incurrat » radios cx tis elicitos ad fefe rcficAat : itcm^
quc ficut fol quocumque fua lucc efficit , cale£icit etiam ; ita- & amor » quo*
rum inocdoribus (c infeverit , eos magnis ardoribus crga ar1eftia( quod
illisfauftumfit^mirificeincendit: adquodinnucndom» jaditant, Cupidi*
nem,accenfamhabcntem&ccmeffingtfolere: otqBc res ad amudim aua^
dret , jubent ^ hic in amoris face ^^iod lucct tantum » quodouc oculosoble*
ftat, vosconfiderart» ejosreicogiiationcomi(ra,4[aas combmat, lacdatqoe
corpora» quibus appropinqueti qua ex panccBm tcrrcno-Cupidtoecoo^
fentit, qui nullam tmquam finceram Yoluptatempratbet, quas fitab omnt
mcetore libera (cd ica ca inccr fc commilcct» ut in face f^iendor qm' oble*
Aat : &flamnu;quastorquet> jan6bi mutuo funt; - Ita Plutarchuslenfir»
quemadmodum i Stobato dtator io capitcde^, qood amor oon fitjodf*
cium ubi quanJtrquamobrcmCupidiocm fiicem geftarc^PoCt» ctadaoc 6c feoU
Cc I * ptorca
i^ THEATRUM ETHNICXJ IDOLOIATRTCOM
pcocet effingaiu X refpoQdetque , quoniam» qaodigpisfpltndidnmdk^ k^
viffinium^ quod rero ailuftivum » moleftidimttm- Quod ille i Platoneel
inucuatuf, quf inTimaroicribic» amoieminnobisex votoptate» dcdolort
tttc peroiiftum : qui quidem Amorex Vulcano » acalcera Venere» quam
vuigarem, mundanam, cerrenamquePlacoappellac, ortumrraxit» terreniB
llcipfe, vulgarii» lafcivufqHe, ucdeeoPoi^taefabuIaiirur. Ica^iieSeoecaia
OAaviaica luisquaficoloribuspinxic;
f^0lmr§m ejf§ AwHf€mfimg%t , ummHimD$wm^
M^rtnlM mrt§r ^ i^rmat Cf t^lii mmtm
Arettfiitf /ker§t inftrutt fttvn^fM ;
Gwttttmqtt$ crtiu f^ittirt^ FitUt^m&fitttm
Pk tttagM miutii » kUmdm tu^ttg mmtmi ittltr
Jlmirifl , Jttviwtdgigmitttr • Itixtt , #f i#
Nttiritmr tmtir idtm fcrtmmd Itimtt
QmaMpftviri ^ Mt^midltnitfiftM^imiii^
Brivtftti virttfiriit txtimSmfttm.
GemiRiergorumAmores; bifarfanrtnimamamusreAequidem» cun fdlf-
cecergahoneftaafiicfmuranimo;corpicercurocurpiaappctimus; qui Aroor
Curpis,acque inhoneftusdicicur,ficuc ilie honeftus,acqueIaadjbilis tiabetor.
Suncqui velincduorumvenerisfiliorum, unum efleappelUrjquc AnceroUi
id eft,Amort concrarium» quod per eumoosabaiiquo vehcciientcrabhorre-
amus. Sed cococoelo aberranc,qiii(unciqea(encentia: oaai Antcrotis visnoa
Jneeeft fica^ucnosamorepenitusexfiiar , redquoddeeispa;nas^mac , qoi
amaci,non redamanc, Quod ex Paufania^ac Suida pacec^qui cau(am turpiffima
illam quidem referunt,cur Achenienfes ftacuam,acq;aram Anccroci pofuer/nc»
Scacuaerat hujufinodi; puer nudus,ac formofus vilebacur , in ulnis geminoi
generofbs galios, ic lc ift ^puc impellences habens. Anceros ergo non Amocis
^fffffft Abelicur,fedpocius mucuus amorerac : quod Porphyriusconfirmac,nc alicu*
Jtmtttm, bi dicenss Cum Qipido infans parum coalefccrec, Venus Themin Deaiiicoa«
fiiiuic.quz Veneri refponfum culic, Cupidini Anceroca necefTarium efle, qu/
rependac vices, & mucuam viciflim dencoperani,cui Venusacquiefcens» Ao-
cerocagenuic:quoyixdumnado,CupidoadolercerecQepir,&alj5,pcnoi(<]UC
cxplicare: quin,fluacie$pra:tens Anceros adeflec : Cupido fidrmufior,&pro-
cerior,^brenteilloconcra;iccJdere videbacur. Amor ergo tum augecur, cma
ergaeumeft, qui & ipfe quoqueamec ApudEleosduopuerorum fimulscn.
vifebancur, quorumalcererac Anceros, quiramumillumabejusmambiiscx-
curquere fumma vi nicebacur: fed fuam operam ludcbac ;. hoc yeceresillii
fcras religionisejcperies, jnnucbaot, eum qui rcdamat, /izmmo ftudio conari
4leberc, uc io amore fuperec ^ vel i:erce a^quec enm qui prior pro vocaric. lli>
£umCicero« qucmadqnodum Ladancios lib.L refen audaxqueconfilfius
cepjfle Graeciam dicic qudil Cuptdincm^ft Amorum £oiiiIac<a in Gjr cnna-
1 \
POLITICO HISTORICUM. 2^7
fiis cdn(ecra(Ient : aduiacus eft videlicec Accico & irrjfit ' bomincm Imago
fnmiliarem : non enim illud magnum > aut omnino conniium dicen«> S'*^*
dum fuit , (ed impudicqrum hominum perdita , & deploraca nequitia , Cufid^
qui liberos fuos , quos eiudire ad honefta deberenc» prq^icuerunt 11- ^ ^*
bidinf juvencucis. Cui incommodo force Romani ut obviam irent ^ ^[^^/^
non Cupidinem rolum in gymna^i^ > ^cd eum medium interMercuriuro^
&HercuiemcolIocabanC) uc iignfficarent , cumcum vircucc, ac racione
debere ede conjundcum. Achcnseus fcribir y antiquos Philofophos CcnGSTc
Amorem (H quis idfacile admi(eric) ede admodum gcavem Deum » & ab
omni turpicudinc ahenum,uc vel x eo incelligi poccft,quod eum cumMercu»
rio»;& Hcrcule copularinc, quoium ille cloquei^icis, hic forcicudini praeeft, cx ^^^^
qaaium vircutum rocietace,.imicicia,atque amor exiiftat,^nccefi[c efl. Ajpud ^^^*^*
antiquosefateciamAmorLethxusnuncupacuSy quo amor priftinus pone*
hatur, atque obti vipni tradebacur. Hujus Hatua in Veneris Erycinat.tempio
vifdbatur : is auccm ardencei faces in prolluentc)iiaquaminchnabat,ibique
cxcinguebat: de hoe Ovidius meminit, rcfertque , ad id teniplum omnes
amancesconfluxi/re, qur amatarum rerMm memoriam deponere cupiebant.
Scd inGra^ciu niorbo huic facilius couiuiti)Acur ^ ham (i ouis corpus in Se-
Beloflumincabiuidet^quodnonlongeaberatPacris, conicftim cos amores
obii vioni tradebat, quot um fibi n^emoriam voluiftenr ex animo deleri. Scd
Pgufanias in Achoicis fabulam oam ari^itracur. Plinius de quodam footc
(cribit, quiapudCyzicenosFonsC^upidinis diccbatur , ex quo quicumquc
g^ftaiTetfamorcf priftinosponcbat, .j Cupido fi ea,eft animi cupiditas, qua MmltipU^
animusnofte»inaIiquidierrur,no^iunplcxnequeduplcxisfutrit^.fed mul- ^'^ ^^^
liplfx, utPoccacftatuunt^qui ^uis fabulisanimi noftci vires, variosaue aftc- ^^^
Aus exptimant. Amorcs ergo Poet^ mulces » eosqucpueIIos,puIceIIo$,aIar
tosq; finxeruncsquorum al]isinmanusfiiccs,aliisfagittas,aliis laqueos^iis a-
lia tradebaot: qucmadmodum Propcrtiuslib.u. £leg.xxu. fadt^taicribciiS}
HeJltrH4,miaiMX^cmmf4imKolliV4iarir^ . /^
Ni€ mifirvwum dmtini mlla manm :
ObvidHifiio qmoi fmtri mihi tmrba minmts
P^iHirat ( hos Viimii mi mtimirari iimor^
ilmormm aliifaim/as, ahi niimin fagiaai
Pars eiiam vi/a ifi, viwila paran m^ibi.
Sidnmdtfmerani: qmormm lafitvior^iintiSy
jlrrtpite hmmCj intjHit^ nam him moflis imm.
Philoftratus ctiam in Imaginibus amorcs mulciplices facit » ac cos Kym-
pharum dicit elTe filios , quod Claadianus in Panegyrico nuptiarum Ho-
norii^&Maria; confirmat. Eo^autcmelegantifiSmeficde/cribit ^ Eft ibi hor-
tus, ubf funt plantarum ordines,in redlum incedences, per quorum medium
ambuiandi faculcas datur : mollis autcm hcrba cucricuios obtinct, & ftraci
inftar
aoS THEATHHM ETHNlCO IDOLOLAHtlCOM
inftarjaceticfbiufic: ifiunmis aacem ramis mala turea, rufaqoe^ tclackii
acKecxcdciulaantTerromCopidiiiumcxamenacrrahunr. Eorum pharetrs
inauracSvacqucaoreaB» Oc qu«uiipnsfuoc(agicrc : horusn aurem onimiBf
nuduf eftgctXykvcfque pcnrolanCt cum maltsci fulpcnclciint. Vario autcm
colorc dift infts vcftcs in hcrba jacenc , quarum iiuiuracrt /iin t flores. N^
quc coronact fimc Capica » ucpoce coma ipfis fufficience : penn« cmvtSpc , ac
phoBniccary&normuUisaurcac; cancum non ipfiimacra qucxlam pcrCiiidst
Conccncu. Qtiacuorformonfllimiiaccerisfcccflerunc; qnommdtaomabfi!»
snotuo mictunt» aiceriduom\;ciuslefanctispeiimc: necvulcibusinloiiraii-
nx^kd pcdora inTicem prcbcnc , or iilic (aliem cela idkcreanr* Hxc 60/1
• amoris mumi argimienra » nam qui pomo ludunc , amoris ioitiisa &diint:
undchJcqiudcmo(culacus,yactcniaium : hicTcro fupinis illnd manibostici-
picindicans. ft ofcoUcurum, ac remtflurom» ficepcric. Hinc (brcafle Sok
' das illud mncuarus cft» pomum (ciiicer alicui jacere» ad id referi i » uc eom ad
amandom provoccc. Icaque Viigitios in cercia Ecloga itz q^Qcnadam paSo*
rem dicentcm indodc j
Mdh mc OmImhs fnU^UifciwM fmJn^
E$fmgit$idfid$€cs^^ftmfi$4mi9vi^kri.
Duo t qai(agicns fcpecunc, amorcm coepcum coofirmaot» pcrinde acqie
cum ad cor dcrivcnc. Hi igttoc liidunc , uc amare indpianc \ hi vero» ne defr
nanc, jsculanrur. Exalrcrajparccleposfubmalisfcdet» pcHua in ccrramca-
dencia cdens, ac multa fcmciarciinqoens : honc vcnancur ht » 5c pertcrre&
dunc: hic quidem manaam plauTu;^ hicvecodatm'cans ; alius chlamydcm
concuriens : & hi quidem fapcrvoIant,fent ioclamantos Jii vero pcdites ipram
per vcftigia infeqoimcar: hic auccm ocfe ipfiimimmifluras hrcuic » fcraaJio
converfi cft; ar hic lcraris cruri infidiacur ; hojus vcro i mant1>ns lapfa$eft«
IcaqueridenCt&cmdcrunc: hicqoideminUtus, ille vcro pronu.s hi l>>P^
ti^^ omnes crrorcmvario judicanrcshabicu ; nuUos aucem iagicras iheum mittir;
**** ''^ (ed vivum capereconantur » Vcncrf fisaviffiicum hoftiam» Nam de lepotc
^T!^ ^ dicitor, cummulur parcicipem eflc veneris: famaeftenim» firrainamqoi*
'^ dem laftare mx pepcrir,& in eodcm U Ac rurfos parere , tc (iiperi€trarc,&
noUum inipfavacarcapfurocempqs: qpod&Piiniusconfinnac;diciiqucith
icr cos nuUam cfle fczus diflcrcnciam « lcd pmnes acranKjue vir cacem»tnafco-
li (ciliccc » tc FcsmcllaE po^dcre» Ucm Lib. jxn* (cribit , vulgus grariaii
corpori » in feptcm dics lepore (iimpco to cibis, cpnciliari arbitrari » fiivolo
qatdem joco ; cui aotem aliqaadebeac ineflccani^iDcanta petfa.fione; Hu(
jNucinet Martialis lufiu inlSelliam» qoi likv. habeturgflcqiie kabets
Si^mdud^Up^rcm miitii mibi , 0$tiM%dkii^
fmww/mfifiim » Mmri$^ Mm $ri$.
POLITICO HISTORICUM. t6y
%i M9n diridif » fiverMm^ l$uc mes MMrrds^
Edijli mmm^mAm^ GiBid tu lipinm.
Lampridiusrcr>bir,P€>ctamquemdam in AiexaDdruia ScTefttni» ^iiodqu^-
cidicvefccrecurLcporina, italufiflc:
Pulcrmm ^Uidffidit tjfe mflrmm ngim^^
Qnim Syrmm fun ditmtit fripngi :
finntmt fdcit^ (g Itpmt cimtfimty ^
Ex ijno,continmmm CMpii lipwtm. ^ ^
SequfcurPhiloflracusi Inepti autem amiitorcs tmaroriufn quoddaM Icnoci-
nium inlepore cfl[eexiftfmaverunt,vioIenttiquadamarreruasaucupanres dc«
licias : hoc aurcm (celeftis hominibus rehnquaturyminimcquc ut redamcnrur,
dignis. Harcefteleganri/Ijma Amorum dcrciiptio ex Philoftrato; quam huc
atrulimus, urfcircmus, Amorescflc rnultos, omnefquc puellos , nudos»
crifpa, fljvaque coma, Terficoloribus alis % inrcrdum facem acccnfam gc-
ftanres, inrerdum finc facc (t oftendentes; arcuetiam aliquando, pharerra»
^agirris armaros , quandoqucfuisarmis cxfutos. Iraquc Silius Italicus lib.
vii, defcribcns Amores,qui Vcncrcmfuntcomitati,cumadParidisjudicittiii
cft fioftSkZy iracosexpreftlt:
Tmm mntrit cttrrmt nivios ngitnltat ilitiS
Timporn foUicitmt titis fcrvdffi Cnpidi.
fnrvmlmt iX bmmin aritmt, (f smntu arats
Fmigibat^ nmtmjmi vitans tnpidan panntim^
Minftralfat gravidam tilitfifim phantram^
Aft alims nivea amibai fnnti capiUos
Pmrpmras , aiimt veftis nhgaltat amiSitts.
Apuleius, cum Vencrcm in fccnam , Amoribus comftatam inducit , cos
pueros candidi/Iimos dictt, quicaclicusdefcendunt , aur cx mari emcrgunr»
alas inhumcris, (agittasadlatus, faccsitimanibus habcnres: alibique (cri^
bir, Amorum popuTum Veneremcomirari : funteniminfinirshominumcu-
pidirares: caquc amanrur, qua? cupiunrur: nam vixquilquamidpcrpendfry
redcncanmaleamoremfuutn alicubi coUoccr, idunum ipcdtans, ut fuam
hbidinem exfaricr, qurnivisrario tpfa repugner: quam amor fufque deque
ducit, cum (e foedis voluptanbusmancipavir. Iraqueisnosinfuapoteftare
dcrincre dicitur : id vcro laqueis innuirur , qu' Amori rribuunrur. Verum^ Amoritla^
ncampliusdc AmoremuItiplici,ar dcunicocanrumloquamur. PlaroinSym- ^^^'
pofioAgachoncmAmorcmhiudanrem, e/usquenaturamexphcantem indu-
cenS) itadicir: Amor cft omnfum pulcerrimus: nam cun€torum Dcorum
eftmaxUncjuvenis: quodyelexeomaximepatct, quodisfemper jfcniorc* ^„/,^^
fugiat,ctfiillud]pf«m per/ceftvelocifiimum, citiufquc acccdit , quamef* T>fernn^
ict opus c id Amor naturali quodam odio profc^iiur ^ &' proirfus avcr- vmxhnh
Dd farur: invtnm.
Ai§.
iio THMTRIIM ETHNICO IDQLOLATRICUM
CsLXxxVy juvcnibus vcro reinpcr feimTcet&cucDnsvcrfaturi ifamvetcrifeinir
[^LOvcibio, /imilc nmili fcmpcr hjrrcre. Igicur juvcnis eft ^ & p»tcrca moi-
is, ac cencr : id co paAo comprobari percft, qoo Homerus Atcm» idefti
CalamicacemDcamcircaic, & quidcm tcneram j ilJius enim pcdes aitcfc
tcneros : rationcm vero fubjungityquod kilicct itlis namquamiblum rangiti
fcd honinum cprviccs caicer : ici de Amorc diccic poiliimus , eumcflemoU
lcm,ac cenQrum : cjuod non per folum) neqoe (axa , ncque qutdpiam , qaod
/icdurum, inccdat^ ied cancum molliflimis qiiibusque iniiftac , ibi^acy
pf*t-pecuo dvg^v i ht.juiinodi funt hominom animi , ncque c-acntn ofnncc;
j;ain, n J uum uficndcric animi habicum,di(ccdit ^ (inmollem , ibi domici*
lium !! umcolloc-ir. Quineciamaquxinftar, liquidos eft,&Iubricus;noQe-
nin. undiqueomnem aninumcompledli poflcc,&cIam infitiere,autclflucrC|
fiduruscncCyacrigidus. Congruentisaurcm^&humidx fbrmac magnuarga-
mcutuni cflc poc^rft dccoray& con(encaneaparciujEn conftiturio: qua Amor cx
omnibusrcbus h.:addubicunaspr«dicos cft; iiamdcFormicas,& anior im'
piccrnoquodatr. bellointcr fc dccertant. QuodverohicDcus in flonbus v(«
fanvagic,ffgnjficaccoIorispaIcncadinem: ineoenim, quod Hortbus carer,
vel dcfloruityfivc corpiis, iive animQS^tivcquidvisaliudfiCy Amor fp(c B#n
infidec: uht vcrofIoridus,& odorifcr cft locus, ibi&confidity 6c pcrmantc
DehujusDci pulcritudinc pcrmulcain(uperaffcrripo(Tcnc; (ed Plato hic fi«
neradccadicendifacic; cxcujus vcrbisidconcludamuslicer, Amoremcfle
juvencm, cenci um, moIIcm> dclfcarumyCorporcoptimecoagmentatOjacco-
lorc prxftanciflimo praedicum. Subcilius cum Apulcius in fabula Pfyches dc«
fcripfic , cum narrac, cam concra fuuro prxcepcom adlucern'im Amor:in
concemplatam efre \ ubi eum vidic csuriera aoream habentem , iboI-
Icmqueex ambrofia, qua confpcrfacrat^ infpexit ejusccrvicem candicidi*
mam, genaspurpureas,crinescrifpos, acmultiplicirerintortos, qui partim
(>erhumrrosvagabancur,parcimfacfeminathbrabant: quique etiam tantuni
cx/efplendorisemittebant, ut luccrnaclumenapparcre non (Tnerem: cjus
bumeiis duar alae inhasrebanr, recenti rore madcfa£be,cujusplams,quamvi5
loconon moverehtur,tam'en velutilevi vcntoagicac;? leniter commovcbin-
tun TotumdeniqaeejascorpDseraticacIcgans, ac lucidum» atyenercin
pGB;nfrercnonpo(rcc,cumpcperiftc« Is arcHm,pharetram9 ac ragiiras bumi
propcIcAumdcpo/ucrac. £i Af uleius ncquaquam ocolos (afcia vclac; vcl
qaod cunc opus noncfIcr,cum cumdormienremfingat: vel quod in convn
kntentiamaDcat,qur pucanr, illumminime carcom efte^intcrquot cil etiam
Francifcus Pctrarcha, qui cum k vidifle fcribit :
Non oxhU$ €Mf$Hm^Pb4rttrMfedtnim,4t^He (kgitiis
jirmiUtem^HdHmiiHi {fHhorHifnbet MmiStu)
jSUiHm PHtrHm^ h»h pi8HfH% h$ viv0ri cridas»
^ «•fdiai
POLITICO HISTORICUM* ' ' xii
Mofcbns quin eciam Pocfta Crxcus ei lucidos oculos trihuit , com fingir
eum errantem a matre Venere inquiri. Ejus poema, quod Amor fugttiviK
infciibimr , elegantiflimufn» ab Angelo Politiano in Latinum convcrlttai^
Tifum e(l hic adicriber^ : efl autem ejufmodi :
Cum Ftnm intinu natmmeUmerevocdut ^ ^
St eftUpjmam in triviu trrsntem vidtt jimonm ,
Htcfngttivtis , 4it , mem efi: freti/tmferet index.
Infignu ptter efi : tetMm hane cogncfce figuram :
Cerporenomnivetu : vernmignemimitMtMr : oeeBi
Acres , flammeoU \ mald ment , fnavtffima verbd ;
Qmodh^uitMr^ nonfintit tdem: voxmetteM-yfedettm
Jrdinfidmmatttr^ tttmniintiUiefiera.faUaXy
Framdator^ mendax\ luditerude/epueUtu.
Crijpulti^ efi illt verttx , faeieftiueprcterva :
Extguatjue mantu , precm/dmtemfiiemla tor^uet :
Torquet in umbriftrum^ue Aeheromta , (S regnafileutUm
Memiraijuidemmudtu ^ memtem velattu^ avifjue
Morecitantpemtaty munehpt, muncadvolatiUos^
Sdpe viri fnjfant pracordia ^ fepe pueUa.
jircum hatet exigumm ^ fitper aercm impoHdfdgittdefls
Pdrvdfdgittdijmtdem^ fedccetmmfertmrddmfifme:
PdrvapbaretrdoUidependett (fdmredtergo:
Sunt ^dmdriimttu cdlami^ qmibm itte protervue ,
. Me ^uoque ftfeferit mdtrem: funt emnidfavd
Omnidy reqneipfum multe quotjuefavimsangiti
ParvulafaxoUtyfedi^ipfumfJjperionavincit,
Feriereyfiprendes^age: nemifererepuettumi
Stflentem afpicids , me moxfattare eavete s
Sin drridebit » mdgis dttrdbe * tiefcmld fifere
Ferre volet , fmgito : fmnt ofcmld noxid » in ipfie
Smntqnevemendldbris. Sifortitd dixerit: f/etut0
jlccipe: nempetibieunQd bacmealargierarmdz
Ne ^uid^iuamattigerisfaBacia munera Amorief
Omnid udmqme ignifunt infeSd ittitu strmd:
Hxc Amor is imago, mirifice ejus vires, atque efieda$ adambrat. Itaque
noninjuriaiscolorisrufracpene igneiibi defcribitur* UndefbrcaileFraii.
cifcus Petrarcha in Amoris triumpho exempUr eft mutuarus » cum cum (ii«
f raignitumcurrumimporuit, ita dicens.
Ignetu efi itti cmrrus , ^tti nmdmt » fg infans
Appdstet , plemdm teliefert itte phdretrdm
tx hmiteefie , dreum^ue mdutiidem iu prdMfeB^
Dd 1 Qao4
/ XIX THEATRUM ETHNICO IDOLOLATRICUM
■
Quod ardcmis amanuiim cupidiratit cft argumencuni, quxcam^
amacap obcinendo: conjundU, magis fcmpcr acccuditur ; uc Alcxandi
jphrodircusquodamioproblcmarctcftacur, ubi qHxnc^.cur aHiantioa
ccsextrcms modofrigidx/inr,modocalida:sad^ani dubicacioncinrd
dcc ; cjus vicifljtudiniscaufam itCc /pem, atque cmioiero > cum enim o
ilcs, fonfquevitaccxfiftats tx quo in rcliquum corpusfpirirus deriveot
drobur , vigorcmquc fuppcditent , cum id aliquodoIorcopprimitDr
Iblum iiullaspotcft cxreinalicna loca luppctias cmittere, (ededam;
nniir.s ad icfc revocar^utiudc magis ad confliiSlandumcum dolorcilk
loboretur. Arquiamaotcs maximcomniumdolent,cum videnc (eipe
rei cimaix poriendaeexclufos. Itaquc minimc miruni videri debeat ,
ti crr.r corum parres intcrdum frigcant. £xdemcale(*cunc quandoqoe
• (cilicer amans in /pem vcnir^forc ut tandcmaliquando re cupica fruacai
enim prse ij^titia quodammododilatatur, & ad ca^terascoiporisparres
ccpti gaudii nuncia cmittit : hifunt vividi quidam (piritus , quicorpa
MMhitin verfum calefaciunt» eiquc ruborem quemdam inducanc« Sed alii exifti
Mm^ntihus potiusa vcrccundia ruborem huncoriii, perindcarqueanimusfibicon
fe^cum corporis voluptatibusdaropccam, abhoneftacc rcce(Ii(Ie,Iacer
dejt. Iraque velari velo, rubore cam partcm obrcndar, c^xxx fixc\\'
Tcrccundix fcdcs. Ca:ter;e CupidinisparteSyejufquearmaiServioin
«icid. cxponunrur^isitadicir, quiaturpi(udjniseftftulracupidicas,puci
girur, jremquiaimpcrfeduseftin ;>mantibus(ermo, (Icut inpueto :
ctiamVirgiliusin iv. i£neidosiu Dioneoftcndit» diccns,
Inctptt iffariy medtMtjue tnvoce reffttt.
A}arusauremideocft»quianihiIamai2tibuslcvius,nihiImucabiIiiuinvei
ut apud Virgiliu iii ipfa Didoncprobatur^qua; paullo poft c um quem tan
le amaverat, capitali odio inie(ttaiur. Et Terent» in Eunucho id ita exp
1h dmere hdc emntd tnfnnt vttid , izjurid ,
SuJpiMnes^ intmtcittd^ inducid :
Bellumy pdxrur/um,
Itaque Fiancifcus Pccrarchapoflquam varios alicubi a&cflus amacorio
ga orationceftprofcqiuitus, itaconcludir.
Summdfit^tuetnftdus ntmtumeli {heu) vitdtudmdnUi
Efl dud tx y eddem mdgnt efl & plend timoru \
PdttMum dtslcsshdbes , multum cemmtfcet dmdri.
Sag}ttasvcrofdcircogeftaredicirur,aur,qui.i& ipfe, ur illseincerrar,
cclquefunt, nequc (cmper fcriunr quodcftinantur , quemadmodum
mantibus diximus, qni ciro (cnrcntiam mutant , neque (emper eo pc
unt, quoafpiranr : aur quod(icurilIaefunracutar, iracon(cient2;c ve/I
poftparrataftagiriaamaroria,animumfodicar, qui poftfadiam» cande
^uandofcperperamgefliiZeadvtrtic ; aut ctiam Amoris fagiccaB e/usi
i * POLfTICO HISTORICUM. xtj
t «eleretn adventum innuunc, nam fiepevcl primoafpeda finealloaAimi feii-
Ki fi], homines rei vi(as pulcricudine mirificeincenduncur : quo is fpe6i:afre vi-^
fr decur , qui Cupidini in manus fulmen cradidic , prouc in Curia 0<5tavi2 vile-^
« bacur, cujusrei, uc fcribicPlinius^audorignorabacur : fedid affirmabacur»
e: Alcibiadem fuiffc principem forma in eaaccace , in cujusclypeo icaerac pi-
\t Aus^ perinde atquc, (icuc Jovis, Deoriim principis proprium eft fulmen , ica is
ff pulcrituduie longe ca:teris morcalibus ancccellcrec. Scdillud forcaiTedici
i' poflic, vifumefle^Amorinonf^tiseflcjadejus vircsexprimendaS) faccmprie-
r Dere,(cdpotiu5fulmencribuccdum> quandoquidcmnocnonfoiumeacom-
j burac» quz faciie igncm concipiunc, fcd iUa quoque ftatim incendac, quae dif-
I iiciieabigiiecorripipofrunt^omnia eciampcrrumpar^diffringac, comminu*
atque,qua? ofFcnderit) quamvisca fincdurifCma, idemquaquamirabiliqua»
dam celccicate pcrvadac : qusomniamirificcin ^jiiQoris viresquadrace vi-
dencur : quod opcimc i Propcrcio,quadam in Elcgiakrb* ii. (jjcdefcribicur.
QH$cumqH§ $U§fmn , futrum ^mpinxh Amfnm » ^
NBnne fntsu mirm hnnc baimijfi mdnm }
Htc primnm vidttjimfinfm viven dmnntit »
Et levtbm crmry mngnMpirtn tons^
Idim n^n frmjlrm Viniofds addidtt nlds^
Ficit ^ hmmdno ardi voUre Denm .*
Sciltcit m/tirn fmonismjaSnmmr in mnda^
Noflraciminon mllii fermamt amra locu.
Et pmrito hamatie manm ijl armata fagittie ,
Etfhantra cx hmmero Gnojia mtrotjm iacet :
'Antiferit qmontam , tmii tjmam cerntmm hojlem »
Nec qmtfjmam ex iUo vmlnerefanm abtt,
In Tcmplo etiam i£fculapii fuifTc Cupidinisfimulacrum, Paufaniasm Co- i^g^^
rinth. iefcrf,Paufani« opu5,iibiCupidoabjcftearcu&fagictis,Lyram cene- |2.a.
bat, I<lem in Achaicisfcribic, fciCgirar iuquadamxdicuIaCupidincm pro-
pe Foitiinimaflaticemvidifle: quodco fpc<9at,ucincclligamushancinama-
coriis rcbusplurimumpofle : licec &illemagnas vircshabcre, pernoftram
focordiam, vulgoexiftimetpr. Hasimmenfas,utajunt, amorisviresadam- j
brafTc voluncAcufilAum, quiucPIiniuslib. xxxvu referc, marmoream leae- Cupiiey
namcfKnxit , aligerofque cum ea ludencesCupidines-; quorumalii religacam '*'»»**'^V^
cencrcnc , alii c cornu cogerent bjbere, aliicalciarent fociis ; omnesex uno '*'**• }^
lapide. Omnium animanriumfinecontroverfiaLeoeftferociflirous: fedin-
cer cos frmina mafculo cfFeratis moribus longeprxfht ;.hxc tamea amoris
viribus cedere dicitur. Cum igitur ftulta hommum opinione Ac amor adco ^
pocens, hmcjadcatumcfts Ommavtnett Amor.
Ideoque poecae cailidi mendacioium artificesfuncfabulaciabamorePanfm
Dd j ■ dcvi-
m THEATItaM ETHNICO ID0LOLATRJ<
w^TCXMi cftc^ ooi pnor caiD proTociTcnt
ncittiw, dgnitacarepoEcfty rerniDianirain» qnani Fan iiioiioiiuiie repcz-
lisacic » OBn abiiiitio operari jiscepcr, ftaciin enaio {mm opcriiMis efie ^-
lo±aflEL £a igitar huju/modi dekAuioQc capra , Anorcm qnodamzto-
<k>KOTOcaTir: qui illamfuis vinbas:ralibtliib)ecir, oroihiliilaabiqiieco
nmcaam aodeac noliri* Hinc eatme^ironnn incer fc di^Don coQconh
cxflfat , qnc mirabili quodam conieQtii ad renim omiiiuni coagmentaaooai
coeunL Platonici quoque in ea i un 1 1 cisreE;»^ ut porcnr , animos ncAnx i
calo in mortalia faarc corpora dclabi , ciun aicore qnopiaun crga ca reoeifr
cnr; coldemqoc his vinculis exfotos , 2c, calom conlceiulcTCv cnmicn^
nonun amoreracoi^ptos le ad ccrlcitia amanda coaTcr mnc Qnidam etua
aftemeraot, doas incccloiaiiiiaseire , pcrqaanuB nnam animic Inpencc-
bosadinferioraddcendcren:, per altcram c ccntra ab his ad lUa adlccodt-
aicbammi
penes amorcm cflcy Orpheos \ ol t bar,f ra n t abiqnee jns arbiuio ncminx tr^os-
icus cx uno io alterum locum daremr. Qnarc nonab^de amor ,gcmxi2isa
mambus chvcs habms, dcping: pcfler. Scd non ita (cmpcr Poctx amorca
omniiiradomicorcmprxdicaranCt quinincerdiim&ipiumvicrnm induciit,
quemadmodum AufoDiusinquodam clcgamiffimo poenure fiogic, cnm:i
mjrrco, camquam xn p.csoolo quondam iuipeniiimy iuorum £x.noram :l>ai>
de pce nas dcdiilc. Id ub c jus mirabiicm qdemdam leporem viium ctr hac ^
icribcrc, EftaarcmhDJuimodi;
Airmmcsamfif^ mem§rdi fm^ Mmfr Aimrmut^
Mjrtmi ameuiis mh imcm§ jp arar mmsmw :
OrgtMsUut^Mmi HirmJiS^ £f^fjMfaf,
Vt qu9mdMm HcidnMmi , kiln mrg m m tmis gmtdmi
frrMmigsfilvM mmtMgms^ &fmk tmeemudsguM^
kuer MrmmdimiMffms cMmms ^grmpulmmsfmefMfMmer^
EiiM€ii§sfimelshlMcmt^fim€msmnmmr€rivm :
QmrtmfMr rsfMs tstbmhfi UtmsuMtmercimi ,
Smf ff tfiin r^mm , fgpmcrmrmm mmmmMpiriS^
MirMmr Nmrctfm^ ff OrbMUkis HjMcimitjm ,
EicrmcmMmrkmmsmry eSmtmTUiftffm M mi s ^
E$ irt^firifimiimmm SMlMmmhm AjMX.
OmmiM^lMrymm. efmmmritmMmieismtiffti^
Exircmummmmrei^ itusiMm mmrn^ Mmm^
Xmrfmimsmuffim nwmsmHirmUlMSsmmms.
EmlmimmSimmlidmifiSfmtrfirsfsnm
DifM, & 4"M^ Idecrsims firimMmiscmmi»
Fimitlmiimswmmfmmlsiifmlmsumipum.
hriisdmsfiurms ^fitmgsmfs^ji^
/aii#-
poirrrco historicum.
VuhtnkfttM nAuc Prtcfii: Ctfhaii^m» tntm
JHhgit ^ ftrcu^mmMutii. Firt fnmi^ uft*
L»mmMStfiiMc^4eefiMmrtfmSM.
Et/it Nimhajo ftliMm LiMCMt minMtitr
MMfcHULtiifMtuSMffhaftrifMrMfagttlM,
H4rm*Mi*CHltmEriphfUmmfia rttujMf
Infiltx MMtt,Mif feriMMdts mdiritt.
?»M ^uoqut *eriM MiMtia /aiMlu CrttS
PiRurdrMm iMflar ttnMifMtim*giMt vih4/>
Pufifhiit niVwfftfuitur vtfligU tUMri,
lAeiuftrtgltmtruu muMM dtftrt* AriuiM-.
Rt$icitMbftOiu4tffiir*HSPb4irM tuiiflM.
Hdcld^MeMmgertt: ItMt vmmm ftmmlserM ctrtudm
J}*dtitt*fMditb4UieltitttrMtf»bii0efMVtM{4l.
PrMrtfiMi^MdritHrfirtnani4gMudiMUi3ttf
LMHdMmiM dmds vivt^ fmnSi^Mi msriti.
tMrtitrutttMliM.flrtii»imMert*iim «mnil
7StTjth,& C4mMet,& Stdtnii ktmt Eti^M.
CtHjHgit bae, bdt fMtrit,Q-hMciirit ht^itii nfm, ■
trrttt & tffM, elim ^mmU* ftr LntmittftXM
tnJjmiintil feiitM MftQari Jipirit
Cnm face, (^ sftnfir» diadtmMtt Lmhm Heimii.
CtHtumMliMVtttrMmrttiitHttJ vmImitm Mmtrimt
Dmtcibm, £^ maflit Tefmint tirmtutM qutriliit
Quai inttr mtdidl furva caligiMii mmirMm
Di/pulil tHemfiiltm jtmir Jhidintikm mU$*
Agnwirt tmntt pMtrMm,mieimirifUM rietir/St
Cimmunem /infirt riMm ; heil buundd eireMUt
NMbila , a aurMtai fulgtHliM cingMld MImi,
Eifharttram, & rutiUfMfiariHt lamfaJtt igumi
AgnifcMHt iMmm i1 vMMMm vtirart vigirm
OceiftHMt: hofltm^HiumMm,UeMH»MfMMMMBim,
Cum figrtl agirtt dinfa fnk neMi mlMiU,
TaS* UHbi frtmMni, trtfidMtim, & eafft fMrMtm
SHfluiia,fneatummtJiatrMXirieatirvd,
BligitMr meiflt m^rtm MHigjmtM tmcit
Invidtefa DiMm fmuii erMciavtrat iBie
Sprtia t/im memtrim f^inirii PnJirfiMd AJimim
VuimiHtxtilfifHlptnfumflifitiAmmmj
DevinllumMitrgtfdhmii, fmkflriSa^ fUmtit
Wimimtd HWiHttmi nMgt mtitrmimi fmmii
ztt THEATRUM.%thNICO IDOLOLATRICUM
jijfcmmt : r§ms tfifimg crimine , iMdtct $mt§
jlcemfiums Am$9r : fe ^miffme mhfilvite gefiit^
^ TrdmsferMt mt freprtMS dl$enm im crbminm cmlfdL
Gtnlldexprelirantes teterdii imfignid Letl»
Expedimnt: bdemrmtdpmtdmtylfdcm/tiedstlcis^
Vt qne qms^ne peritfftmdgdt pnnsre dekreme.
Hdc Id^ttemm tenet : hdc ^eciem ssssurtnis inmmess^
Ingerit : iUd cdvet dmnes^ rmpem^tse frdgefimm^
Infdni^ste metnm peidgi^finefinQibs$s dfmert
NonnnUdfldmmdi jndtimnt^ trepide^tte sssissstssssesr
StrisUntes nmie igttefdces^ refcimdit stsbslsmm
Myrrbd ntermm Idcrjmis Ingentibsu tn^ne pdvetttemd
Csmmedfietiferi Jdcm/dtmrfmecind trnmei:
Qndddm ignefcenemm fpecie Indihid tdntmm
Seld veltsnt : ftttns mi tsnmis fmh dcmminepmnSi
Eltcidt tenernm^ dt qtss Refd ndtd^ crtterem :
jintpnbiddmevednt petuUntid Ittmindtfchni.
Ipfd etidm pmtli genttrtx obnoxid cmlpd
Jllmd Vmtss tdmtet psnetrdt fecnrd tmmmltms,
Nec csrcnmvsnse preperdnt fnffrdgid mdte
Terrerem ingemindt^fiimmtit^ne dccendit dmdris
jincipites Fmrids : mdtiqne in crimtnd cenftrs
Vedscnt ipfdfmmm\ ^nodvincnldcdcdmuriti
Deprenfe Mdverte tmliti ^modpmbepmdendd
Hekefftentidci ridetssr formd Pridpi^
Qnodcrmdilit Erjx^qmedfemivirHermdpbreditms. --
Kecfdtis in verbis refee rsmsts dmren ferte
Mesrentem pmtfdS pmermm^ fg grdwterd pdventeme
Ompmrpnremm mmltdtecerperererem
Smtttis exprejftt crebre refd verbere\ ^mdjdm
TinOdprims, traxit rmtilmm mdgis ignedfncttm^
hde trncet eecidere mind\ vhdiSid^memdjor *
Criminevifdfne i^enerem fdltmrd necentsm.
Ipfd intereednnt Hsreides^ & fttd t/nd^md
Fmnerd crmdeti maimns ddferiberefdto.
Tmmgrdtetpid mdter dgity ceffife dotentes,
Et cendondtds pnsro dimitiere cmfp'dt i
Tdtid noEimrnis otimfimntdcrd fgttris.
Exercent trspidnm cdffo terrore ^niefem.
Qnd poftjndm mttlsd perpefims noSe Cupide^
Efi
u
POLITICO HISTORICUM. :r «7
Ev9l4$ dd fmpmt^fortd^Mi tvddii wkmnM^
V E N U S.
ANTEQUAM Veneris iniaginem defcribam , ejus naturaaiptucis »1«
unibrandani , operae pretium duxi, ad caufam eoi um intelJigendam, qux in-
fcrius dicentur. Venus igirur Iibidinis, ac lafcivior Dea habeoarur ,tamquani
eaIib.dt':cm,li(civasquecugirii£ionQiinhominumnnimisinjiceret, quasilla VttmtUhi*
etiaro ad opns deducendds curaccr. Iraque ejm Amoris matrem finxerunt, *■*' ^'•t
quod (cilicct oumqunm tcre mai cumfcsminaconjungatur» nifi amore in«
terceden te. Eamdem eriam veicres^ncuti & Hymenanini,ac Jimonem, nuptiis
prarpofueiunti e« naraquccontrahuntur, utperconcubitumprolesfcqua*
rur. Pulcriiudo quin e:iam in Veneris poteftate efle crcdebatur, quam illa tri-
bucre , adimereve cuilibet pro libito potlcr. £a juxra phyficos viminani-
mjntibuscunAi^infitam repracfentattquaadprocreandum illxezcitantur.
Quamobrem qut (entiunr,animumnoftrum eccelo incorpus delabi , & ez
fingtiliscGeli^lobisvariosaflleftus conrrahere, ex Venere appetitum adve«-
nexea illum (ortiri aftcrunt. Alii etiam ^bulasad res naturnles pertrahentes,
Vcnct cm Junonem,Lunam, Proferpinam^Dianam, aliasque nonnullas Deas
idcm numen,diver(as virtutesfub variis nominibus adumbrans,eftedicunt^
qucm.idniodum hic cxdivcrfis Veneris imaginibuscernetur, Habeturinfa-
l?u!is,camexmaris fpumaexftitiffeyubi inidSarurnuspatrisCoefi ririlia^fe Piimrh^i^
abfcifTa projcciflTct : quod cunl ab aliis multis, tum i Leone Hebraro optime ^
indialogisde Amorecxplicatur^cumergoveteresillam i mari orram ezprK-
merc veltent,eam rndcerhcrgentem» in conchaftantem,adolc(centulam,pul-
cerrimam nudamquc depingbbant : eamdcm interdum in mari natantem de-
kgnabant. HucViigil.usI b.v.^ncid.alIudit,cumNcptunum Vcncri re-
(pondenrcm inducir, in harc vccba \
Fns imtti ifiy Citbina^ trteu iifUUn ngttit^
Vttdigitttts dmcu.
Quare & Grxci eamV r pr/iTi;/u i (pnma appcllanr, InJovisetiamOIympii
tempIo,utPaufiniasinElcisprioribusrcferr^ Venusvilcbarur, qua?^ mari
cmergcnsi Cnpidineexcipicbatur. Interdom eademconcham manu tenens,
rofeo ferto ; eJmiitaeifingebatur ; nam rofirei (iintdicatx , ut inferius latius
dicemus : Concha autem,eamezmariorraminHuit. Eamftatim i mariPa-
nhum appuli(Ie dicebam, fbrtequodCyprii, nurquodtalem coelipofirum
Unt(ortiti»aurnIiadecsu(*a,mirum in modHmvenerisvoIupratibus (int dedi-
ci. Itaqueprxcipuceamcultii profcquebantur, remplumque illius quod eos
exftabar, in quo ejus ftatua non hum.inam figuram prxferebar, (ed qioddam
in bafi Iatuna»atque totundum erat,quodpanlatiminacumen vergcbat: cujus
E c rci.
VH0
xtt THEATRUM ETHNICO IDOLOL ATR ICUM
ici.DtrcribicCorneliusTacirasnallavfJeBarur rutro reddipo/Tc. Scdr.im^a
aliquifenriumyhancfigur^corporishumani umbllicum referre: hzc V^-
ncncflatrribuca, quodlibidoinmuiieribusinhacparce rcfidere acindein-
cipcre credarur. Atguiddicemusdejovc Amnconio, qui lu Aipcrius me-
fuininius , ira erac efficlus ; Ego hujus lum fcnrentix , aliquid arcahi fcbhjc
figura lacere, quod cjusauchorcs in vulgus profcrre nolucrinr, urpoftens
maceriam ad aliquid per fe excogfrandu rchnquercnc : auc quoci :inriqui fem-
perflnrarbircari,resadrcIi^ioncm pcrtmcnces efTcccIandas, auccaniobka-
rcinnucndas, utanemincinrclligiponcnr, njfi abeoquimagnum ftudiuni
ad cns ind.^gandus artuliflcr: hoc idco fenfcrunc \ quod ica majori vener>
tioni e/IcurFucurx. Vcncri eriam flcur & carrcris Diis currus ell cr:bu:us,
cjuopcraerem , pcrmare, aurquatandemlibuiflccveherccur. Scd Ciau<!!>
X^clumU nusjcum cam in nuptias Honorii & Mana: inducir, a Trirone humcri.s vcdi,
acejuscaudaflirfum eredla ramquam limbraculo rcclamfingic. £;us currcs
acandidiflimis columbiscrahi dicitui; j hujulmodienim avcs niJximc ci cO!i-
gruere vidcnruii idcoque Vencris avcs dicunrur , nampixcipuoquoJain
impctuadcoicumferunrur,neccfl ullum anni cempus quo.ib hcc opjrc cef-
fcnc. FabuIanturcnfamPocc;C| idco columbas VcnericiTcgr.icas, quodPe*
riftcra NympIiJ quxuniccab.cadilig(.bjrur,in hancavcm flc iiiuCira. ^£In-
nusprartercahiiiqoftcndir, Venen coluuibjs cfle (acrns , quod in EziceSi"
ciliac moncquidam ficflidicsin Vcneris cujcuiiicclcbrarcnrur, quosSiculi
crauflcusdicsnppcILbant: n.im cunc Vcncren) inLybijmtr.inflre diCcKini,
atquecadccaurainillaicgioncnulla co rcmpore coluinba apparcbJc» t.:n>
Imago quam omnes ad fuam dominnm comicand.upcflciicprorccta* : poil j.onn.n
Ij.a. dicm una omniuni pulchcrrima c mnri Lybico cvornrcccrncbatur , nc\n ^l :s
flmilis^fcdrubraucAnacreon /ciibic, ca VeniisefTcexifliHTabarur» q.i;:Ti i!-
lepurjnircamappclhr : hanc infinito: propcmodiim fcqucbancur. laqit
Ericismoncisaccoia: tuncreditusdicscclcbrabant, &diviccsopiparni:onvi«
via inftrucbanr, quemadmodum Athcnariis refcrr. Cycni quoquc VwncrJ
CfgnlVt" Gurrum percrahcbanc, }uxtaHoracii,Ovidii,Srariiquefcincnriaiii; auf ^ju-^
ntrtjMtri. ^^j^ harcperfcficinnoccntifKma, cum ncmincm uniquamLTdac>auc propiff
cancusruavicaccm,quimagnopcrcIibidincsinnobiscxcicat. Ha?cDeanii(ii
cfEngicur, cani /cilicccob caufami quod Vencrci$ volupcacibus addidlus, fa^
pc omnibus fliis bonis fpoliacur ; nam cjus rem familiarcm mcrcrrices abligc-
riunc>corpusdcbiIicariir,animusealabcadfpcrgicur,ucnihiIampliuspulc:i-
tudinis in eo exflflac. Vcl earodlcm nudam ver ercs oflenderunt,uc nos i:idc iti*
teIIigeremus,aroatoria furta Utere diunonpodc, nanicaqdcmaliquandoiii
lucem emerganCfReccfTe efl,tum fciliceCyCum minime fufpfcamur. Hucfortaf-
fe Praxicclcs fpedlans , Gnidiis Vencrem ex candidiflimo marmorc nadamcf-
finxic, quap cancar erac pulcricudinis, ut multi Gnidum uavigarenc» cjus ran-
tjum vidcndx cupidicacc allc(%» Fcruuc amorc capcuni qucmdaro, cum d Ji-
ta*
POLITICO HISTOKICUU» xif
miflcr m cemplo, fimulacrpcoh^fille ie/ttfque cupidit&Mcfle indicetn fnacu-i.
Jani. Vcnuspcrmarenarar; undeintelligainusIjccCyqutnifitamsirahoiiiinuui
iarcivoi uni \ ira : qux afliduis inccnoriim coniiijorum f roccilis agicatur, lA
quibus fxpc naufrcgium f^iciunt. In Saxonum h^oriis cxftar , fuiilc inSaxo-
nia eiulmodiVenerisiimuiactum: Stnbat Oca iilcurtunuda, myrtocapite
cincta, ardentcm facempedore , dcxteramundifiguram,nniUramala aurCA
tria tercbi^r : poft etiam erant nudx Grati;e , nexis minibus poma geftanteSt
avcr/is in vicciii vultibus donj con&retires: jug^tks guadi igxaderant, gemini
cycni, totidcmqueculumbcr , Myrtus ej:atVeneriiacra: quod crederetur ^>^'m^
vim habere, adamorcmiuterduos cj>f]ciliandum, eumqueconfervaudum. ^^^^f^
Plutarchuspacisc:imt}mbolume(Icdicit: fainc fa<^um eil , utovantes myr-^'^ *
tea corona ciiigcrentur : nam ii cum parvo iabore, &abi(]iiecaidede hoftibui
vidoriam rcportafrecjt^ Vencris planra corpnjibanrur : ea cnim vim , bella
difcordiasavcrfatur : Alii fcntiunr,myrtumyef)cridatam,quo4pianta (itmt- Ro/a Vnm
rJtima,unde&nataiitVcni}s. Eidemroiieftintfauc : quodiicut carrubcx'^/^^ -
/un 1 9 & non finc fpinarum pu^^onibus dcjccrpi po£uiit , it^&c Vencris voiu-
ptatcs iecum ruboiem aftcrunt, & con/cicbp^itimulisafliduc nospungunt:
.ita ur maximum cx th dolorem coj(>traiiamus : prxterea loCsz puicntudo
i)rev; durat, ^ jroquc langue/cir.* idem yoiupta,tjbusfcedisacci£lit: idcoqueez
loiis Veneri ieita coniicicbant. Dcjci^ .fabulanruryolimc.is fuiftc albas \ fcd
quondani Vcnerem , cuin fnppetiasatnaiio fiio Adoai iatura currcret , cuni
icilicet Mars hunc fuuin rivalem jamefIetdcmedjo.fubiaturus,.pcdemrofa<-
rum fpinis incautamimpofuiilc, abeifque crucntatami iiio^nguinerofas
refperliflc» indeqi eas rubras effedlas ^e»Arenerem Apuleju5,cumdc Judicio
ParidiS} in (cen«i exhibiro,agir, ficferfsdeicribitf £rar ilia pulcetrimi a(peAus»
coloris fuavis , atque jucundi , Sc nuda ferc iuam vcnuftatcm demonftrabar,
nam perrenui vclooperta , fui membranonoperiobar» icdpotiusadumbra-
bar. Corpuscandidum eratyira ut csliras defcendiile diccres : velum erat cc->
rulcum, marisinftar, undeeanaraeilccrcdirur: eamiafciviAmorcsprscco
debant,f4CC$pr;cfcrentes«nrantiqueri|me.ratmo5,apudquosquinqucpue-
ri novam iponfam, ad matiti domum eqntem,cum facibus prascedebanr. Vc-
neris quoquc latera hinc Gratisr , iilinc Horae claudebant \ quar iloreis (ertis
Yoluptatum Deam adornare videbantur. Ita Apulejus Veoerem expri-
mit« Sed aliieampone Gratias, ad Idtera Cupidinem , & Anterotcm
habentem oifingunt. Horatius eam iaetam, &ridentem facit, dicicque
?3cifm ac Cupidinem iliam circumvolare. Homeruseam fere^jXs/itOfv
oc cft , rifus amatricem cognominats rifus enim cft lxtiti« orgumentuinp
3uaB lafci viam comitatun In Petri Appiani antiquariis exftat poer nudus»
latus., tnyrtoqaccoronatus, quihomifedct, acbarbitonpulfat, qucm in«
tesfruiaconaa^t:ejqsii|(fppiij^ aatchuAtaUfspiicrciiimiLs
£c'A ~ rc^hlt
m THEATRUM ETIfKfCO IDOLOLATRIOIM
Afntfnim tabiila rcrlbir-, Nympbas Veneri ftaraam pofuiflc » qiwd ram pot
ctxvTolis eflec marer , ipeculam «tiam argeiuenm dedicafle. In quedam
Fauftfnz numifhinre Venuscernitnr » (injftraclypeun&ad hif mimi piotenriKn
tesens, in quo duae imrtgDncuIx funcexfculp^ \ devccra vero Vf&onan
porrigens : infcriptio eft , VENERl VICTRICI. 1« alw ejurdem Faoffi^
na; numifmace nbiinfcripfioeft» VENUS) muIierreAaccrnicur» qDffiiw-
ftraveftislacmiascencc,rttrfumque redacic, dezcera neicio qnidporr^it|
pom^ni videcur \ ob meroorram force pomi iilius , quod.ipli i Pariac cRzi»
judicatum. Pabfahiasecrait> cidem pomum i n manus rradiri cikm de qadpiiB
Iroago. VedenVIhnalacrorcribit, quod erac apudSicyonios» ibinarrans, tcwplum
Sf • a. D^ ppfitum y in quod non niii duabus niulienbus adinu pa tebat ; qaaroD
una,qua:&templ/cuftoserac,dumliuic muneriprseerar^cafta perfeTersbaCi
alceravirgoerarjnamfactasrescradahic, hxc annoexplcto, alcerihancli-
vmMMr'^. croium iidininiftra^ionem cradebac. Cxreri, qui Deam vcneraruri vccic-
M«M. banr, foraspro/anunftabanc» 'Dcxftacuaeracaurea, ea/cdcbac; maouici
aliquorpapaveriscapita tencbar,8kera-pomDmj in capitis verticenefdo
qilid amtnm habebat , quod oardihem referrdt. Dequadam VeoerePauCi-
nias in Laconicis- meminir , qusr Morpho dicebaruriTyndareo pcfira, cnc
cnima^diculafHpraVenerisarnhtaefanUm, ubibeafedebat, incnpfTc tego-
mtffitum habens, & ad pedes pedieas ; quibus innuebacur» jiixra nonnuilo-
xtim rencenriam, uxoresviris^quibusdimruncniarrimdnioconjundlar, coa-
liubiaha vinrcnla diftblvere noti dtbere. Ndm qiiod Veneri vi ncula Tymh-
retispedibnsinjecericuc filiarnmopprobria ulcifcererur; non credendoo
'Paufanixvidetur; idquenoninjuria; nam ftatuas vereres Diisdicahant.ac
ergaeospietatemsacreligioMemprsreferrenr, aucucab eialiacKicioneorciB
Ift^ettatmt-; vd etiam UtearumrormadiverfiisDeorum virtuceffadufnDri-
rent. Itaqte non folnm Veneris, fed eriara noiinulloram JSeorum pedes fp-
dicis vinAi cernuntur,noncontumeh'ar,aut injurijtfcfiMnda^gratia.iedaliii
obcaufas^dc quibus fupertus egiinns. Licerautem- Vennsmereti-icum nunica
efte proprium pucarecui^, nc qur merecriciamariemprima invcnillei ncr-
culfTetque. Icaque meretrices ejtis Fefta fiimma cum religiont cclibri-
'fcanc»abea vocisft precibusconcendenres, uc venuftatem, pufcliriradinrnisc
"gratiam (ibi aptid oAines eonciliaret, quo maxima lucra , ac pec«niasabaoi2-
'tofibusextorquere poflent , fedtamen eadem fummo cuhueciam^abboo^
*1tis pueUis afieiebarur j quod etiftimarem » eam fibi e|ufmodi vcnQftaieoi ic
^rmamelargfripofle, nt facilefMberepoflenC: nam&Venua, utalibiftci-
fimus , apndahtiquos matrimonio erat prKpo/ita* InGra^ia quoque ent
idunca^iibi iiCttt PaufaAias teferty Veneri divini tribliebantur honores, (po
iver£»obcatffasmulticoofluebaor , fed Vidu«pnrfercim, iDea feJicesaU
acntooiiytiaapitcatttrje. -NnpcaBqaiRetiam yenerem o.rai»ant » ur concoc-
"rotitTCOHrsTORiduMi " - ' uj
^iam Ijbr cum Aiis viris confervaieti Iztaque prole fefiectindaRt. ' Qutn>
obj-cm Vcnui umtijum generum mulieribus etat commone nuiDen ; t\vCm
cummajbti/ereligionc crgaDeum obHringijquamvirtfentirenti^quitfcibbl
fibiprofpetefiicccniflet, Vencriaccepcum reterebanr: nequdverehominei ';■
ergacamreingracosprxbuerunt: Nambencficia abearecepia,ttiat*naatiimi
guitiiutlinera^pecompenraOeleguntur. Irnque Romani, ctmi rGkllif in
Cr.pi[olio oblid^ renrut , ubi maxima omnium tciurn penuria labotabMtr^
«uia mulieres Hbi comas, ad Tuncs in machinarum uriiiii coiificiendbt, ablci-
deiunr,libcr.iii obfidionc. Vencti,abip(isCalv2Cagnointf^»,Tin>pIam«
utLaAanriu5fcribi[,dcdicatunc,inbeneficiidmulicnbasac<;eptitneM0riafn
confervjndam: fedalidsfcmper VeiiuspuIcherrimacom3cffingitBC,qHaiieRI
ejiaiCtaudianut jn Nuptiis Honorit &Maria derocttnT, ita diccnsi
Ctftritm tnmfirtt Piiiiu fihnixa carnfe»
Finf^itH (itiei dtXtra^UvSqu* firortt ' '
SiM«mt tiMli*: largtt htciit3Mri$imbrn ' -
Irri^M; bdc morfit BKmtr»/! JfHlit itmrtn
Aiultijiditm difirimtutrM: ftdttrtiMrtir»
Dat vAriu xtxm , S^injie dividit trkti
Ordut.
Nequc folum comatam Veoerem antiqui, fcd & batbatam expreflntmt; ftiiti VMm^Ur-
r;uimodiftatuaapudCyprtosvirebatur, ut AlcxandcrNeapolitanus ftribit»*«*'
quzn(pe<3uquidemvjrilierat, fcd muliebrcm babitnm geftabar. Suidas
fcnbjc Vcnerisfimulacrum-iIiquandoclEngi folitumcurapefttne Ar barba,
qi^ctci Romanisaliqiundo mulietibiis pedilens rrrrplit pruritus, ctuomotbo
cum pili decidetent omnes.pcainumnQncracufui. Qrfsre mulieres tam Imaga
dcformi, acinrenuHo mDibo primum sngebantur: hinc Veneri vota fa- '*•■•
cicntes , dcz mifcracione eis pili itcrum fuccieveriiuC: &:prdptercaniulie-
reshacp^ftclifaeratx, Dca ninulacium ciim pe(5ihepcrtucre; cidemque
nmulbaib.imcfS'ixcre, utDcamafcola, & faminta inllrumet^aiuberet,
ut omnts gencrationis priies ciedcietur:,/elepque (upirioM"c6rporis citt-
eulo renus miris fpcciem prxfcrebsnli infcriora vceo f(£mitix, Neque|
Vcncri ian[umavetc[ibus cribiitiuiien, utmasiiiuul, fc fsinina e^et, fed
catterisquoquePiis, tiuibus utriusquc ftxiis noroeneftindituni-, ut figni- ^**' '""•"
■ ficaretut inter eos nullain in hoc cffc dilFcrcntiafTi , qOalem ■imcr tn6na- ^'"'^
lcs ceinimus. Pcoditamcft, apud Carcnos , qui funi Atafif* popitiH^''^
obfervaium efle , ur, qut Luiiani fccminco gcncrc , 6f nomine putarentr'
jiancupandam , is addii^us mulieribus fcinpcc infervicet : oaf
vero marein elle ccedercc y is in uzoiem dominaretur , neque ullas'
■nuliebcespatcceiut iDfldiu. Hiuc licec Gixci vcl ^gyptii eo genece,
\ qoo'
Ditu.
124 THEATRUM ETHNICO lOOLOLATRICUM
quo fisminani hominem , ctiam Lunam Deum dicerem « myfttce cuRei
Deam intelligcbant: ideoquc abi£gyptiis vitulus pro Luna canto culrufil
affcdus. PactniLunumDcum vcnerabantur. Philochorusetfam» qaiideni
Lun«» ac Vcncris numen cfle arbitTatur , (qua in (entcncia eriam Agyptii iiie-
re^qui Vcncrisftatuam» ncut&Lunzcornuumefiingebanc} icixbit, malfe-
rcs virili vcftc, hominlesquc mulicbi i, Vcneri facra Rxille Neque ab hac fen*
ccntia vidccur Scneca in Naturalibus quxftionibus recedere ; ubi (cnbn\
iEgyptiosexfinguIiscIemcntisbinarccifre, unummafculum, alterum fceni:-
nam: namina£cevcntumma(culunieflcdicebanr, foeminamvcro id| quoJ
noamavcri, caIigino(umquec(re vidctur , lalfam aquam marcm,duIcen)liE-
miDam *, inigReidmafcuuimctrctquodcombufit, quod lucecveio, /bmi-
nam; jnterraniafculufQ»quodeftduiu;n> uc laxj» focminam quod moIIe,cul-
mraequc cft paticns. Macrobius lib.i.Satiir. rcferc, (imuLicnim huju^ Dezia
moncc LibanofidhimfuilTcjCapirc ohnupro,fpccic irifti , faciem manu Ixvi
jntraamidlumfuftincns , ita pt!acrym«a(pedatoribus manare crcdincar.
Imago hzc Vcncris erat, Adunimplorantis, qui fuerat ab apro interftdu;.
Quarc in hujus rci memoriam qucdom fefta didla Adonia celebrabancar :
tummuIiercscadavcrumfimuLTcrafcrctrisimponcbanc» quor bcrymis pro-
fequeBtes,adfcpuIturamcfFcrebant: idPIuMrchusfcribit, Athenis fadjra-
turo,uclacrymasd Vcnerein Adondismorteipatfascommcmorarcnt. Af ud
Argivos, ficutPauianiasmcmintt , Adonim plorabant quadam in xdicol.',
quae nonniuIcumaJoyisScrvatoris fano aberat. Hanc Venerrs iraaginem
icaMacrobiusibidem exponit^ Phy fici tcrrzfuperiu5hemifph«num,cu]at
parcemincoIimujyVcnerisappcIIiCionc colucrunt; infcrius vero hcmifphx-
rinm terrae, Profcrpinam vocaVerunr,ergoIugensinducirur^a, quodSol
annuogre(Iu,perdnodccimfignorum ordmcm pergens, parccmquoquehe-
snilphaerii infcrioris ingredicut : quia de dutfdccim fignis Zodiaci lex liipe-
riora,fexinferioraccnfcntur: &cumcft ininferioribus, ficidcodies brcvio-
rcs fiici t» lugere credicur Dea» ramquam Sole raptu morris ceniporalis araiffoi
AciProferpinaretenco: rurfumque Adonim rcddirum Vcneri crcdi vo-
lunr, cumSolyCvidis lex fignisannuis inferioris ordinis, incipir noflr; citculi
luftiarc hcmifphmium.cum incremento luminis & dieruni. A b apro zunTn
traduntintercmptumAdonim, hiemis imaginem io hoc animali fingcr.cer,
quod aper hifpidus,& a(per,gaudetlocishifpidis,& lutofis, pruinaquc con-
rediaa proprieque hiemali fruAu pafciturglande. Ergohiems veluti vuinus
cft Soiis » qux & lucem ejusnobis minuic , & calocem : quod ucnimquc :n.'-
aaancibusaccidicimorte. Quaredidaimagoterrzquoquc hicmalisctKquo
cemporc obnupra nubibus, Solcvidimaftupcc*, fontesqoc vclur tcrrxricu-
Ii,maiunt ; agt iq^ iccru fiio cttku vidui morftam faciem uberius fiii monllr.inc.
Hsc Macrobius. Scd & Eufcbius in libri^ de i^xparacione Evangdfci
phy.
phyficd de venere Ioauent,ai3(eadi€ir, yimgenerandiin.aoimaQCet manarey
acetm-Temini vimindere; ideoquemuliebriformapraediram» ut innuacur,
rerum ortum ab ea proficiiq/, pulcram eam cffingi , ; quod omnium (lellaruni . .
longe pulcerrima videarur , qaz vefperi Hefperus, mane Luciferi juxta M. T«
Ciceronis ientcntiam appellatur; eidem Cupidinem ad lacus adftare, quod ab
eo libidinesiiTimictantur : ubera,ac genitalia operca habere^ nam intraillafe«<
men^itemfclac, undeexfeminenacanutriantur,conditumeft: dmarinatatn
ferri; qaod ejusaquahumida,accalida credacur.^.quaeafGdue moretur, ac
tgitata fpum^s uberes emittat ; quz omnia in fcrmcn quoque quadrant. Multa
.quoque de venere dicipoflent^fi quisde ea, camquam deerronum una^dequo
effe^ibus, qui huc in terrasex ea dimananc, loqui vellet, £x quo inrelligi
daretur, quamobrem veteres, M^rtem, Deum ica ferocem una cum ea placi*
de dcgere fihxerint. Scd idcum adnoflrum iqftitucum non admodum fa«
ciac , optiroo jurei nobis pra^iermicti pofle cenicmus. Quare adGratiasaa
Horas » Ventris comices cranfeamus*
G R A T I ^.
DESC RIPTA i yenere, ejufque filio Cupidine, reliquum eft, ut ad ejut
convitesaduinbrandas; acccdamus acque ica ad umbilicum inflitucum oput
perciucamus, Ex Venerem femper ailedlaridicuncur , nam ficut Venus, ac
Cupidp efliciunt, iK per cominuamprolem/uccrefcentemhumanumgenut
confervetur ; ita^&Gracias hominesinter fe colligatoscontinenti nam mit^
tuabeneficia,quibusaIteralcerumprofequiruri|funccaufa?,curaIteralceri fic
gcacus;aq omnes vinculoamiciciaeiliiibul copulentur^ quaexhominibus fubla^
ra,non efl dubium, quin homines csceris animancibus longe inferiores edenrt
civitacefquediilurbarentur, immo ne eflent quidem« Icaque dici forcafle
potefl, fatius fuifle morcales nufquam fuilTe, quan^ ubifuifknc , vivereabf^
^ue Graciis. Atdivina providencia , quae huicrerumuniverfitaciprofpicir»
eas exfiflere voluit. ^Hae juxtaquorumdamfentcnciam Veneris acBachi fi- arstU
lix fiierunc, incerquemorcales fibi domicilium conflicuerunt : quae fai^uj^ ^uomm
ideo fi<ftavidetury auod nihil feiehominibuseftgratiusiis, quar abhisDeis fii^
innos mana«t. Alii alicereasnacasfabulantur ; fedeflexcrarem , qua de
agimus , varias de hoc variorum opiniones inquirere# Nonnulli dicunt
idcmGraciarumnumeBefTe, atqueHorarum,Teddiflin6la tamen efTe inter
C9$ munera : Chryfippus GratiaspauUo juniores , ac pulcriores Hor is efle
dicebat , ideoque Veneri comices accribucas. Horas Homerus ait , cali
foitisprafcflcjcuramqucbabere, ut modofcrenum,modonubiIumfir. Hx
idcfrcoSolisequoscurare finguntur, quod ex curfii Solis oriantur , feu po*
ctot meQfiuentur » 6c difUnguantur. Unde O vidius lib. ii. Mctam, ita de ei|i
iciibit. - Ff fun^
U6 THEATRUM ETHNlCO
juff^ Di^ cfiinspir^Ht.
Mordfmh NecdiudquicquamHorxlimc^qiiftmannitemport": htneqaeeft, corett
mr» qaatuor feciant » iicut & quatuor fiint anni partes » ita at Sole diftfnds , ic
nominatas: nam apudiEgyptiosSolpnrteralianomina, etiaihHori nomai
obtinuit. Itaque de Horis Euicbius in lib, depraeparat. Evang. fcribic,
Horar>qua$quatuorannitempora,acccelumcIaucIere, 9c aperirej£cunt, ifr>
terdum Soli tr ibuuntur, inter dum tc Cereri, atque ideo daos calathos fcmot »
al terum florum plcnum » quibus ver iunuitun alcerum ficobas ; qoibus dhs
iignificatur. Eas Ovidius iibro. i. Failorttm Jano comttes adicribir» in ccbH
januis cuftodiendis. Ibidem libr. r. Florc comites Tadc } ficque Flonun di-
cenceminducit,
dMViMmf fiUff hcmS^ Vifiilm Hiv€ y
hqui liViS csUukis usssnira nsjhd Isgssmf.
Paufamas ichbit» vetercseasin Jovis c^pite una cum Parcis effinxifle ; bot
fortafie innuentes, Fatum nil aliqd efle> quam Dei voluntatem » i quoeciam
temporum viciflitudo proficifcatur» * Philoftratus eas fic defcribit ; Horx,
corporeafpecieinterramprofedlas, jnanus contineemesv annum voIutaBt,
tc tellus belle fert annua omnia« Flavac autem \\x iuper fpicarara oDmls am-
bttlanr^ non tamen ut frangant, aut fledlant, fed ufque adeo funt lcves , at i«
cum fegcte qm'demcadant* Suntautemarpeduvaldeiuaves, artifqnenii-
rands^ dulciflimuseftearumcantus^inorbequeconvertcndo, admirabikm
fpeftatoribuspraebentoblciftacionem^cumomnesveluti ialtitent: ibblatDm
autem braciiium , coma^quc demiflW liber tas» fervenfque prx curiu^ena , U
CfMtis unafalientes oculi, eas pulcerrimas reddunt» Quia ergo hx efficiuDt,ut
V^^^^i tcrra fcmina fibi commifla magno cum fenore reftituat , perinde atqne be-
neficiorum memor , nobisgratiaih referat ; hinc £iftum eft , ut Gratiae qo^*
tuor eflc fi^rantur , ficut & quatuor funt anni tempora , qu« Hone dicunmr :
ex quo inrelligitur, illas atque hasidem efle. Gr atias autem coronatar» una A>«
ribus,fraaibulquetcrraB,alterafpicis,&frumcnto, tctrauvis , &Dampini5,
^^'ue pomis,uItimaolivis,caEtcri(quefimiIibus, ApoUoque manudexteracas
geftare fingcbatur \ quod eac anni partes a Sole provcniant. Ear dcm VcDcri
quoque comit es fun t aflignatar ; quod obro putarcn t, ab eis proficifiu , qnoa
adorisfpecicm , corporifque pulcritudinem fpedct; ut I>iodoras rcfm.
Earum quoque munus eft » ne nomines bencficiorum fint immemorcs , ftd
grato anirao gratiam rependant. Quarc aliqui duas tantum Gratias efle cn-
ftimarunr , ut I.aced«monii, qui qucmadraodum Pau&nias in Laconicis rc-
fert , duas tantum coluerunt, quia duo tantum ab eis in homines operanu-
nan t, unum, quod eft, in alterum beneficium confcrre, al terum, benefida ac
cepta compenfare» Sed tamen idem Pauianiasfaibit» omnes» quiinDcIo
V
POLITICO HISTORICUM- u?
CratiisnnacutnMercurto, autApoUiheftainaspofaere» (res easeffinxiflfc^
easdemque tres in arcis Athenicnfis veftibulo exftitiHe. Itaque vulgo re«
ceptufneft>eas tres efle: nam beneficia accepta non (blum paria reddere ,
(ed majora etiam , 8c duplicata debemus. Hinc fit» ut earum una terga ad nos
obvertat, dua? vul cibus nos intueantur» hoc innuentes » oobis in beneficio re-
ierendomajoriliberalitate utendum^nuamcumprioresofficiis aliquempro«
vocamus,qu2 in eum collocare non debemusremuneratioRemexfpeftantes,
namfGenusidpotiuseflct^quam beneficium. Gratixquinetiamvirgineshi--
lares» ac ridentes effingun tur,uc hinc intelligamus,eum, qui beoeficium prae*
ftat, nuUa fraudc uti debercy fed animo candido, fimplici ^atque hilari omnia
facere. Eodem etiam fpeflat, quod illas nudac zonisque (blutc pinguntur»
quales Horatius defcripfit» nam amici inter fe animos nudos, apenos » ac
omni firaude fblutos haoere debent. Paufanias in BoBOticis fe ignorare fa«
i^^tur,iquoGratias nudas primum fuerint effidas , cumolim veftjDusamidae
^affimpingerencur,feq; cau(am latere, curpofteanudx exprimi abomnibus
ic pidkoribus, 8c ftatuariis,ccrperint, Idem (cribit , Eteoclem Boeotum pri«
aium Gratias colendas iuftitui/Ie, easque cresinduxiflc y fed fe ignoraredicir,
qutbus eas nominibus appellarit , Hefiodus autem illas ita nominavit , unam
£uphrofynam,qu«hikritatemfignificat, alteram Aglaiam, qus ma jeftatein
«c venuftatem (onat,tertiamThaIiam,^quam florentem feftivamque inter*
pretemurIicet,quarcamHomerusPafitheam nuncupavit, quam Juno uxo^
rem Somnofe tradicurampoIIicetur,fi isjovem fopiat: idem unam nomi«
iiatGratiam,quamVulcani uxorem,cumqueeo femper degifle dicit: hanc
pulcracoma decoram Thetidi obviam prodeuncem defcribit, cum ^d Vul«
canum profici/ccretur , oraturautisarma pro Achille filio fuo fabreraceret»
Eleos Gratias ita fbrmafTe legimus ,. ut una rofam,aItera talos,tertia myrti ra*
mnm manu pr«ferret : Ratio eft; quod rofa 8c myrtus Veneri fimt facras,ideo
funt eis traditse, qu2 uc pluriroum Veneris fiint cemites : talns virginum lufiii
reprsfentat^ quales matronas haud deeeant. Harc Paufanias. Alii rofa earum
feftivitatem innui dicunt,taIo viciflim eas commeare debere ; myrto,eas fem*
pervivere oportere. Alexander Neapoliranusrefert,qut ab Ariftotele inE*
thtcis eft mutuatus, olim Gratiarum templum in mediaplatea conftrui fbli«
tumeftc^ uteofcilicethominesadmonerentur,quo prompco animobenefi*
cf a compenfarent, id enim Gratiarum rounus efTe exiftimabant. Sed id teme«
rc fieri nequaquam debet ; nam tantum eft in vi tio ponendum, beneficium in
indignum,prxfertimnonindi^entem conferre; quam non ei praeftare, qui
noftra ope indigeat,praecipue fi digqus fit cui fuccuratur. Idetiam nobisgra-
tiarum imagine fignificacum, inquainterdumearum Dux Mcrcurius cerni-
fur.quirationemac pnidentiam monftrat, ur his ducibus homines utentes,
quomodo,quandojquibasquefit beneficjum pr;cfhiudum cognofi:ant, divi*
oam
Imaga
tSa.
lumfetDpetprovirilipartcbohitatein JmiTanteSj qiuefemperadnobisbe-
nefaciendum efl patata. Ideoque.iitMactobiusaibitracur,ApoUo&ffieba.
tut dextcia Gratiasgellare , liniflta arcum Selagitras, qood ad Boxamfit
pigtiorDeuSj&promptioradialutem. Sedquomodocirca beueficiagei£re
nos debcamus,ptateIaieSenccaIib.i. dcbenet". cjt Grati«mn imagiaeitado-
«t, Trcs Gtatiac funt, quia ut quibusdjm videtur, una fir , que dat benefici-
um.aitcraquxaccrpiat, certia qu« tcddat: alris vero, quod tria beneficio-
rum finc gcneta , pforactcncium,idJentium, ffmul 8c accipientiam, reddcn-
jiumquc. Quid iilc confertismaiiibus, infc tcdcuntJUmch.otusi Obhoc,
quodordo beneScii per manus ccanreuntis nihilo ininus ad dancem uiaa-
cuc,& totius f^ciem perdic, Ci usqoant interruptas cft^jHiIcberrimut, fico*
hafitS: vicesierTavit, Ideotidenres.quiajjromerenriiim vultushilacesfiint,
jrjuales(blcntcffe,&quidant,&qui2ccipruncbeneficia. Juvencs^quiantai
dcbetbeneficiotummeraoriafcncfcere. Virgincs, quia incorruptaliint tC
finccra,&omnibus(an(^a,inqiTibusnrhiIc(^aingatidecct,nccadftridli,(o*
lutis itaque tunicts utuniHr. ['ellucidisautem, quia beneficia canfpici v»
lunt, fedculopboaemhuicG[atiarumdcfc;ripcionia& univerfu fijnullibrv
sddamus , elcgans tanc Epigramctia adfcrrbentes , quod Romx in aidibu
ColumncnfiLiraGratiarum finml3croe({incifum;idcftcaI^
SmBt uHdtCbttrittt mveo Jtm^mart: tuilUt
DivM calumntt luti ^dihnt imtmi bttttttt
PitrtribHtilifMitty^Mitttm tUcti tfftfirtrtm:
Pdrniiiittjl4ttitt P^r ^Mt^HtformtitritMt^
. GrdtdTltdli* tttmtmgimiM* eonvirfi /irert
*implieMi MltirMiirachiM blttnda ferar.
EMpiri^mem tiixtrd ^fiupeo jlglsttm^mt JtMi^rH
Mtror, (* imflieitii BrttchinmtXAmodit^
fmpitir iftgtmitor feperit difimiMt cmti
EMmtmiM^ & f^emiris tmr^M miMifirafiut^
ktdtMlnMr mmdMi pltui^Mfm^ matrt CMpidi^
JmdtVolmpiMiit , indi aUmtmtM Diii,
A
INDEX RERUM ATQUE VER-
borum, quae hoc Libro continentur ordinc Alpha*
betico digcftus.
iEfcuIapii alitid fimulacrum » quod ent
Auximi^jkejusfignificacfo jS.
iEfcuIapii fiibulaquod GlaucttmMineic
filium ab iofcris revocaric Jf
i£fculapii fimulacrum apud Phliafios )9
iEfcuIapius nutrirus a canibus ftf
iEfculapius cur di^us CotylaruS 14!
iEternitas comttabatUr fcmper Deos di«
''^iores 14
Afledtushumaninonfiinrperfemfli 117
Agdiftis mali genii ortus pf
Agefilaus ftaruas fibi decerai noloit I9
AglaiaunaGratiarura 114
Alcibiades in fufpicionem afiedaci pria«*
cipatusvenit . .14^
Alcibiades pulcerrimus tt|
Alexandri Mater a (erpente di^ eft g;ra«
vida fada H^
Alcilryon in gallura converfus vjt
Cervi lapidum cur circa Mcrcurit
ftatuam congerentur 145
Acheron quid (igDi^cet
Acdpitercur Apollini facer
Aceipiter So\x% fymbolum
Acinacis Martis fimolacrum
thas
Achelous pro aquts dulcibus c^ipitur 115
Acheloiimago 117
cis a Polyphemo interfedus 117
Adad, & Atcrgatis imago ^ & e jus expofir
u8
, 51
apud Scy-
t{o
5H
uo
Adrantho herba Pluco coronatus
Adonioium feftorum ritus
iEacus inferorum [udex
i£gaSolisfiIia
iEga a Jo ve geftata quae efTet
iEgis unde dicatur
AbiEgypciis GratciDeorumcuItumfunt
niuruati }
^yptiielementacdluere,absq; effigte 4
iEgyptii maxime monftruofos Deos ha«
- bebant 14
iEgyptii quando fuem facrificarent 50
iEgyptiiscurnefas vaccamimmolare fj
iEgyptit cur pavonispeiuusdomorum ja-
nuas ornarenc 80
^gyptiorum regum habitus 1x4
iEnea? ad inferos adit usquid fignificet 1Z4
Aer matculus, ^ foemina xx^
Aer fubinde Solis viitute Yarias induic
2ualitates 37
ulapiiftatuaexvitice ij
^Efc ulapius quid fignificet 17
Almon Huvius
Mi
Amamiumextrem«partesciiraiodo iH-
gidac fint , modo calidas zxi^
Amata vtrgo Veftalis 97
Amorvehementiftima^ac pernictofiffimt
omniumantim perturbatfonum 104
Amor terrenus unde ortum traxeric xq6
Amor admodum grav is Deus ac7
Amores Nympharum filii ao7
Amoris iaquei quid fignificent aof
Amor Iiquidus& lubricus 219
Anioris currus ignitus m
Ab Amore cur fingatur Pao devj Aus ii|
Amor captus apud infi:ros ab Hcroiois»
ac patibuto affixus ^xf
Gg
I N D
joAmphiarai antroSonmioniinpoitaefle
crraiu 143
Amphicrire Ncpmni iixot 1 1 1
Angtronta Dea 1^0
iUigniiim complcxus concordias fymbo-
lum ^ 1^6
Angaillacur inTidias fymbolum 199
Anims, quarunficorpora in(cpulta,€en«
rum errarc annosdiccbantur 1^4
Animus a Saturni orbc quid mutuctur
jiizraquosdainPhilofbphos 19
Animi noftri divinicas ix
Animus nofter duplici lumine prasditus zj
AnimusomniiMrtuna valentior aoi
Aoimi no/Fii cx Vencre appctiramadve-
nerea trahunt zty
AnniSymbolum if
Anferescur Jononi facri 80
Aatevortaj & Poftvorta Divim*tatis co«
mites ai
Anthracia una cx ArcadicisNymphis 101
Antidchi Sothcris vifum 40
Amipodesqui ui
Antoninus Imperator Cc^cris facris ini^
tiatus loi
Anubiscffigies ^ 146
Apidisoracula quopaAoabiEgjptiiseli^
cerencuc # 33
|>ro ApoIIinc rcliqui dii poncbantur a^
Apolloljrram tenens, quid (ignificaret %6
ApoUo cur in mcdio Mufarum 17
Apoilinisaliaimago^&ejnsexpofitio 18
ApoUo cur Lycius nuncupetnr 28
ApoIIo cuF dicatur mcdicinas Deuf 31
ApoUinis ftacoa apiid Pa t renfes . 34
Apollinisfimulacrum apudA^ios,ejOS<
que cxpofitio ^
ApolKnis fimulacrum in Laconia }6
Apollo cor dicatur Cyclopes interiecift
37
ApoUo €01 Sminthitts ilcereciir 4$
E X.
ApoUinis ftatoa Neapoli^ ac ejos casfi 41
Aper hiemis (ymbohim 124
Apri imaeinem GermaQJ ^ebaor 95
Aqua muTtis numinibus eft adfcripu 9^
Aqua mafculus, & facmina ui
Aquila cur Jo vi facr a 71
Aquila curcftct Vii5h>na& fymbolvn 174
Aquila Pcrfarum vexiUofn ijf
Arcadcs fe omnium Graecomiii amiqiiti*-
iimosjaAabanr jt
ArcadumcuItusergaDeasfilenfioas m
Arcadiar licus jt
Arcana paffim nba vulganda 64
Argjlla cur ^ffingendis Diis uon adax)«
dumcongruat ]}
Ariadna a Thcfeo reli^ 127
Arics iEgyptits facra y£
Arimafpi unicum habent ocolam if4
Afiuinum capuc qui colucrint }
Afinus cur ApoUini fit dicatos 41
Afinus cur Bacho (acer )§i
Afinus vidima Priapi ig^
Adyrii Solis ^ Lunae iimalacra oon ad-
mittcbant ij
AftajLT^Cali fiIia,Satumi ifbror, &€ozh
|ux * ,,
Athcnis de nomine imponendo concen*
t!o inccr Ncpfunum, Oc Mioervam in
Achcnas fubMincrva^ totcla ,57
Athcnicnfcs cur cicadas aureas capill^
implicitas gcftarent ft
Athenicnfcsquomodo coIrumPanisrece»
pcrint tQ
Athcnicnfes quid Jovffiicrificarent 77
Athcnicnfes faptcntes,rirequefacrificio-
tce 115
dcAttaiabula - ^» ^
Atcis quid fignificet ^j
Atidire homtncm, qaacaoraiiribuspra«
•ditamtqoidfic ji
Aw
«M
MM
I N D E X.
A?trrancl Dii cur ab anctquis colcren-
cur ix^
exAurocurDiicffingercntur ii
Aurora quomoc^o emciarar 44
Auftri.five Noci cffigies • xi;
BAcharuro babi cus i8c
Bachanalia rplendidiflima i Pcolo*
roseoPhiJadelphocclebraca 181
Bachanaliuro ritus iN
Bachus vini repercor 177
Bachus cur jtivenis effingerecur 74
Bachus cur Gt diSus Mufarum dux 178
Bachus infemusDcus eft credicus 181
Bachus cri umphi invencor i8i
Bachi navis defcripcio 185
Beelzebt;bus mu(carum Dctts 151
Dell i porcarum defirriptio a4
Beiii ineundl mos apud veteres 156
Belionas , & Minervae idem numcA 155
Bclluc,qux ab i£gypciis colebancnr )4
i, Betluisnutritihomincs 4^
Befiix in Deos relacac 1
Bceotiadiluvio fubmefra t6
Bona Dea cui rei prxeilec u f
Boreas venci effigies 116
Boves Apollini cur eff enc grati ja
Bovis comua cur Dianae ccniplo affige-
rentur 4^
Brennus quomedo Panico terrorc per-
. cnlftts ^o
Bruco malttsGenittS viftts. jfx
CAduceatores cur oleam ferreiK x)<
Caduceus Mercurii ouid eflec i}f
Cadiic*:o Mercurii cur unt duo angues
CataQeciliatadfai acTaaaquiliTtrfat-
nii Prifci uxoc If
Calf gula di vinos Gbi bonores ufinrpibac 9
Cal varia naiulacri loco i Sqrchis Itajbica f
Cambyfei Apim incerfecit
Canephorae virgines quas
Canis (acer inferorum Deo .54
Canis candidus fidei /ymbolttin t jy
Canopus apud iEgypcios Deuk bafaicttt
Capercur Apoilinifit dicacus
Capetcur Bacho immolaretur
4*
loa
additi
C«1i portae quod fint
Capra cur magiu fierec apud Grarcos 44
Cardineac l>ec (acrificandi ritus ax
Cardinea velCarnaDea cur colerecur
ij#
Cares primi ferri officfnas infficttifle^er'-
cede miIitaiIe,loris clypeos appeodiflct
8c criftas galeis accommodaue feru^*
tur 74
Carpafium linum igni non coorumicaof7
Carpathus infula 1T4
Caffiteridarum Infiilarum incobram fbcv
ma uy
Caftores vifi Vacicfio » nuntiaoresvid»<«
riam de Perfe rr porca cam %i
fub Caftorisnomine eciam PoUux iacelli-
gcbatur Sy
CaftorescttT finc cribttcicomicesJano&tt4
Caco ftatuas fibi poni nohiic 10
ex ccdrocur Dii effingeretur nr
Celta? loco Jovis altiflimam quercum ve-
nerabantur y^
Cerber iis cur fingatur ad infctni foxes ez>
cubare ii|
de cerberofabulaunde initiumtrazicxju.
Cereseadem ac Terra yi
Cererisinyenca ^f
Ceres cur legifera fit di da , 99
I N D E X>
CeMris nvmeA ad quam terram teferi*
tur ico
Cereris Eleufinefacra loi
Ceretis cum fue convenientia loz
Cereris nigrx /imulacrum i o)
Cerrus Dians gratiflimus 45
Cenronim cornoa in Dianx templis Ca^
fpenfa 4^
Cfiarontis efficium . ij}
Charybdis muli cr rapaciflima iio
Chimxrz cffigies i}i
Ciconiac nacura 68
Circenfes ludi cur Neptuno eflent fa-
cri II)
Clava Hercuiis quid fignificet if i
Ciaudix VeftaUs pudicicia quomoda
comprob.ita 94
Clavis cur m mulierum manus cradi fole-
ret ^ 48
ClaviscurPIiitoni tribuatur 49
Cleomenis Alexandri ducis commentum,
adpecuniam conficiendarti 54
Clodms facra Bonac Deas violavit 105
Clypeus Minervas quid figniiicet iz8
Cocythusquid fignificec i6t
, Colonis non tranfmiitebantur line Deo-
rtkmconfilio 4,1
Columbar cur Vencris aves dicantur 118
Colus f 8c fufiis cur fertetur i fponfa
olim 85 & 86
Compitalia fefta 189
ComuscoBvividrumDeus 177
Concordiac effigies i)8
Con(entes Dii qui , & quot 3
Con(iialia fefta apud Romanos qtix iii
Corinpartefiniftrahominis 6$
CorDeifymboIum' ' gf
Cotpus noftrum i cerbero repts/enta-
turo U4
Corybantes magnam matrem obeoiites
^«idfignificcnt 91
Corntta cur fluminibus fribuaatttr ^nf
Cornua cur fiachotsibuantur 179
Cornucopia? unde originem trazir 70
Corona querna quibus darecur jS
Corvus cur fic ApoUini facer tf
Cranes» (ivecarna» aut car<linea Deaprat«
poiica cardinibus ic
Cubus cur dicacus Magnae matri jj
CuninasDeacmunus : ^c
Cupido Deus:^ rcbus Vcoereis pratfuleas
2,04
Cupidinisiimulacrum ia gymna/Iisohm
ponebarur xq6
Cupidinis fontis vis in
Cupidiras cur (it homini data 1x7
^airruolimpugnate folcbaac . 79
Currus Bachi quid iignificec 18)
CybeleeademacTetra ^
CycnuscurApoiimifacen \zf
D.
DiCdalaJunonisfefta 8(
D^diiusprimum carpitftatuasafif
breficere jf
Damias, & AuxeHas tutelarianuroinaE-
pidauriorum ix
Danai cum Gelanore de impcrio contefH
tio 28
Draco in yEfcttlapii tutela 38
Deae Syriac fimulacrum pliiffinu noDiBa
referebat 78
Deac magnas quae eftent im
DecimaParca :. 1)1
DemogorgonisiEteraitascbroes '14
Delphf nes cuc Ncptiinograiifliini iii
Dercecus figura ijj
Dc verra Deus quis 6)
Deum ilacuraiiter homo cognofqt i
Dif ma jorum gentium qui» 6c quot {ecan-
dum Py thagoricos j
Deorum iinmhcra qui populi repiidia«
runt 4
Deos
t F«*, ■->• >^* »1 : "WJ . i-
••
r N
Dcos qui colaerint abfqu e notninibus f
Deorum multieudinem qui in Grxciam
invexerinr ^
Dii$ curhumahia cffigtes fit tributa 7
Dfcorum ftatuae, & cognominacx afftfti-
bushumftnis i^
Dcorumalii mafcuh>lii feminap,alii vir-
gincs » ah7 inatrimonio junfti 1 1
DiipenatcshgQqi 1}
Dii ctiam fbrfnatellaiirura expreffi -14
Deos laneos habcrc pedes quid /ignifi-
^ccc 19
Dii apud antiquos quo pafto introdufti
Dii numquam fenefbunt 25
Diis fbtux po/tras pro 'rationc bcneficio*
runi rcceprorum 41
Deorum manus exofcukri f o
Dei imago apudi£gyprios,& dccIaratiojS
Diicuftoues muhcris recensfoerai 6)
Vti condicoris apud iCgyptios /imilla*
■ ' crum Sc ejus explfcatfo <6
vH cur inrcr fe (inr implexi ^6
-Dborum imagines abfquc hominis auf a^
nimalisfigura .7$
Dii e calo in ifgyptqm fngati i Ty phol^p
DiiomnesRiaresfimnr, $;feminar '12^
Dextcra tamquam facra exrftimati 138^
DianavenationisDea ^' 47
itt Dianae r utels fil vx , ac I uci pofiti aj
Dianx fimulacrum apud Arcades - 47
Diana cur omnibusDcis autiqufor dice-
rctur jfl
Dians fimubctum aptid Siculos 49
'Dianaidcm numen acProferpina 51-
'Di£bmnum parturicntibus impofita »
multumprodeft 49
Dind^menematcr f\
DibnyfirTjranm diAcrium ini&fculapi-
D E X.
Dibny fius diSttii Bachus
Diofcuri, Caftor&PolIux
Diofcurorumfimulacrum.
DiphrheraJoTisIibcr
Di(cordiapulfafcoitor
81
»4
7S
«7»
Ditis nomine curPlutd appcllctut ut
Divites fingulismenfibus Lunasfiicrifica*
•*bant j7
DivitiaeLupaecomparantnr .58
DiUs Fidius quis cflcc •70
DracontslcgcsctiamYcsiiiaiiii^csireas ne
cicbant. 77
E
EBrictas Bachimyftcriuui . j96
de Ebrictate lcpida hifloria • 1.94
Ebur cur cffir^ndisDcorum Ciimiimi»
non valdc fit idoRcum n
Echo , a Panc amata qnid fignificet 6x
Edufae De« munus $t
Elcmcnta abanfjquisfdb Dcoraaattomi-
nibusculta • ^ • 4 r ■. ■ 7S
Elcmentaapud i£gyptiosmafi:uIa/tmuIf
& fccminea ^' » iiii. . . . aa^
ElcufinacDcasquaBr^flfcnc . |or
"Empu&intitabilitt-^aid^ < 52.
'Enccdalusgjgasqufsiu^ilic r^l^S
EndyQiioncut-LtfAanmafiiisfitdiAtt^ fS
EpidaiirijqiiiftnodograviffiiinB ftcffiliGui^
confulucrint iii
Ep^rgta Hecatc dfda i - 51
Equorum quadrrgae Phcebi nomina 4C
Eq^us cz Neptuni pertQffioneeditiis. %ifi
Equi cur Neptuno convcniant .. Iif
EquieffigiesinvcxillisRomanorum 174
Ercyna^ amnis orrus iq6
Etcoclis & Polynicis pugna? imago r^
Evcntus boni fimuIacrumcumranaFor-
tunapofitum ao|
Eumcnidcs . 1x6
Cvocatio Deomm quomodo fietec vi\
I N D E X.
Bitphro(yna una Griturani Mt
EitrieflSgies ii6
Eurynomes figura hf
Eurynomus inferorum Genius it)
Eutlijrmnsackleca cum mtlo Geni^ opn^
gteffiis. tfi
• F»
FAlMecurimpurx so)
Faces cur prsefer rennif nuptiis 8 4
Famsreffigies . i;o
JFama cur ptsrcedere Mards currum dica-
tur 171
Fatumquidfit 132
Fatum Fortuium vincit toi
Fauna eadem quae Bona Dea 105
Fkunus numen Avencini montis $6
FinniySylvaiii,Sac/rorumque imago 6|
Favoris imago 10 j
Fecialis oScittm apud Romanos 15^
FfeiicitasDca lo)
Feliscur Lunse (ymbblum 57
Feni fafciculus pro vexillo apud Romi^-
n6$ 174
Feronia.IibertinorumDea 8|
Ferula cur Bacho (aora . i8z
Ferrum, alia^ile mettlia cur dcyleccant
'^DcorumfiaMpkcra r •. : . n
Fides cur te Aa^ atque iccceta^ 158
Fiftttla feptemcmmorum io manibus Pa-
ttis quid iignificec 6x
Flammeus nuptaruivl velum » uud fit di-
ftom' . ' ' 84
Flagellatio apsd Lacedsrmonios ad-Dia-
nasaram 4{
FlaoiittiDialinefasfabaiattingore» aot
ncmiinare 10}
Plamioico divortium fiicere oon lice
bat h
Flornm uros apnd ^cterci 178
Flora florum Dea 104
J^Jorss imago itf
Fliivii curaitendineeorooarentor ny
Floxus 8c refluaus mads, Laoaeftcaoia
Fo^derum percocfauiomm riciis apod
Romanos ^
Foeneratores Kidendis pecontas coUoca-
bant i^
FonsmirabilisnatoraEconcrapcriofos 69
Forcitudo vera quae ift
Forrunss iimttlacrum in Nervdt miinifiiia»
tc u
Fortuna cur culpetur ij^
Fortunai: bonx, ac mala? imago i^
Forrunsruxquflibdtfaber loi
Forruna finc Virrufenequaquom feKx lif
Forulus,'vci Forculus Deus prsrpoiirai
foribus 21
Fraudis defcriptio i^
Fulmcn molcorura Deorum infigne 71
Furia? PI u tonis adminiftras nf
Furixtres n^
Furias cur facibus armarjt J47
Furina Dea u(
Fucoris effigies. iji
G.
GAlathea imde dida 108
GalluscurApoIIinifiicer i^
Gallusciu fit ififcolapio fiiccr }l
Galli cur appellarentur Aiggox matxisia*
cerdoces ^
Gallos (for Marci fiu:er 171
Ganymedesjovispocillaror %s
Geminorum fignum qood u
Geniusqoidfic j^
Geniosnoribus coroifitbacor m
Genio' malo impia facrificia obtattt i^
Germani templis» & ftatuis carebant f
Germani quos Deoscolucrjoc $
Germani Tellurem colebanc ^
Gigantes conrra Deos pugnaaccs« qoii
fignificent m
GlaiH
I N D E X.
dilmspriinihotnincsviAirarDnt 92
ra^aturnifilia 48
ri im^igo €2 Philoftraro toy
ix Veneris pulcrit^udo Ji8
;ion bellua quar fit 16)
i cur Dcos armatos cflSngerent xo
j nimis ambitiofi in ftatuis 13
oen cur Marti fit (acrum 17^
iccurquatuor tx6
iarum imago 117
\x an tres efie dicantur 218
iarum templum cur inmedia platea
lificaretur
ihes qui fint
inafiorum Dii.
A^9
14^
H.
'Arpocratis fimulachira j)
. Harpocratis effigics itf o
>iarum effigies - 129
X Dcor um imagioibus cur additse 7^
• Mincrvx qmd fignificet • 162
es Deorum pociliatrix 25
iteidemnum^cumDiana 49
ir«iacrificabantfiiibus,acovibus ib.
lUe in tri viis iacrificabatur 50
ites ccena qux eiTct ji
ites finmlacrum triceps, ejiisque ex-
)firio -^
itombar qoomodo fieret 49
era cnr Bacho (acra 1I2
i Ncptuni & Cereris filia ja»
nlanus nodus quid denotet 88
ulisfimulacrum, ab Evandro pofi*
m ,
ules liberos Lxx. reliquit 88
bUi ad in&ros aditusquid fignificct
ulesnunom Acbeloi floniezonain
impanemdcrivavit 117
Herculis,& Mercurii unnm numen 14^.
HerculesxL.v.iiumerati 14^
Herculcs unde arma fit tnutuatus 148
Hercules bibax 148
Herculis facrificia plena maledicentisn49
Hercuics cur pelleleonina fingttor indti^
tns • * ifa
in Hcrcnlis templnm quoddam necmit-
fcje, nec vanes ingredicbantar 1 ji
Herculis templum quibus molieribos li«'
ceretingredi ij^,
Hercules inifans admotasadjttnonis nbe*
ra * 96
Hcrmas (htux quss I41
Hermaphroditus Veneris filios it6
Hcfpemsomnium ftcllariipulccrrimaaai
Hetrufciinquotpartescalum divifcrint
Hieroglyphicae litterc |
Hierofolymitaiii tcmnli omamentaioPaf-
cis tcmplum transiata IJ7
HippocoonabHcrcuIeiAterfi^Aui 148
Hippomanis,& Atalantx fabula
Hippopotami natura
Hippopotami forma
HircusPriapi fymbolum
Homines marinos reperiri
Honoris effigics
Horta Dca
Humiditas»& caliditasad rcmm procrea*
tionem coire dchcnt 85
Hydra ab Herculc intcrfcdb 149
Hygieia iEfcuiapii filia, & ejus in£igo 41
Hy menasus Nuptiarum Dens 87
Hypermcftra fuom virom fcrvavit. ^i
l
JAnus primos templa Diis in Italia dica*
vii ip
Jtol
9^
69
J18
leS
15S
x6o
' X N D
Jani (imilicuilo enm Sole ti
Ttnus mundi Sjmbolum x%
Jaoi quadricipicis imaga quid denotet i j
Icilus Somni filius 144
^is^cqucaer majoremcjtcerif elemen*
tisTimhabent 78
Ignis 8c aqua cnr olim fponfx ptofK>Deren-
tur 8j
Ignis perpetnus ^Veftalibus cuftodi tus 97
ignis Pcriarttm Deus 111
Ignis duplex coniideratio jbid.
Impari aumcro curDii caeleftes gaudere
dicantur 8$
Xroperatores cur lauro coronarentur 30
lofans cur ftacim editus»^ in terra depon
rerus
Xnferorum Judices qui
Intercido Deus qnis
luvidix imagu
Io,&I(is idem numen
Ipbigtnia Dianat racrificata
Ira cur (it homini data
frxcffeans *
Iris Junonis nnncia
Ifidis culcus ap Ad ^gyptios
luda^i nullam Dei imagi nc rufcjpiebant 4
[ttdicis imago apud Thcbanos 68
Judices cur fammtur izo
Judices quales efle dcbeant 19^
ugum cur imponeretur matrimonio
cohjungendis 87
Junonis Mctapontia: tcmplum columnis
E y;
5uno](pon(a 1
unoni aves faitrx 8
uno cur (ponfa vocaretdr (^
Junonis cum Jove difliciia quid adoni-
brent $i
Junonis cognomina ^ quaceims attpfiiBr
praeeft |t
Junoaliquando terram adambrat j(
Junoni ut bium portas erant dicatr aj
Jupiter^quid per (e> qoid ex Deomm £&•
tentia faciar }
Jovis ftatua ex vitc conk£tz ^
Jovis.ocuIus )i
Jupiter cur diAus Opt. Max. j|
Jovis attributa ex Orpheo jy
Jovisimagines»quas a^ principes decoi-
dos pertinent - £j
4| Jupiter marinus 4
^99 Jo vi^ Horcii ftatiu contra periuros tf
"upirer Horcius ji
upi ter idem nuroen cum Bacho 71
] upiterCuftosquomodoeffingeretu 71
^ upiterLabradeuscuriitdidlus 74
' ovis fi mulacrom apud Sicionios 7f
] upiterinalias» atque alias fuhindcibr«
90
uo
5S
4f
1Z7
J71
8t
5»
77
tfi
viteis fulcituni 8<
JttnoReginaRcma; appellabatur la
Jnno menfium Kalendas tenebat 14
uno Jovis foror , 78
no capta pro tctra 78
uno pacjfica Dea 79
uno divitias fignificat to ^^ Lapide atn
unoniquatuordocimN/mphasoumftra* laresDiiqui
mas mutatus
[ upiternutritusacapra.&pids
Jurandi ritus in ludis Olympids
f urare per Genium principir
uftitia cunda cernit
uditix infignia
uventas quomofdo exprefta. .
L.
LAmiar qtiae iinr 9»
Lanuvini Junonem folpitam CBfe-
bant U
Lapidcs quadratos qui pro Deis ote*
rint 4
wDii cffingerentur n
Jl
Um
nortuorum
racitisrs
go
buU
Y N D
189
149
iS
rrctrfx niagnnmh«icditatciD
omaiio rel;v|uit 104
rerxcjuae i74
«cia Apolliui $0
hcra Lunre 50
^Tix fymbolum i74
lcflent 13»
iccquomodo ornabantur i}<>
Ccrerc diftiibuca loj
:us Bnchus ' 177
s,infuisveftjgiistegendis pi
CybeLr artribuantur 95
facriTulcano 16^9
i .40
rius quid (igntficct 128
- munus 91
j Bachus 177
chominidata 1x7
m numcn cum Vcnere ij^
ilacris quamdiu Romani nfi
Deys !iminum pracfcs zi
vtercurio confccrara 141
t. caftores adjucores conrra
as 81
»natura 59
ncrvx 157
liacra cum eorum expofitio-
4«
» lo.j
Iris bos facrificabatur, cum
s nomina imponerentur 48
r (imulacrum» &cur 51
icrum apud Martianuni Ca-
54
xAotts qoid ptarfagianc 55
E X.
LunxnaturaquopatSo admoresconfor- .
mandos deduci poftit 57
Lunnlx in calcers quid ngnificent 57
Lunus D^us 21)
Lupcicalium ritus ^ Z6
Litpus cur fub Apollinistutela J^S
Lupi pcllis pro caduceo apud Hi/panps
ijr
Lupus in Romanorum vexillis 10}
LupusStlencii (ymbolum 98
LycurgusDeoiuraeffigics repudiav/t 4
Lyfta quarra furfa. u^
M.
MAcariaDca loj
Ma?nadesquas iti
Magica ars Romanis exofa fj
Magnamatercur Ops fir appellata 91
M.ign.TniatrisimagocxBuccatiocumex-
pofiiione 91
Magna mater quomodo i Phrygia Ro-
mam adveda 94
Magnx matris effigics in Fauftinoc na«
mifmate ^f
Majora iniria Cercris « io{
Maiorum caralogus , infcrni fbres obfi*
dcnrium ijj "
Mala punica Concordix (ymbolilm 135
Manii Dii utf
Manubi« emifllc a Jovc difTcrcntesabiis^
qu«abalifsDiisemirrercntur jz
Manusapertaprovexiilo apudRomanos
174
Manus oiculari quid /ignificec ji*
Marcellus rriumphans , Romam cum
Deorumnmulacrisfntravit . 4
M.TuIIii Duumviri pcbna^obpablic^CMi
facrorum libros n
Marini Dcf €aniscapillis,&(cncsd95nge.
bantur ■ ,07
Martiscffigicscurdffingcretur iii jcdf un|
Hh V
I K D E X.
rufticarum portis i<!7
Mars cur iingatur cum Veoere rem ha*
bujHe 16^
Martis arma 170
Mars communis Deus 175
Mailix fimulacrum libertatisinngne 18}
Miflilienfium vetus (acrorum mos 5
cz Materia lucenre cur Dii c£5ngerentur
II '
Meduf^ quac fuerir iC^
Medea eadem qux Buna Dea exiftimata
lOf
Menippus Cynicus infcrorum nuncium
(ediAitabat U7
Mercurii columnas 3
Mercnrius fubrerraneus idem qui Tro-
phonins 40
Mercuriusjovfsnundus . rjs
MercurJi virga; eftedlus J40
MercurJus Mercatorum Deus t^i
Mercurius cur imberbis 144
Mercurius pto Sole poiitus 145
Mercurii oraculi confulendi ritus 152
Mefcurius cur Minervas conjun^Stus 15)
Meretrices per Sirones reprasfeurata? 109
.Miiierv2 facrilicandi ritus 8
^inervacurfitiblisvirtus )5
Jlfinervaquxfulminajaeulari dicatur 7»
Minervjt erant dicatae arces lo)
Minerva Orci gaicam induit jzi
Minerva Prudcntide Dea 15}
Minerva! galea quid (ignificer 154
Minerva unde fit dida 155
Minervie armorum dcfcriptio 1^2
Minervi, & Vulcanus cur cxcquo Athe-
nispraeededjcerentur jC6
IWintTVa Pfxnaiitit ibid.
Mtnetra cur finearur virgo 17^
Miniai^tri fe jnncerent 76
Mm^ inferorum iudex no
Minois imago ex D^iuie uf
Minotaurus inRonnanonun vezillis 174
Miraculum cum magna matcr Rooiain
veheretur 94
l^iraculum delapide qaodam rqicrto ia
Sipyl6 " ^ jS
M nemofy nes aqua 40
Mceragetis Dci officium i))
Momus Somni & Nodlis filiitf J59
Momiquidicantur 199
Morpheus Somni filius 144
Morta Parca i)x
Mulieresprudentia deftitaaorar ij4
Mundus cur non poftir eflcDeo cocter*
nus 14
Mundi imago, nna cum expofirione 11
Mundus quomodo pro Jovc capiatur
Mundi imagines apud i£gyptios 66
MundushicdPIatonicisinfcrBas vocatDS
ttl
Murali cotona qui.donarcorur f6
Muresundeoriantur 41
Mufx (inguls in fingulis ccclis 2^
Mq(x fa^peeaedemacNymphas 17I
Mutinus Deus quis efiec iSS
MyiodesDeus mufcarum iji
Myr tus ciir Vcneri eflet factz. m
N.
NArcifib Pluro coronatus 11}
Narcifii fabulx fignificario j^
NarcifTus amore morruus Z14
Niturz fymbolum curfit Vultnr g
Natura quomodo pro Jo^e capiatur {9
Ne.ilcis pidurabelli^quod mter Perfis/C
^gyptios geftum eft in Nilo 7f
N<€clfitatis vel Violcntijc rcmplaoi i)i
Nemcfis& Fortunap idem nomcn 195
Ncmeiis fii^ ex lapidc>qu^m Pcr(z nile-
• ran^
I N D
ranc, nt ex eo vidteriam de Athenienn.
bcis reportandum efiingcrenr 1^6
Nepheia quid fignificec f 7
Kepiuno aquarum regnum obtigic lotf
Ncpnini cemplum mirabile apudAtlanti*
E X.
PAIacmon portuum Deut
cos
Nepcunusprimusequos domuic
Nereis vifa
Nero noluit iniciari (acris EleuAnis
Nicon eximius achleu
Nilieffigies
Nodua cur Minervas facra
NonaPaica
Nodlis imago
Numx l'bn cur combufti finc
Nuncii Dcorum qui
Nuptiales litus olim adhibici
Nupcialespreces
Nuptiales Dii
Nuptiarum mos apud vecdfes
Nuptiirum concepta vetba
Nuces in Jovis eranc tutela
PalarftraMercuriifilia 140
iii PalespaftorumDea * 10$
111 Paliliorum ritus > . 104.
108 PalUsgigasaMinenraoccifiis ' ijf
loi Palma cur ViAorix fymbolum 175
77 Palma ma^culei , 8c faminei fcxut 187
118 HPan fymbolum umverfi 6^
157 PanproSolepoficus 62,
Pan unus ex majorumgencium Diisapud
iEgyptios • g^
Pan » acque Satyri cur maxima numin?
\
W
X4Z
II
88
87
88
«4
88
99
N/mphx pro aquis pocabihbusvapcasj78
a
OCcafio idem numen, ac Fortuna 101
Occidens finiftra ccrli pars 4)
apud Oceanumcur Dei ccenarc fingan-
i8
ij^
Ij8
91
15*
ui
116
45
»9
tur
Olea pacis fignum
Opimonisimago
OJfs eadem ac Terra
Or^culaabomnibusDiis edica
Orcigaleaquidfic
Oreftes furiis agitatus
^Oricns dexcera coeli pars
Ofiris apud i£gypcios eft Sol
Ovaoces cac myrcea corona cingeren-
lUr . 119
Ovis cur non madtecur Thebia j6
S7
99
iEgyptiis
Panici terroresquifinc
Papaver cur facrum Lunas
Papaver fertihcacis fymbolum
Par immeruscurDiis inferisgracus
Parcas cres
Parcarum nomen unde fiimacur .,.
Parthenope quomodo Neapolim condi*
deric ^j.
Panus quinarium numerum non fape«
rac
Pafiphae tauri amans
Pafitbea una Gratiarum
PaftoresfubMercurii tutela
Pavcntiac Dearofficium
Pavocurjunoni facer
Pavor , & Tcrror Maniscomites
Pa vor , & Pallor fimul culti
Panfanias in fommsmonirus^' ne de facris
Eleufinis fcriberec loi
Pacis celebre nomen Romas 137
Pacis, aucfacderisapudRomanospercu*
ciendiritus ij^
Pecunia initio in corio cudebacnr 17
Pegafiequus 44^-
Hh 1 Pcna^
8i
axS
So
ift
x6%
I N D E X.
Pcnates Dii qiii 190
de Penelope narratio 8p
Penrhcus Bachi contemptor quo pado
punitus 185
Peplun) Minervjt quale fueric 16 f
Periftera Nympha Vencri grata 118
contra Periuros fons inirabjJis 69
Perpctuitas,&i£teroicaj quid inter Ce dif-
ferant 14
TctCx abundaot afinis 7^
PcrfcusMedufam iotcrfeftaraj Orci ga-
leam induit iti
PcrfeusMeduIamiQtcrfccii 16^
Phallus quid i88
Phallophori qui ibS
Phantafus Somni filius 144
Phlcgcthon quid Agnificct 119
PhoBoiimago apud MarciaQum CapcU
him , & cjus cxpofi tio 36
Phcebi currus 41
Phabas tripodi infidcns» Tatidiiabatur
SliCBniccs cur fuos Dcos com cmmenis
cffingcrent 10
Pherephattcs, Profcrpiaa dida ic6.
Phcrbctor Somni filius 144
Phocarum figura J15
Phrygia Dca qus 91
Pifiorcs , ac (cuiptorcs ipoetis czcmpla
dcfumpferunt 7f
Pica cur Bacho (acra i8z
Picus» montis AvcntiAi numcn $6
Picus cur Marti £iccr 17;
Picras in parcntcs quo pado conciliare-
tur 9S
Pilcati fcrvi qui Hf
PilcuDi rubrum quinaai apud ^Egyptios
gcftarcot if
Pilumnns Deus quis tfj
Fiaw cm Paiii &cra <j
PinuscurfacraMacri magQSi fH
Pini natura 200
Piri thoi ad iofcros dcCceidas quid fignifi-
cct
Pitho iater Gratias .
PityssiPancamata
Plataici Dii qui
PlatanusGemo facca
«4
m
191
Piiitoai cur fit Ccrberus cricepstnbant
Plttto diTitianzm Deus 111
PiutonisfmagoeicMarfjano m
Plutuscxcuscur fingatur 124
Plurus cur in FoiTUiue maiubiis iit cS-
. ibs i^
Pceuitcntia Occafionis comcs 201
Poctat omnifi primi de Diis fcripferuntH
Pocts cxu: Lauro coronareoriir )0
Poctx cur hedcra coronarcRtur 17!
Poheo Jo vi ridiculus (acd£candi ritus 77
Polyphcmus Galacheae amator lol
Pomona honorum Dea 104
Pbmum jacere^ amore^i ofi&rrealicoi i
gnificat aot
Populus Diis minibus fiicra ili
Porca cur vi(5tima Magnar marris 9f
Porca prasgnans cur £ereri immolaretor
1«
PorcaprsgnansBonatDear immolabanir
I3J
PoFrigere herbam quid figm'ficet i)i»
Poctuni ardcs if
Potinx Deae munus |i
Praefics mimus n;
Prstftites l3ii homini iur(cenri i4f
Prccum imagu,«Sc eius expofirio ic
Priapus ex Bacho cur orius fingaf ur itf
Priapi effigies * 18
Primorum hominom facrorum mot 4
Principesfuai ririe Deorumimagfnti n
I N D E X.
PHncipuro ftataxquid dtgnitatis habe*
rcnt 10
Promethei furtum ignis coeieftis quid in*
nuat 8
Prometheus ftatuatiae artrs in ventor 7
Pcomeckeustamqu^mDeus habicus 8
'Eiomecheus ignem ^ccslo rutfuratus,
quidfignificet 166
Proferpina und dida fi
-Proferpina cur fingatur a Plutone rapta
inSiciha. xoa
Prolerpina fimihs poteftaiiscum Bona
Dea lo^
Protcrvia facrificium quale elTet 169
Proteus fut uromm prardidtor 104
Providentia Dei numinis loco habita I
Providentia quomodopro Jovccapia-
Cfir f)
Padicitix imago unde defiimi poflit 94
Pudor pro Deo habitus 89
Palcritudo quomodoconcilietut 147
PTramiscujusreifymbolum 75
P)rthagorascurfiibarum afiim prohibue-
rit 10)
Pytho ab ApoUine inttrfcAus» quid fi-
ngificet. 27
QUatuorannitemporum hniginesi)
QuerCDs pnd numinibus habitx 5
Qiiinarii numerii natura 84
C^inque Dii in nupciis adhibiti qui fint
REhgiopraecjpua hominis vxrms i
Religionis penitus expcrtes Bellu^ 1
SLcgis imago apud i£gyprios ^8
Regtsohm pcodiadcmatc haftamgefta»
oant 75
Rhadamantm inferonim judex izi
lUamiiufia Ncmefis cur coguomrnata 19;
RheaeademacTerra 9^
Rhe«cur fint attributacjrmbAiajiympa-.
na,facet^&iampadcs 97
Rhodiis m oriuMiiierv2Cur aurum de-
pluifte dicatac >^5
Roms eratalccr p^Ius lapideus 9
Romae natali« X04
Romani fine ftattuf diu fuerunt 4
Romani quandopcimumftatuasrecepe*
ruat . S
Romani patritii cur geftacent luaulas in
calceik ^ 57
Romani qnid Jovi facrificarent 77
Romani belli tempore duplicia figna o -
ftendebant «^»
Romulus ^&Rcrausnutriti a lupa 96.
Romulus, acRemosiFloranurriti 104
Ro(a cur Veoeri facrn • 1 19
S.
SAcerdotibas folis arcana facrorum
crant cognita 10
Sacerdos BelloiKC apnd Cappadoces fe«
cundum a Regelocum tenebat iff
SacnficiumridiculumHerculifaAumi49,
Sacrificium inhumaaumDian^tobhuum
apud Patras 46
Sacrificia cur non fine igne 9!
Salutis fimulacrum 1^9
Sanitatis fignum 46
SapientJ«trespartc» 154
Sappho mafcula xis
Satrapis efEgies 104
Saturnus pro tempore ponebator 16 it-
Satnrnuscur fingatur si Jove filfo £ ccelo
in terras pulfus i^
Saturnus cur in Deos relatus 17
Satarni fabula qtradiftuscftfiliosdeva^'
rafle 17
Satumus cur fingatur lapidedevorafle if
Hh 3 dSa-
I N D E X.
i Sacurni ftclh plmimx calamirares orbi Silcnus niQ coaftof vttum dJccR
rcrrarum imporranrui
Sarurni imago rcmpus iignificdns
Satyrorum imago
Saryri cur Bachi comircs
-V Scarabeus cur Splcm adumbrec
19 bar i/i
1 9 Silcnrium mazimaoi miilicr inii occiiiica»
64 cum a»
^5 SilvaiiusiilYacum,&agroruniDeiis l|
)o Simniacrorum ufbs unde prodiic
«^w<tx<iucu3cui ^yictiiAuuinuircc |o dJmaiacroruinuiu5 unaeproanc 4
Scipionis ftacua cur non in iot9i fedin ^imulaaacur varie cffingercnror 9
Capicolio cflcc 10 SimuIacraDcorumcur Iigneaapcidvcie»
Scijpionismaccrii Serpencedii^eftgravi*
da fadla 185
ScyphusHercttlisquit M>
Scytlximago iio
Scychas nuUi Deo cemplufh' 'poruerunr,
prsBCcri|UauiMarci. ' 171
apud Scychas facrificandi ritus glbid
Semcle fulmineidla 114
Semini uc ad ftuAus peryemac quidne-
ccflarium : . .' \x\
Semiramis fui cffigicm colendam publicd
propofuir 7
Semiramisnurricaabavibus 90
Semiramis Decrecus fiiia 115
Sene6hicis cau(a qus (i c 1 77
Serapisi£gypciorum Deusquis fueric 36
Serapidis imago/pudi£gypcios, & cjus
£gnificatio 37
Serpenscur fic fai:cri£fcuIapio 38
Serpenres cur divina: cujuldam nacurac
• res n
Simulacra ex homine& beiloa apudGo-
cos ^
Sirenum figura uy
Sircnum fcopuli ardui 110
Siftium Ifidis quoinodo cffec cffidQm,ft
quidfignificarcc j;
Solis k acjo vis incerfe/uniftorumfiiniib-
crum . i\ ^
Sol bmnium erronum rcgula 2^
Solis navis imago,& ejus lign ficado 19
Solis imago apud Phocniccs )i
Solis mcnfaquac y^
Solisfimulacrumapud iEgypcios^accjBS
expoficio jf
Solis imago £lephancinopoIi,ejuibiie ex*
poficio * 4) '
Solis imago apud Phdeniccs 75
Si>i occidens igneus, fignificac vcncos uf
67
100
exiftimaci
Serpencescur Ccreri accribuci
Serpens cur fic Mincrv^e faccr
SerraaBachoinventa
Seruchus auaor idololacrix
Scfoftris ifigypciorum rex
SeverscDeas
Sicihaccu: Cereri dicatur graciiCnsa
Sigaiconis cffigies
Signa , ic r^bukpulcrai moribus quan-
rHmofiicienr 7
Jileni fimulacrum i^j
Solis, acjuf^ciacoculus jjl
Somniavcra ciu cornea dicamur 141
SomnuscurunacumMufis I42
1^2. Somni ii:dcsubi 141
i8t. So/ipolidis ara ^
SofipolisEleerum Deiis 191
Sphingum narura iji
Sphinx cur collocatain Tcftibulocenifii
Minervac 1,4
Sponiapcur ftammeum lcrrenr if^
Scatuarum ocigo i
Sraruarum niultitudo» & ftudium ipod
verercf ^
Sucu<
7
100
100
160
I N
qnjbus ponerentor lo
'tim pretio&materias uode ortum ha*
cant II
uarum materia ii
iiarum,quaeparte$exmarmore efEgi
J3
28
i6o
iz8
lio
54
i6o
ii8
^"5
77
blerent
Is quo pabulo aianrnr
nula Dea
^om effigies
leia inter Gratjaj
yi Libtirnam navem colebant
imano fulmen attribucum
cur viAima flt cererts
in Romanorum vexillis
nga i Pane amaca*
T.
*Acita Dea
Taluscurportetdr i Gratiis
axippus Deus qu is fit I
ilonis cujusdam fadlum
Tauricam Di^qam holpites mada-
»aotur
;phus nurFftus'^ cervis
los di(Sa Eurylternos
lus a Germanis Dea habita
ipus arternitatis imago
ipus cum mundo ccspit
fiporis f mago
minusD^saRomanis culrus
raom9imD«.oromprima ,
raturDeorum mater dicatur
:x var iae virtutesaDiis variisfldum-
ratae p^
:a eft multis numinibus adfcripra ^6
acurRhea vocetur . 97
rafrumentifcraxCereriattcibutajoo
ramafculusy&ftrmina ^ 114
-ena camquam gradus ad fuperorum
Dgnitionem 104
or utilis hiorralbus 7)
•OT,8c Timor Minerva; comites i6i
D E X.
Teftudinis natura 110
ThalaflSo cur in nuptiis apud Romanos
invocaretur 88
Thaks aquam omninm prindpinm fta-
tuit X04
Thalia una Gratiarum iit
Thoit,velTheutMercurius ab JEgjrpcJit
di^us J4d
Thy r fus Bachi quid /igniiicet 18)
Tiberis effigies nC
Tigribsi curBachi currus dicacur trahi 184
Timor Deus habitus 161
TiHpliones imago zit
Titanes quomodo per Panein fugati 60
Toga palmara quid fit yS
TridensNeptuni quid fignificet X07
Triptolemus a Cerere per (crranim or*
bem midiis lot
Tripus qoid eflct xji
Tritonesquifint 107
Txito in Epiro vifiis lot.
^if .Tcitonum imago fOf
^6 Trironia palusinLybia i^f
Tr mmphatoribus c6vidi bbjici-ibhta i8z
Triumphantium infignia appdRpman»7<
apud Troglody tas Solis fbns 75
Trophonio erant angues confecrati 39
Turtures confecratae Furiis nf
Tutelarium Deorum 'nomina cur ceia*
rentur
17
18
18
90
17}
Typhon fratrem Ofiridem in frufta dici*
^tur difcerpCflc - 18*
Tj^rrhem piratae i Bach^ in Delpbiaci
184
converfi.
V.
VAcca Terra^ fxmbolum
Vagitani Dei officium
Vannjus cur Dacho 2acer
Var Jo V is poreftas
Vencficiorum vires
9f
* I80
Ak-
— ^*"'» --
•■•■«j
I N D
VenerisPipklx ftacaa
Venus ParcacuiD nani maiima
Venusgemina juxta Placonicos
Venuft ubidinis« ac lafcivix Dea
Venna cui: nuda effingatuc
Venus Popularis quie
Venus cur cognominata Machinatfrix > 8c invcn-
?S
20 4
2IS
221
true
211
Venus prima meretriciam anem iavcnic iix
Venus cur fit cc^nominaca Cal va a 2|
Vcnns cur cum barba fit effifta 23)
Vencutquidfic iif
Vcnti principales quatuor ui
Vcrba alata iyf
Vcritas in profundo puteo fepuht 1^7
Veritatis defcripcio < 15S
Vcricasinvinocft 177
Vcricacis agec apud infcros 1 10
Veritatis^tc« i$s
Vercumni ftacna 15
Vertunuius hortorum Dcut 104.
Vcnumniftatua v%
Vcfta eadcm ac Tcna 9 r
Veftacfimulacruny c jusque expofitio 57
Teftz cemplum cuc rotundum 5$
Vcfta cujus ignis fic fTmboium p^
deVcftafabula 99
Vf ftaUuni inceftacum fappliciuni p8
Vcftibula Vefbe confccrata p«
VexUIa Romanorum quas imagines prxferrcoc
Yia ladea nnde Mnto craxic S^
ViavirtutisacVohipcatis / ■■ ' iS9
Viftints fimnlacae f o
yiftimaj fuperquamconcepnim eficc jasjuran-
dmu non vefcebancur homincs 69
Viftinue , quae Jovi imraolabantuc 77
yidiauBcuralisaUliDas m
E X.
Vic^oria Srygix paludis filla nt
Vi(ftoria finealisapa4 Achcnicnfes cur cfEagt'
rctur ,;|
Viclcria communis Dca iy|
Vidur cur rcligiofc Vcncrcm colcrcot 211
^nuni noB adhibchatur inCercrisfacrificiisio2
Vinumnacuracandfdum 17^
Viniimmodicefumpcieffcdlu& iji
Viigiocnfis Doa quae |^
Vircucc$,5c Vicia tamquam Dii abanciquiscda
t
Virturis malc habicar a Forcuna cflSgics 15I
Virtus, 5: Volnpcas vifae Hcrcuii flii
Vircus fola noftra ja^
Vircus finc Forcuna ncc]uaquain fclijc 104
Virrus fola * anabsquc Forcuna quidquampofit
icl
Vitis prarcipuc facra Bacho
Viculus laccracus inBackimyilcrils
Ulmus Somniorum fcdcs
U^yflcs quoniodo evicaric Sirencs
in Umbilico mulieribus libidiiiis fcdcs
Volupia volupcatis Dca
Volupracis imago
Vulcano facrificandi rims
Vnlcanus cujus rci fic fymboinm.
VUlcanus cpx (ubnina jaculccur
Vulcanus cur Minervam uxorcm duccrc ncciii-
^« - , lU
Vulcanusccalocnr projeAus la LcmaQm «ci*
diflfc fingacur ^g-j
Vulcanus 5c Venus cnr won jagesL£Bgancur lit
Vulcur cnc Mani facer
Vukuris aacoKa*
Xanchus&Cjrnarus, cqui
2.
ZepbTms Floce madcns;.
II;
vt
I
»7^
m
P I N i s
• -.■«
■ ^i
• •
.ii •
V.- ■•
« * ▼ ^^
>, ^E
(p
'/4/'
i
• • ■ .
.'t--— -
•V
■ 1
• • •
• 4
"jf
\
\
if
r
TVNews
OpenLibrary